‍ « ایران مملو از نعمات خداداد است، چیزی که همه این نعمات را باطل گذاشته نبودن قانون است. هیچکس در ایران مالک هیچ چیز نیست زیرا که قانون نیست. حاکم تعیین می کنیم بدون قانون،سرتیپ معزول می کنیم بدون قانون، حقوق دولت را می فروشیم بدون قانون، خزانه می بخشیم بدون قانون،بندگان خدا را حبس می کنیم بدون قانون، شکم پاره می کنیم بدون قانون. در هند، پاریس، در تفلیس، در مصر، در اسلامبول، حتی در میان ترکمن هر کسی می داند که حقوق و وظایف او چیست. در ایران احدی نیست که بداند تقصیر چیست و خدمت کدام.
فلان مجتهد را به چه قانون اخراج کردند؟
مواجب فلان سرتیپ را به چه قانون قطع نمودند ؟
فلان به کدام قانون معزول شد؟
فلان سفیه به چه قانون خلعت پوشید؟
هیچ امیر و هیچ شاهزاده ای نیست که از شرط زندگی خود به قدر غلامان سفرای خارجه اطمینان داشته باشد. حتی برادران و پسرهای پادشاه نمی دانند فردا صبح به عراق منتقل خواهند شد یا به مملکت روس فرار خواهند کرد ... »
✔️میرزا ملکم خان در سرمقاله نخستین شماره روزنامه قانون
🔸امروز سالگرد صدور فرمان #مشروطیت است/ویدیو از روزآروز
@sahandiranmehr

پست اینستاگرامی هوشنگ گلمکانی:

"امروز توی نمایشگاهی در خانه‌ی هنرمندان ، گلاب به روی‌تان ، اثری هنری دیدم که نمی‌دانم در چه سبکی خلق شده. حالا مارسل دوشان یا هر چی. فقط اسمش را صادقانه گذاشته‌اند "حاضر و آماده"، چون از مغازه‌ی مربوطه خریده‌اند و گذاشته‌اند روی این سکو. پنجاه میلیون تومان هم قیمت رویش گذاشته‌ شده.درکش از سطح فهم من بالاتر است. فقط فکر کردم شما هم از دیدنش بی‌نصیب نمانید."

هنگامی که جامعه‌ای به دروغ‌گوییِ سازمان یافته روی آورد و دروغ گفتن تبدیل به اصل کلّی شود و به دروغ گفتن در موارد استثنایی و جزئی اکتفا نکند،
"صداقت" به خودی خود تبدیل به یک عمل سیاسی می شود و گوینده‌ حقیقت،
حتی اگر به دنبال کسب قدرت یا هیچ منفعتی دیگر هم نباشد یک کنشگر سیاسی محسوب می شود!
در چنین شرایطی شما نمی توانید از سیاست کناره بگیرید و راه خود را بروید!
شما ناچارید یکی از این دو راه را انتخاب کنید:
یا به تشکیلات دروغ می پیوندید،
یا یک مخالف سیاسی محسوب می شوید!

#هانا_‌آرنت


💎 @ofoghroydad

رجب صفراف، رئیس مرکز مطالعات ایران در روسیه

‍ 🔊فایل صوتی

نشست «بیایید فلسفه بورزیم»

با حضور:
هومن پناهنده
حسین شیخ‌رضایی
محمد کیوانفر

۲۱ مرداد ۱۳۹۳

نشست نقد و بررسی کتاب «بیایید فلسفه بورزیم: درآمدی بر تأمل انتقادی و گفت‌وگوی عقلانی» نوشته‌ ریچارد کریل به ترجمه‌ محمد کیوانفر در مرکز فرهنگی شهر کتاب برگزار شد.

🆔 @sokhanranihaa
🆔 @sokhanranihaa
🆑کانال سخنرانی ها
🌹

‍ 📝📝📝معیارهای نگاه سنجشگرانه در فضای مجازی

✍🏻حمیدرضا جلائی‌پور

✅چون حضور در شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌‌های مجازی آزادتر و در دسترس‌تر از رسانه‌های کاغذی است، ما معمولا در هنگام اظهار نظر و اشتراک‌گذاری پست‌های خبری «وارسی» و «سنجش‌» کمتری انجام می‌دهیم-چون علی‌ا‌لاصول «سنجش» زحمت دارد. به همین دلیل ممکن است در فرایند این مشارکت‌ها در فضای مجازی هم «فریب بخوریم» و هم «فریب بدهیم» که هر دو آنها عملی ناواقع‌گرایانه و غیراخلاقی است.

✅هومن پناهنده نویسنده، مترجم و پژوهشگر در حوزه «اندیشه انتقادی» در سخنان ذیل 👇ضمن توضیح ویژگی‌های اندیشه انتقادی در زندگی روزمره، با ذکر مثال‌هایی به نقاط ضعف ما در هنگام کامنت‌ها و اشترک‌گذاری‌ها اشاره می‌کند. برای کاربران محترمی که در شبانه روز ساعتی را در فضای مجازی حضور دارند، گوش دادن به این سخنان سودمند است.
@hamidrezajalaeipoor
🆔@MostafaTajzadeh

ارث مادری، پدری یا هردو!


علی طایفی

مدتی است پس از‌ مرگ پدر، هنجارهای موجود مردانه بشدت آزارم می دهد: از سهم ارثیه دو‌ برابر پسران نسبت به دختران، از سهم یک هشتم مادر که همواره حقوقش مغفول بود، از مردان مدعی برابر خواهی که موقع ارث خواهی بر سهم دو برابر پسران بر دختران پای می کوبند تا عبارت ننگین و مشروعیت یافته شرعی و سنتی بنام "ارث پدری"!؟

آنچه‌ که بیش از همه آزار دهنده است اطلاق ارث‌ پدری به دارایی هایی است که محصول تلاش مشترک مادر‌ و‌ پدر است، دارایی های مادری که نه تنها در طول حیات وی بلکه پس از مرگ‌ او‌ نیز جایی دیده نشده و نمی شود. بنظرم شایسته و بایسته ترین تغییر فرهنگ عمومی آنجایی است که از این پس بهنگام‌ تسهیم ارث، از آن به "ارث مادری/پدری" یاد کنیم تا زشتی این غفلت از حق زن در مقام مادر و حقانیت مادر در دارایی های بازمانده از یک ‌زندگی مشترک از یاد نرود، اگرچه قانون نابرابر ارث همچنان بجای خود باقی است.

https://t.me/tahlyleejtemaaey

اثر جدید هنرمند ترک

با عنوانِ "دو دنیایی که ما در آن زندگی میکنیم"

آیا این عادلانه است؟!

🌿 @BestShortFilm

‍ 🔸درست در زمانی که مردم چین گوشت بستگان خود را برای سد جوع می خوردند، باور رفیق مائو به وفور محصول مانع از چاره گشایی بود. مردم به گفته مائو باید سخت کوشی و کنار آمدن با مشکلات را یاد می گرفتند، خود رفیق مائو و سایر رفقای حزبی و فرزندانشان اما ترجیح می دادند عمده وقت خود را با نگهبانانشان برای نوشیدن مشروب و صحبت در مورد دوست دخترهایشان صرف کنند. یک بار منشی رفیق "وانگ ونژونگ" به اوگفته بود:" اگر مردم بدانند که در حالی به قناعت و سختکوشی دعوت می شوند که رفقای حزبی اینطور زندگی میکنند، چه می شود"؟ و او (وانگ ونژونگ)پاسخ داده بود:"مردم اگر می توانستند تا بدین حد عمیق فکر کنند نیازی به انقلاب نبود...ما اینطور زندگی میکنیم چون زحمت هدایت آنهایی که مشکلات عمیق و ناتمامشان را به دست یک یا چند نفر ، ممکن می دانند بر گردن ماست، دانایی نیاز به رفاه دارد، نادانی نه".

رفیق مائو و دوستانش درست در همان روزهایی که کنار استخر با مهمانان جنسی شان خوش می گذراندند جوانان را تشویق می کردند تا جامعه را در هم بشکنند و جامعه ای نو بسازند و مراقب نقشه های دشمنان و فرهنگ منحط بورژوازی باشند. مائو همیشه حامی دانشجویان تندرو دانشگاه پکن بود و همیشه می گفت:" من تلاش شما برای عدالت و شورش های بزرگ را تحسین می کنم".مزه شیرین عدالت طلبی دانشجویان پکن را رفیق مائو بیشتر از هرکسی چشیده بود چون این عدالت طلبی همیشه اعتراض علیه مخالفین رفیق مائو بود!

منبع:

The Private Life of Chairman Mao -Li Zhi-Sui
@sahandiranmehr

نویسنده‌ی کتاب بالا، لی ژی‌سویی، پزشک مخصوص صدر مائو بود و این کتاب را ،که زندگی‌نامه‌ی مائوست، پس از مهاجرت به آمریکا ،بر پایه‌‌ی یادآوری یادداشت‌های روزانه‌‌ی خود نوشت . او قبلاً ناچار شده‌ بود یادداشت‌هایش را نابود کند ،چون نگه‌داری آن را (در حالی که هنوز در خدمت مائو بود) پرمخاطره می‌شمرد.

منبع این یادداشت و اطلاعات ِ بیش از آن:
Wikipedia👉 Li Zhisui

#هومن_پناهنده
@gashthaa

محض رضای خدا این القاب افسون‌کننده را کنار بگذارید

۲۹ مرداد ۱۳۹۸  

محمدمجتهد شبستری
این روزها که نزاع عده‌ای برسر اموال و عناوین و مقامات دنیوی بالا گرفته و هر کس در این باره سخنی می‌گوید من هم سخنی دارم. سخن من این است که همهٔ این افراد که در این روزها چه در مقام طرفین دعوی و چه در کسوت ناصح و خیرخواه گونه‌ای با این نزاع درگیر شده‌اند و همگی لقب «آیت‌الله» یدک می‌کشند انسان‌هایی‌ند مانند سایر انسان‌های جامعه.
اگر گفته شود محمد یزدی و صادق لاریجانی، ناصر مکارم، احمد جنتی، حسین نوری‌همدانی و … چنین یا چنان گفته‌اند مردم می‌توانند دربارهٔ سخنان آن‌ها با توجه به اعمال آن افراد به‌راحتی داوری کنند. اما وقتی لقب «آیت‌الله» به این افراد می‌چسبانند و می‌گویند «آیت‌الله فلان چنین گفت» و «آیت‌الله بهمان چنان»، در این صورت پای خدا به میان کشیده می‌شود و عظمت و جلالت خداوند خرج مقاصد دنیوی این افراد می‌گردد و عموم مردم چون افسون‌زده می‌شوند قدرت تمیز و تشخیص حق و باطل را از دست می‌دهند. این القاب افسون‌کننده و ضد شفافیت هستند. محض رضای خدا و برای اینکه مردم افسو‌ن‌زده نشوند خواهش می‌کنم آقایان برای همیشه این القاب را کنار بگذارند و از علمای دین هم مانند سایر افراد جامعه، فقط با نام کوچک و عنوان خانوادگی سخن گفته شود. آن‌قدر خدا خرج مقاصد دنیوی اشخاص شده که سرمایهٔ معنوی جامعهٔ ما درحال نابودی است. چه کسانی مسئول این وضع اسف‌بار هستند؟!
منبع:وبسایت محمد مجتهد شبستری

فریبا عادلخواه

🔴سقوط قذافی؛ محصول نادانی یا خیانت؟

🔻منتشر شده در اعتماد ۲ شهریور ۱۳۹۸

🔴هشت سال پیش در چنین روزهایی مخالفان سرهنگ معمر قذافی با پشتیبانی هواپیماهای جنگی غربی وارد طرابلس و سپس کاخ قذافی مشهور به باب‌العزیزیه شدند و رسما حکومت قذافی برچیده و ساقط شد.

🔘اخیراً نیز ویدیویی منتشر شده است که نشان‌دهنده وضعیت مردم لیبی در زمان قذافی است. بخشی از این وضعیت تیتروار توضیح داده می‌شود.
▪ـ داشتن خانه حق مسلم همه بود
▪ـ پرداخت رقم قابل توجه برای شروع زندگی به افرادی که ازدواج می‌کردند.
▪ـ مجانی بودن هزینه آموزش و بهداشت
▪ـ افزایش باسوادی از ۲۵ درصد به ۸۳ درصد در حکومت قذافی
▪ـ پرداخت کمک‌هزینه به فارغ‌التحصیلان دانشگاهی که شغل مرتبط با رشته خود را پیدا نمی‌کردند
▪ـ پرداخت نقدی بخشی از درآمد نفت به مردم
▪ـ پرداخت هدیه قابل توجه برای هر زایمان
▪ـ در اختیار گذاشتن امکانات برای کسانی که قصد فعالیت کشاورزی داشتند
▪ـ فقدان بهره بانکی
▪ـ و...

🔘ابتدا این گزاره‌ها عجیب و شاید ساختگی به نظر می‌رسید. البته لیست خدمات و امکانات طرح شده در آن ویدیو بیشتر و جذاب‌تر از موارد فوق بود. یکی از دوستان که سفیر ایران در یکی از همسایگان لیبی بود، کلیت این ویدیو و وجود چنین خدماتی را تأیید کرد، بویژه از قول افرادی که در لیبی مأموریت داشتند.

🔘این شرایط حکایت از وجود جامعه‌ای آرمانی از حیث اقتصاد و رفاه می‌کند. رفاهی که در جوامع پیشرفته غربی نیز به ندرت مشابه آن دیده می‌شود. این‌گونه خدمات رفاهی قطعاً در کشوری مثل آمریکا وجود خارجی ندارد.

🔘پرسش این است که پس چرا لیبی به چنین روزی افتاده است که مردم آن نه تنها از این امکانات بی‌بهره هستند، بلکه مهم‌ترین نیاز که همان امنیت باشد را نیز از دست داده‌اند؟ آیا اقدام مردم لیبی در ضدیت با قذافی عملی احمقانه و نابخردانه بود؟ آیا مردمی پیدا می‌شوند که بر اساس اراده و آگاهانه، خود را از آن جامعه مطلوب و رفاه اقتصادی به این وضعیت ناهنجار پرتاب کنند؟ اگر رفاه مردم لیبی در زمان قذافی را با وضعیت مردم هندوستان مقایسه کنیم، چه نتیجه‌ای خواهیم گرفت؟

🔘هرچند قذافی فقط به دست مردم لیبی سقوط نکرد، و این حملات غربی‌ها بود که آنجا را دچار این بلا کرد، ولی در هر حال اگر غربی‌ها وارد نمی‌شدند و امکان سرکوب وجود می‌داشت، آیا قذافی حق داشت که مردم لیبی را سرکوب کند؟ آیا کسانی از مردم لیبی می‌دانستند که قیام آنان علیه قذافی به چنین وضعی منتهی خواهد شد؟ آیا آنان نمی‌دانستند و نادان بودند یا می‌دانستند و خائن بودند؟

🔘واقعیت این است که به احتمال فراوان مردم لیبی نمی‌دانستند به چنین سرنوشتی دچار می‌شوند، اصولاً امکان چنین فهمی نیز در رژیم بسته قذافی فراهم نبود. زیرا چنین فهم اجتماعی فقط محصول گفتگوی آزاد است. اگر گفتگوی آزاد در جامعه باشد، طبیعی است نیازی هم به براندازی رژیم‌ها نیست. بنابراین مردم لیبی براساس غریزه خود عمل کردند و علیه یک رژیم بسته و استبدادی قیام کردند و حتی به دلیل وجود همین استبداد است که پرچم غربی‌ها را در دست می‌گیرند و از حمایت آنان در آزادی کشورشان استقبال می‌کنند!! غافل از اینکه ماه عسل آزادی، حتی به یک ماه نیز نمی‌رسد، و واقعیت؛ خیلی زودتر از این که گمان کنند آن روی فاجعه‌بار خود را نشان می‌دهد.

🔘اگر تصویری دقیق و کامل از لیبی در آخرین سال حکومت قذافی یعنی در ۸ سال پیش را در کنار تصویری از واقعیت امروزی لیبی ارایه شود، هر تحلیل‌گری چنین روندی را محصول یکی یا ترکیبی از موارد زیر خواهد دانست.

▪۱ـ نادانی و جهل مردم
▪2ـ خیانت برخی از مردم
▪3ـ بدخواهی بیگانگان

🔘ولی به گمان من هر سه اینها محصول یک نظام استبدادی است. نظامی که مردم را در موقعیت‌های گلخانه‌ای نگهداری می‌کند. نظامی که تعهدات اخلاقی را زایل می‌کند و نظامی که حس خوش‌بینی به بیگانگان را نزد مردمش تقویت می‌کند. چنین نظامی حق ندارد که پس از سقوط طلبکار شود، زیرا مسئول و بدهکار اصلی این فرآیند تلخ و فاجعه‌بار است.

🔘نمی‌دانم الآن مردم لیبی درباره این سقوط چگونه فکر می‌کنند. ولی سی سال بعد که استخوان‌های قذافی هم پوسید، در آن زمان مردم لیبی کمتر خاطره‌ای از رفتارهای ابلهانه و مغرورانه و تحقیرآمیز و مستبدانه او نخواهند داشت، و چون بعید است که جامعه لیبی به این سادگی‌ها روی خوش روزگار را ببینند در نتیجه ان مردم حسرت دوران قذافی را خواهند خورد غافل از این که نظام و ساختار او منشا اصلی یا مهم این بحران بوده است.

ویدیوی مربوط به لیبی و قذافی که عباس عبدی در نوشته‌ی بالا به آن اشاره می‌کند.👇

▪️نظر #مارتین_هایدگر فیلسوف آلمانی قرن بیستم در مورد زندگی شهری و علت روستانشینی اش

▫️تصاویری کمیاب از مارتین هایدگر


@art_philosophyy

چرا به ایران برگشتم / نوشته یکی از دوستانم

از یکی از دوستانم که سه سال پیش با شوهر و دو بچه یک و ۵ ساله (و بعد از ۱۴ سال زندگی در کانادا) به ایران برگشت، خواستم دلیلش برای برگشت به ایران را بنویسد:

«ما سال ۸۱ دو نفری در ابتدای زندگی مشترکمون به کانادا رفتیم و ۱۴ سال بعدش در سال ۹۵ خانواده چهار نفریمون به ایران برگشت. از روز اول بازگشت طبیعتا خیلی زیاد باید به این دست سؤال‌ها جواب می‌دادم که چرا برگشتین؟ اونجا بهتر نبود؟ یا حتی واقعا با خودت چی فکر کردی که برگشتی؟ یواش یواش یاد گرفتم که فقط جاهایی جواب واقعی بدم که دوست دارم جواب بدم! وگرنه راحت لبخند بزنم و بعضا متلکی هم به خودم بندازم تا دل طرف خنک بشه و رد بشم. اما وقتی که خواستم هم خلاصه بگم و هم خیلی صادقانه حس خودم رو برسونم این رو گفتم: من از اونایی هستم که اگر یک هفته در هتل پنج ستاره با بهترین خدمات و راحت‌ترین تخت بمونم باز هم آخرش دلم برای خونه خودم تنگ میشه و از هیجان شب اولی که بخوام توی تخت خودم بخوابم ضربان قلبم بالا میره! برای من کانادا همون هتل بود حالا البته پنج ستاره هم نبود اما ته تهش هتل بود و ایران خونه‌مه. همین قدر ساده. خیلی‌ها دور و برم این استعداد رو داشتن که در عرض چند سال اونجا رو برای خودشون خونه کنند اما من این استعداد و تمایل رو نداشتم و شاید خیلی جاها لزومی ندیدم که تلاش مضاعفی کنم و خوب فکر می‌کنم که چهارده‌ سال کافی بود برای اینکه بفهمم این اتفاق در من نخواهد افتاد. برای من آرامش سطحی که تحت تاثیر آرامش جامعه بود در کانادا بیشتر بود اما اون جنس آرامش عمیقی رو که اینجا دارم اونجا نداشتم. اینجا همه چیز برام پررنگ‌تر و پرحس‌ترن و البته که این پررنگی به این معناست که خیلی چیزها هم بدرنگن اما بدرنگی‌ها رو خوشرنگیهاش می‌سوزونه برام. برای من اینجا زندگی واقعی‌تره و این شاید به این معناست که رنجهاش عمیق‌تره اما به همون اندازه لذتهاش هم شدیدتره و این در مجموع حس بهتری به من میده.
حتی در کارم هم این تفاوت برام عمیقه. من هم در کانادا درس دادم و هم در ایران در هر دو جا هم یک محتوا رو به دانشجویانی تقریبا همسان درس دادم. در کانادا هم درس دادن رو دوست داشتم اما حسی که اینجا تجربه می‌کنم و ارتباطی که می‌تونم با دانشجویانم بسازم به هیچ عنوان قابل مقایسه نیست. می‌دونی، مثل اینکه آدم هر چقدر هم بچه‌ها رو دوست داشته باشه تا خودش بچه‌ نداشته باشه نمی‌فهمه چقدر میشه یک بچه رو دوست داشت. یک جوری برام فکر و حس تک تک این بچه‌ها مهمه و هر اثرگذاری‌ای هر چند کوچک من رو به اوج میبره.
اما یک سوال دیگه‌ای که خیلی مطرح میشه و برای خود منم مهم بوده اینکه بچه‌هات چی؟ اونجا براشون بهتر نبود؟ راستش میشه خیلی فلسفی شد و مقاله نوشت در باب اینکه بهتر یعنی چی کلا؟ آیا مثلا کسی که در هاروارد از بهترین اساتیده اما تهش آدم خوشحال و راضی‌ای نیست بهتره از یک‌ کارمند ساده در سمنان که با خودش خوشحاله؟ خوب به نظر من نه. من هر چقدر که فکر کردم و خوندم به این نتیجه رسیدم که دوست دارم بچه‌هام خوشحال باشن و به نظرم اومد که رابطه عمیق و معنادار داشتن با خانواده یکی از عوامل مهم شاد بودنه. و حداقل در مورد ما این تنها با ایران بودن میسر بود. من به این نتیجه رسیدم قطعا با ایران اومدن شانس مثلا به هاروارد رفتن بچه‌هام رو کم می‌کنم ( از بین نمی‌برم) اما در عوض از دید خودم تجربه‌ها و احساساتی بهشون هدیه میدم که از دید من خیلی ارزشمنده. حس کنار خاله و مادربزرگ و پدربزرگ بودن، شناختن ایران به عنوان جایی که ریشه‌هاشون در اونجاست.
و البته که در مورد بچه‌ها این بحث هم بود که از نظر من مادر و پدر شاد و راضی داشتن بیش از هر چیزی برای بچه‌ها مهمه و نتیجتا مهم بود ما جایی بشیم که من و پدرشون شادتریم. و البته نهایتا و شاید از همه مهمتر به نظر من میاد که من اول در قبال خودم مسئولم و بعد بچه‌هایم. و‌ در اون معادله هدف پیچیده وزن خودم باید بیش از بچه‌ها باشد گرچه که اونا هم وزن زیادی دارن.
تهش حالا که بهش نگاه میکنم من نه اهداف وطن‌پرستانه و عالی داشتم و نه با سیستم کانادا هیچ مشکلی داشتم. تنها اومدم چون فکر می‌کردم ایران بهم بیشتر خوش می‌گذره و هنوزم بعد از سه سال با همه بالا و پایینهاش ایران بهم بیشتر خوش‌تر می‌گذره. هیچ تضمینی هم در باب آینده نیست روزی اگر کفه ترازو به سمت جای دیگه‌ای سنگین شد می‌روم.»
.

شاعرِ شک؛ فیلسوفِ انکار مصاحبه با ضیا موحد در پیرامون خیام و افکارش مجله‌ی آنگاه تابستان ۱۳۹۷ ویژه‌نامه‌ی خیام @philosopherin

📝 عنكبوت‌های عادت
سید حسن اسلامی‌اردكانی

هر روز صبح كه به آبدارخانه دانشگاه می‌روم، می‌بینم معمولا چراغ آن روشن است و كسی در آن نیست. اولین كاری كه می‌كنم چراغ را خاموش می‌كنم. اولا برای صرفه‌جویی در انرژی و ثانیا برای آنكه كمی خودم را عادت بدهم تا در تاریكی نیز كار ساده‌ای چون برداشتن آب یا شستن لیوان را انجام دهم. گاه در این حال «دست» كسی وارد آبدارخانه می‌شود، بر دیوار می‌لغزد و در پی كلید چراغ می‌گردد و آن را روشن می‌كند. اما صاحب دست با دیدن من پا پس می‌كشد و كمی جا می‌خورد. سپس می‌پرسد چرا چراغ را روشن نمی‌كنم. این نوعی عادت است كه كمابیش داریم. یعنی آموخته‌ایم كه وارد هر جایی شدیم، اول چراغ را روشن كنیم. گرچه نور كمابیش باشد و بتوان پیش روی خود را دید.

جمله معروفی به ارسطو منسوب است كه «ما برآیند كاری هستیم كه مكرر انجام می‌دهیم. در نتیجه كمال یا فضیلت یك عمل نیست، بلكه یك عادت است.» اینجاست كه اهمیت رفتارهای خیلی ساده و عادات پیش‌‌ پاافتاده در شكل‌دهی‌‌ شخصیت ما آشكار می‌شود. ما نخست كاری را از سر ضرورت و برای رفع نیازی انجام می‌دهیم. اما آرام‌‌آرام آن كار را بدون توجه و آگاهی انجام می‌دهیم و اندك‌اندك مقصود و كاركرد آن را فراموش می‌كنیم.از سویی نیازمند تشكیل عادات خاصی هستیم تا در زمان و انرژی خود صرفه‌جویی كنیم، زیرا اگر قرار باشد برای هر كار خردی فكر و برنامه‌ریزی كنیم، عملا كل زندگی ما درگیر مسائلی از این دست خواهد شد. اما از سوی دیگر برخی عادات در درازمدت چونان تارهای عنكبوتی ضخیم و ضخیم‌تر می‌شوند و دست و پا و آزادی عمل ما را می‌گیرند.

سال‌ها پیش نوشته‌ای از آقای هومن پناهنده با این عنوان خواندم: «عنكبوت‏های عادت اگر بگذارند» (ماهنامه زنان، شماره 100، سال 12، خرداد 1382، ص174) كه در ذهنم خوش نشست. ایده اصلی این نوشته كوتاه آن بود كه روانشناسان اجتماعی به ما می‏گویند كه در امر تفكر آدمیان را از كلیشه‌ها گزیری نیست و لازمه صرفه‌جویی در اندیشیدن، بهره‌گیری از كلیشه‌هاست. پس كلیشه‌ها مفیدند و آنچه زیان‌بار است، ساده‏اندیشی ما در كاربرد آنهاست. كلیشه‌ها مثل راه‌های میانبرند كه باید مراقب باشیم باعث نقض غرض نشوند و ما را از مقصدمان دور نكنند. آنها را باید در مواقع و مواردی كه ضروری احساس می‌كنیم به طیب‌خاطر جرح و تعدیل كنیم و نگذاریم تارهای عنكبوت عادت بر گرد اندیشه‌مان چنان بتنند كه نگاه‌مان تیره و تار شود. گرچه ایشان بحث را در سیاق دیگری مطرح كرده بود، اما آنچه در اینجا بدان اشاره كردم بی‌شباهت به آن نیست.

عادت‌ها مفید هستند به شرط آنكه همواره در خدمت هدف ما باشند نه آنكه خود هدفی باشند راهبر زندگی ما. عادات ما نیز مانند زبان نیازمند خانه‌تكانی است.

ستون #در_ستایش_جزییات / صفحه آخر روزنامه اعتماد، 6 شهریور 1398

@hassan_eslami
www.hassaneslami.ir