حفاظت از خود یا نابودی دیگران؟

روز جمعه بسیاری از امامان جمعه و مقام‌های نظامی و سیاسی کشور در واکنش به خبرهای غیررسمی مربوط به احتمال حملۀ نظامی آمریکا به ایران، تهدید به هدف قرار دادن پایگاه‌های آمریکا در سرتاسر منطقه و نابودی اسرائیل و عربستان کردند.
این نوع حرف‌ها که در شرایط بحرانی در هر کشوری معمولاً به قصد بازدارندگی بیان می‌شود، اگر بر آتش نزاع نفت نریزد طبعاً کمکی به خاموش کردن آن هم نمی‌کند.
پیش از این، مسئولان جمهوری اسلامی به مردم وعده داده‌اند که جنگی اتفاق نخواهد افتاد. انتظار عمومی این است که آنها در جهت تحقق همین وعده تلاش کنند و گرنه به فرض، چنانچه نابود کردن اسرائیل و عربستان و هر کشور دیگری، نابودی ایران را در پی داشته باشد، چه سود یا حسنی دارد؟
وظیفۀ اولیه و حیاتی همۀ دولت‌های جهان، حفاظت از کشور خود است، اگر این حفاظت به هر دلیلی صورت نگیرد، دیگر به فرض آنکه قادر به نابودی نیمی از کرۀ زمین و یا حتی تمام آن هم باشند، به کار چه کسی می‌آید؟
#احمد_زیدآبادی
@ahmadzeidabad

به کجای این شب تیره بیاویزم قبای ژنده‌ی خود را؟

توییت بالا، چنانکه می‌بینید، از نویسنده‌‌ی کمابیش مشهوری است. نویسندگان توانا معمولاً کلمات را تا با ترازوی زرگری نسنجند ، به کار نمی‌برند ، چون در قبال تفاوت‌های معنایی بسیار ظریف میان واژه‌ها حسّاس اند. اما از توانمندان که بگذریم ، در مورد هر قلم‌به‌دست ِ دیگری نیز می‌توان این حداقل انتظار را داشت که اگر دستگاه ادراکی‌اش در فهم تفاوت‌های معنایی دقیق و ریز کارآیی ندارد، دست‌کم تفاوت ِ معنایی کلان بین کلماتی مثل "همیشه" ، "غالباً" و "گاهی" را دریابد.

#هومن_پناهنده
@gashthaa

دوستی ویدیوی بالا👆را فرستاد و درباره‌‌ی استدلالی که در آن به سود حجابِ اجباری شده است نظرم را خواست. من هم،گذشته از این که خودم کدام نوع پوشش را برتر می‌دانم، کوشیدم از رهگذر ابزارهای تفکر نقادانه ،یا همان منطق کاربردی، صرفاً این استدلال خاص را ارزیابی کنم که حاصلش این است 👇

اشکال بنیادین ِ استدلال‌ این است که مبتنی بر تمثیل یا تشبیه‌ بیجایی است. بین کارکرد کلاه‌ ایمنی از طرفی و چادر و روسری از طرف دیگر، شباهت ویژه‌ای نیست تا حکم واحدی درباره‌شان صدق کند.

چند تا از تفاوت‌ها :

کلاه ایمنی ،به احتمال قوی، مانع مرگ یا مانع آسیب ِ جسمی می‌شود، در حالی‌که چادر و روسری مانع هیچ‌یک از‌این دو نمی‌شوند.

درباره‌ی ضرورت استفاده از کلاه ایمنی در عرف ِ جامعه و در میانِ عُقَلا اجماع هست ، در حالی که اشخاص عاقل ِ بسیاری هستند که با این شکل حجاب که ،دست‌کم، روسری جزء لازمش است مخالف‌اند.

درباره‌ی زیان‌های اجتماعی‌ ِ اجباری نبودن حجاب هم،به گمانم، مبالغه شده، چون موضوع قابل بحثی است و برخلاف ِ توافق دو طرف درباره‌ی زیان ِ استفاده‌نکردن از کلاه ایمنی، در مورد حجاب بین طرفین توافق نیست.

از آن طرف، درباره‌ی زیان‌های جسمی‌ ِ محتمل ِ چادر و روسری هم سکوت شده.مقصودم تاثیری است که احتمالاً چادر و روسری از طریق عرق پوست سر روی ریشه‌ی مو و... می‌گذارد. روسری و چادر با کلاه ایمنی این تفاوت را هم دارند.
به نظرم کلاه ایمنی، دست‌کم از لحاظ کارکرد، به کلاهخود شبیه‌تر است تا به چادر و روسری.

اگر بیشتر فکر کنیم، چه بسا تفاوت‌های دیگری هم پیدا کنیم. البته چیزهای دیگری هم می‌شود گفت که می‌ماند برای وقتی دیگر. اما یکی را می‌گویم: من از آمار و تحقیقی تجربی-علمی اطلاع ندارم که نشان دهد در جاهای دیگری که استفاده از این نوع کلاه‌ ایمنی ِ "دینی" ضروری نیست وضع امنیت روحی و کیفیت ِ معنوی جوامع‌شان بدتر از جاهایی است که این نوع پوشش در آنها ضرورت دارد. به‌عکس ،حداقل این را می‌دانیم که خشونت و تنشی که خاصه در سال‌های اخیر ، نتیجه‌ی حجاب اجباری در جامعه‌ی ما بوده در جاهایی که اجباری در کار نیست وجود ندارد.


به تشبیهاتی از نوع تشبیه چادر و روسری به کلاه ایمنی "قیاس مع‌الفارق" می‌گویند که آشکارا مغالطه است.

برای دفاع از این نوع پوشش شاید بتوان استدلال قوی‌تری پیدا کرد ، اما به نظرم با این استدلال راهی به دهی نمی‌بریم.

#هومن_پناهنده
@gashthaa

این هم "آزادی بیان"

پس از آن که بیان‌مان آزاد شد، آیا چیز دندان‌گیری داریم که بگوییم؟ هم‌چنین از ادب ِ گفت‌‌وگو در میان‌مان خبری هست؟

دو نفری که در ویدیوی بالا با هم حرف می‌زنند* در کمال ِ آزادی حرف می‌زنند؛اما خُب که چه؟

در این جهنم ِ پُر واژه
چه دیر دانستم
بهشت من
خاموشی ست**

* در قاب تصویر، شاهین نجفی، خواننده‌ی مقیم آلمان است.
**شعر ِ ضیاء موحّد، از دفتر مشتی نور سرد.

#هومن_پناهنده
@gashthaa

سانسور در سه مرحله

از توییتر مهران موسوی:
‏این عکس را چند ماه پیش در صفحه‌ی یکی از دوستانم دیدم و من هم همان‌موقع منتشرش کردم. ناشر سعی می‌کند با خودسانسوری از زحمات سانسورچیان ارشاد کم کند و مترجم هم می‌تواند با خودسانسوری از زحمات ناشر کم کند. تصور کنید: کتاب در ایران دست‌کم سه بار سانسور می‌شود. سه بار کُشته می‌شود.

#سانسور #توییتر

@kaaghaz

والسِ فراموش

تقدیم به خاطرات سحرهای بیداریِ اصفهان
و صبحِ برفیِ زاینده‌رود در روز آخر آذر ماه آخر پاییز
The Forgotten Waltz
____ Sten Erland Hermundstad
____
@manaravanbod

از ساخت این کلیپ در #برگه_موسیقی_ایران سه سال می‌گذرد. در این مدت پسروی این آقازادگان موسیقی نه تنها کاهش بلکه شدت هم یافته‌است. برادران پورناظری کاسبکارتر شده‌اند همایون شجریان پاپ‌تر شده‌است سالار عقیلی سخیف‌تر شده‌است معتمدی بازاری‌تر شده‌است حافظ ناظری متوهم‌تر شده‌است و ...
جریان ابتذال و ثروت در موسیقی ایران فراتر از این افراد است سوری‌ست که همه را فرا می‌خواند کافی‌ست که جسم و عقلت تهی باشد تا تسخیر شوی
#ادمین_برگه_موسیقی_ایران
@musiqueiran

🔴دين و معرفت

🔻 شهرآرا ۲۱ مهر ۱۳۹۸

🔘يكي از روحانيون محترم كه از عوام‌فريبي و انجام اقدامات خلاف به نام دين متأثر است و شواهدي از جمله جنايات داعش و عمليات انتحاري آنان را در كشتن مردم مصداقي از اين تحميق جوانان به نام دين مي‌داند، در جريان يك نشست فرهنگي برای بررسی کتابشان با عنوان "در دادگاه جهل مقدس" اظهار داشت كه اگر بخواهيم دين داشته باشيم بايد معرفت داشته باشيم. دين بدون معرفت از بي‌ديني به مراتب بدتر است.

🔘گرچه براي ايشان به پاس نگاهشان به دين و خرافات‌زدايي از آن بايد احترام قايل بود، ولي به چند علت مي‌توان گفت كه گزاره ايشان كمكي به اصلاح فرهنگ ديني مورد نظر نمي‌كند.

🔘اول اينكه كسب معرفت را مي‌توان به سادگي به كار برد بدون این که در عمل امکان رسیدن به ان ساده باشد. در حقيقت كاربرد آن سهل و ممتنع است. سهل است، همان طور كه ايشان به كار برده‌اند. ممتنع است، چرا كه ايشان يك روحاني و از يك خانواده روحاني و حدود 75 سال سن دارد و تماماً در حال مطالعه و تحقيق بوده است. بعيد است درصد اندكي از مردم حال و حوصله و استعداد يا امكان یا حتی علاقه به چنين كاري را داشته باشند. اگر هم داشته باشند و همه مشغول اين فعاليت شوند، گذران زندگي عادی مردم دچار اختلال مي‌شود. حتي كسب جزيي از اين معرفت را نيز نمي‌توان براي همه توصيه كرد.

🔘به علاوه زماني كه دين آمده بود، مردم فوج، فوج وارد آن مي‌شدند (يدخلون في دين الله افواجا) و پيامبر (ص) هم به مردم نگفت وارد دين نشويد و اول به معرفت برسيد، بعد وارد شويد.

🔘اتفاقاً هرچه رابطه دين (و نه لزوماً همه موضوعات) را با معرفت به معناي شناخت دقيق بيشتر كنيم برخي وجوه مهم آن تضعيف خواهد شد. مگر آنكه معرفت را يك درك يا حس كلي بدانيم كه در اين صورت هر كسي اين درك را كمابيش دارد. درک‌هایی که با يكديگر فرق مي‌كنند.

🔘مولوی در داستان موسی و شبان اين مسأله را بخوبی بیان می‌کند كه موسي گفتار شبان را كفريات مي‌داند، ولي خدا او را از اين داوري نهي كرد و اجازه داد كه شبان با همان معرفت خود با خدا راز و نياز كند.

🔘دليل ديگر اينكه اگر منظور از ضرورتِ داشتن معرفت، به علماي ديني برمي‌گردد كه در اين صورت هر نحله و جريان ديني، از جمله داعش و نحله‌های داخلی، داراي علمايي هستند كه ادعاي دارا بودن معرفت عمیقِ آنان، كمتر از ديگران نيست. اتفاقاً آنان ممكن است انديشه‌هاي ديگران را فاقد معرفت اصيل بدانند و آنها را انحرافي قلمداد كنند. بنابراين براساس چه منطقي بايد معرفت يكي را براي ديگري ترجيح داد و اولي را معرفت و دومي را ناداني دانست؟

🔘به علاوه هنگامي كه يك پديده همه‌گير و فراگير مي‌شود به ناچار سطح معرفتي آن پدیده براي عموم كم مي‌شود و دستيابي به معارف آن پديده امري تخصصي و حرفه‌اي و از دسترس مردم دور مي‌شود.

🔘از اينها گذشته، به نظر مي‌رسد كه از زاويه ديد گوينده يك تلازم منطقي ميان معرفت و رفتار وجود دارد. در حالي كه چنين تلازمی وجود ندارد. ممكن است معرفت باشد ولي عمل و كنش به نحوي ديگري سوق پيدا كند. نمونه این خطا را در گزینش‌ها شاهد بودیم که چگونه تعهد ابتدا به تدین و سپس به معارف تقلیل یافت.

🔘بر خلاف معرفت، در سطح كنش و رفتار انواع و اقسام ملاحظات و مصلحت‌ها بوجود مي‌آيد كه کنشگران، در عمل به معرفتِ خود، تبصره‌هاي پياپي مي‌زنند و در نهايت از معرفت چيزي باقي نمي‌ماند.

🔘و بالاخره اينكه معرفت ديني امري انتزاعي و مثل رياضي نيست. معرفت به شدت تحت تأثير فضاي اجتماعي و عمومي است. بويژه ملاحظات و اثرات محیط از جمله منافع و قدرت سياسي در آن مشهود است. اگر به گزاره‌هاي معرفت دینی و سایر معارف اجتماعی در همين نيم قرن اخير در ايران توجه كنيم، روشن خواهد شد كه چگونه سيال و غير ثابت و متأثر از این عوامل و شرايط بوده است.

🔘نکته دیگر این که هدف از دین را همیشه انسان‌سازی ذکر کرده‌اند. این تعبیر دیگری از هدف اخلاقی دین است. اخلاق موکول به معرفت نیست بلکه کنش اخلاقی بر آمده از جمع و گروه است. در اینجا نیز وجه اجتماعی رفتار مهم است.

🔘چه نتيجه‌اي از اين نقد مي‌خواهم بگيرم؟ قصدم رد انگيزه‌هاي گوينده محترم نيست. چه بسا حداكثر همدلي با اين انگيزه را دارم. تجربيات فردي ما در مواجهه با افراد نشان مي‌دهد كه نوعي از كج‌فهمي ديني در حال رواج است كه براي خودش نیز مبانی معرفتی قايل است، و حتي معرفت ديگران را قبول ندارد. اين مساله با متهم کردن آنان به نداشتن معرفت حل نمي‌شود.

🔘اين يك امر اجتماعي است و نه مساله‌ای فردي كه با معرفت و دانش بتوان آن را حل يا درمان كرد. اگر به جاي طرح مساله از موضع معرفتي و شناختی يا روان‌شناسي، آن را اجتماعي تحليل كنيم، در اين صورت احتمال دارد كه شيوه‌هاي اجتماعي حل مشكل را نيز بتوان یافت.

کسی که در برابر بتهوون ،باخ و موتزارت ، فروتنانه سکوت اختیار کند ، به تارجلیل شهناز، عود نریمان ، آواز شجریان و ترانه ی " اندک اندک " شهرام ناظری عاشقانه گوش بسپارد ، چنین کسی به درستی زندگی خواهد کرد ...
کسی که مولوی را قدری بشناسد ، حافظ را قدری بخواند ، خیام را گهگاه زیر لب زمزمه کند ، و تک بیت های ناب صایب را دوست بدارد ، چنین کسی به درستی زندگی خواهد کرد ...
کسی که زیبایی نستعلیق و شکسته ، اندوه مناجات سحری در ماه رمضان ، عظمت خوف انگیز کاشیکاری های اصفهان و اوج زیبایی طبیعت را در رودبارک احساس کرده باشد ، چنین کسی به درستی زندگی خواهد کرد ...
" شاید سخت ، شاید دردمندانه ، شاید در فشار ، اما بدون شک به درستی زندگی خواهد کرد .

چهل نامه کوتاه به همسرم | نادر ابراهیمی

چون دوست دشمن است شکایت کجا بریم ؟

#هومن_پناهنده
@gashthaa

فیلم کوتاه «برای مثال»
نویسنده و کارگردان: محسن هادی
تهیه کننده: سیدسجاد قافله‌باشی

گناه رودکی چه بود؟

حسین علیزاده نوازنده و آهنگ‌ساز برجستۀ کشورمان خواستار نامگذاری تالار وحدت به نام استاد فقید حسین دهلوی شده است.
علیزاده البته پیشنهاد خود را در حد آرزو دانسته و گفته است که "افراد صاحب قدرت، درک این را ندارند که به این چیزها توجه کنند."
آقای علیزاده راست می‌گوید. اگر صاحبان قدرت، توان درک این چیزها را داشتند، اصلاً چرا باید نام رودکی "نخستین شاعر مشهور پارسی‌سرای حوزۀ تمدت ایرانی در عصر سامانی" را از روی تالار برمی‌داشتند؟
به راستی گناه رودکی - استاد شاعران - چه بود که نام او را از تالار حذف کردند؟ آیا جز نادانی و حماقت، دلیل دیگری برای آن می‌توان یافت؟
#احمد_زیدآبادی
@ahmadzeidabad

سرمایه داری به زبان ساده یعنی همین..
سرمایه داری به زبان ساده یعنی خریدن هر آنچه که فکر میکردیم کسی قدرت خرید آن را ندارد..

در سالهایی نه چندان دور تبلیغ آلبوم و کاست جدید موسیقی سنتی را با تصویر حافظیه و سعدیه و مقبره خیام مشاهده می کردیم و حالا همایون شجریان و علیرضا قربانی برای تبلیغ البوم مشترکشان از پله های "ایران مال" پایین می آیند.

ایران مال نماد تغییر و گذار در جامعه ای است که الگوی خود را نه از سنت و فرهنگ ایرانی بلکه از سبک توسعه دوبی و کویت و قطر و... گرفته است و برای خرید همه چیز و همه کس قیمت مشخصی را معین کرده است.

نمی دانیم مالک ایران مال چقدر برای راه رفتن مشترک همایون شجریان و قربانی پرداخت کرده است اما هر آنچه که باعث تاسف هست این است که به قیمت معینی آنها را خریداری کرده است...
@kharmagaas

🗒سلطنت؛ بر قلوب یا ابدان؟

✍🏻سعید حجاریان

📌در دوره پهلوی، به‌ مناسبت بیست‌و‌پنجمین سالگرد سلطنت شاه، سرودی در صف مدارس پخش می‌شد و همه، ناگزیر از تکرار آن بودند. شاه بیت آن شعر این‌گونه بود؛ربع قرن اگر شاها شهریار ایرانی/ در قلوب این ملت، تا ابد تو سلطانی

📌حدوداً دو سال پس از آن سرود فیلم «سلطان قلب‌ها» تولید شد که آن را نمی‌توان تصادفی دانست و به‌نظر می‌رسد «حضور در قلب‌ها» برای دستگاه فرهنگی پهلوی اهمیت پیدا کرده بود. اما در واقعیت چه چیزی در جریان بود؟

📌در همان ایام، با کمترین فاصله زمانی از تولید این قبیل شعرها و فیلم‌ها، مبارزه علیه حکومت آغاز شد و شاه، برخلاف شعارش از قلب‌ها بیرون رفت و به‌تدریج بر «ابدان» مسلط شد؛ یعنی آغاز روند شنود و شکنجه و تجسس در احوال شخصی مردم و بعد هم «آپولو» و ایجاد فضای وحشت و ترور و زندان طویل‌المدت و قتل و اعدام و در یک کلام، شرایط پلیسی-نظامی. بنابراین، پهلوی دوم دیگر نمی‌توانست در قلوب بماند و از این رو، شاه جوان‌بخت حدفاصل سال‌های ۱۳۲۰ تا ۱۳۳۲ محو شد و شاهی دیگر ساخته شد؛ شاهی که ابتدا از قلوب ملت خارج و تنها دوازده سال بعد از کشور اخراج شد.

📌اساساً مشروعیت کاریزماتیک از جنس احساس و عاطفه و مربوط به وضعیت ذهنی افراد است. شبیه همان توضیحی که علامه طباطبایی در باب «قلب» داشت و کارکرد عقلی و معرفتی را از کارویژه «قلب صنوبری» تفکیک می‌کرد. به بیان روشن‌تر می‌توان گفت، این دو قلب با یکدیگر نسبت عکس دارند؛ یعنی به هر میزان که سلطه بر بدن زیاد شود، تسلط بر وضعیت ذهنی کاهش پیدا می‌کند. اما شاه به چنین توازنی التفات نداشت تا جایی که یکباره شنید که مردم می‌گویند: تا شاه کفن نشود/ این وطن وطن نشود

📌در واقع، شاه از زمان کودتای ۲۸ مرداد از چشم جامعه افتاد و مردم وی را دست‌نشانده امریکا و انگلیس دانستند. وی بعدها نیز با درآمدهای نفتی کلان اساساً احتیاجی به مردم نداشت و بارها می‌گفت، مردم ایران لیاقت دموکراسی ندارند.

📌حکام و صاحبان قدرت در آغاز غالباً بر «ولایت حبّی» اتکاء می‌کنند؛ یعنی ابتدای امر بر قلوب مسلط می‌شوند اما به دلیل تزلزل‌ها و گردش‌های تاکتیکی و استراتژیک نادرست و بعضاً اشتباه محاسباتی به سوی نیروی نظامی و قوه قاهره و دستگاه سرکوب چرخش می‌کنند و تسلط بر ابدان را محور کار قرار می‌دهند. ذکر این نکته بجاست که در الگوی تسلط بر ابدان، رادارهای شاه (ساواک و پلیس) با قوت عمل می‌کرد اما با این وجود بعضی نقاط کور وجود داشت؛ چریک‌ها و مجاهدین و توده‌ای‌ها و ملی‌گرایان رصد می‌شدند اما از روحانی و مسجد غافل بودند تا بدانجا که یک آن مشاهده شد، جمعیت نمازخوان در خیابان‌اند.

📌در عصر انقلاب انفورماتیک، دولت با ابزار کنترل الکترونیکی تصویری پانوراما از وضع موجود و زیست مردم به‌دست می‌دهد؛ به نحوی که حتی منازل هم از این سرکشی‌ها مصون نیستند. مانند الگوی دوّار زندان کمیته مشترک! در چنین شرایطی باور و تبلیغ رایج این است که عالم محضر دولت است و در محضر دولت نباید دست از پا خط کرد؛ یعنی عبارتی الهیاتی، عرفی شده است و «خدای مصنوع» به‌جای «خدا» نشسته و ناظر به همه امور است. فوکو چنین نظامی را «سراسربین» (Panopticon) می‌خواند.

📌کارویژه چنین دولتی، تقویت سلطه بر ابدان و نتیجه آن رنگ باختن اعتبار و حقانیت دولت نزد مردم است. در این دولت هر فرد بدل به «سوژه»‌‌ای در جهت دستکاری و دست‌آموزی می‌شود و این آغاز انحطاط است. در غرب مشابه این رویه کمابیش حاکم بوده است. به‌عنوان مثال کنترل فضای عمومی به منظور پیشگیری از جرم و جنایت و مدیریت تروریسم در اغلب کشورها در دستور کار است اما به دلیل وجود دموکراسی و حضور دولت‌ قراردادی، مردم دولت را بخشی از وجود خود می‌پندارند.

📌در پایان، یک مرور تاریخی حائز اهمیت است. پس از انقلاب اسلامی الگوی نام‌گذاری و تغییر نام خیابان‌های تهران به سمت حذف نام دولتمردان خارجی و داخلی حرکت کرد. خیابان‌هایی اعم از چرچیل، آیزنهاور، روزولت و استالین از یک‌سو و شاه‌عباس، نادرشاه، شاه‌رضا، پهلوی و… از سوی دیگر. در این میان تنها نام یک شاه باقی ماند؛ کریم‌‌خان‌ زند. حاکمی که تاج بر سر نذاشت و ترجیح داد «وکیل‌الرعایا» خوانده شود. به‌رغم اینکه در دوره وی قرارداد دولت-ملت برقرار نشده بود اما وی به فراست دریافته بود، می‌توان رابطه حاکم و رعیت را ذیل عقد وکالت برقرار کرد. به این ترتیب سلطه بر قلوب مبنای حکومت وی قرار گرفت و شاید، «سلطان قلب‌ها» برازنده او باشد.

✅برای خواندن متن کامل این یادداشت روی "INSTANT" بزنید:

https://plink.ir/ukGLc
#امتداد
@emtedadnet

سخن محمد رضا شفیعی کدکنی در ستایش محمد رضا شجریان

🔸درباره‌ی پیوندِ مرید و مراد

✍هومن پناهنده

به تازگی، برخی کانال‌های اجتماعی ویدیویی پخش کرده‌اند که در آن آقای دکتر محمد رضا شفیعی کدکنی در ستایش جناب محمد رضا شجریان حرف‌هایی می‌زند. پخش این ویدیو همراه بوده با بَه‌بَه و چَه‌چَه‌ هایی (برای آقای شفیعی) که رسم ِ دیرین، و البته ملال‌آور‌ ِ مریدان و شیفتگان است. اما ،به نظرم، سخن ِ ایشان آشکارا دچار ناسازگاری درونی است. گوینده از طرفی می‌گوید که "در موسیقی، یک شنونده‌ی مبتدی و بسیار بسیار کم‌استعداد و بی‌فرهنگ" است و "از حد خود تجاوز" نمی‌کند ؛ از طرف دیگر،با بی‌پروایی ِ شگفت‌آوری، جایگاهی چنان بلند در موسیقی (همسنگ ِ جایگاه حافظ در شعر) به شجریان اعطا می‌کند که قاعدتاً کسی که خود را موسیقی‌شناس ِ خبره‌‌ای می‌شمرد، آن هم پس از گذشت ِ چندین و چند نسل از عصر ِ ما و در پی ِ سنجش هنر ِ آقای شجریان با هنر پیشینیان و پسینیانش، یعنی با داشتن چشم‌اندازی تاریخی و بسیار گسترده‌تر از آنچه ما داریم، دست به چنین کار خطیری خواهد زد( همان که در مورد هنرمندانی بزرگ همچون حافظ و شکسپیر یا موتسارت و بتهوون پیش آمده) .البته اگر اصلاً بپذیریم که آن موسیقی‌شناس ِ ناآمده جرئت ِ این گونه مقایسه‌ها و داوری‌های معمولاً خالی از عمق را،در جَلوَت، به خود خواهد داد ؛ وگرنه شرط مصلحت این است که این قماش دلیر‌ی‌های متفنّنانه را ،دست بالا، بگذاریم برای کنج خلوت.

به گمانم سخن شفیعی کدکنی در کنار معامله‌ای که شیفتگان با این سخن کرده‌اند نمونه‌‌ای است عبرت‌آموز که به خوبی نشان می‌دهد رابطه‌ی مرید و مرادی چگونه رابطه‌ای است . از مرید نیروی نقد ِ مراد ِ خود را می‌ستاند ،تا آنجا که سستی و کاستی ِ آشکار سخن ِ او را در نمی‌یابد(سهل است آن را به آب ِ زر می‌نویسد و بدان می‌بالد) ؛ از مراد‌ نیز نعمت ِ طرف ِ نقد قرار گرفتن و تصحیح شدن را دریغ می‌دارد .

مریدان انگبین در کام مراد می‌ریزند،اما:

چند گویم من تو را کاین انگبین
زهرِ قتّال است ازان دوری گُزین

#هومن_پناهنده
@gashthaa