📍ما که هستیم و #پنجره کجاست؟

📍همه‌گیر شدن ابتلاء به ویروس کرونا امری صرفا پزشکی و بهداشتی نیست. این اپیدمی تمامی مختصات یک «مسأله حاد اجتماعی»، با وجوه سیاسی، فرهنگی و اقتصادی، را نیز داراست.‌‌

📍طبیعی است بروز چنین مسأله خطیری توجه عموم را به خود جلب کند و همگان بخواهند درباره موضوع بدانند، بگویند و بخوانند. خبرهای فراوان، مطالب آموزشی متنوع و پیشنهادهای خط‌مشی به حکومت و دستگاه‌های مختلف برای مدیریت بحران در شبکه‌های اجتماعی بازتاب همین توجه هستند.

📍این سیل دم افزون از جریان تؤامان خبر و شایعه و دروغ، محتواهای دقیق و نادقیق و داعیه های درست و نادرست طبعا موجب سردرگمی مخاطبان می‌شود و بر اضطراب جامعه می‌افزاید. متاسفانه رسانه‌های رسمی و جریان اصلی نیز – به دلایل مهمی که اکنون مجال بیان آن ها نیست – تا حدود زیادی اعتبار گذشته خود را از دست داده‌اند.

📍این وضعیت سبب شده شهروندان نتوانند به آنچه در سپهر رسانه‌ای – ارتباطی پیرامون‌شان در جریان است به اندازه کافی اطمینان کنند و مدام خود را بر سر دوراهی درستی و نادرستی و اعتماد و بی اعتمادی نسبت به رسانه ها و محتواها می‌بینند.

📍هدف از ایجاد این کانال، پرداختن علمی و تخصصی و کاربردی به وجوه مختلف مسأله کرونا در ایران است؛ و نیز رسیدن به درکی مشترک از مسائل از طریق گفت‌وگویی عمومی. البته به شیوه‌ای که بحث در محدوده متخصصان باقی نماند و همگان، از جمله ساختار مدیریتی جامعه، بتوانند از مطالب آن بهره‌مند شوند. البته کرونا در عین حال که چالش عاجل و مهمی برای همه ایرانیان محسوب می‌شود، ولی در این کانال پنجره‌ای است برای فهم بهتر مسائل ایران. از این رو در کرونا متوقف نخواهیم شد‌.

📍اعضای شورای سیاست‌گذاری پنجره: حسن رفیعی، عباس عبدی، محمدحسین عمادی، محسن گودرزی، حسن نمکدوست

@panjereh_iran

سید محمدکاظم موسوی بجنوردی مؤسس و رهبر حزب ملل اسلامی، از مؤسسین حزب جمهوری اسلامی و عضو کمیته مرکزی آن، استاندار اصفهان در سال آغازین انقلاب، نماینده تهران در دوره اول مجلس شورای اسلامی، بنیانگذار و رئیس مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی (مرکز پژوهشهای ایرانی و اسلامی)، رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران در دوره ریاست جمهوری سید محمد خاتمی و هشت سال مشاور فرهنگی او

زدوخورد بر سر حجاب وخبر دیلی‌میل درباره‌ی آن 👇

مروری بر دو ترجمه از یک رمان
ــ
جناب آقای هومن پناهنده، ویراستار و مترجم، در شماره‌ی ۱۱۱ مجله‌ی نگاه نو (پاییز ۱۳۹۵) مروری نوشته‌اند بر دو ترجمه‌ی کریم امامی (نشر نیلوفر) و رضا رضایی (نشر ماهی) از گتسبی بزرگ، رمان مشهور اسکات فیتز جرالد، با عنوان «چرا ترجمه‌ای دیگر؟» که متنی‌ست ۱۹صفحه‌ای (صص۶۷-۸۵) و در چشم من از معدود نوشته‌هایی که بی‌مجامله درعین رعایت آدابِ حرف و حرمتِ کار فرهنگی به قیاس دو ترجمه نشسته و می‌شود از آن آموخت. در زمانه‌ای که «تکلیف» زحمت و کار بزرگان را با طعنه و دلقک‌مآبی در معدودی کارکتر آن هم در «توییتر» روشن می‌کنند غنیمت است نگاه به «کار» اهل فرهنگ که نه به سودای «پرسونال برندینگ» که به هوای پروردن زبان فارسی و فهم بیشتر و تدقیق فضای فکری تحریر می‌شوند.

فایل پی‌دی‌اف این نوشته را می‌توانید با کلیک روی لینک زیر از «گشت‌ها»، کانال جناب آقای پناهنده، بردارید:
https://t.me/gashthaa/745
____

@manaravanbod

🔸پیشنهاد فروتنانه

✍حسین معصومی همدانی

استاد دکتر محمدعلی موحد در پیامی که به مناسبت روز پدر فرستاده‌اند از ما خواسته‌اند که در این ایام کرونایی از دیگران غافل نباشیم، دیگرانی که نه بیمارند و نه پزشک و پرستار اما باری که در این روزها به دوش می‌کشند، که همان درآوردن خرج شب خانواده باشد، و رنجی که در این راه می‌برند شاید از بار و رنج کسانی که مستقیما با این بیماری دست و گریبانند سبک‌تر و کمتر نباشد. در این دو سه روز فکر می‌کردم که این پیام را، مثل بسیاری چیزهایی که در فضای مجازی پخش می‌‌شود، آیا باید خواند و فراموش کرد یا باید آن را دعوتی تلقی کرد و گامی در راه اجابت آن برداشت. گمان می‌کنم که استاد موحّد و بسیاری از کسانی که پیام ایشان را خوانده یا شنیده‌اند انتظار داشته باشند که پژواک سخن ایشان را بشنوند و چیزی که در راه اجابت دعوت ایشان به فکر من می‌رسد و اکنون آن را به صورت پیشنهادی فروتنانه با دوستان در میان می‌گذارم این است.
در کنار کارهای گوناگونی که در همه جای کشور برای یاری کسانی که مستقیما با مشکل کرونا دست و پنجه نرم می‌کنند انجام می‌شود، و همه در جای خود مایۀ سپاسگزاری است، گروههایی هم که در فضای مجازی فعالیت می‌کنند می‌توانند با استفاده از این فضا که امکان دسترسی ایشان را به دوستان و همفکران و همکارانشان فراهم می‌آورد، عملاً دست به کاری بزنند. برای پرهیز از اطالۀ کلام رؤوس کلی این پیشنهاد را در زیر مطرح می‌کنم:
1) از میان اعضای هر گروه تلگرامی یا واتزآپی کسانی که امکانش را دارند داوطلب شوند که ماهانه مبلغی به عنوان کمک به آسیب دیدگان از کرونا بپردازند.
2) ادمین گروه یا شخص معتمد او، که مسئول حساب خوانده می‌شود، این مبالغ را در حساب ویژه‌ای نگه دارد.
3) اعضای گروه کسانی را مستحق دریافت کمک می‌دانند به مسئول این حساب اعلام کنند.
4) مسئول بر اساس اطلاعاتی که دریافت کرده، ماهانه مبلغی به حساب شخصی که نامش اعلام شده بریزد.
5) مبالغ دریافتی، بدون ذکر نام پرداخت کنندگان، و مبالغ پرداختی، بدون ذکر نام دریافت کنندگان، به فواصل معین در کانال اعلام شود.
6) پس از پایان یافتن دوران فعلی، پرداخت کنندگان بتوانند مبلغی را که از پرداختی‌های ایشان در حساب مانده دریافت کنند و خود در هر راهی که صلاح می‌دانند هزینه کنند یا به مسئول حساب اختیار بدهند آن را در اختیار اشخاص مستحق یا نهادهای نیکوکاری قرار دهد.
طبیعی است که این سازوکار بر اساس اعتماد متقابل شکل خواهد گرفت و اعتماد همیشه هم نتایج مطلوب به بار نمی‌آورد. اما من راه دیگری هم نمی‌شناسم. گمان می‌کنم اگر هر گروه تلگرامی، که از لحاظ نوع اعضا و دامنۀ فعالیت گروه از انسجام نسبی برخوردار باشد، بتواند از این راه هزینه‌های ماهانۀ یک یا چند خانوار را در این روزگار سخت عهده‌دار شود، شاید گامی در راه کاستن از آلام برخی از هموطنان برداشته شود. می‌دانم که این پیشنهاد بیش از حد فروتنانه و در برابر مشکلات این روزها بسیار حقیر است. می‌دانم که کسان و دستگاههایی هستند که بسیار بیش از اینها باید بکنند و نمی‌کنند. می‌دانم که مشکلاتی که این میهمان ناخوانده تا مدتها برای کشور ما، و همۀ جهان، پدید می‌آورد با این گونه اقدامات چاره‌شدنی نیست. اما چه باید کرد؟ همۀ ما در این روزها مسئولیم و عمل نکردن دیگران به مسئولیتشان چیزی از مسئولیت ما کم نمی‌کند. بنا بر این عاجزانه استدعا دارم این پیشنهاد را موضوع بحث قرار ندهید. یا، در مقام فرد یا عضوی از یک گروه در فضای مجازی، آن را بپذیرید و بهترین راه عملی کردنش را هم خودتان جستجو کنید و یا آن را نادیده بگیرید. روزهای خوشتری برای همه آرزو دارم.

#هومن_پناهنده
@gashthaa

🎥استقبال از رقص پرستاران ایرانی در تلویزیون هلند. در این برنامه توماس اردبرینک خبرنگار سابق نیویورک تایمز در ایران رقص ایرانی را به مجری برنامه آموزش می دهد. برنامه Podium van de Gedeelde Smart یا «صحنه ای برای طرح غم های مشترک ما» هر جمعه از تلویزیون هلند پخش می شود.
#کرونا_در_ایران #اخبار_ایران
@Farsi_Iranwire

دوستی که در هلند است،درباره‌ی این برنامه‌ی☝️تلویزیون هلند این👇توضیح را فرستاده:

این اسمش هست
Thomas Erdbrink
ژورنالیست هلندی که بیست سال تو ایران زندگی کرده و زنش هم ایرانیه.
همین دو سه روز اخیر از ایران برگشته. چون بی‌دلیل و الکی کارت خبرنگاریشو توقیف کرده‌اند.
داستان ملت ایران بخصوص تو سال گذشته را تعریف میکنه. از تحریم و جنگ و هواپیما و سرکوب و غیره تا کرونا.
بعدش میگه ای ملت ترسوی هلند( آخه اینجا تو این دو سه روزه سوپر مارکتها را غارت کردند، سر دستمال توالت و ژل الکل کتک کاری شد،...)از ایرانیهای شجاع یاد بگیرین. توی تاریکترین و سیاهترین دوره، توی بیمارستانهای کرونایی با رقص و شادی خودشونو سر پا نگه‌داشتند، از این مصیبتهای عظیم عبور کردند... .
آخرشم آموزش رقص ایرانی میده. " رقص لامپ ایرانی" ها ها ها . میگه اول لامپ معمولی را بچرخونین، بعد لامپ مهتابی را بچرخونین، ها ها ها.
اون مجریه را هم ،که از لحاظ شهرت مثلا مهران مدیری هلنده، بلند میکنه برقصه...و غیره.

#هومن_پناهنده
@gashthaa

مرگ را دیده‌ام من.

در دیداری غمناک، من مرگ را به دست
سوده‌ام.
من مرگ را زیسته‌ام
با آوازی غمناک
غمناک
و به عمری سخت دراز و سخت فرساینده.
(احمد شاملو)


دکتر فریبرز رئیس‌دانا اقتصاددان، ادیب و شاعر چپ و عضو کانون نویسندگان ایران از میان ما رفت. او در طول حیات پربار خود به ویژه در سال‌های پس از دهه ۱۳۶۰ نقش و سهم شایان توجهی در جنبش مبارزه با فقر داشت و بازتاب صدای محرومان و فرودستان بود. در این روزها و سال‌های بی‌کسی محرومان و فقرا، حیات و حضور او می‌توانست مرهمی باشد بر زخم کهنه فقرا و زحمتکشان ایران.
یادش گرامی ایران فردا

@iranfardamag

🔴 نداشتن اضطراب سیاسی یک بیماری است

✍️ رضا شیرالی | روانپزشک

📍 جایی که باید ترسید، نترسیدن نشانه اختلال است، نشانه ناآگاهی و ناتوانی در درک خطر و اتخاذ تدبیر مناسب است. ترس و اضطراب، واکنش طبیعی به موقعیتی ترسناک و هراس‌آور است که سلامت و امنیت فرد را به خطر می‌اندازد.
📍 گاه با «انکار» به مقابله با خطر می‌رویم، شاید به این امید که با نادیده گرفتن و کم‌اهمیت شمردن خطر، عامل تهدیدکننده محو و ناپدید شود.
📍 شاید مشهورترین نمونه برخورد «انکارآمیز» با بحران را در تاریخ‌مان در انتهای سلطنت صفویه و در رفتار حاکمیت صفوی در برابر خطر هجوم محمود افغان بتوان یافت.
📍 حاکمیت موظف بود در کنار اتخاذ تدابیر لازم در برابر کرونا، جامعه را به مقدار مناسبی از خطر آگاه کند و سطح متناسبی از ترس و نگرانی را که لازمه اقدامات احتیاطی از طرف مردم بود، در آنها برانگیزد.
👇متن کامل را در اینجا بخوانید یا در موبایل خود روی کلمه instant view بزنید
https://b2n.ir/110710

@panjereh_iran

نوشته‌ی بالا👆 به صورت زیر کامل شده است،البته با تغییر عنوان .👇

🔴 کاهش اضطراب کرونا: آری یا خیر؟!

✍️ رضا شیرالی | روانپزشک

📍 جایی که باید ترسید، نترسیدن نشانه اختلال است، نشانه ناآگاهی و ناتوانی در درک خطر و اتخاذ تدبیر مناسب است. ترس و اضطراب، واکنش طبیعی به موقعیتی ترسناک و هراس‌آور است که سلامت و امنیت فرد را به خطر می‌اندازد.

📍 گاه با «انکار» به مقابله با خطر می‌رویم، شاید به این امید که با نادیده گرفتن و کم‌اهمیت شمردن خطر، عامل تهدیدکننده محو و ناپدید شود.

📍 شاید مشهورترین نمونه برخورد «انکارآمیز» با بحران را در تاریخ‌مان در انتهای سلطنت صفویه و در رفتار حاکمیت صفوی در برابر خطر هجوم محمود افغان بتوان یافت.

📍 حاکمیت موظف بود در کنار اتخاذ تدابیر لازم در برابر کرونا، جامعه را به مقدار مناسبی از خطر آگاه کند و سطح متناسبی از ترس و نگرانی را که لازمه اقدامات احتیاطی از طرف مردم بود، در آنها برانگیزد.

👇متن کامل را در اینجا بخوانید یا در موبایل خود روی کلمه instant view بزنید
https://b2n.ir/957742

@panjereh_iran

در باره‌ی دو فرسته‌ی بالا نکته‌ای به نظرم رسید:
گمان می‌کنم مهم‌ترین تفاوتِ دو نوشته تفاوتِ عنوان‌شان است. این تغییر که شاید ،از لحاظ ربطِ کمتر یا بیشترِ عنوان با محتوای نوشته،موجّه باشد از دیدگاه جذب خواننده ناموجّه است؛عنوان اول(="نداشتن اضطراب سیاسی یک بیماری است") نیرومند و جلب‌کننده است، و دومی(="کاهش اضطراب کرونا؛آری یا نه") بی‌رمق و سرد.به همین دلیل،چه بسا شمار خوانندگان نوشته‌ی اول از تعداد خوانندگان دومی بیشتر باشد.
این چند سطر را نوشتم تا مهارت انتخابِ عنوان را ،صرفاً از جهت جذابیت عنوان یعنی قدرت جلب خواننده‌ی بیشتر، گوشزد و بر نقش سرنوشت‌سازِ گزینشِ عنوانِ خوب تاکید‌ کنم و طبعاً مقصودم این نیست که اولی بر دومی از همه‌ی جهات(از جمله،چنان‌که گفتم،از لحاظ ربط آن با محتوای مطلب؛یا از دیدگاهِ درستی و انطباق آن با واقعیت) برتری دارد. البته قاعدتاً می‌‌شود عنوانی برگزید که هم فال باشد هم تماشا.

#هومن_پناهنده
@gashthaa

بیا تا جهان را به بد نسپریم
به کوشش همه دست نیکی بریم
نباشد همی نیک و بد پایدار
همان به که نیکی بود یادگار

بنا بود از تارنمای نشریهٔ رود همزمان با جشن تولد یکسالگی‌اش رونمایی شود، اما شیوع کرونا مانع شد.
حال که تارنمای نشریهٔ رود برای نخستین بار در دسترس عموم قرار می‌گیرد، به‌منظورِ برداشتنِ ولو یک قدمِ کوچک در یاریِ آن‌دسته از هموطنان‌مان که صدمات بحران را شدیدتر از دیگران درک کرده‌‌اند، بر آن شدیم عواید حاصل از فروش نسخهٔ الکترونیک شماره‌های ۱ تا ۴ نشریهٔ رود را به کارگران فصلی که اکنون بیکار شده‌اند و به خانواده‌های کارگرانِ مبتلا به کرونا اختصاص دهیم.
ما را در برداشتنِ این گام کوچک یاری دهید.
www.roodbookreview.com

مطلع شدیم دوستانمان در نشریه حرفه‌هنرمند پویشی در حمایت از کارگران بیکارشده‌ی کارگاه‌های مرمتی کاشان به راه انداخته‌اند. بر آن شدیم عواید حاصل از فروش نسخه‌ی الکترونیک نشریه رود را به آن پویش اختصاص دهیم.
در قالب این پویش قرار است برای صد کارگر، عیدیِ ناقابلی به مبلغ ۵۰۰هزار تومان فراهم آید.
با مراجعه به سایت ما می‌توانید نسخه الکترونیک نشریه را تهیه کنید و در این پویش سهیم باشید.
www.roodbookreview.com

‍ 📝📝📝معیارهای نگاه سنجشگرانه در فضای مجازی

✍🏻حمیدرضا جلائی‌پور

✅چون حضور در شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌‌های مجازی آزادتر و در دسترس‌تر از رسانه‌های کاغذی است، ما معمولا در هنگام اظهار نظر و اشتراک‌گذاری پست‌های خبری «وارسی» و «سنجش‌» کمتری انجام می‌دهیم-چون علی‌ا‌لاصول «سنجش» زحمت دارد. به همین دلیل ممکن است در فرایند این مشارکت‌ها در فضای مجازی هم «فریب بخوریم» و هم «فریب بدهیم» که هر دو آنها عملی ناواقع‌گرایانه و غیراخلاقی است.

✅هومن پناهنده نویسنده، مترجم و پژوهشگر در حوزه «اندیشه انتقادی» در سخنان ذیل 👇ضمن توضیح ویژگی‌های اندیشه انتقادی در زندگی روزمره، با ذکر مثال‌هایی به نقاط ضعف ما در هنگام کامنت‌ها و اشترک‌گذاری‌ها اشاره می‌کند. برای کاربران محترمی که در شبانه روز ساعتی را در فضای مجازی حضور دارند، گوش دادن به این سخنان سودمند است.
@hamidrezajalaeipoor
🆔@MostafaTajzadeh

بر سپهر مثنوی‌شناسی

#معرفی_کتاب
«مثنوی منثور س‍‍پهر»


✍🏼 بابک عباسی

مثنوی معنوی در نظر اول کتاب پیچیده‌ای نیست؛ داستان‌‌ها و حکایت‌هایی که درس‌های اخلاقی و عرفانی جابه‌جای آن پیداست، داستان‌هایی که به ‌قصه‌های کودکان می‌ماند و قهرمان‌هایش خرگوش و شیر و طوطی‌اند: «بود بازرگان و او را طوطیی/ در قفس محبوس زیبا طوطیی...». این سادگیِ در نظر اول، تاحدی است که در زمان خودِ مولانا کسانی مثنویِ او را کتابی سست و سطحی‌ می‌خواندند که اسرار بلند و نکات عمیق عرفانی ندارد: «این سخن سست است یعنی مثنوی، قصۀ پیغمبر است و پیروی/ نیست در وی ذکر و اسرار بلند، تا دوانند اولیا آن سو کمند...». اما کافی‌ست چند صفحه و حتی چند بیت از همین «کتاب داستان» را بخوانید تا ببینید فهمش واقعاً آسان نیست، و طُرفه آن‌که به دلیل همین داستانی‌ بودن، مثنوی پر است از رمز و تمثیل و استعاره و نیز ارجاع‌های فراوان به داستان‌های دیگر، ازجمله داستان‌های قرآنی. افزون بر این، کلمات دشوار و نامأنوس عربی و ترکی و حتی یونانی هم در آن کم نیست، کلماتی که امروزه کاربردی ندارند و معلوم نیست در زمان خود مولوی هم چندان پُرکاربرد بوده باشند. این‌ها و چیزهایی دیگر (مانند تداعی‌های ذهن سیّال و خیال موّاج مولانا در مثنوی) خواندن و فهمیدن این کتاب را دشوارِ آسان‌نما کرده است.

کتاب مثنوی منثور سپهر، نوشتۀ مهدی دادی‌زاده، قرار است پاره‌ای از این موانع را از پیش پای خواننده بردارد و درعین‌حال قصد ندارد این کار را به سبک شرح‌های تخصصی و پرطول و تفصیل - و گاه دشوارتر از خودِ متن ـ انجام بدهد.

نویسنده از اولین تجربه‌های مواجهه‌اش با مثنوی نوشته است؛ یعنی زمانی که در اواخر دهۀ چهل شمسی در جلسات مرحوم عبدالله واعظ، مدرس مثنوی و معلم معنوی تبریزی، شرکت می‌کرد: «هرچه بیشتر می‌خواندم کمتر می‌فهمیدم. چه بسیار واژه‌ها و جمله‌های دشواری که معنای آن‌ها را نمی‌دانستم و نکته‌های ادبی و عرفانی که برایم ناآشنا بودند. در روخوانی بعضی از بیت‌ها مشکل داشتم و ابیات عربی کلاً برایم نامفهوم بود. ناچار به جست‌‌وجوی کتابی آسان‌خوان برای فهم ابتدایی مثنوی پرداختم، اما سال‌های سال این جست‌وجو بی‌نتیجه ماند...»(ص۵). این سابقه در کنار دانش‌اندوزی و مؤانست با مثنوی در سال‌های پسین، مؤلف را بر آن داشته تا با رجوع به شرح و تفسیرهای قدما و معاصران، کتابی بنویسد و کار را برای نوآموزان مثنوی آسان کند. «تدوین متنی آسان‌خوان برای این کتاب که نثرش ساده و روان باشد و از به‌کاربردن لغات دشوار بپرهیزد و به‌جای کلمات قدیمی و نه‌چندان رایج، معادل‌های امروزین به‌کار برد، ضروری به نظر می‌رسید تا خوانندگانی که می‌خواهند وارد فضای مثنوی شوند در مراحل اولیه از آن استفاده نمایند»(ص۱۷).

دادی‌زاده تفاوت کار خود را با معدود کارهای مشابه دیگر این گونه توضیح داده است «هرچند نثرهایی چه بر کل مثنوی و چه بر داستان‌های آن نوشته شده است اما اغلب این نثرها یا متن را به همراه ندارند یا متن و نثر هر کدام جداگانه در یک قسمت از کتاب آمده است و دسترسی خوانندۀ نثر به متن و خوانندۀ متن به نثر، سهولت کافی ندارد».(ص۱۷) شیوۀ کتاب این‌گونه است که ابتدا بیتی از مثنوی می‌آید و در زیر آن معنای بیت با نثری ساده بیان می‌شود. در پانویس هر صفحه هم معنی لغات دشوار یا عبارات قرآنی مندرج در ابیات ذکر می‌شود.

صاحب مثنوی منثور مقدمه‌ای نیز بر کتاب نگاشته و با ذکر اشاراتی تعلیمی و تاریخی، مثنوی را به خوانندۀ مبتدی ـ و خوانندۀ مبتدی را به مثنوی! ـ معرفی کرده است. از مزایای کتاب، که نمی‌توان نادیده‌اش گرفت، مبنا قراردادن تصحیح جدید و مهم مثنوی استاد محمدعلی موحد است. یک ویژگی جالب تصحیح موحد آن است که جاهایی که مولوی از مسیر اصلی فاصله می‌گیرد و به مباحث دیگر گریز می‌زند، با خط فاصله مشخص شده است تا خواننده سررشتۀ کلام را از دست ندهد و بتواند سیر اصلی داستان‌ها را دنبال کند.

در حال حاضر، دفتر اول از این مجموعه منتشر شده است و نویسنده مشغول تحقیق و نگارش دفترهای بعدی است. برای ایشان طلب همّت می‌کنم و امیدوارم در کار مثنوی منثورشان منصور باشند.

مثنوی منثور سپهر،
نویسنده: مهدی دادی‌زاده،
ناشر: ناصرالدین،
چاپ اول ۱۳۹۸،
۵۸۸صفحه،
۶۰ هزار تومان

@eudemonia

https://bit.ly/2Ugne73

"مصدق" | اثر حسن کریم‌زاده

بیشتر ببینید:‏
@karimzadehstudio

درباره ترانه و جمله " ای سال برنگردی "

جنگ جهانی اول بزرگترین فاجعه انسانی یک قرن اخیر در ایران است که گویی از حافظه جمعی ایرانیان پاک شده است جنگ جهانی اول یکی از مرگبارترین رویدادهای تاریخ بشر است، شمار قربانیان آن حدود ده میلیون نظامی، هفت میلیون غیر نظامی و ۲۰ میلیون مجروح تخمین زده شده است.
اما این جنگ در سال آخر خود شاهد شیوع یکی از مرگبارترین همه‌گیری‌های تاریخ بود؛ آنفلوآنزای اسپانیایی که تقریبا سراسر دنیا را گرفت و شمار قربانیان آن را بیش از پنجاه میلیون نفر تخمین زده‌اند.

با اینکه در آن زمان میکروب به عنوان عامل بیماری‌های عفونی کشف شده بود اما تقریبا یک دهه بعد ویروس عامل این بیماری شناسایی شد. مقایسه تلفات جنگ تقریبا چهار ساله با جهانگیری آنفلوآنزای اسپانیایی که حدود سه سال طول کشید نشان می‌دهد آنفلوآنزای اسپانیایی چه کشتاری کرده است. آنفلوآنزای اسپانیایی پانصد میلیون نفر- یک سوم جمعیت دنیا را مبتلا کرد و تقریبا به اندازه قربانیان مستقیم جنگ کشته به جا گذاشت.

ایران نه‌تنها از این همه‌گیری مستثنی نبود بلکه یکی از بالاترین آمارهای مرگ بر اثر این بیماری را در دنیا داشت.
سر آرنولد ویلسون در کتاب پرشیا می‌نویسد: "با وجود اینکه بیماری‌های عفونی مثل طاعون خیارکی، وبا و گونه‌ای آنفلوآنزا بین ۱۹۱۸ و ۱۹۲۰ دنیا را درنوردیدند اما در پرشیا (ایران) همه‌گیر شدند و بیش از جنگ چهارساله جان انسانها را گرفتند. با این حال شواهد ناچیزی در پرشیا در این باره در دسترس است."

عباس میلانی در کتاب شاه می‌نویسد: "در آن روزها، وبا و آنفلوآنزا، اعتیاد و گرسنگی در مملکت بیداد می‌کرد. اسطقس بهداشتی جامعه در آن روزها سخت علیل و بیمار بود. به روایتی در دو دهه اول قرن بیستم ایران دستکم یک دهم و شاید چهل درصد جمعیت خود را در نتیجه انواع بیماری‌های واگیر، قحطی و جنگ از دست داد."

"در واقع سال ۱۹۱۹، یعنی سال تولد محمدرضا [شاه]، اوج رواج بیماری مرگ‌زایی بود که گرچه از آمریکا آغازیده بود، اما به آنفلوآنزای اسپانیایی شهرت دارد. می‌گویند مرگبارترین ویروس تاریخ بود و چه بسا چیزی حدود صد میلیون قربانی گرفت. به دیگر سخن حتی از طاعون کشنده‌تر بود. ابعاد دقیق کشتار این بیماری در ایران روشن نیست. اهل خبرت، اما، بر این باورند که قحطی، کثافت آب، اعتیاد و فقدان امکانات پزشکی دست به دست هم داد و این بیماری را در ایران حتی کشنده‌تر کرد."

جامع‌ترین تحقیق را درباره شیوع آنفلوآنزای اسپانیایی در ایران در طول جنگ جهانی اول را دکتر امیر اصلان افخمی انجام داده است. دکتر افخمی می‌نویسد برخلاف سایر نقاط دنیا که بیشتر قربانیان آنفلوآنزای اسپانیایی شهرنشینان بودند در ایران این بیماری در روستاها بیشتر قربانی گرفت. دکتر افخمی "شرایط اجتماعی" ایران را مهمترین دلیل برای تلفات زیاد آنفلوآنزای اسپانیایی در ایران می‌داند و به طور مشخص و مفصل به "قحطی، اعتیاد به تریاک، مالاریا و کم‌خونی (آنمی)" اشاره می‌کند.

جنگ و اشغال قوای خارجی، بیماری، خشکسالی، احتکار، دولت ناکارآمد و فاسد و توسعه‌نیافتگی در آن برهه جان میلیون‌ها ایرانی را گرفت. گد گیلبار مورخ و جمعیت شناس معروف شمار قربانیان را یک و نیم میلیون نفر تخمین زده است.
در آن زمان جمعیت ایران تقریبا ده یازده میلیون نفر و امید به زندگی کمتر از ۳۰ سال و میانگین سنی جمعیت در حدود ۲۵ سال بود و ۹۰ درصد جمعیت شاغل، به کشاورزی و فعالیت‌های وابسته به آن اشتغال داشت و بقیه به خرده‌فروشی و خدمات عمومی و خصوصی مشغول بودند.

ترانه ای که در آن زمان بین مردم رواج پیدا کرده بود و حتی در جنگ جهانی دوم در کوچه و بازار خوانده می شد :

گلدون و کوزه و گلاب‌پاش / دادیم به پنجا [یک چارک] خاشخاش
ای سال برنگردی / دوکونا رو تخته کردی / مردا را اخته کردی / زنا را شلخته کردی / ای سال برنگردی...

سالی که گذشت سال بد بود / سالی بد و بد / ز بد بدتر بود .

این شعر از خاطره جمعی ایرانی ها فراموش نشد و بعدها به همراه ترانه " حاجی فیروزم بله "به یک ترانه روحوضی مشهور هم تبدیل شد و توسط مرتضی احمدی هم اجرا شد و انگار هر سال برای ایرانیان سالی بد است که در ترانه نوروزی خود باید " ای سال برنگردی " را هم بخوانند . جمله " سال بر نگردی سال " بارها در ادبیات ما به کار رفته است ( مثل شعر شاهکار ضیا موحد به نام بر اب های مرده مروارید ) . از آنجا که سال 1398 سال سیاه کشتار ایرانیان به عناوین مختلف بود جدیدا توسط خاطره حکیمی به نام سال بد اجرا شد .

@muzicbaz کانال موزیک باز

@muzicbaz کانال موزیک باز