برچسب ناقل کرونا به کسی نزنیم
محمود اسماعیل نیا


ویروس کوئید 19 گرفتاری‌های زیادی را برای جهانیان ایجاد کرده و معلوم نیست کی دست از سر ما بر می دارد، اگر بردارد.

همه ما در بین دوستان و آشنایانمان کسانی را داریم که مبتلا به این بیماری خطرناک شده اند، برخی بهبود یافته و تعدادی نیز از دست رفته اند. معمولاً در چنین مواردی ذهن بستگان فرد مبتلای به کرونا ناخواسته درگیر این پرسش می شود که فلانی چرا و توسط چه کسی مبتلا شد؟ طبعاً نگاه ها هم متوجه کسانی می شود که تماس بیشتری با فرد بیمار داشته اند. در غالب موارد هم با حدس و گمان یکی دو نفر مقصر مشخص شده و کاسه کوزه ها سر آنها شکسته می شود. شبیه رسم خرافی شکستن تخم مرغ برای یافتن فرد چشم زخم زننده!

با آن که معمولاً اطرافیان بیمار کرونایی هم تحت نظر قرار می گیرند تا اگر نادانسته مبتلا شده یا ناقل ویروس بوده اند درمان شوند، به نظر می رسد که به لحاظ علمی تعیین قطعی فرد ناقل ویروس در بسیاری از موارد کاری دشوار یا ناشدنی باشد، چون هم رفتار این ویروس پیچیده است و هم واکنش بدنی افراد به آن متفاوت می باشد.
حال بیائیم لحظه ای خود را جای کسی بگذاریم که از سوی اطرافیانش متهم به انتقال ویروس به یکی از بستگان شده است، خصوصاً اگر فرد مبتلا فوت شده باشد. آیا چنین کسی زیر نگاه و کلام ملامت بار دیگران خرد نخواهد شد؟ و عمری را با احساس گناه و عذاب وجدان سپری نخواهد کرد؟ آن هم به خاطر اتهامی که معلوم نیست واقعاً نقشی در آن داشته است یا نه.

شاید بهتر باشد ضمن توصیه همگان به رعایت نکات بهداشتی و ملاحظات رفتاری برای جلوگیری از انتشار بیشتر این ویروس، به فکر بازماندگان افراد مبتلا هم باشیم؟ زدن برچسب ناقل کرونا به دیگران، آن هم بر اساس حدس و گمان، تنها موجب تلخ شدن زندگی رهایی یافتگان از کرونا خواهد شد. بیماری مهلکی که معلوم نیست چقدر میهمان ما باشد.

https://www.lemonde.fr/idees/article/2020/04/10/jurgen-habermas-dans-cette-crise-il-nous-faut-agir-dans-le-savoir-explicite-de-notre-non-savoir_6036178_3232.html

یورگن هابرماس آلمانی که اینک از ٩٠ سالگی عبور کرده، یکی از مهم‌ترین فیلسوفان در قید حیات دنیای امروز محسوب می‌شود. او که به تازگی در آلمان "تاریخ فلسفه"ی بزرگ خود را در دو جلد منتشر کرده، در گفتگویی با روزنامۀ فرانسوی لوموند، نتایج اخلاقی و فکری اپیدمی جهانی کووید ١٩ را می‌شکافد و قبل از هر چیز بر "نادانی" انسان تأکید می‌کند.

روزنامۀ لوموند در نخستین سؤال از هابرماس می‌پرسد: این بحران بیماری جهانی از نظر اخلاقی، فلسفی و سیاسی چه به ما می‌آموزد؟ هابرماس پاسخ می‌دهد: "از نظر فلسفی، می‌بینیم که این اپیدمی جهانی، اندیشیدن را نزد همه تقویت کرده. نوع تفکری که تاکنون منحصر به کارشناسان بود، حالا نزد مردم عادی بیشتر شده: هر کس باید تصمیم بگیرد و دست به عمل بزند، آنهم با آگاهی از ندانستن"...

هابرماس تأکید می‌کند که دولت‌ها و یا کارشناسان همه چیز را در مورد ویروس کرونا نمی‌دانند. دولت‌ها کاملاً آگاهند که متخصصان ویروس‌شناس که به آنها مشاوره می‌دهند دانسته‌های محدودی دارند و بنابراین باید با اتکاء به همین دانسته‌های محدود تصمیم‌گیری کنند. شهروندان نیز این وضعیت را به خوبی می‌بینند. هیچوقت مردم به این روشنی ندیده بودند که تصمیم‌گیری سیاسی در شک و تردید و "ندانستن" انجام می‌شود. به باور هابرماس "شاید این تجربۀ کم‌سابقه تأثیری بر آگاهی عمومی داشته باشد".

چالش‌های اخلاقی اپیدمی
هابرماس در ادامۀ گفتگو با لوموند، گوشزد می‌کند که به طور کلی "حق هر انسان برای زیستن و برخوردار بودن از سلامتی جسمی" یک اصل بنیادین است که مثلاً در قانون اساسی آلمان هم ذکر شده است. اما شرایط کنونی، گاه شبیه به وضعیت جنگی است: پزشکان گاه ناچار می‌شوند که گزینشی عمل کنند و اصل "برابری درمانی و بهداشتی" را زیر پا بگذارند. مثلاً مجبور می‌شوند که به بیمار جوان‌تر الویت بدهند. هابر ماس می‌افزاید: "ولی حتی در مواردی که بیمار سالخورده داوطلبانه از حق خود می‌گذرد – که این رفتاری تحسین‌آمیز است – باز هم باید پرسید: یک پزشک چگونه می‌تواند زندگی یک انسان را ارزش‌گذاری کند؟"

هابرماس بدون اینکه پزشکان را محکوم کند، می‌گوید که در این نوع داوری یا ارزش‌گذاری نباید واقعیت را از چشم پزشک، که از سوی بیمار نگریست. هابرماس در عین حال تأیید می‌کند که در "شرایط فاجعه‌بار"، پزشک چارۀ دیگری ندارد و باید تا جایی که ممکن است فقط با اتکاء به معیارهای حرفه‌ای و علمی تصمیم بگیرد.

بازگشت به وضعیت عادی: چالشی دیگر
هابرماس به دوران پایانی اپیدمی نیز می‌اندیشد و در اینجا نیز چالش اخلاقی و سیاسی بزرگی می‌بیند. تصمیم به خروج از شرایط اضطراری و به‌راه انداختن چرخ اقتصاد، الزاماً خطرهایی در پی دارد: از جمله بعید نیست که بیمارستان‌ها ناگهان به حد اشباع برسند و شمار تلفات افزایش یابد. هابرماس می‌گوید: "مسئولان سیاسی وقتی از یکسو به زیان‌های اقتصادی و اجتماعی فکر می‌کنند و از سوی دیگر به تعداد تلفاتی که می‌تواند قابل جلوگیری باشد، باید از وسوسۀ تفکر ابزاری و فایده‌گرا (اوتیلیتاریستی) بپرهیزند".

پرسش اصلی از نظر هابرماس چنین است: آیا ما حاضریم که به خاطر رونق مادّی و اجتناب از فجایع اجتماعی ناشی از بحران اقتصادی، شمار مرگ و میر بیشتری را بپذیریم؟

اتحادیۀ اروپا و اصل همبستگی
یورگن هابرماس که سخت طرفدار اتحادیۀ اروپاست و تاکنون مطالب زیادی در این باره نوشته، معتقد است که تنها راه‌حل عملی، ایجاد یک "صندوق مشترک کرونا" در سطح اروپایی است تا کشورهایی که اقتصاد شکننده‌تر و یا بدهی‌های بیشتر دارند، بتوانند از پس هزینه‌های کمرشکن مقابله با اپیدمی برآیند. او به شدت از مخالفت‌های دولت آلمان با این صندوق انتقاد می‌کند و به وزیر اقتصاد فرانسه توصیه می‌کند که مبادا نظریات آلمانی را بپذیرد.

هابرماس می‌گوید که وی و یارانش (گروهی از روشنفکران) آنگلا مرکل و وزیر اقتصاد آلمان را در این مورد مؤاخذه کرده‌اند. هابرماس تأسف می‌خورد که نگرش‌های ناسیونالیستی و خودخواهی‌های ملی‌گرایانۀ دولت آلمان مانع همبستگی بیشتر اروپایی‌ها می‌شود. او می‌گوید: "اگر امانوئل ماکرون در روابط با آلمان تنها یک خطا کرده باشد، همانا نادیده گرفتن میزان ناسیونالیسم آنگلا مرکل است".

هابرماس درپایان گفتگو با روزنامۀ لوموند بار دیگر اصرار می‌ورزد که تنها راه منطقی برای اروپا، تأکید بر دموکراسی و اتحاد است و تنها "چنین شهامتی است که می‌تواند ما را از این بن‌بست پسادموکراسی برهاند".

▪️بچه را چه به این کارها!

خبر هولناکِ خودکشیِ دختری ۱۲ ساله را با دودلی بسیار آورده بودم،چون پندِ شیخ سعدی را آویزه‌ی گوش دارم که فرمود
خبری که دانی دلی بیازارد
تو خاموش تا دیگری بیارد
با این حال دراین مورد، خود را ناچار دیدم که،با اکراهِ تمام، آورنده‌ی خبرِ بد باشم تا شاید مایه‌ی تاملی شوم.زیرا درحالی که خودکشی،به خودیِ خود،پدیده‌ای پیچیده و شگفت‌انگیز است، به گمانم پیچیده‌تر و شگفت‌انگیزتر حال و روزِ جامعه‌ای است که در آن دختر‌بچه‌ای ۱۲ ساله می‌تواند،به علت فقر،چنان رابطه‌ی ذهنی عمیقی با مفهومِ خودکشی برقرار کند که سرانجام خودش را بکشد.

#هومن_پناهنده
@gashthaa

ترانه‌‌ی soli[فقط/تنهای تنها] با زیرنویس فارسی،از آدریانو چِلِنتانو هنرمند پر‌آوازه‌ی ایتالیا(که حالا دیگر پیر شده). شعرِ ترانه با اوضاع فعلی عالم که مردم باید از بیرون به خانه بگریزند تناسب دارد:
ما دنیا را با تمام کثافت‌کاریهاش
پشت این درها جا گذاشتیم...

#هومن_پناهنده
@gashthaa

کرونا پاریس را برای گوزن‌ها امن کرده است.

پس بدِ مطلق نباشد در جهان
بد به‌ نسبت باشد این را هم بدان
زهرِ مار آن مار را باشد حیات
نسبتش با آدمی باشد ممات
مولانا

#هومن_پناهنده
@gashthaa

✅ عبور از سدّ
✅ نه ماه حبس، ۸۰ ضربه شلاق: جُرم صداقت علمی؟
✍️ رضا منصوری
۲۲ فروردین ۱۳۹۹

https://telegra.ph/عبور-از-سد-نه-ماه-حبس-۸۰-ضربه-شلاق-جرم-صداقت-علمی-04-10

✍🏻سید مصطفی تاجزاده در توییتر خود نوشت:

📌#نابرابری عمیق در امریکا و #برتری‌طلبی آن را نمی‌توان نادیده گرفت، اما⁧ #آزادی_پرسشگری⁩ را هم ببینیم که می‌توان شخص اول بزرگترین قدرت اقتصادی/نظامی/علمی/فناوری جهان را به‌چالش کشید و نگران زندان‌رفتن به جرم تبلیغ علیه نظام، اقدام علیه امنیت ملی و تشویش اذهان عمومی نبود.

#امتداد
@emtedadnet

🔸️در ستایش سعدی

امام خمینی شعر می‌گفت و کسانی در مدحِ شاعریِ ایشان حرف‌ِ شِگَرف زده‌اند.اما او خود،به‌رغمِ مدّاحان،در بیتی،حق مطلب را چنین ادا کرده است ‌:
شاعر اگر سعدی شیرازی است
بافته‌های من و تو بازی است

#هومن_پناهنده
@gashthaa

🔴حرفه روزنامه‌نگاري؛ راه نجات

🔻منتشر شده در روزنامه ایران دوم اردیبهشت ۱۳۹۹

🔘بياييد فرض كنيم كه فيلم تصوير خاك كردن جوجه‌هاي يك روزه وجود نداشت، در اين صورت چه احساسي داشتيم؟ احتمالا گمان مي‌كرديم كه همه امور در این زمینه رو به راه است و مشكلي وجود ندارد. يا فرض كنيد برخي از فيلم‌ها از نوع و سبك غذا خوردن چيني‌ها و آسياي جنوب شرقي در دسترس نبود، چگونه فكر مي‌كرديم؟ حتما فکر می‌کردیم آنان هم مثل ما غذا می‌خورند. حالا كه اين فيلم‌ها در دسترس است، چگونه فکر می‌کنیم یا بايد تحليل كنيم؟

🔘ماجرا از اين قرار است كه جهان امروز را تصوير مي‌سازد. هنگامي كه وظیفه‌ای به نام روزنامه‌نگاري متعهد و حرفه‌اي به حاشيه برود، با انواع تصاوير واقعي و جعلي مي‌توان مخاطبان را دچار مشكل و بحران تحليلي و ارتباطي كرد. در چنين دنيايي، يك مصاحبه ساده و يك دقيقه‌اي مي‌تواند صدها ميليون كمك روانه يك شخص كند. فارغ از اينكه او نيازمند باشد يا نباشد، در مقايسه با ميليون‌ها نفر ديگر، ذي‌حق یا دارای اولویت محسوب نمي‌شود. در چنين فضايي مي‌توان چال كردن هزاران جوجه يك روزه را يك فاجعه اخلاقي ناميد و متأثر شد، و در همان لحظه تأثر از این رویداد در حال ميل كردن و به دندان كشيدن سيخ جوجه‌كباب بود. اصلاً هم توجه ندارد كه جوجه يك روزه را اگر به هر دليلي نخريدند، نگهداري آن در تعداد زياد عملاً غير ممكن خواهد بود.

🔘در حالي كه از خاك كردن جوجه‌هاي يك روزه زيبا و ناز ناراحت مي‌شويم كه توجه نداريم، اصول حاكم بر اقتصادي كه پذيرفته‌ايم و با آن امور خود را مي‌چرخانيم؛ همين است و بسيار بي‌رحم است. اقتصادي كه در اولين فرصت و براي بقاي خود كارگراني را كه نياز ندارد اخراج مي‌كند و اگر هم اخراج نكند كل كارخانه و بنگاه توليدي را بايد تعطيل كند.

🔘تصوير به ساده‌ترين صورت آن، شكل‌دهنده ذهنيت ما نسبت به واقعيت شده است. تصوير و فيلم كه در بهترین حالت اگر جعلي نباشند فقط بخش بسيار كوچكي از واقعيت را بازتاب مي‌دهند و بخش گزينش شده آن را براي ما به نمايش در مي‌آورند. مسأله اين نيست كه آيا اين تصاوير درست است يا نادرست.

🔘مسأله اين است كه آيا همه حقيقت هست يا خير؟ آيا مي‌توانيم با ديدن يك تصوير درباره آن داوري قطعی كنيم؟ به طور قطع خير. ما روزانه اخبار و اطلاعات زيادي در باره كشورهاي ديگر و نيز در باره جامعه خودمان مي‌بينيم و مي‌شنويم. اگر قرار باشد هر تصوير و يا خبر؛ مستقل از مسايل و تصاوير ديگر ذهن ما را قالب‌ريزي كند، در اين صورت ذهنيت ما ناپايدار خواهد شد. اين مشکل و بحران در فضاي مجازي تشديد شده پ، و آرامش ذهني و رواني و تحليلي را از بشر سلب كرده است.

🔘هيچ كس، تأكيد مي‌شود هيچ كس قدرت مقاومت در برابر اين همه تصوير و خبر و جذب صحیح آنها را ندارد. چاره‌اي نيست، جز اينكه نهاد روزنامه‌نگاري تقويت شود. مردم فقط از طريق اين حرفه است كه مي‌توانند با خبر و تصوير ارتباط سالم و سازنده برقرار كنند، در غير اين صورت در اقيانوس اخبارِ تصاوير واقعي و جعلي و البته گنگ و گمراه‌كننده غرق خواهيم شد.

🔹گفتگویی خواندنی با استاد ضیاء موحد در مورد کتاب "سعدی":

https://cgie.org.ir/fa/news/9668

ضیاء موحد ، به روایتِ خودش ، در سن و سالی در اصفهان به انجمن شعر می‌رفت و شعرهای خودش را در آنجا می‌خواند که هنوز قدّش به قدّ ِ تریبون نمی‌رسید. باری، همین صِغَر ِ سن مایه‌ی تردید ِ بعضی از اهل ِ آن انجمنِ شعر در اصالت ِ شاعری ِ او می‌شود و آنها ،طبق رسم، برای آزمودن طبع ِ شاعر ِ خردسال ،چهار کلمه‌ی "کاسه" ، "گردن" ، "کاغذ" ، و "بازیچه" را به موحّد می دهند تا او فی‌البدیهه شعری بگوید. او هم چنین می‌گوید :

افسوس که کاسه‌لیس وخواریم همه
بر گردن ِ آرزو سواریم همه
چون کاغذ ِ بادبُرده‌یِ سرگردان
بازیچه‌یِ دستِ روزگاریم همه

در زیر ، عکس ِ همین رباعی ِ او به خط خودش:👇

#هومن_پناهنده
@gashthaa

همۀ راه‌حل ها به بازداشت ختم می‌شود!

فردی که نوشیدن ادرار شتر را تبلیغ می‌کرد بازداشت شده است.
خب، چرا بازداشت؟ اصل این کار به اندازۀ کافی او را در چشم مردم مجازات کرده است!
متأسفانه در اینگونه موارد، بخشی از افکار عمومی نخستین خواسته‌شان، برخورد قضایی و بازداشت طرف است، همان بخشی که معمولاً نسبت به بازداشت دیگران معترض است!
بازداشت اصولاً باید در موارد بسیار نادری اتفاق افتد نه اینکه به صورت رویه‌ای عادی درآید! در کشور ما اما گویی هیچ راه‌حلی جز بازداشت به ذهن حکومت و حتی فعالان سیاسی نمی‌رسد.
برای نمونه، فردی به دلیل ساخت ویدئوی بارش بادمجان از آسمان تهران بازداشت می‌شود. بعد افراد جامعه در حمایت یا مخالفت با بازداشت او به دو دسته تقسیم می‌شوند تا اینکه کارِ فرد دیگری به نوشیدن ادرار شتر و تبلیغ آن می‌رسد. در این میان، آنها که مخالف بازداشت سازندۀ ویدئوی بارش بادمجان بوده‌اند پا به میدان می‌گذارند و خواستار بازداشت نوشندۀ ادرار شتر می‌شوند با این منطق که: مگر نوشیدن ادرار شتر چه کم از ساخت ویدئوی بارش بادمجان دارد که او را بازداشت می‌کنید و این یکی را نه؟ تا سرانجام اینکه نوشندۀ ادرار شتر هم بازداشت می‌شود!
گویی بین جناح‌های سیاسی و عقیدتی کشور ما اصل بازداشت مشکلی ندارد، فقط مهم این است که فرد بازداشتی شیوه زندگی و افکارش به آنها نزدیکی دارد یا ندارد! از همین رو نوعی مسابقه برای تحریک قوۀ قضائیه به ورود به هر امر بی‌ربطی شکل گرفته است که نتیجۀ آن بازداشت های پیاپی و به زحمت انداختن خانواده‌های افراد است.
در همه جای دنیا معمولاً متهمی را بازداشت می‌کنند که حضورش در جامعه مال و جان مردم را به مخاطره اندازد! حال ساخت ویدئوی بارش بادمجان و خوردن ادرار شتر و ده‌ها عمل مشابه یا مغایر آن از جمله اظهارنظرهای سیاسی، جان و مال کدام شهروند را به خطر می‌اندازد که ضررتی برای بازداشت مرتکبان آنها پیش آید؟
شاید گفته شود تبلیغ نوشیدن ادرار شتر به خطر انداختن جان شهروندان است. اما این نوعی سفسطه است چرا که اولاً بدون بازداشت هم می‌توان آن اقدام را خنثی کرد؛ ثانیاً اگر سطح شعور برخی از افراد جامعۀ ما تا بدان حد سقوط کرده که از تبلیغ نوشیدن ادرار شتر بدان کار ترغیب می‌شوند، علت این مشکل را باید در نوع فرهنگ سازی عمومی در کشور جستجو کرد نه آدمی که شاید خود قربانی این گونه فرهنگ سازی باشد!
#احمد_زیدآبادی
@ahmadzeidabad
https://instagram.com/ahmadzeidabadiii

📝📝📝لطفاً با چشمان کاملاً باز این کلیپ را ببینید!

✅پروفسور رضا منصوری استاد تمام رشته فیزیک دانشگاه صنعتی شریف در مورد وقاحت علمی و اکتشافات و اختراعات عجیب و غریب سازمان ها و ارگانهای نظامی و فاجعه علم در کشور دل پر دردی دارد و محزون و نگران از آینده ایران است!

@TTCEO
🆔 @MostafaTajzadeh

دوست گرامی‌ام،آقای دکتر سید حسین موسویان ذیل فرسته‌‌ی مربوط به شعری که استاد ضیاء موحد فی‌البدیهه گفته بود سه پیام زیر را برایم فرستادند.👇

#هومن_پناهنده
@gashthaa

درود بر استاد نازنین!
ده سال پیش بود و در مصاحبت استاد ضیاء موحد از کثرت و وحدت می‌گفتیم و گفتم که انگار هرچه کثرت بیشتر و شدیدتر شود، به ضدّ خود، یعنی وحدت، نزدیک‌تر می‌شود و ... حرکت که زیاده شود سکون می‌نماید و ... رنگ‌های گوناگون هرچه بیشتر درهم شوند، به یک رنگ، یعنی سیاهی، می‌گرایند و ... ۰
گفت: «آری چنین است» ... و این نانوشته‌اش را برایم گفت و نوشت: ... 👇👇👇

#هومن_پناهنده
@gashthaa

[شعر استاد ضیاء موحّد]

چگونه هر چیزی چیز دیگری است

سکوت
هجوم صدا

سکون
هجوم تردّد

و غیبت
هجوم صدا
هجوم تردّد

تابستان ۱۳۸۹

#هومن_پناهنده
@gashthaa

#هومن_پناهنده
@gashthaa