⭐️ سکوت پرهزینه‌ و پیامدهای بی‌عملی: مسئولیت‌های فراموش‌شدۀ دانشگاهیان ایران


◀️ در میان بحران‌های چندبعدی ایران، انتظار می‌رود جوامع دانشگاهی به‌عنوان یکی از پیشروترین گروه‌های فکری و اخلاقی جامعه، با نگاهی نقادانه به شرایط واکنش نشان دهند. با این‌حال، جای تعجب است که در حالی که بسیاری از جوامع پیشرفته در سراسر دنیا، شاهد نقش‌آفرینی موثر دانشگاهیان خود در سیاست‌گذاری، حل مسائل اجتماعی و زیست‌محیطی هستند، دانشگاهیان ایران اغلب به سکوتی ناامیدانه فرو رفته‌اند. امروز که کشور با چالش‌های پیچیده و سرنوشت‌سازی مواجه است، آیا زمان آن نرسیده که این سکوت را بشکنند و مسئولیت اجتماعی، ملی و تاریخی خود را به دوش بکشند؟

✅ نقش بی‌بدیل جوامع آکادمیک در تحولات جهانی
در کشورهای توسعه‌یافته، دانشگاه‌ها و نخبگان آکادمیک نه‌تنها در انجام تحقیقات علمی بلکه در عرصه‌های اجتماعی و سیاسی نیز فعالانه به ایفای نقش می‌پردازند. این افراد با بهره‌گیری از دانش و تخصص خود و با پشتیبانی از جنبش‌های مردمی، ساختارهای ناکارآمد را به چالش می‌کشند و برای ایجاد تغییرات اساسی، گفتمان‌های جدیدی را شکل می‌دهند. پروژه‌های مطرح جهانی و حتی اقداماتی مشابه «پروژه ققنوس» توسط نخبگان ایرانی برون¬مرزی نشان می‌دهند که چگونه علم و آگاهی می‌توانند راه‌های تازه‌ای برای رفع بحران‌ها باز کنند. این قبیل پروژه‌ها، مثالی برای ظرفیت‌هایی هستند که در ایران نیز می‌تواند نقش ایفا کند، اما جامعۀ دانشگاهی ما به بی‌عملی و دوری از این عرصه‌ها تمایل پیدا کرده است.

✅ چرا سکوت؟ دلایل و بهانه‌های ناگفته‌ی جوامع آکادمیک ایران
در حالی که فشارهای امنیتی و ترس از سرکوب یک واقعیت انکارناپذیر است، آیا این دلایل می‌تواند توجیهی برای سکوت کامل و کنارکشیدن از مسئولیت‌های اجتماعی باشد؟ شاید این خود نوعی تسلیم در برابر یک نظام غیرپاسخگو باشد. در کنار تهدیدات بیرونی، برخی از اساتید و دانشگاهیان ایران به‌طور ناخودآگاه خود را از جامعه جدا کرده‌اند و در انزوای آکادمیک فرو رفته‌اند، گویی رسالت آنان تنها تدریس در کلاس‌های دانشگاهی است و تعهدی به آینده کشور و نسل‌های آتی ندارند. این انفعال و بی‌تفاوتی نه تنها جامعه دانشگاهی را از رسالت اخلاقی‌اش دور می‌کند، بلکه تصویری از انحطاط و بی‌عملی از آن‌ها به نمایش می‌گذارد.

✅ آیا زمان اقدام نرسیده است؟ دعوت به مسئولیت‌پذیری اجتماعی
مسئولیت اخلاقی و اجتماعی دانشگاهیان ایرانی در این برهه بحرانی، نمی‌تواند از مسیر سکوت و انفعال بگذرد. نیاز است تا اساتید دانشگاهی و نخبگان علمی، همان‌طور که در تحقیق و آموزش پیشرو هستند، در حمایت از آرمان‌های عدالت‌طلبانه و ارزش‌های انسانی نیز پیشگام باشند. در شرایطی که دانشجویان و مردم عادی به‌خاطر بهبود شرایط و رفاه جامعه مبارزه می‌کنند، حضور و حمایت فعالانه‌ی دانشگاهیان می‌تواند عمق، هدف‌مندی و اعتبار بیشتری به این جنبش‌ها ببخشد. این دعوت به اقدام، یک تعهد اخلاقی و انسانی است، و تنها بهانه‌کردن تهدیدات نمی‌تواند از سنگینی این مسئولیت بکاهد.

✅ سکوت امروز، پشیمانی فردا
سکوت جامعه دانشگاهی در برابر بحران‌های جامعه، در نهایت منجر به فراموش‌شدن نقش و مسئولیت آن‌ها خواهد شد. تاریخ به‌یاد خواهد سپرد که در زمانی که کشور در شرایط حساس و خطرناکی قرار داشت، بخش زیادی از نخبگان علمی به‌جای ایفای نقش، سکوت کردند. این سکوت نه‌تنها برای آینده کشور بلکه برای شأن و اعتبار دانشگاهیان ایران هزینه‌ای سنگین خواهد داشت. امروز، دانشگاهیان ایرانی در نقطه‌ی عطفی قرار دارند که می‌توانند با پیوستن به صفوف حامیان تغییر و توسعه، به‌عنوان نیروهای فکری جامعه، مسیر آینده را روشن‌تر کنند.

✍ جهان ایرانی