نخستین شماره فصلنامه خوراسان،
مجله تاریخ، فرهنگ و هنر خراسان منتشر شد.


در این شماره می‌خوانید:

بررسی، مستندسازی و شناسایی آثار باستان‌شناختی در دشت حسین‌آباد شهرستان سربیشه (خراسان جنوبی) با تاکید بر محوطه کهنه کلوخ
پشت گشتاسبان
خوره نیشابور در سده چهارم هجری
میروسان تا خوراسان: هون‌ها، آلخان‌ها و شکل‌گیری ایران شرقی
برآمدن اشکانیان: یادداشتی بر کتاب مارک یان اولبریخت
روایت، رفاقت و معرفت؛ دریچه‌ای به خاطره‌های مکان‌مند

@khourasanmag
@khane_ma
@SAOHSOF
@LAH_FUM
@ssafum

اولین شماره فصلنامه "خُوَرآسان" (نشریه انجمن علمی دانشجویان تاریخ دانشگاه فردوسی مشهد) منتشر شد.
این نشریه با هدف انتشار پژوهش‌های تاریخ، فرهنگ و هنر خراسانِ تاریخی فعالیت می‌کند. و آماده دریافت مقالات خراسان پژوهان است.

ارتباط با ادمین:
@hadinali

@irtaj

سنت «پخت سَمَنَک یا سمنو» که یکی از اقلام اصلی سفره نوروزی در تاجیکستان است، به‌عنوان میراث فرهنگی این کشور در یونسکو به ثبت رسید.


یونسکو این تصمیم را در بیستمین نشست کمیته بین‌دولتی برای پاسداری از میراث فرهنگی ناملموس، در دهلی نو اتخاذ شد.


سمنک یا سمنو که از جوانه گندم و آرد تهیه می‌شود، معمولاً در نخستین ماه فصل بهار پخته می‌شود که این سنت در ایران و افغانستان هم رایج است.


آیین سمنک‌پزان در تاجیکستان با رقص، شادمانی، و گردهم‌آیی اعضای خانواده، خویشاوندان و همسایگان در کنار آتش و دیگ سمنو همراه است.


سمنو در سفره هفت‌سین نماد قدرت، برکت، فراوانی و باروری است. استفاده از جوانه گندم در تهیه آن، نمادی از رویش دوباره طبیعت، انرژی و خیر در آغاز سال نو به‌شمار می‌آید و پیوندی عمیق با سنت‌های کهن و همبستگی خانوادگی ایجاد می‌کند.

@BBCPersian

نوروز عبدالرحیم، پیرمردی اهل بدخشان تاجیکستان، از اژدرکوه گرم چشمه می‌گوید

برگرفته از صفحه اینستاگرام آرزو کریم

@irtaj

محی‌الدین عالم‌پور، روزنامه‌نگار و عکاس نامدار تاجیک، شب ۱۲/۱۳ دسامبر ۱۹۹۵ در شهر دوشنبه به قتل رسید. او در آن زمان گزارشگر رادیوی فارسی بی‌بی‌سی در تاجیکستان بود. از درگذشت محی‌الدین ۳۰ سال می‌گذرد. او پلی بود میان تاجیکان و فارسی‌زبانان جهان. افسوس که این هنرمند بی‌همتا و تاجیک اصیل به دست دشمنان ملت و سرزمین ما به قتل رسید.

‎اکنون از گنجینه عکس‌ها و تصاویر گران‌بهای زنده‌یاد محی‌الدین علیم‌پور، گفت‌وگویی کوتاه از او با استاد محمدرضا شجریان را در میدان ریگستان سمرقند منتشر می‌کنیم !

برگفته از صفحه اینستاگرام

@irtaj

با باریدن اولین برف سال تاجیکستانی‌ها و افغانستانی‌ها رسمی به جا می آورند به نام برفی کردن

با دادن خبر برف از هم طلب پاداش و مهمانی می‌کنند

برف می بارد مسلسل از هوا
برفش از ما برفی اش از شما

تمهید سمرقندی در بارۀ برگزار کردن مراسم برفی از جانب زنان سمرقند شعری که زنان می‌خواندند را چنین نقل کرده:
ریزه ریزه برف می بارد سفید
یک ضیافت از شما داریم امید
خانه ها را گرم ساخته از الو
دولمه ها و منتو و آش پلو
نان تفتان و مویز سایگی
گوشت کِکلیک پاره کرده خاصه گی
کلچه های کنجیدین و شیرمال
نان و آلو و دلافروز و انار
حافظ خوشخوان و تنبور و دوتار
نای و غیژک، دوستان بی غبار


به مناسبت برفی که آسمان ایران را فرا گرفته شعری که شاهینه و شریفه دو کودک تاجیک اجرا کرده‌اند پیشکش شما

روزگارتان سپید
@irtaj

استاد دولتمند خالف

شاهنامه
شاهنامه سخن است،
سخن بی‌مرگی.
شاهنامه روح است،
به تن بی‌مرگی.
شاهنامه وطن است،
وطن بی‌مرگی.
آری، آری، شاهنامه وطن است!
وطنی کز من و تو،
نتوانند به شمشیر و به تزویر،
ربودن.
شاهنامه خرد است،
خردی که به جهان آموزد،
هنر از اجل جهل
نمردن.
شاهنامه ادب است،
ادبی کز ثمر سبز درختش،
جاودان بهره بگیریم.
شاهنامه نفس است، نفسی کز من و تو گر بربایند،
بمیریم!
بمیریم!
بمیریم!

📺  #اجرای_زنده ای پادشه خوبان

🎼  #آرش_فولادوند
🎙  #مهدیه_محمدخانی
🎙  #مهرنگار_رستم
🎙  #سینا_سرلک
✍  #حضرت_حافظ
🏤  #کنسرت_لندن


9. Ey Pâdéshàhé Khoubân - ای پادشه خوبان - (Arash Fouladvand feat Mahdieh, Mehrnigori and Sina)

@Asheghaneha_Concert

متن سخنرانی آقای علی‌اشرف مجتهد شبستری، رئیس انجمن دوستی ایران و تاجیکستان، در یکصد و نود و نهمین نشست مؤسسه پژوهشی میراث مکتوب به مناسبت روز بزرگداشت رودکی، پدر شعر فارسی.

مؤسسۀ پژوهشی میراث مکتوب _ چهارشنبه 3 دی ماه 1404

@mirasmaktoob

#میراث_مکتوب📚
#پدر_شعر_فارسی
#رودکی
#علی_اشرف_مجتهد_شبستری

ضمیمهٔ سخنرانی علی‌اشرف مجتهد شبستری
تلفیق اسناد ادبی و تحلیل‌های باستان‌شناختی: مورد مطالعاتی رودکی

این متن، ضمیمه‌ای بر سخنرانی آقای علی‌اشرف مجتهد شبستری در نشست بزرگداشت رودکی است و نمونۀ بی‌نظیری از همکاری متن‌پژوهی ادبی (توسط صدرالدین عینی) و روش‌های علمی انسان‌شناسی و باستان‌شناسی (توسط میخائیل گراسیمف) برای حل یک معمای تاریخی را شرح می‌دهد: اثبات هویت، علت نابینایی و محل دقیق آرامگاه رودکی.
👇

مرا بسود و فرو ریخت هر چه دندان بود /  نبود دندان، لابل چراغ تابان بود
 سپید سیم‌رده بود و در و مرجان بود / ستارۀ سحری بود و قطره‌باران بود
یکی نماند کنون زان همه، بسود و بریخت /  چه نحس بود! همانا که نحس کیوان بود.

این مصرع‌ها از قصیدۀ ابوعبدالله رودکی که در پایان عمر پرفراز و نشیبش نوشته بود، پس از هزار سال یکی از سرنخ‌های دانشمندان تاجیک و روس برای پیدا کردن آرامگاه آدم‌الشعرا شد. "میخائیل گِراسیمف" (۱۹۰۷-۱۹۷۰)، مردم‌شناس، باستان‌شناس و مجسمه‌ساز شهیر روس، قبل از این که در سال ۱۹۵۶ به منظور شناسایی پیکر رودکی عازم روستای پنج‌رود در منطقۀ کوهستانی زرافشان تاجیکستان شود، آثار رودکی را نیز مطالعه کرد تا بتواند نشانه‌هایی از ظاهر شاعر را در آن پیدا کند. از سوی دیگر، صدرالدین عینی،  نویسنده و پدر ادبیات مدرن تاجیک، نیز شواهدی را دال بر موقعیت جغرافیایی زادگاه و آرامگاه رودکی گردآوری کرده و در اختیار گراسیمف قرار داده بود.

در همۀ مأخذهای ادبی و تاریخی کهن فارسی زادگاه رودکی را قریۀ "پَنـُج" یا "بنج‌رودک" در نزدیکی شهرهای "نخشب" و "سمرقند" ذکر کرده‌اند. صدرالدین عینی پس از کندوکاو مفصل و مسافرت به روستاهای اطراف این دو شهر، گذارش به روستای "پنج‌رود" در ناحیۀ پنجکنت تاجیکستان می‌افتد و درمی‌یابد که "بنج‌رودک" معرب "پنج‌رود" فارسی بوده با مزار بزرگواری گمنام. عینی در سال ۱۹۳۹ با انتشار پژوهش خود ادعا می‌کند که روستای زادگاه رودکی را یافته‌است.

در سال ۱۹۵۶ در آستانۀ  ۱۱۰۰ سالگی رودکی، حکومت تاجیکستان دستور بازگشایی قبری را می‌دهد که گمان می‌رفت آرامگاه رودکی باشد. "میخائیل گِراسیمف" و گروه تحقیقاتی دانشمندان روس و تاجیک با گشودن قبر مورد نظر عینی و بررسی بازمانده‌های جسد مدفون تمام نشانه‌هایی را که برای شناسایی پیکر رودکی مشخص کرده بودند، می‌یابند: پیکر مدفون در آن مزار متعلق به نمایندۀ نژاد سفید بود، دندان‌هایش، همان گونه که در بیت‌های بالا توصیف شده، فرو ریخته بود، کاسۀ چشمانش حالت حدقۀ چشمان یک نابینا را داشت و شکل استخوان گردنش هم دال بر نابینا بودن او بود. تحقیقات بیشتر آشکار کرد که رودکی نابینای مادرزاد نبوده، بلکه در دهۀ ششتم عمر چشمانش را میل کشیده و چند دنده‌اش را شکسته‌اند. اشیائی هم که در اطراف این گور کشف شد، از جمله پیراهن و قبای پشمی‌ای که به تن و دستاری که بر سر داشت، متعلق به دوران زندگی ابوعبدالله رودکی بود.

بازمانده‌های جسد را به آزمایشگاه‌های مسکو بردند و به مدت دو سال آن را مطالعه کردند تا به نتیجۀ تحقیقات اطمینان تمام و کمال حاصل کنند. روز ۱۶ اکتبر سال ۱۹۵۸ استخوان‌ها را بازپس به روستای "پنج‌رود" در شمال تاجیکستان برگرداندند و در همان‌جا دوباره به خاک سپردند. تصویری که "میخائیل گراسیمف" پس از انجام تحقیقات به عنوان چهرۀ رودکی منتشر کرد، تصویر چهرۀ همان پیکری بود که دانشمندان شوروی در رودکی بودنش دیگر شکی نداشتند.

مزار رودکی در همان سال ۱۹۵۸ به مناسبت هزار و صدمین سالگرد تولدش آباد شد. سال ۱۹۹۹ در آستانۀ تجلیل از هزار و صدمین سالگرد تأسیس دولت سامانیان به کمک دولت ایران آرامگاه آدم‌الشعرا بازسازی شد و برای سومین بار این مقبره در سال ۲۰۰۷ مرمت شد.

#میراث_مکتوب #رودکی #سخنرانی_مجتهد_شبستری #باستان_شناسی #کشف_آرامگاه

@mirasmaktoob

#میراث_مکتوب📚
#پدر_شعر_فارسی
#رودکی
#علی_اشرف_مجتهد_شبستری

ضمیمه پاورپوینت سخنرانی علی‌اشرف مجتهد شبستری

پاورپوینت تکمیلی سخنرانی آقای علی‌اشرف مجتهد شبستری، رئیس انجمن دوستی ایران و تاجیکستان، را دریافت کنید. این ارائه به پویش نمادین «با فرزانگان خجندی» می‌پردازد که در آن انجمن مذکور در سال ۱۳۹۳، با همراهی هیئتی از ولایت سغد تاجیکستان، اقدام به انتقال خاکی از آرامگاه کمال خجندی در تبریز به زادگاهش (خجند تاجیکستان) کرد تا مقدمات ساخت آرامگاهی نمادین برای این شاعر نامدار فراهم شود.
این سند، نمونه‌ای ملموس از تلاش‌های مستمر برای پیوند دادن میراث مشترک فرهنگی در گستره جهان فارسی‌زبان است.

#میراث_مکتوب #کمال_خجندی #انجمن_دوستی_ایران_تاجیکستان #پیوند_فرهنگی #تبریز #خجند #تاجیکستان


@mirasmaktoob

#میراث_مکتوب📚
#پدر_شعر_فارسی
#رودکی
#علی_اشرف_مجتهد_شبستری

📺  #اجرای_زنده بوی جوی مولیان

🎼  #آرش_فولادوند
🎙  #مهدیه_محمدخانی
🎙  #مهرنگار_رستم
🎙  #سینا_سرلک
✍  #رودکی
🏤  #کنسرت_لندن


6. Bouyé Jouyé Moulian - بوی جوی مولیان - (Arash Fouladvand feat Mahdieh, Mehrnigori and Sina)

@Asheghaneha_Concert