جدال- علی عليزاده

📌 از تنگه‌ی هرمز تا باب‌المندب:
منطقه در آستانه‌ی کارزاری سرنوشت‌ساز

پریسا نصرآبادی

🔻در ساعات ابتدایی روز یکشنبه ۲۰ سپتامبر، درحالی که نبرد میان نیروهای مقاومت یمن و نیروی هوایی عربستان سعودی و نیروهای مزدوری آن در یمن در جریان بود، گزارش‌ها و تصاویری منتشر شد که نشان می‌داد بمب‌افکن‌های B1-B لنسر ایالات متحده از بریتانیا به سمت غرب آسیا به پرواز درآمده‌اند؛ هرچند که هنوز تأیید رسمی و علنیِ دقیقی درباره‌ی مقصد، مأموریت، نوع تسلیحات یا فهرست اهداف آن‌ها اعلام نشده است.

در همین هنگام، وزارت امور خارجه ایالات متحده اعلام کرد که «احتمال تشدید درگیری میان عربستان سعودی و حوثی‌های مورد حمایت ایران وجود دارد.»
سفارتخانه‌های آمریکا در منطقه نیز به دلیل احتمال حملات تلافی‌جویانه علیه این اماکن و دیگر دارایی‌های ایالات متحده در منطقه، هشدارهای امنیتی صادر کردند.

رئیس‌جمهور ایالات متحده نیز پیش از پایان تعطیلات آخر هفته و زودتر از موعد «کمپ دیوید» —مقرّی که گفته می‌شود در آن گزینه‌های حمله به یمن را بررسی کرده بود— را به مقصد به کاخ سفید ترک کرد.

پرواز این بمب‌افکن‌‌ها به سوی منطقه، اگرچه به‌خودی‌خود دلیلی قطعی بر صدور مجوز یک حمله‌ی گسترده از جانب واشنگتن نیست، اما مطمئناً بر ظرفیت حمله‌ی سریع و استفاده از اهرم تشدید تنش توسط ایالات متحده دلالت می‌کند.

در کوتاه‌مدت، محتمل‌ترین مسیر تشدید تنش، چرخه‌ای متقابل از حملات عربستان سعودی و نیروهای مقاومت یمن است که می‌تواند آمریکا را ابتدا از طریق پشتیبانی عملیاتی و سپس احتمالاً از طریق حملات مستقیم وارد درگیری کند. هم‌زمان، فشار بر مسیرهای دریایی و تأسیسات آمریکا در منطقه، دامنه‌ی بحران را به شکل افقی گسترش می‌دهد.

🔻 زمینه‌های تشدید تنش کنونی

محرک فوری بحران، جاری، تشدید تقابل و تنازع میان عربستان سعودی و مقاومت یمن است: حملات پهپادی و موشکی انصارالله به مواضع نظامی و غیرنظامی (فرودگاه) و زیرساخت‌های انرژی عربستان سعودی را هدف گرفته و نیروهای سعودی نیز با حجم بالایی از حملات هوایی در یمن، پاسخ داده‌اند.

حضور بمب‌افکن‌ها در وضعیتی اهمیت دارد که واشنگتن بخواهد گزینه حمله متعارفِ دوربرد و آشکار را در اختیار داشته باشد. در این صورت، وجود بمب‌افکن‌ها در منطقه، اعتبار تهدید به اجرای حمله علیه اهداف ثابت یا نیمه‌ثابتِ از پیش تعیین‌شده را افزایش می‌دهد؛ اما به هیچ‌وجه نمی‌تواند مسأله‌ی سیاسی را حل کند: شبکه‌های پراکنده‌ی موشکی، پهپادی و دریایی مقاومت یمن می‌توانند حتی پس از حملات سنگین هوایی نیز خود را بازسازی کنند یا دست به تلافی بزنند.

به علاوه ارزش عملیاتی بمب‌افکن‌ها صرفاً به یمن محدود نمی‌شود؛ بلکه بیشتر در ایجاد گزینه‌ای برای اجرای یک حمله‌ی متعارفِ ناگهانی و پرشدت نهفته است که منوط به افزایش تقابل رژیم سعودی و انصار الله و عبور از یک آستانه سیاسی مشخص است.

🔻شاخص‌های قابل رصد تشدید تنش

نشانه‌های زیر می‌توانند میان «نمایش بازدارندگی» و آمادگی برای یک کارزار گسترده‌تر تمایز ایجاد کنند:

▫️ تأیید رسمی سنتکام، پنتاگون یا کاخ سفید درباره استقرار بمب‌افکن‌ها، به‌ویژه اگر با عباراتی چون «حفاظت از نیروها»، «آزادی کشتیرانی» یا «بازگرداندن بازدارندگی» همراه باشد.

▫️ افزایش محسوس جابه‌جایی هواپیماهای سوخت‌رسان (که در سطح منطقه در پروازند)، فرایند‌های اطلاعاتی‌ـ‌شناسایی‌ـنظارتی (ISR)، جنگ الکترونیک، عملیات جست‌وجو و نجات، و پشتیبانی مهماتی آمریکا بسیار اهمیت دارند؛ زیرا بمب‌افکن‌ها در یک کارزار پایدار به‌تنهایی عمل نمی‌کنند.

▫️ درخواست رسمی عربستان برای کمک به دفاع جمعی، یا بیانیه مشترک آمریکا و عربستان که صراحتاً علیه نیروهای مقاومت یمن موضع بگیرد یا ایران را مسئول یک یا چند عملیات مشخص در کارزار جاری بداند.

▫️کاهش کارکنان سفارتخانه‌های آمریکا، صدور اطلاعیه‌های تخلیه، محدودیت در رفت‌وآمد پرسنل، یا تغییر در وضعیت حفاظت از نیروها در عراق، بحرین، کویت، قطر، اردن، عمان، عربستان و امارات.

▫️ آمادگی برای ایجاد محدوده‌های منع دریایی یا عملیات کاروانی در دریای سرخ و باب‌المندب، همراه با هشدارهای رسمی به کشتی‌رانی تجاری.

▫️ شواهدی که نشان دهد اهداف ائتلاف از «تلافی» به «تخریب یا تضعیف» فرماندهی و کنترل، تولید موشک و پهپاد، پدافند هوایی، بنادر یا رهبری ارشد انصار الله یمن تغییر یافته است.

▫️ تغییر وضعیت نیروهای نظامی ایران پیرامون تنگه هرمز، یا اظهارات صریح تهران مبنی بر اینکه حمله به یمن، حمله به ایران یا منافع بنیادین آن تلقی خواهد شد.

سنتکام پیش‌تر بر حفاظت از پدافند هوایی منطقه و حفظ امنیت ناوبری از طریق تنگه هرمز تأکید کرده است و هشدارهای امنیتی آمریکا نیز اعلام می‌کند که ایران و گروه‌های همسو با آن ممکن است منافع ایالات متحده را هدف قرار دهند. این موارد، نشانه‌هایی از گسترش وضعیت حفاظت از نیروهای آمریکا در سطح منطقه هستند، هرچند به‌تنهایی تأیید نمی‌کند که یک کارزار بمباران قریب‌الوقوع است.

🔻 سناریوهای محتمل در کوتاه‌مدت

۱. حملات تنبیهی محدود در یمن:
محرک این سناریو حمله موفق انصارالله به مواضع دشمن با تلفات سنگین سعودی، اختلال عمده در صادرات نفت، یا آسیب‌دیدن یک/چند تأسیسات آمریکایی باشد. حضور بمب‌افکن‌ها در این وضعیت، توان اجرای حمله‌ای متمرکز علیه اهداف دارای ارزش بالا و از پیش تعیین‌شده را نشان می‌دهد. پیامد محتمل آن، حملات تلافی‌جویانه‌ی انصارالله علیه فرودگاه‌ها، تأسیسات نفتی، بنادر عربستان و احتمالاً مواضع آمریکا خواهد بود. این، محتمل‌ترین سناریوی فوری است.

۲. کارزار هوایی ائتلاف سعودی–آمریکایی:
اگر حملات به ریاض، زیرساخت‌های راهبردی انرژی یا کشتیرانی، مکرّراً تکرار شود و اختلالی جدی ایجاد کند، احتمال دارد حمایت دفاعی آمریکا به فشار قهریِ پایدار علیه زیرساخت‌های نظامی مقاومت یمن تبدیل شود. در چنین سناریویی، حضور بمب‌افکن‌ها نشانه‌ی آمادگی برای گذار از پشتیبانی دفاعی به حملات گسترده‌تر خواهد بود. پیامد آن نیز می‌تواند افزایش حملات موشکی و پهپادی، آسیب بیشتر به غیرنظامیان، و افزایش احتمال حملات علیه پایگاه‌های منطقه‌ای آمریکا و متحدان‌اش باشد. این سناریو محتمل است، اما هزینه سیاسی و انسانی بالایی دارد.

۳. رویارویی دریایی در باب‌المندب:
این وضعیت در صورتی محتمل‌تر می‌شود که انصارالله تلاش کند تردد کشتی‌های مرتبط با عربستان یا کشورهای ائتلاف را متوقف، رهگیری یا عملاً محاصره کند. در این حالت، تهدیدهای ایالات متحده می‌تواند بخشی از یک کارزار گسترده‌تر برای بازگرداندن آزادی کشتیرانی باشد. پیامدهای آن نیز، سرایت بحران از یمن به دریای سرخ، افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل و بیمه دریایی، و درگیرشدن بیشتر کشورهایی مانند مصر، جیبوتی، اریتره و دولت‌های خلیج فارس خواهد بود. این سناریو ریسک راهبردی بالایی دارد.

۴. تلافی علیه منافع آمریکا:
اگر مشارکت عملیاتی آمریکا آشکارتر شود یا یک تأسیسات یا نیروی آمریکایی هدف قرار گیرد، واشنگتن ممکن است با هدف بازدارندگی، ضربات مستقیم‌تری وارد کند. حضور B1-B ها در این وضعیت پیام قدرت و توان تلافی سریع را منتقل می‌کند. اما واکنش متقابل می‌تواند به حمله علیه پایگاه‌ها، سفارتخانه‌ها، مراکز لجستیکی و دارایی‌های دریایی آمریکا در عراق، سوریه، اردن، خلیج فارس یا دریای سرخ منجر شود. این یکی از مهم‌ترین مسیرهای گسترش افقی بحران است.

۵. تشدید مستقیم ایران–آمریکا:
اگر واشنگتن یک حمله‌ی بزرگ مقاومت یمن را رسماً به هدایت یا پشتیبانی مستقیم ایران نسبت دهد، یا ایران در سطحی آشکارتر وارد بحران شود، درگیری می‌تواند از محدوده‌ی یمن فراتر رود. بمب‌افکن‌ها در این چارچوب می‌تواند توان حمله به اهداف نظامی منتخب و تقویت دیپلماسی قهری آمریکا را فراهم کند. پیامد احتمالی، پاسخ ایران از طریق موشک‌ها، پهپادها، فشار بر مسیرهای دریایی و فعال‌سازی شرکای منطقه‌ای خواهد بود. احتمال این سناریو از یک درگیری صرفاً یمن‌محور کمتر است، اما در صورت تحقق، بیشترین پیامدهای منطقه‌ای را خواهد داشت.

۶. جنگ گسترده علیه زیرساخت‌ها:
این سناریو زمانی رخ می‌دهد که طرف‌ها به‌جای تمرکز بر اهداف نظامی محدود، «راهبرد تحمیل هزینه‌ی اقتصادی و اجتماعی» را برگزینند. در چنین وضعیتی، بمب‌افکن‌ها می‌تواند در کارزاری وسیع علیه زیرساخت‌های حیاتی به‌کار گرفته شود، هرچند چنین تصمیمی از نظر سیاسی و راهبردی استثنایی و بسیار پرهزینه خواهد بود. پیامدهای آن می‌تواند شامل حملات متقابل به زیرساخت‌های برق، انرژی، آب، حمل‌ونقل و اقتصاد باشد و به بحران انسانی، افزایش بی‌ثباتی منطقه‌ای و خارج‌شدن کنترل از دست همه‌ی طرف‌ها بیانجامد. این، خطرناک‌ترین و کم‌کنترل‌ترین سناریو است.

👍123❤57👎9🔥8

13.8K views04:39