📌 نمایش تسلیحاتی کره‌ی شمالی هم‌زمان با اوج‌گیری بحران‌های ژئوپولیتیکی

پریسا نصرآبادی


در روزهای اخیر، کره‌ی شمالی مجموعه‌ای از آزمایش‌ها و آشکارسازی‌های تسلیحاتی را به انجام رسانده که پیام آن فراتر از شبه‌جزیره‌ی کره قابل ارزیابی است: پیونگ‌یانگ در حال نمایش توان بازدارندگی چندلایه، دقیق و ادغام‌پذیر خود در نبردهای زمینی و دریایی است.

▪️ از سال ۲۰۲۲ و آغاز عملیات ویژه‌ی روسیه در اوکراین، آزمایش‌های موشکی کره‌ی شمالی از نظر تعداد، برد و تنوع به‌طور محسوسی افزایش یافته است. هم‌زمان، با توجه به شراکت راهبردی مسکو و پیونگ‌یانگ، روسیه از موشک‌های کره‌ی شمالی در نبرد اوکراین استفاده کرده و این همکاری، منابع، تجربه‌ی میدانی و فضای بیشتری در اختیار پیونگ‌یانگ قرار داده تا برنامه‌های موشکی‌ خود را توسعه دهد. اکنون نیز ظاهراً وضعیت به سمت گسترش عمودی و افقی جبهه‌‌ی نبرد بلوک ناتو و روسیه می‌رود.

▪️ ایران نیز رابطه‌ی دیرینه‌ای حول توسعه‌ی برنامه‌های موشکی خود با پیونگ‌یانگ داشته‌است، و اکنون اقدامات کره‌ی شمالی در بستری رخ می‌دهد که هم‌زمان با تشدید تنش‌های منطقه‌ای در غرب آسیا، احتمال وقوع دور تازه‌ای از حملات متجاوزانه‌ی آمریکا، اسرائیل و مؤتلفان آنان علیه ایران و بازوهای جبهه‌ی مقاومت افزایش یافته است.

در چنین شرایطی، پیونگ‌یانگ به مثابه ضلع چهارم مقاومت و ایجاد بازدارندگی مشترک علیه بلوک غرب جمعی، با رویکردی صریح‌تر و بیرون از چارچوب‌های دیپلماتیک، مواضع خود را اعلام می‌کند؛ اقداماتی که به تناوب در بازه‌های زمانی مختلف و متناسب با تشدید تنش‌ها در جبهه‌های فعال و نیمه‌فعال موجود، از جانب کره‌‌ی شمالی صورت گرفته است.

▫️ در ۱۴ اکتبر، کره‌ی شمالی دو نوع موشک کروز راهبردی قابل‌ پرتاب از زیردریایی را در حوزه‌ی دریای شرقی خود آزمایش کرد که هدف از انجام آن، ارزیابی آمادگی سامانه‌های نبرد زیرسطحی و اطمینان از قابلیت بازدارندگی نظامی بود. اگرچه پیونگ‌یانگ درباره‌ی کلاهک، برد و اهداف این موشک‌ها اطلاعاتی منتشر نکرده، اما این موشک‌ها می‌توانند نقش مهمی در تقویت بازدارندگی هسته‌ای این کشور ایفا کنند.

▫️ در ۱۵ اکتبر نیز، کره‌ی شمالی اعلام کرد که یک اژدر هدایت‌شونده دقیق و پرسرعت مجهز به فناوری هوش مصنوعی را آزمایش کرده است؛ فناوری‌ای که در سامانه‌ی کنترل و جست‌وجوی هدف این شناور زیرسطحی ادغام شده است. این آزمایش نشان می‌دهد که پیونگ‌یانگ نه‌فقط بر موشک‌های بالستیک و کروز، بلکه بر تسلیحات زیرسطحی هوشمند نیز متمرکز است تا توان آفندی و پدافندی خود در برابر اهداف و در مسیرهای دریایی را افزایش دهد.

▫️ در ۱۶ اکتبر هم، کره‌ی ‌شمالی به طور رسمی تصاویر واضح و غیرمخدوشی از شلیک مهمات GLSDB (بمب قطر کوچک زمین‌پرتاب) منتشر کرد.  این بمب‌های هدایت‌شونده و دقیق که از پرتابگر زمینی ملقب به «جوچه-هایمارس» شلیک می‌شود، در طراحی و کارکرد به ترکیب بمب GBU-39/B و موتور موشکی M26 در سامانه‌ی آمریکایی HIMARS شباهت دارد که به نیرو‌های زمینی توانایی درگیری با طیف وسیعی از اهداف را در محیط‌های عملیاتی پیچیده می‌دهد.

این نمایش، توان کره‌ی شمالی در پرتاب‌های زمین‌به‌زمینِ دقیق و ارزان‌قیمت را برجسته می‌کند که برای نیروهای زمینی و اهداف استقراری در جنگ‌های فرسایشی اهمیت قابل توجهی دارد. نکته‌ی قابل توجه این است که سامانه‌ی هایمارس به جز دولت‌های سازنده‌ی آن (آمریکا و سوئد) تنها در اختیار اوکراین و تایوان قرار گرفته است و اکنون کره شمالی با شبیه‌سازی این سامانه و آشکارکردن نتایج آزمایش‌های موفقیت‌آمیز آن، می‌تواند بازی را در نبردهای ژئوپولیتیکی جاری و آتی، دستخوش تغییرات جدی کند.
 
مجموعه‌ی این اقدامات سه پیام راهبردی آشکار دارد:

نخست، کره‎ی شمالی می‌خواهد نشان دهد که بازدارندگی آن صرفاً بر پایه‌ی موشک‌های بالستیک نیست، بلکه شامل توان دریایی، زیرسطحی و ضربات دقیق زمینی نیز می‌شود و منابع بازدارندگی این کشور متنوع است.

دوم، تمرکز بر هوش مصنوعی، موشک‌های کروز زیردریایی و مهمات دقیق نشان می‌دهد که پیونگ‌یانگ در حال حرکت از رویکرد «کمیت‌محور» به «کیفیت/دقت‌محور» در توان رزمی خود است.

سوم، نمایش هم‌زمان این سامانه‌ها در آستانه‌ی احتمال درگیری آمریکا و اسرائیل با ایران، نوعی هم‌افزایی راهبردی با محور مقاومت است؛ پیامی مبنی بر اینکه هر جنگ منطقه‌ای در غرب آسیا می‌تواند با تهدید در جبهه‌های شرق آسیا نیز همراه شود.

لذا به‌نظر می‌رسد کره‌ی شمالی در حال تبدیل‌شدن از یک تهدید موشکی منطقه‌ای به یک بازیگر با توان بازدارندگی چندبُعدی است؛ توانی که می‌تواند در صورت وقوع جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، تشدید تنش در جبهه‌ی نبرد ناتو علیه روسیه، و نیز در وضعیت فعال شدن جبهه‌ی تایوان علیه چین، به‌عنوان اهرم فشار و اهرم بازدارندگی در مقابل واشنگتن و متحدان آن عمل کند.

📌 درباره‌ی انتشار یک نامه‌ی مهم و راهبردی: «درخواست بازنگری در دکترین هسته‌ای ایران»

پریسا نصرآبادی



🔻 ۷۲ نفر از نخبگان، علما و پژوهشگران جهان اسلام از اقصی نقاط سه قارّه‌ی‌ آسیا، آفریقا و آمریکای جنوبی، در نامه‌ای سرگشاده خطاب به رهبر ایران، آیت‌الله سید مجتبی خامنه‌ای، ضمن تسلیت شهادت رهبر شهید انقلاب اسلامی، خواستار بازنگری و بررسی عمیق مبانی فقهی و راهبردی «دکترین هسته‌ای»ایران شدند.

🔻 اهمیت راهبردی این نامه، بیش از آن‌که در اعلام تصمیمی تازه باشد، تلاشی است برای «مشروعیت‌بخشی» به بازنگری در دکترین هسته‌ای ایران؛ یعنی انتقال بحث از «آیا بازنگری مجاز است؟» به «در شرایط جدید، چه بازنگری‌ای برای تأمین امنیت ضروری است؟».

🔻 ظرافت متن در این است که فتوای رهبر شهید را نفی نمی‌کند؛ آن را برخاسته از مبانی دینی، اخلاقی و انسانی می‌داند، اما با استناد به تغییر شرایط سیاسی و نظامی، خواستار بررسی دوباره‌ می‌شود. در این چارچوب، هرگونه تغییر احتمالی، نه «عدول از گذشته»، بلکه «پاسخ اجتهادی به شرایط جدید» قابل تفسیر است.

🔻 نامه همچنین بحث را از سطح ظرفیت فنی و غنی‌سازی، به سطح بازدارندگی و امنیت پایدار می‌برد. پرسش ضمنی نامه این است: «اگر محدودیت‌های موجود و سازوکارهای بین‌المللی نتوانسته‌اند مانع حمله‌ی نظامی به ایران و تأسیسات هسته‌ای آن شوند، آیا نباید در مبانی سیاست بازدارندگی ایران تجدیدنظر کرد؟»
این صورت‌بندی، با بخشی از ادبیات تحلیلی پیرامون ایران هم‌پوشانی دارد که افزایش بحث هسته‌ای در عرصه‌ی عمومی و در میان مقامات عالی حکومت را واکنشی به تضعیف یا ناکافی‌بودن بازدارندگی متعارف و ابهام راهبردی تفسیر می‌کند.

🔻 بااین‌حال، متن نه صریحاً خواهان ساخت بمب هسته‌ای است، و نه دکترین جایگزینی به مثابه مبنایی برای تغییر رسمی سیاست هسته‌ای ایران ارائه می‌کند. در واقع، این نامه‌ی سرگشاده، درخواست گشودن پرونده‌ی بازنگری است، و لزوماً به نتیجه‌ی مشخصی ارجاع نمی‌دهد.

🔻 مهم‌ترین پیام ضمنی که به مخاطب خارجی ارسال می‌کند نیز روشن است: افزایش تهدیدها علیه ایران، ممکن است به تقویت نیروهای خواهان تغییر سیاست هسته‌ای بیانجامد و این مطالبه را در سطح ملّی فراگیرتر کند.
این پیام، به ویژه در آستانه‌ی آغاز دور تازه‌ای از نبرد میان ائتلاف ایالات متحده-اسرائیل علیه ایران، اهمیت مضاعفی خواهد داشت./