📌 درباره‌ی انتشار یک نامه‌ی مهم و راهبردی: «درخواست بازنگری در دکترین هسته‌ای ایران»

پریسا نصرآبادی



🔻 ۷۲ نفر از نخبگان، علما و پژوهشگران جهان اسلام از اقصی نقاط سه قارّه‌ی‌ آسیا، آفریقا و آمریکای جنوبی، در نامه‌ای سرگشاده خطاب به رهبر ایران، آیت‌الله سید مجتبی خامنه‌ای، ضمن تسلیت شهادت رهبر شهید انقلاب اسلامی، خواستار بازنگری و بررسی عمیق مبانی فقهی و راهبردی «دکترین هسته‌ای»ایران شدند.

🔻 اهمیت راهبردی این نامه، بیش از آن‌که در اعلام تصمیمی تازه باشد، تلاشی است برای «مشروعیت‌بخشی» به بازنگری در دکترین هسته‌ای ایران؛ یعنی انتقال بحث از «آیا بازنگری مجاز است؟» به «در شرایط جدید، چه بازنگری‌ای برای تأمین امنیت ضروری است؟».

🔻 ظرافت متن در این است که فتوای رهبر شهید را نفی نمی‌کند؛ آن را برخاسته از مبانی دینی، اخلاقی و انسانی می‌داند، اما با استناد به تغییر شرایط سیاسی و نظامی، خواستار بررسی دوباره‌ می‌شود. در این چارچوب، هرگونه تغییر احتمالی، نه «عدول از گذشته»، بلکه «پاسخ اجتهادی به شرایط جدید» قابل تفسیر است.

🔻 نامه همچنین بحث را از سطح ظرفیت فنی و غنی‌سازی، به سطح بازدارندگی و امنیت پایدار می‌برد. پرسش ضمنی نامه این است: «اگر محدودیت‌های موجود و سازوکارهای بین‌المللی نتوانسته‌اند مانع حمله‌ی نظامی به ایران و تأسیسات هسته‌ای آن شوند، آیا نباید در مبانی سیاست بازدارندگی ایران تجدیدنظر کرد؟»
این صورت‌بندی، با بخشی از ادبیات تحلیلی پیرامون ایران هم‌پوشانی دارد که افزایش بحث هسته‌ای در عرصه‌ی عمومی و در میان مقامات عالی حکومت را واکنشی به تضعیف یا ناکافی‌بودن بازدارندگی متعارف و ابهام راهبردی تفسیر می‌کند.

🔻 بااین‌حال، متن نه صریحاً خواهان ساخت بمب هسته‌ای است، و نه دکترین جایگزینی به مثابه مبنایی برای تغییر رسمی سیاست هسته‌ای ایران ارائه می‌کند. در واقع، این نامه‌ی سرگشاده، درخواست گشودن پرونده‌ی بازنگری است، و لزوماً به نتیجه‌ی مشخصی ارجاع نمی‌دهد.

🔻 مهم‌ترین پیام ضمنی که به مخاطب خارجی ارسال می‌کند نیز روشن است: افزایش تهدیدها علیه ایران، ممکن است به تقویت نیروهای خواهان تغییر سیاست هسته‌ای بیانجامد و این مطالبه را در سطح ملّی فراگیرتر کند.
این پیام، به ویژه در آستانه‌ی آغاز دور تازه‌ای از نبرد میان ائتلاف ایالات متحده-اسرائیل علیه ایران، اهمیت مضاعفی خواهد داشت./