نکته جالب و غافلگیرکننده در اعتراضات اخیر این است که همه، حتی طرفداران نظام، جوری رفتار می‌کنند که انگار مشروعیت اعتراضات امری بدیهی است و آنکه می‌خواهد سرکوب کند حالا باید عذری بیاورد!!

این یعنی نظام مشروعیتش را کاملا از دست داده است.

آنچه دیکتاتوری بدنام به نام ژنرال پینوشه با شیلی کرد و آنچه سوسیالیست‌های ونزوئلایی با ثروتمندترین‌کشور امریکای لاتین کردند.

با تشکر از دوستی که این را فرستاد!

یکی از قوی‌ترین نظریه‌های اقتصادی در باب توضیح تورم Enemy Theory of Inflation نام دارد. طبق این نظریه تورم را دشمن ایجاد می‌کند و برای مبارزه با آن باید صدها نهاد نظامی و امنیتی و فرهنگی و مذهبی ایجاد کرد و بودجه آن‌ها را تا حد امکان افزایش داد. اقتصاددانانی که پس از سال‌ها تلاش و تحقیق به این نظریه مستحکم دست یافته‌اند غالباً در رسانه‌های آزاد و مستقل تهران مشغول خدمت هستند.

در نتیجه زحمات همین متفکران بزرگ است که امروزه تهران در کنار کاراکاس به یکی از استراتژیک‌ترین نقاط جهان تبدیل شده است. به طوری که کارشناسان معتقدند در صورت ترور یا زنده‌گیری مقامات این شهر، جهان غرب با عواقب خردکننده و جبران‌ناپذیری مانند ابراز نگرانی عمیق وزارت خارجه روسیه و چین مواجه خواهد شد.

https://t.me/AmirrezaAbdolii/

در حکومت انقلاب کارگران و‌ جمهوری مستضعفان، معترضین بازاری شدند معترضین محترم که حرف‌شان درست است و باید حرفشان شنیده شود، و معترضین کارگری و اقشار فرودست شدند اغتشاشگرانی که باید با آنها برخورد کرد!

مرتب می آیند میگویند این حمله هماهنگ شده بود، چرا پدافند عمل نکرد، و فلان نیرو کاری نکرد. بله احتمالا سازمان سیا در ونزوئلا افرادی را به کار گرفته بود و یا خریده بود.

اما گویا یادشان رفته است که 6 ماه پیش اسرائیل (نه حتی امریکا) ثانیه اول آمد در تهران در عمق چند صد کیلومتری (نه مثل کاراکاس لب دریا) هر چه را خواست زد، پدافند هم خواب بود کسی هم نفهمید اساسا چه شده است. شما چه کار کردید که ونزوئلا کاری بکند. 6 ماه پیش را دیده اند باز تعجب می‌کنند که در ونزوئلا چه رخ داده است. قبول هم نمی‌کنند از علم و فناوری روز جهان عقب هستید. تفاوت سطح فناوری نظامی نسبت به چند دهه قبل هم بیشتر شده است. (تصویری از بخشی از خسارت حمله آمریکاییها به ونزوئلا)

@Exciton_missile_program 🚀

عرض نکردم؟!

🔻شرط «بصیرت»: بیعت با توهمات راهبردی

شرط «بصیرت» در نظام حکومتی ایران، اعلام بیعت با مجموعه‌ای از توهمات است. توهماتی از جنس «منافع ملی هزینه کردن در سوریه و ونزوئلا»، «تغییر معادلات به نفع 'محور مقاومت' بعد از ۷ اکتبر»، «بی‌اثر بودن تحریم‌ها بر کشور»، «بازدارندگی راهبردی از طریق غنی‌سازی یا حزب‌الله»... و امثالهم.

پذیرش رسمی اصول اعتقادی‌ فوق، به مثابه بیان شهادتین، افراد را به طور خودکار به خانواده «خواص با بصیرت» وارد می کند. اما هر گونه تردید در نتایج عملی این جنس توهمات، شهروندان را مستقیما در زمره بی بصیرتان مرعوب، بی‌عزت و بی‌غیرت قرار می‌دهد.

@HosseinBastaniChannel

آنچه آقای باستانی «بیعت با توهمات راهبردی» می‌نامند، ما «خودارضایی ذهنی با فانتزی‌های مقاومتی» می‌نامیم!

این خانم متخصص تغذیه است.

دقیقاً دو سال پیش در اینجا در مورد تغذیه در دوران تورم بالا سخن گفته بودیم. دو سال گذشته است، و خیلی از مردم دیگر حتی همان توصیه‌ها را نمی‌توانند عملی کنند.

عوارض این کشورداری حضرات را مردم ایران تا ۵۰ سال آینده باید بدهند. بیش از همه چیز در زمینه سلامتی!

حمید شهرابی، «کارشناس» مسائل آمریکای لاتین!

عرض نکردم؟!

نکته جالب در مورد ربودن مادورو این بود که در این عملیات ۳۲ کوبایی که مامور حفاظت از مادورو بودند کشته شدند، و به همین دلیل کوبا اعلام عزای عمومی کرد. یعنی جناب مادورو آنقدر به هموطنان ونزوئلایی خودش بی‌اعتماد بود که وظیفه پاسداری از خودش را به کوبایی‌ها سپرده بود.

حقیقت چپ و «استعمارستیزان» و نیز اسلامگراها همیشه همین است: در پی بالا کشیدن مردم خود نیستند، بلکه به دنبال زدن توپوزی در دهان قدرت‌های بالاترند، حتی اگر این به معنای فدا کردن مردمانی باشد که اینها داعیه مبارزه برای حقوق‌شان را دارند.

دو ماه پیش نوشتم:

به گمانم تورمی بدتر از هر آنچه تاکنون دیده‌ایم را در شش ماه آینده شاهد خواهیم بود.

البته دیدن این نکته نه تیزبینی زیادی می‌خواست و نه من به اطلاعات خاصی دسترسی داشتم. اما بعضی چیزها از فرط روشنی و‌ وضوح از دید خیلی‌ها پنهان می‌ماند.

تورم‌های سنگین و جهش‌های قیمت، همانطور که در این کلیپ می‌بینید، کل محاسبه برای کسب و کار را غیر ممکن می‌سازد.

همانطور که قبلاً گفتم هیچ راه برون‌رفتی برای اقتصاد کشور در سیستم فعلی وجود ندارد. اوضاع از این هم وخیم‌تر خواهد شد.

درست بنویسیم، درست بخوانیم!

ننویسید: همتی مخالف ارز ترجیحی است و بنابر این در اولین اقدام بعد از رئیس شدنش آن را حذف کرد.

بلکه بنویسید: خسارات ارز ترجیحی چنان زیاد شد و ارز در دسترس حکومت چنان کم، که حکومت علیرغم فشار الیگارشی‌های پرقدرت تصمیم گرفت آن را حذف کند و بنابر این همتی را جایگزین فرزین کرد.

حکومت نخواست اصلاحی انجام دهد؛ حکومت مجبور شد، چون منابعش ته کشیده بود.

مشکل اصلی اقتصاد ما کدام است؟

۱- آیا مشکل اصلی سیاست خارجی و در افتادن با قدرت‌های بزرگ و درگیر شدن در دعواهایی است که اصولاً ربطی به ما ندارد؟

۲- یا آیا مشکل بزرگ اقتصاد از سیستم اقتصادی متمرکز، کنترل‌شده و شبه‌کمونیستی/فاشیستی ناشی می‌شود، با تمام قوانین عجیب و غریب و خلق‌الساعه و انواع محدودیت‌هایش و بوروکراسی بزرگ و فراگیر دولتی؟

۳- یا مشکل اصلی در بخور بخور و فساد الیگارشی‌های سهیم در قدرت و رانت‌بران و رانت‌خواران است؟

همه اینها مشکلات اساسی‌اند! و اینها مستقل از هم نیستند: سیاست خارجی ما امکان آزادی اقتصادی و شفافیت دولتی را سلب می‌کند؛ یک سیستم اقتصادی کنترل‌گرا بی‌شک به فساد گسترده می‌انجامد؛ فساد موجب می‌شود که منتفعین و سهم‌داران (مثل جناب شمخانی) از هر گونه تغییری جلوگیری کنند.

به علاوه، قانون اساسی گند و احمقانه‌ای داریم که تمام اینها را ناگزیر و گریزناپذیر می‌کند.

این عبارت چندش‌آور «ما لیاقت‌مان این نبود» را بگذارید کنار!

آن که به شما ظلم می‌کند مستقل از این ظلم می‌کند که شما لیاقت چه چیزی را دارید یا ندارید. و نکته دیگر آنکه، ما به عنوان مردمی که در صد سال گذشته بسیار خطاها کرده‌ایم، خیلی نباید از «لیاقت» خودمان صحبت کنیم.

ج.ا. آنقدر که به روستاها و شهرهای کوچک و سنتی و اکثراً مذهبی که روزگاری طرفدارش بودند و برایش فداکاری می‌کردند ظلم کرد، به هیچکس نکرد!

و این در سرشت تمام انقلاب‌های چپی قرن بیستم بود که به همه ظلم کردند، ولی بیشتر از همه به قشر فقیر.

ولایت فقیه «پادشاهی» نیست

🔹 یادداشتی درباره یک سوءتفاهم نهادی

در مکالمات دوستانه بارها این را شنیده‌ام که همین آیت‌ا...‌خامنه‌ای؛ مقامی مادام‌العمر و شبیه یک پادشاه است. به نظرم لازم است با دقت به این پرسش توجه کنیم که آیا ولایت فقیه و پادشاهی اساساً یک چیز هستند؟

پاسخ کوتاه است: خیر؛ این دو از نظر نهادی، تاریخی و کارکردی کاملاً متفاوت‌ هستند.

در ابتدا تاکید کنم این یادداشت بیش از آنکه یک دعوت سیاسی یا دفاع یا نفیِ شخص یا جریان خاص باشد یک تحلیل نظری است. هدف، صرفاً روشن‌کردن تفاوت دو مفهوم، دستگاه یا نهاد است؛
چون بدون تفکیک مفهومی، گفت‌وگو درباره‌ی آینده‌ی سیاسی ایران ناگزیر به سوء‌تفاهم می‌انجامد.

به دلایل زیر فکر می‌کنم دستگاه ولایت‌فقیه، شبیه به نهادِ پادشاهی نیست:

۱. پادشاهی یک نهاد تاریخی است؛ ولایت فقیه یک تجربه‌ی نوظهور

پادشاهی یک Institution با سابقه‌ی چند هزار ساله است که در طول تاریخ، بارها اصلاح، محدود و بازتعریف شده. در مقابل، ولایت فقیه یک سازوکار سیاسی-فقهی جدید است که عمر آن به چند دهه می‌رسد و در عمل، تنها در یک کشور به‌صورت متمرکز اجرا شده است.

۲. پادشاهی امروز نیز در کشورهای مختلف وجود دارد؛
ولایت فقیه نه - فقط در یک کشور تجربه می‌شود.

پادشاهی، برخلاف تصور رایج، پدیده‌ای متعلق به گذشته نیست.
امروز ده‌ها کشور توسعه‌یافته با اشکال مختلفِ پادشاهی اداره می‌شوند؛ نهادهایی که در آن‌ها پادشاه نه حاکم مطلق، بلکه بخشی محدود و تعریف‌شده از نظم سیاسی است.

در مقابل، ولایت فقیه فقط و فقط در یک کشور (یعنی جمهوری‌اسلامی ایران) آزموده شده و تجربه‌ی آن، از منظر کارآمدی نهادی و ثبات سیاسی، با چالش‌های جدی مواجه بوده است. البته از نظر من که این دستگاه، کاملاً شکست خورده است ولی از نظر خود علاقه‌مندانش هم پرچالش بوده است.

۳. مسأله‌ی جانشینی؛ نقطه‌ی افتراق اساسی

در نهاد پادشاهی، جانشینی از ابتدا به‌عنوان یک مسأله‌ی حساس طراحی شده:
قواعد روشن، تشریفات مشخص و آموزش طولانی‌مدت جانشین.

اما در ولایت فقیه، جانشینی نه شفاف است، نه نهادمند و نه قابل پیش‌بینی؛ و همین ابهام، خود به منبع دائمی بی‌ثباتی تبدیل شده است.

۴. نسبت با قانون و حقوق شهروندان

پیش‌فرض نهاد پادشاهی این است که پادشاه حافظ حاکمیت‌قانون (حاکمیت‌ِحقوق) و پاسداری از حقوق شهروندان باشد؛ نه منبع قانون.

در حالی‌که در ولایت فقیه، ولی فقیه در جایگاهی فراتر از قانون می‌ایستد و امکان تعلیق یا تفسیر موسع قانون به نفع قدرت، در خود نهاد تعبیه شده است.

۵. دولت حداقلی در برابر دولت متمرکز

پادشاهی مشروطه، به‌طور نهادی با دولت محدود، تفکیک قوا و نهادهای مستقل سازگار است. در مقابل، ولایت فقیه به تمرکز قدرت، تضعیف نهادهای واسط و گسترش دولت سیاسی‌شده انجامیده است.

۶. هر کسی نمیتواند ادعای پادشاهی کند

برخلاف تصور رایج، پادشاهی چیزی نیست که «هر کسی بتواند ادعایش را مطرح کند». پادشاهی بدون تبار نهادی، مشروعیت تاریخی و پیوند با یک سنت حقوقی-سیاسیِ شناخته‌شده اساساً معنا ندارد.

تجربه‌ی تاریخی ایران این نکته را به‌خوبی نشان می‌دهد. کریم‌خان زند، با وجود آن‌که عملاً در جایگاه قدرتِ پادشاهی قرار داشت و کشور را اداره می‌کرد، هرگز عنوان پادشاه را نپذیرفت. نه از سر تواضع شخصی، بلکه به این دلیل که خود را فاقد آن زنجیره‌ی مشروعیت نهادی می‌دانست. او همواره با اشاره به آخرین پادشاه صفوی تأکید می‌کرد که «پادشاه، اوست که در آباده است» و اشاره می‌کرد به شاه اسماعیل سوم که در آن زمان در شهر آباده سکونت داشت.

این مثال نشان می‌دهد که در منطقِ پادشاهی، قدرت با عنوان یکی نیست. پادشاهی یک نهاد تاریخی با قواعد مشخص جانشینی، تداوم و مشروعیت است؛ نه مقامی که بتوان با اعلام شخصی یا اراده‌ی فردی به آن دست یافت.

🔹 جمع‌بندی

این یادداشت تلاشی برای قضاوت سیاسی یا توصیه‌ی اجرایی نیست. مسأله‌ی اصلی، نه اشخاص هستند و نه سناریوهای آینده؛
بلکه تفاوت نهادهاست.

ولایت فقیه و پادشاهی، حتی در سطح مفهومی، یکی نیستند. یک‌کدام یک تجربه‌ی محدود و پرهزینه‌ای در زمانِ معاصر است و دیگری نهادی است که طی هزاران سال و البته در جهان امروز نیز، بارها اصلاح شده و در قالب‌های مدرن ادامه یافته است.

خلاصه کلام اینکه؛ تفکیک نهادی، شرط لازم گفت‌وگوی عقلانی است.

در یادداشت‌های بعدی سعی می‌کنم نکاتی در مورد نظام‌های مختلف سیاسی از جمله جمهوری یا پادشاهی بنویسم.

✍️ مرتضی کاظمی
🗓 ۱۷ دی ۱۴۰۴