جناب گاو
14.7K subscribers
647 photos
375 videos
17 files
1.05K links
محافظه کاری در باب اقتصاد و فرهنگ
Download Telegram
اولین درس اقتصاد برای سیاستمداران

بیست سال بعد از آنکه موگابه و همدستان فاسدش زمینهای کشاورزیِ کشاورزانِ سفیدپوست را مصادره کردند و "عدالت اجتماعی" را تحقق بخشیدند، معاون رئیس‌جمهور زیمبابوه علتِ قحطی و فلاکت در کشور را این ذکر کرده که انگلیسی‌ها به آنان علم اقتصاد نیاموخته‌اند. (لینک زیر!)

حال اگر ایشان می‌توانست فارسی بخواند، خیلی راحت مهم‌ترین درس اقتصادی را همین‌جا در چهار کلمه به او یاد می‌دادیم: احترام به مالکیت خصوصی!

https://newspunch.com/zimbabwe-vp-blames-famine-white-man-failing-teach-economics/

@jenabegav
👍2
جناب گاو
اولین درس اقتصاد برای سیاستمداران بیست سال بعد از آنکه موگابه و همدستان فاسدش زمینهای کشاورزیِ کشاورزانِ سفیدپوست را مصادره کردند و "عدالت اجتماعی" را تحقق بخشیدند، معاون رئیس‌جمهور زیمبابوه علتِ قحطی و فلاکت در کشور را این ذکر کرده که انگلیسی‌ها به آنان…
وقتی می‌گوییم "احترام به مالکیت"، چیزی بسیار فراتر از آن چه معمولاً از این واژه استنباط می‌شود را در نظر داریم. در حقیقت، بسیاری از مشکلات گوناگون امروزمان را از عواقب خدشه به این اصل اخلاقی می‌دانیم. فی‌المثل، در مورد محیط زیست! بسیاری از مشکلات محیط زیست را می‌توان در همین دید. با رفع مالکیت از مراتع و جنگل‌ها آن‌ها را از بین بردیم.

یا فی‌المثل در مورد آب. در کتاب‌های قدیمی در مورد آب و آبیاری در ایران، مسائل مربوط به مالکیت آب بحث می‌شده است. آب رودخانه و چشمه و آب‌های زیرزمینی همه مالک داشته‌اند. این نوشته از نادر ضرابیان را بخوانید تا ببینید خدشه‌دار کردن مالکیت آب چه بلایی سر ما آورد. مثال دیگرش زاینده‌رود اصفهان است، که زمان پهلوی با سد بزرگ زاینده‌رود، و سپس با کارخانه ذوب آهن (که به اندازه آب ارسالی به یزد از رودخانه آب برداشت می‌کند)، مالکیت آب خدشه‌دار شد و بعد از انقلاب هم با فولاد مبارکه و سپس با ارسال آب به شهرهای کویری (که علیرغم اینکه از همه بیشتر نمایش داده شد، ولی در واقع سهم کمتری از این مصادره را به خود اختصاص داده)، تا ویلاسازی‌ها در محدوده چادگان. احمدی‌نژاد هم که با مصادره آخر آخرین میخ تابوت را کوبید!
لیبرالیسم ساده‌لوحانه

از توهمات #لیبرالیسم_ساده‌لوحانه این است که فکر می‌کند که می‌توان، در اجتماع بشری، بشرِ کاملاً آزاد داشت. این نوع لیبرالیسم نمی‌داند که وقتی بشر را از چهارچوب باورهای دینی، سنت‌ها و نهادهای سنتی آزاد کردی، لاجرم یوغ دولت ضروری می‌شود (اگر نه برای تک‌تکِ اشخاص، لااقل برای کل جامعه). به عنوان مثال، وقتی بشر از نهاد سنتی ازدواج رها و آزاد گشت، حمایت دولت از مادران بی‌شوهر و فرزندان آنها لازم می‌شود، و لاجرم با حمایت، کنترل هم اعمال خواهد شد!

لیبرالیسم ساده‌لوحانه به دیکتاتوری دولت می‌انجامد، گرچه نوع این دیکتاتوری ممکن است در جاهایی (به خصوص در کشورهای ثروتمند) از نوع نرم باشد.

همانطور که راسیونالیسمِ دوره روشنگری (با انکارِ آنچه فوق‌عقل است) به انواع و اقسام مکتب‌های عقل‌گریز و احساسات‌گرا انجامید، همانطور که در هنر، ناتورالیسم (با طرد نمادگراییِ سنتی) به سورئالیسم و کوبیسم منجر شد، همانگونه نیز آزادی‌طلبی ساده‌لوحانه (با طردِ عامدانه‌ی قیودِ سنتی) به استبداد انجامیده است و خواهد انجامید.

#لیبرالیسم_ساده‌لوحانه
#محسن‌رنانی

@jenabegav
جناب گاو
لیبرالیسم ساده‌لوحانه از توهمات #لیبرالیسم_ساده‌لوحانه این است که فکر می‌کند که می‌توان، در اجتماع بشری، بشرِ کاملاً آزاد داشت. این نوع لیبرالیسم نمی‌داند که وقتی بشر را از چهارچوب باورهای دینی، سنت‌ها و نهادهای سنتی آزاد کردی، لاجرم یوغ دولت ضروری می‌شود…
در واکنش به متن فوق، دوستی به نکات زیر اشاره کرد:

۱-آزادی (مانند دموكراسی) واژه‌ایست كه می تواند عملا معانی متنوع و بعضاً متضادی داشته باشد، کماآنکه دموكراسی می تواند ضد آزادی باشد. سیاستمداران، به خصوص از نوع چپی و چپ زده آن، معمولاً از این واژه ها سواستفاده می‌كنند، و بنابراین عمق بینش باید داشت تا از چاله به چاه نیفتیم.

۲- در بحث آزادی طلبی، باید به خصوص توجه داشت که آزادی سیاسی و اقتصادی متفاوت ومتضاد با لیبرالیسم فرهنگی غرب (به خصوص آمریكای) قرن بیست و یكم است. لیبرالیسم امروز آمریكایی طرفدار فردگراییِ افسارگسیخته و ضد اخلاقی است. آنها، آزادیی كه می طلبند، آزادیِ فرد از قیود اخلاقی و اجتماعی است. مثلاً، به نفع مفاهیم تحمیلی چون ازدواجِ همجنس‌بازان و یا به نفع گروه‌هایی چون فمینیست‌های افراطی، طرفدارِ دخالتِ وسیع دولت و محدود ساختنِ انواع افراد و سازمانهایِ مردمیِ مخالف‌اند.

۳-هم اكنون استبدادِ نرم و خفقانِ نرم ( كمتر از طریق زندان و بیشتر با بازار اقتصادی و فرهنگی) در دنیای غرب بیشتر و گسترده تر از هر دوره دیگرِ تاریخ است. در دنیای غربِ امروزی، جرات داری مثلاً به هم‌جنس‌بازی و یا فمینیسم كوچكترین اعتراضی كنی یا كوچكترین حمایتی از اخلاق سنتی بكنی! ناگاه تمام درهای ادارات و دانشگاه به رویت بسته می شود. حتی از سایتهای اینترنتی اخراج و حتی ممكن است سروكارت با دادگاه بیفتد. حتی گفتنِ نکته‌ای بدیهی (مثلاً اینکه بدون اجبار از بالا، جامعه رابطه دو مرد را ازدواج نمی‌نامد!) عواقب دارد. همشکلی و یکسان‌بودنی که جامعه امروز در غرب از افراد انتظار دارد، به هیچ تعبیری از آزادی نمی‌خورد و کمتر در تاریخ می‌توان مانندش را یافت.

۴- در ایران آزادی‌طلبیِ کلاسیک، یعنی طلب آزادی از دولت، هرگز پا نگرفت. به دلیل اینكه این گونه آزادی سنت گرا و ضد نخبه‌گرایی است و بنابراین با منافع روشنفكران سازگار نیست، به خصوص آن دسته از روشنفکران که ارتزاقشان از دولت است (حتی آنهاییشان كه دم از اقتصاد می‌زنند).
@jenabegav
در قباحت شک

برلینسکی، فیلسوف و ریاضیدان یهودی‌الاصل ساکن پاریس، فضای حاکم بر آکادمی‌های اروپایی و دنیای اسلام را در قرون وسطا مقایسه کرده و می‌گوید که #شک و شکاکیت در میان دانشمندان دنیای اسلام چیزی بود که گریبان بسیاری از علما را می‌گرفت (حتی در شخصیتی چون غزالی) ، و حتی در مواردی تا نفی وجود خداوند پیش می‌رفت(چون ابومشعر). در مقابل، در اروپا گزارشی از شکاکیت جدی در میان آکادمیسین‌های قرون وسطا در اروپا گزارش نشده. برلینسکی می‌افزاید که همان یکپارچگی در نظریات و اعتقادات همین الان هم در آکادمی‌های اروپا مشهود است: یک پروفسور از آکسفورد انگلیس در یک دانشگاه فرانسوی کاملاً احساس راحتی می‌کند! همان پروفسور را اگر به محیط علمی بغداد هشت قرن پیش ببرید، از تفرق و تشتت آرای مختلف حیرت خواهد کرد!

شک در بعضی چیزها در میان دانشمندان امروز، چه در غرب و چه در شرقِ شیفته غرب، قبیح شمرده می‌شود. شک در داروینیسم و شک در مورد نظریه‌های پیدایش مولکولی حیات از آن جمله‌اند. این شک‌ها می‌توانند زندگی شغلی شخص را به خطر بیندازند. دیگر موارد شک مذموم، شک در مطلوب بودن دستکاریهای اجتماعی است.

بعضی چیزها فقط صورت عوض می‌کنند!
دو تا حرف حساب در یک اسکرین شات!
@jenabegav
👍1
جناب گاو
وقتی می‌گوییم "احترام به مالکیت"، چیزی بسیار فراتر از آن چه معمولاً از این واژه استنباط می‌شود را در نظر داریم. در حقیقت، بسیاری از مشکلات گوناگون امروزمان را از عواقب خدشه به این اصل اخلاقی می‌دانیم. فی‌المثل، در مورد محیط زیست! بسیاری از مشکلات محیط زیست…
جناب مسعود قدک پور، دوستی دانا و پرتجربه که به تازگی افتخار آشناییش را پیدا کرده‌ام، در رابطه با پست اخیرم در مورد مالکیت منابع طبیعی مطلب زیر را فرستاد، که تقریباً با همه آن، در لُبّ و اساس آن چه می‌گوید، موافقم. ابتدا مطلب ایشان، و سپس توضیحی در این باره.

مطلب آقای قدک‌پور:

"مالکیت بر منابع آب یا مالکیت بر مراتع و جنگل ها هرگز در ایران مالکیت خصوصی نبوده است؛ متاسفانه عده‌ای از روی بی‌اطلاعی و ناآگاهی و عده‌ای نیز بر اساس اغراض شخصیِ حمایت از خصوصی‌سازی چنین حرف های غلط و نابجایی را می‌زنند....
در گذشته های نه چندان دور دخالت دولت ها در امور اداره کشور بسیار محدود بوده است؛ مثلاً در حدود یک قرن پیش تشکیلات حکومت فقط محدود به نیروی نظامی برای حفاظت از مرزها ( ارتش )، نیروی انتظامی برای امنیت داخلی شهرها (داروغه) و تشکیلاتی برای دریافت مالیات یا باج و خراج که امروز وزارت دارایی گفته می شود، محدود می شده است....
سابقه وزارت نیرو، وزارت کشاورزی، وزارت آموزش و پرورش، وزارت علوم و آموزش عالی و...و....و....در ایران کمتر از ۸۰ یا ۹۰ سال است؛
لذا دولت یا حکومت ها تشکیلات و سازمانی نداشتند که در تقسیم و بهره برداری از منابع آب، مراتع و جنگل ها و....و....و....دخالت کنند. لذا مدیریت بر اینگونه منابع بوسیله نهادهای مردمی و سنتی بصورت محلی و بدون دخالت حکومت ها صورت می‌گرفت؛ این نهادها، به لحاظ اینکه نسبت به منطقه و ولایت‌های خود اشرافِ کامل و جامعی داشتند، در مدیریت این منابع موفق‌تر عمل می‌کردند؛ دقیقاً نوعی حاکمیت فدرالی در مناطق مختلف ایران وجود داشت....
همانطور که معلوم است قطعاً عدم دخالت دولت را نمی‌توان به معنای مالکیت خصوصی بر این منابع تلقی و یا محسوب کرد.
این منابع همواره در مالکیت عمومی بود و بصورت #مشاع و تحت مدیریت نهادهای اجتماعی سنتی اداره می‌شدند....
متاسفانه عده ای از روی ناآگاهی و عده ای هم تعمداً عدم دخالت دولت ها در مدیریت اینگونه منابع را به مالکیت خصوصی تعبیر می‌کنند...."
👍2
جناب گاو
جناب مسعود قدک پور، دوستی دانا و پرتجربه که به تازگی افتخار آشناییش را پیدا کرده‌ام، در رابطه با پست اخیرم در مورد مالکیت منابع طبیعی مطلب زیر را فرستاد، که تقریباً با همه آن، در لُبّ و اساس آن چه می‌گوید، موافقم. ابتدا مطلب ایشان، و سپس توضیحی در این باره.…
در مورد نکات آقای قدک‌پور:

۱- در واقع مطلب ایشان همان داستان "لوکالیسم" است که در این کانال بارها به آن اشاره کرده‌ایم: این که در سطح محلی تصمیم‌گیری بسیار بهتر و درست‌تر انجام می‌شود تا وقتی که تصمیمات در دست بوروکرات‌های مرکزنشین، یا بوروکرات‌های منصوب از مرکز، باشد.

۲- منتهای مطلب، مفهوم مالکیتی که من در ذهن دارم فرای مالکیت شخصی است. در حقیقت، مالکیت مورد نظر اینجانب مالکیت مشاع را نیز در برمی‌گیرد. مسلماً مالکیت مراتع در قدیم در دست شخص نبوده، بلکه در دست ایل و قبیله‌ای بوده که از آن بهره می‌برده. یا مالکیت مشاع آب رودخانه، به طور سنتی، به کشاورزانی تعلق داشته که از آن به طور سنتی و از قدیم استفاده می‌کرده‌اند و حق آب داشته‌اند. این همان چیزی است که آقای قدک‌پور به عنوان مدیریت مشاع از آن یاد می‌کند.

۳- مسلماً مالکیت شخصی و حتی مالکیت مشاع نیز مشکلاتی دارد! در این دنیا امر بی‌مشکل وجود ندارد. ولی هر کدام از اینها مشخصاً و مسلماً بهتر از بی‌مالک بودن آن است (یا "ملی" بودن آنها). وقتی چیزی #ملی شد، در حقیقت آن را دولتی کرده‌ایم، و چیز دولتی هم در حقیقت "بی‌صاحب" است: #بی‌صاحب هم به معنی بدون مالک، و نیز به معنایی که مردم از این کلمه منظور می‌کنند، یعنی بدون مدیریت یا استفاده‌ی درست.
👍3
در رابطه با پست فوق، یکی از مخاطبین کانال، که اصالتاً جزو بختیاری‌هاست، در مورد مسئله مالکیت مراتع، مطلب زیر را فرستاد که به مالکیت مراتع در بین عشایر مربوط می‌شود:

"در میان بختیاری‌‌ها، مالکیت خصوصی تک نفره نبوده تقریباً؛ مثلاً، زمین‌های گرمسیر و سردسیر و بینِ راهِ کوچ مالکیت داشتند، ولی به این صورت که مثلا چهارلنگ‌ها می‌دانستند این منطقه‌ی هفت‌لنگ‌ها است.
بعد، بین خود چهارلنگ‌ها می‌دانستند که فلان جا برای فلان طایفه چهارلنگ است. داخل خود طایفه باز می‌دانستند که هر قسمت برای کدام تیره و دسته است.
باز داخل دسته هم می‌دانستند که هر «کُربُوو» (فامیل‌های خیلی نزدیک در حد پسر عمو) کجا مالشان است.

بعضاً هنوز از زمین‌هایی که دولت دست روی آنها نگذاشته، همینطور تقسیم نشده ماندند و الان بعد چند نسل ورثه زیاد شدند و گاهی اوقات حل و فصل قضیه کمی گیج کننده می‌شود.

این [گروهی بودن مالکیت] هم البته دلیل داشته: حفظ زمین و مالکیت زمین و بهره برداری از منابعش در این شکل راحت تر بوده. متجاوز می‌دانسته که در وهله اول با یک «کربوو» طرف است، نه با یک تک نفر.

بعد هم، اینها مردمی بودند که همه مسلح بودند، ولی صِرفِ مسلح بودن باعث نمی‌شد که یک تک نفر بتواند مالکیت خصوصی داشته باشد. با وجود مسلح بودن، راهکار بهتر و کم‌هزینه‌تر رو همین شکل از مالکیت دیدند. در نهایت در داخل خودِ بعضی از «کُر‌‌‌بوو»ها هم گاهی اوقات دیده شده که مثلا ۴۰ سال پیش بزرگترها نشستند و سهم اشخاص رو مشخص کردند. همین‌طور لفظی. و هر کس می‌داند که سهمش کجاست و چقدر است.
بعضی‌ها کامل تقسیم کردند، بعضی هنوز نه و به همون شکل قبل نگه داشتند (مثلا ما خودمان قدری زمین دیم داریم بین راه کوچ، هر سال یکی از فامیل‌ها می‌آید، از ما و بقیه اجازه کشت‌و‌کار می‌گیرد، قدری هم بعنوان اجاره می‌دهد، ولی هم سند منابع طبیعی رو دارد و هم مشخص است که کجا تا کجاست).

نکته که قبلاً هم اشاره کردم، فقط سلاح و زور نیست که حدود مالکیت را مشخص می‌کرد. علاوه بر این‌ها، عرف و رسوم و دین و سنت که یک لایه‌هایی ناپیدایند، معمولا خیلی ظریف‌تر و قشنگ‌تر، از تجاوز به مالکیت یکدیگر جلوگیری می‌کردند. طوری که اصلا تقریبا نیازی به خشونت نمی‌شد؛ یعنی به سطح خشونت فیزیکی سقوط نمی‌کرد.

الان یک سه چهار قرنی هست که دارند تمام اون لایه‌های ناپیدا را تدریجاً از بین می‌برند، ابتدا خیلی آرام، ولی الان هر روز این روال سریع‌تر شده. وقتی این‌ها از بین رفت، خود به خود یک چیزی مثل دولت ظاهر می‌شود. یعنی تمام عوامل انسجام یافتن یک اجتماع، تمام چیزهایی که باعث چسب شدن و شکل گیری اجتماع سالم می‌شود، را خیره‌سرانه زدودند. نتیجه‌اش جامعه‌ای لُخت و بی‌چیز شد. خود به خود یک چیزی به عنوان لویاتان (دولت بزرگ و فراگیر) ظهور پیدا می‌کند تا حفظ نظم کند، منتها این بار به صورت دستوری و مصنوعی."
@jenabegav
گفته بودم که یکی از بارزترین نشانه‌های استبدادی و توتالیتر (تمامیت‌خواه) بودنِ یک ایدئولوژی، تحمیل کردنِ تغییرات عمدی در زبان و به زبان است. این نوشته (در کانال خوب بازار آزاد)، تحت عنوان "زبان طراز نوین"، به طور خلاصه به تاریخچه این مطلب در چپ می‌پردازد. نمونه‌های بسیار زیادی از انقلاب کبیر فرانسه (اولین انقلاب واقعاً چپی) و بقیه انقلاب‌ها می‌توان پیدا کرد. یک کلمه‌، که در این متن کوتاه به آن اشاره نشده، ولی بیشترین صدمه و استحاله را از ایدئولوژی‌های چپ به خود دیده کلمه #عدالت است، به خصوص تحت جعل مفهوم ساختگی و مدرنِ "#عدالت_اجتماعی". (یادداشتِ علی به دنبال عدالت اجتماعی نبود را بخوانید)

قسمتی از یادداشتِ پست شده در کانال بازار آزاد اینجا می‌آورم:

کامیابی این برچسب‌ها در به حاشیه راندن و محکوم کردن مخالفان، سنگر این باور کمونیست‌ها را که می‌توانند واقعیت را با تغییر کلمات تغییر دهند، مستحکم‌تر نمود. برای خلقِ یک فرهنگِ پرولتری، کافی است واژه «پرولتر کالت» را جعل کنید و برای برانداختن اقتصاد بازار آزاد، کافی‌ست هر بار که این موضوع مطرح می شود فریاد بزنید «بحرانِ کاپیتالیسم».
کافی‌ست حاکمیت کمونیستی را «مرکزگراییِ دموکراتیک» و هر کشوری که این نظام در آن تحمیل‌شده را «دموکراسی‌های خلقی» بخوانید، تا قدرتِ مطلقه‌ی حزبِ کمونیست با رضایتِ آزادانه‌ی مردم درآمیزد.
زبان طرازنوین چشم‌انداز سیاست را چینشی نو می‌دهد، آن را به طرقی ناآشنا تقسیم می‌کند و این تلقی را ایجاد می‌کند که، همچون توصیف یک کالبدشناس از بدن انسان، چارچوب پنهانی را آشکار می‌سازد که ارگان‌های ظاهری بر آن آویخته‌اند. بدین طریق کنار زدن واقعیتهای زندگی با برچسب توهمات بسیار آسان خواهد شد.
👍2
داستان‌ قیمت و قیمت‌گذاری

این نمودار موسوم به عرضه و تقاضا و قیمت تعادلی، نموداری است که از کفر ابلیس هم مشهورتر است. یکی از ساده‌ترین مدل‌سازی‌های اقتصادی، که خوبیش این است که مفهومی را با ساده‌سازی بسیار زیاد خیلی ملموس می‌کند. ولی مدل‌های ریاضی برای اقتصاد مانند قصه‌گویی‌اند. قصه‌ها با سادگی خودشان چیزی و حکمتی را می‌آموزند، ولی نباید فراموش کرد که به هر حال قصه‌اند. ولی متاسفانه خیلی از اقتصاددانان فراموش می‌کنند که قصه و استعاره را، علیرغم جنبه آموزشی‌شان، نباید با واقعیت خلط کرد.

و اما قیمت‌ها! در اقتصاد از مفهوم قیمت‌ها مهم‌تر، اساسی‌تر و در ضمن گیج‌کننده‌تر نداریم. ولی اجازه بدهید قبل از آن که مستقیم به سراغ این موضوع برویم، حالا که صحبت از قصه و استعاره شد، یک قصه و یک معما برایتان بگویم که خیلی بهتر از نمودارِ ذکرشده به واقعیت مسئله قیمت‌ها مربوط می‌شوند!

اما قصه: بچه که بودم کفتربازی تفریح مورد علاقه بعضی مردان و نوجوانان بود. روزی مردی را دیدم که داشت کنار بازار کبوتر می‌فروخت. شخصی قیمت کبوتری را پرسید.
جواب داد: هزار تومان!
-چرا این قدر گران؟
- به خاطر رنگش و اینکه کفتر معلقیه!
- ولی هزار تومان؟! این پنجاه تومان می‌ارزد!
مرد فروشنده در حالیکه با خونسردی به سیگارش پک می‌زد گفت: ببین داداش! برای تو همان پنجاه هم نمی‌ارزه. ولی این به دل مربوطه! برای اهلش همون هزار که گفتم و حتی بالاترش هم می‌ارزه!

اهل فن می‌دانند که مرد کفترفروش داشت با ساده‌ترین زبان نکته‌ای می‌گفت که در بعضی مکاتب اقتصادی به آن "سوبژکتیو بودن ارزشگذاری نزد عامل اقتصادی" گویند!

و اما معما: زنی ثروتمند به فروشگاهی رفت و تحت تاثیر تبلیغات فروشنده، پالتویی به قیمت سه میلیون تومان خرید. پالتو را به خانه برد و در کمد آویزان کرد و کلاً یادش رفت. سه ماه بعد اتفاقی پالتو را دید و احساس کرد از آن خوشش نمی‌آید. آن را به یک فروشگاه دست دوم فروشی برد و بعد از چک و چانه به سیصدهزار تومان فروخت. مغازه‌دار یک اتیکت قیمت یک میلیون تومان به آن زد. خریداری آمد و با چانه زنی، پالتو را به هشتصدهزار تومان خرید!
سئوال: قیمت واقعی آن پالتو چه قدر است؟ سه میلیون، یا سیصدهزار، یا یک میلیون، یا هشتصدهزار؟

جواب: آن سه میلیون و آن سیصدهزار و آن هشتصد هزار همه قیمت‌های واقعی‌اند، ولی نه یک‌میلیون، چون با قیمت یک میلیون آن پالتو خرید و فروش نشد!

سئوال: ولی قیمت درست کدام است؟
جواب: چیزی به نام "قیمت درست" وجود ندارد!

@jenabegav
جناب گاو
داستان‌ قیمت و قیمت‌گذاری این نمودار موسوم به عرضه و تقاضا و قیمت تعادلی، نموداری است که از کفر ابلیس هم مشهورتر است. یکی از ساده‌ترین مدل‌سازی‌های اقتصادی، که خوبیش این است که مفهومی را با ساده‌سازی بسیار زیاد خیلی ملموس می‌کند. ولی مدل‌های ریاضی برای اقتصاد…
و اما #قیمت‌ ها!

عجیب‌تر از قیمت‌ها، این اعدادی که افراد به اجناس می‌چسبانند، چیزی سراغ دارید؟ میلیونها عملگر انسانی هر روز دارند با ارزش‌های ذهنی خود این اعداد را به اشیاءِ مختلف نسبت می‌دهند، و هرکدام از این‌ کُنشگران، اعدادِ خود را باید بر اساس عوامل بیرونی، چون کمیابی یا پُریابی، کیفیت، کمیت، رقابتِ رقیبان، رضایتِ مشتریان، عواملِ جوی و محیطی.... تعدیل و تغییر دهند و همزمان نیز باید ذهنیت و ارزش‌گذاریِ مابقی کنشگران را در نظر بگیرند. فقط فکر کنید که در قیمتِ یک مداد چه چیزهایی موثر بوده: قیمتِ موادِ اولیه، مثلاً چوب و مغزیِ مداد و رنگ و ...، که آن‌هم‌ متاثر از میزان دسترسی به جنگل‌ها، قیمتِ حمل و نقل، قیمتِ انرژی و قیمتِ نیروی کار (دستمزدها) و آب و هوای آن سال، به علاوه‌ی انتظاراتِ هر کنشگرِ واسط برای سودش، بوده، و ...... در هر یک از این‌ها، عواملِ اقتصادیِ واسط باید در موردِ قیمت‌هایشان تصمیم بگیرند! بعد، شرکتِ سازنده‌ی مداد باید تصمیم بگیرد به چه قیمتی به عمده‌فروش بفروشد، و عمده‌فروش باید ببیند به چه قیمتی به مغازه‌دار! آخرِ سر مغازه‌دار دودوتا چارتا می‌کند و با توجه به اجاره‌ی مغازه‌اش و قیمتِ مدادهای دیگر در مغازه‌های اطراف و نوع مشتریانش، قیمتی روی مداد می‌گذارد، و ممکن است یک ماه بعد روی آن تخفیف دهد.

با این همه، این پروسه‌ی بسیار درهم که در آن هزاران هزار عامل، با بازخوردهای مختلف از همدیگر، در پروسه‌ای که چندان قابل تبدیل به فرمول ریاضی و قواعد منطقی نیست، اعدادی تولید می‌کند (یعنی همان قیمت‌ها!)، که مبنایِ کارِ همه‌ی اقتصاد و بازار است. این اعداد (قیمت‌ها) کلی اطلاعات در خود دارند: کمیابی یا پُریابی چیزها، نوع نگرش مردم به آنها، دید مردم نسبت به زمانِ حال و انتظارات‌شان درباره‌ی آینده، نگرش مشتری به نوع جنسِ فروشنده ..... با همین اطلاعات است که کنشگر اقتصادی محاسبه می‌کند چه را بخرد و چه را بفروشد، چه را تولید کند و چه را عرضه کند.....

این اعداد، این قیمت‌ها، محاسبه‌ناپذیرند! هیچ نهاد تصمیم‌گیری مرکزی، حتی اگر قدرت و سرعت محاسبه نزدیک به بینهایت هم داشته باشد، نمی‌تواند جای این پروسه را بگیرد.

روایت است که از رسولِ خدا خواستند تا در بازار قیمت‌گذاری کند. #پیامبر از این کار سرباز زد و فرمود که این خداست که قیمت‌ها را تعیین می‌کند!

پشتِ این روایتِ ساده، حکمتِ بسیار زیادی نهفته است!
@jenabegav
مردم در مورد منبع و مقصر مشکلات کشور عقاید مختلفی دارند: مغول‌ها، عربها، آخوندها، انگلیس‌ها، روس‌ها، صهیونیست‌ها......

ولی آن قدر که برنامه‌ریزان و طراحانِ توسعه و پیشرفت و سردمدارانِ طلبِ آبادی و تکنوکرات‌ها به این مملکت ضربه زدند (به خصوص به محیط زیستش) ، چنگیز و انگلیس و روسیه و صهیونیسم و آخوند و .... جمعاً نزدند!

خیلی هم فرق و توفیری ندارد که این برنامه‌ریزان و این نخبگان پاک بودند یا ناپاک. در حقیقت، ضررشان از برنامه‌ریزی‌شان بود و از طرح‌های گُنده‌شان، تا از شخصیت خودشان یا از فسادشان.

و این برنامه‌ریزان و طراحان تقریباً همه‌شان دانشگاهی بودند! واقعاً چرا درِ دانشگاه‌ها را لجن نمی‌گیریم؟!

در این مورد زیاد خواهم‌ نوشت! به زودی!
در باب عوارض نادانسته (یا شاید دانسته!)

سرپرست شرکت آب منطقه ای گلستان:
"استان گلستان ۲۸۵۰ کیلومتر رودخانه دارد که ۱۸۰۰ کیلومتر آن نیاز به لایروبی دارد."
دکتر محسن موسوی دکترای تخصصی تاسیسات آبی:
"در ایران ۷۰ هزار کیلومتر رودخانه دائمی وجود دارد که فقط نیمی از آن ها لایروبی شده اند و لازم است دولت بودجه لازم را برای این کار فراهم کند."

بسیار عالی! البته خدا داند این لایروبی‌ها چه عوارض زیست‌محیطی دارد! یک چیز دیگر هم ناگفته مانده، و آن این که: چرا هزاران سال این رودخانه‌ها نیاز به لایروبی نداشتند و الان دارند؟! علتش در این نوشته به خوبی توضیح داده شده: سدسازی!

مهندسان و متخصصان و برنامه‌ریزان نمی‌توانستند پیش‌بینی کنند، که وقتی با سدهای بزرگ چنان تغییراتِ کلان و بزرگی در طبیعت به وجود می‌آورند، عوارضش حتی بسیار بزرگ‌تر و کلان‌تر خواهد بود، و دیگر آنکه، تقریباً همیشه این عوارض و نتایج ۱-منفی و مخرب‌اند، و ۲-غیرقابلِ پیش‌بینی و یا به سختی قابلِ پیش‌بینی‌اند. و این عوارضِ ناخواسته و شاید نادانسته خود اقدامات غیرطبیعی دیگری می‌طلبد و.... و این دیوار کج تا ثریا کج می‌رود تا همه‌مان را خانه‌خراب (به معنی واقعی کلمه!) کند.

البته واقعیت در مورد سدسازی در کشورمان این است که اغلبِ قریب به اتفاق این سدها زمانی ساخته شدند که صدمه‌ها و مضرات سدهای مخزنی بزرگ شناخته شده بود و خیلی‌ها هم در موردش هشدار دادند. ولی منفعت‌های مافیای سدسازی از یک طرف، احساسِ کنترل و وهمِ دانشِ #تکنوکرات‌ها از طرف دیگر، و نیز حس خودبزرگ‌بینی که پروژه‌های اینچنینی به مسئولین می‌دهد، موجب شد که این پروژه‌ها کماکان ادامه پیدا کند.

اگر به دنبالِ تخریب‌کنندگانِ محیط زیست‌اید، کاری به آن همشهری نادانی که پلاستیک در محیط پرت می‌کند نداشته باشید. حتی آن ابلهانی که خرس و یوز را می‌کشند (علیرغم این که این کارشان جنایت است) در مقابل سدسازان هیچ‌اند! محیط زیست ما را هیچ چیز چون پروژه‌های بزرگِ سازندگی و توسعه خراب نکرده، آن هم برای دستاوردهای حقیر و کوچک.

#خیانتی بزرگتر از ادامه پروژه‌های #سدسازی در ایرانِ مصیبت‌زده از خشکی، و با محیط زیستِ در حال اضمحلالش، سراغ دارید؟
@jenabegav
👍1
جناب گاو
در باب عوارض نادانسته (یا شاید دانسته!) سرپرست شرکت آب منطقه ای گلستان: "استان گلستان ۲۸۵۰ کیلومتر رودخانه دارد که ۱۸۰۰ کیلومتر آن نیاز به لایروبی دارد." دکتر محسن موسوی دکترای تخصصی تاسیسات آبی: "در ایران ۷۰ هزار کیلومتر رودخانه دائمی وجود دارد که فقط نیمی…
خودکشی دسته‌جمعی

فقط این آمار را در نظر بگیرید تا عمقِ فاجعه مشخص شود:
تا قبل از انقلاب در ایران ۱۳ سد احداث شده بود.
بعد از انقلاب: حدود ۷۰۰ سدِ احداث شده، ۵۰۰ سدِ در حال احداث و ۳۰۰ سد در حال مطالعه!

این تعداد سد، آن هم در اقلیمِ خشک و گرمِ ایران، خودکشیِ دسته‌جمعی است.

بی‌دلیل نیست دریاچه‌ها و تالاب‌ها و رودخانه‌ها و چاه‌ها و قنات‌هایمان دارند یکی بعد از دیگری می‌میرند.

اگر اسم این خیانت نیست، پس چیست؟!

خیانت به خداوند،
خیانت به مردم،
خیانت به محیط زیست!

"و وقتی به آنها گفته شد که در زمین تباهی و فساد نکنید گفتند همانا ما نیکوکنندگان و مصلحانیم!" -سوره بقره
@jenabegav
مرثیه‌ای برای کارون
به نام توسعه، در کام فاجعه!

این داستانِ یک فاجعه است که خیلی مفصل‌تر به آن خواهم پرداخت. ولی فعلاً فقط خلاصه‌ای! داستانی که شاید با نادانی و توهم شروع شد، ولی به سختی بتوان ادامه‌اش را، به خصوص در سی سال گذشته، فقط به نادانی نسبت داد. چیزی از خباثت و خیانت هم به نظر می‌رسد در کار است!
➖➖➖➖➖➖➖➖
خبرنگار: "چرا حکم بازداشت شما صادر شد؟"
جواب: "در مملکتی که دزدها آزادانه راه می‌‏روند، من باید به زندان بروم. اتهام من آبادانی‌های خوزستان است."

این جوابی بود که #ابوالحسن_ابتهاج به خبرنگار مستقر در دادگاه داد، وقتی که حکم بازداشتش به اتهام فساد مالی صادر شده بود، اتهامی که به احتمال نزدیک به یقین بی‌اساس بود، و بعداً هم از آن تبرئه شد. جالب اما، یقینش به این بود که او بوده که خوزستان را آباد کرده!

داستانِ یکی از بزرگترین فاجعه‌های کشورمان با این مردِ باهوش و مستعد و جویای نام شروع شد که داعیه‌ی خدمت به وطن نیز داشت (گرچه همیشه خیلی‌ها به خاطر روابط صمیمانه‌اش با انگلیسی‌ها و آمریکایی‌ها به او سوءظن داشتند). او را اولین #تکنوکرات ایران نامیده‌اند. در هوش و توانایی و در عین حال دور بودنش از فساد کمتر کسی شک کرده. نامش ابوالحسن ابتهاج بود.

آن دوران هم دورانِ نقشه‌ها و طرح‌ها و برنامه‌های دولتی در کل دنیا بود. قدرتِ شوروی عقلِ خیلی‌ها را از سر برده بود و حتی بعضی اقتصاددانهای مطرح در دانشگاه‌های طراز یک آمریکایی پیش‌بینی بُردِ شوروی را به خاطر تمرکز تصمیم‌گیری و مدیریت عالی اقتصادیش می‌کردند. آمریکا هم خاطرات شیرین New Deal با همه برنامه‌های دولتیش، به خصوص پروژه بزرگ دره تنسی در خاطر داشت. برای بُردن در جنگِ سرد، آمریکایی نیاز داشتند که متحدینی از "جهان سوم" داشته باشند و نیاز بود این متحدین هر چه سریع‌تر توسعه یابند. الگوی توسعه دولتی دره تنسی جلو رویشان بود و پروفسورهای برنامه‌ریز هارواردی هم آماده‌ی طرح و برنامه!

از اولین جاهایی که تکنوکرات‌های مدعیِ دانش برای اعمال ایده‌های فوق‌العاده‌شان بر آن دست گذاشتند جلگه وسیع و سرسبز #خوزستان و رودخانه‌های عظیم آن بود. از زمان مدیریتِ ابوالحسن ابتهاج ("اولین تکنوکرات ایران") در سازمان برنامه، این برنامه‌های بلندپروازانه شروع شد: ایجادِ تعدادِ زیادی سد مخزنی بزرگ در دستور کار قرار گرفت که اولینش سد دز بود. سپس برای اقلیمی که نه میزان بارندگیش و نه خاکش شباهتی به سرزمینهای کشت صنعتی و بزرگ نیشکر داشت، طرح‌های عظیم کشتِ نیشکر در نظر گرفته شد. همه اینها هم با مشاوره تکنوکرات‌های آمریکایی و متخصصین دانشگاه هاروارد انجام شد.

برای این کارها بایستی کلِ سیستمِ سنتیِ کشاورزی خوزستان تغییر می‌کرد، و بسیاری زمین‌ها به پول یا به زور از صاحبانش گرفته می‌شد. مصادره‌ی مالِ مردم برای پیشبردِ اهدافِ عالیه چیزی است که از دوران شاه انجام می‌شد.....

تمام این برنامه‌ها، با جدیتِ هر چه تمامتر، بعد از ابتهاج دنبال شد، و بعد از انقلابِ سالِ ۵۷ نیز سرعت و شدتی هر چه تمام‌تر به خود گرفت، با این تفاوت شاید که در دوره‌های بعد حتی همان "کار کارشناسانه" نیز به محاق رفت. شاید بدترین نمونه‌اش داستان سد گُتوند باشد. همه سدهایی که بعد از انقلاب بر روی شاخه‌های اصلی رودخانه‌های منطقه زده شد، نقشه‌هایش در آن زمان کشیده شد! سدها و پروژه‌های کشت نیشکری که بزرگترین ضربه‌ها را به محیط زیست آن منطقه وارد کردند.

و اما این که این داستان به کجا ختم شد را در این ویدئوی دردناک در آپارات ببینید که دیدنش را به شدت توصیه می‌کنم:

https://www.aparat.com/v/eCXTt


#کارون #خوزستان #نیشکر #سدسازی
@jenabegav
مباحث اخیر، به ویژه در مورد سدسازی واکنش‌هایی به همراه داشت، و بعضی مخاطبان (به درستی!) شاکی بودند از این که مسائل تا حد زیادی گنگ و مبهم و به صورت گزاره‌های خیلی عام بیان شده‌اند. امیدوارم بتوانم در چند روز آینده اگر وقت و زمان اجازه داد کمی مسائل را بشکافم. ولی حق دهید که وارد عمق هر کدام از این مباحث شدن برای خود یک‌ مثنوی هفتاد من می‌طلبد!
از سیستان تا خوزستان

مرده‌شور نرخ ارز و نرخ بورس و تورم و انرژی هسته‌ای و بیداری اسلامی و شکوه ملی و همه اینها را ببرد! بسیار مهم‌تر از اینها بلای زیست‌محیطی است که داریم بر سر خودمان می‌آوریم! من شدیداً توصیه می‌کنم که وقت بگذارید و سه مستند دردناک زیر را تماشا کنید.

https://www.aparat.com/v/J1VaQ
https://www.aparat.com/v/cx4Hr
https://www.aparat.com/v/eCXTt

دوتای اولی مربوط به سیستان است و سومی همان است که در بالا آمد و مربوط به خوزستان است (لینک دانلود تلگرامی سومی اینجا). این که در شرق و غرب کشورمان، دو سرزمین #بهشت‌گونه (حتی اگر فرض کنیم مردمانش فقیر بودند) در زمانی کمتر از ۵۰ سال به شبه‌ِ #دوزخ‌هایی تفتیده تبدیل شدند، چه طالعی را برای کشورمان پیش‌بینی می‌کند؟ ممکن است شما در دلایل آن با من موافق نباشید، ولی در نتیجه ملموس آن، در آن چه اتفاق افتاده، و در ابعاد فاجعه، شکی دارید؟ حتی اگر زاینده‌رود و باتلاق گاوخونی و دریاچه ارومیه و هزاران مورد دیگر نبود، همین دو تا می‌بایستی زنگ‌ خطری بلند باشد. در این کلامم اغراقی نیست.

امروزِ سیستان می‌تواند فردایِ همه ما باشد! فلاکتِ رادمرد سیستانی و بیچارگی مهربانان روستاهای کارون ممکن است فلاکت و بیچارگی فردای ما باشد. اگر فکر کنید که این غیرممکن است، دچار غروری بیهوده‌اید.

در قرآن مجید آمده: "خداوند حال مردمی را تغییر نمی‌دهد مگر آن‌که خودشان آن را تغییر دهند!" برخلاف استفاده معمول از این آیه، منظورِ این آیه تغییر از حال خوب به حال بد است: می‌گوید که همیشه بدحالی یک قوم را خودشان (البته گاهی به کمک یا به واسطه حکمرانانشان) موجب می‌شوند.
جناب گاو
از سیستان تا خوزستان مرده‌شور نرخ ارز و نرخ بورس و تورم و انرژی هسته‌ای و بیداری اسلامی و شکوه ملی و همه اینها را ببرد! بسیار مهم‌تر از اینها بلای زیست‌محیطی است که داریم بر سر خودمان می‌آوریم! من شدیداً توصیه می‌کنم که وقت بگذارید و سه مستند دردناک زیر…
اگر می‌خواهید یک نمونه خوب از #حماقت_بوروکرات جماعت (به خصوص از نوع مرکز نشینش) ببینید، مستند "ماهی‌ها در سکوت نمی‌میرند" اشاره شده در پست فوق را ببینید. در حالیکه مواد مخدر صنعتی در کشور به وفور تولید و توزیع می‌شد، و در حالیکه با کانتینر از اسکله‌های مجاز و غیرمجاز کالای قاچاق به کشور وارد می‌شد، بوروکراتِ ابلهِ مرکزنشین تشخیص دهد که باید مرزِ سیستان با افغانستان را خاکریز بزنند تا جلوی قاچاق گرفته شود. با این کاراندک معیشتِ سیستانیان (که مثل کولبرهای غرب کشور اندک رزقی از آوردن کالا از آن طرف مرز کسب می‌کردند) کور شد!

ولی قسمت بعدش ترکیبی بسیار خنده‌دار\گریه‌دار است: حضرات روی مسیر رودخانه خشک شده را هم خاکریز زدند! بعد از چند سال خشکسالی، وقتی بارانها شروع شد، این خاکریز مثل سدی مانع ورود آب به سیستان شد، و بر عکس در دهات آن طرفِ مرز در افغانستان موجب سیل شد. آقا چه کنیم، چه نکنیم، از بوروکرات‌های مرکزنشین کسب تکلیف شد و تا حضراتشان مغزهای کوچک و سست‌شده‌شان را به کار بیندازند و جواب دهند که راه را برای آب باز کنید، بارندگی‌ها تمام شده بود و مسیر آب جهت عکس گرفته بود! راه آب را که باز کردند همان آب کمی هم که وارد سیستان شده بود از مسیر آب به آن سوی مرز برگشت خورد!

فرقی هم نمی‌کند این بوروکرات اسمش وزیر باشد یا قائم‌مقام یا فرمانده یا جناب فلان یا معاون یا کارمند! فرقی نمی‌کند در کدام وزارتخانه یا سازمان یا نهاد نظامی یا انتظامی باشد! نظام بوروکراتیک مغزشان را تهی می‌کند.

اگر می‌خواهید بدانید چرا بوروکرات‌ها #احمق می‌شوند، به سئوال بسیار اساسی زیر فکر کنید: آیا این جانوران مرکزنشین، بابت اشتباهاتِ این گونه، حتی یک ذره، حتی یک ریال، هم تاوان شخصی می‌دهند؟!
👍2