بازگشت به ایران باستان؛ تغییر هویت یا بازسازی مشروعیت؟
آیا ملی‌گرایی جدید ایران یک جنبش اجتماعی از پایین است، یا پروژه‌ای برای بازتعریف هویت رسمی و سیاسی کشور از بالا؟
این پرسش، در شرایط کنونی ایران، شاید از خودِ محتوای تاریخی مهم‌تر باشد.
افزایش توجه به تمدن ایران پیش از اسلام، کوروش، هخامنشیان، دستاوردهای علمی و فرهنگی ایرانیان را نمی‌توان صرفاً علاقه‌ای طبیعی به تاریخ دانست.
این روند می‌تواند بخشی از یک تحول عمیق‌تر در تعریف «ایرانی بودن» باشد.
در جامعه‌ای که با بحران اقتصادی، فشارهای سیاسی، جنگ، مهاجرت و کاهش اعتماد عمومی روبه‌روست، فاصله میان «تصویر مطلوب از ایران» و «واقعیت امروز» افزایش پیدا می‌کند.
در چنین شرایطی، گذشته تاریخی می‌تواند به منبعی برای بازسازی عزت جمعی تبدیل شود. جامعه به خود یادآوری می‌کند که «ما همیشه این چیزی که امروز هستیم نبوده‌ایم».
از منظر روان‌شناسی اجتماعی، برجسته‌کردن دوره‌های درخشان تاریخی می‌تواند نوعی ترمیم عزت‌نفس جمعی باشد.
جامعه‌ای که احساس ضعف یا تحقیر می‌کند، به نمادهایی بازمی‌گردد که احساس قدرت و ارزشمندی را در آن زنده می‌کنند. کوروش، تخت‌جمشید، جندی‌شاپور، دانشمندان ایرانی و دستاوردهای تمدن ایران باستان در این چارچوب فقط موضوعات تاریخی نیستند؛ بلکه به نمادهای هویتی تبدیل می‌شوند.
از نگاه روان‌کاوی سیاسی نیز می‌توان این پدیده را نوعی بازگشت به «خودِ بزرگ» دانست.
زمانی که واقعیت امروز با تصویر آرمانی جامعه از خودش فاصله می‌گیرد، گذشته می‌تواند به یک پناهگاه روانی تبدیل شود.
البته این گذشته ممکن است در فرآیند بازسازی، اسطوره‌ای و انتخابی شود و بخش‌های ناخوشایند یا پیچیده تاریخ کنار گذاشته شوند.
اما اگر این روند از سوی ساختار قدرت نیز تقویت شود، معنای آن تغییر می‌کند.
جمهوری اسلامی در چهار دهه گذشته بخش مهمی از مشروعیت خود را بر هویت اسلامی و شیعی بنا کرده است.
اکنون ممکن است ضرورت ایجاد پیوند میان «اسلام» و «ایران» بیش از گذشته احساس شود؛ زیرا مفهوم ایران برای بخش بزرگی از جامعه می‌تواند هویتی فراگیرتر از ایدئولوژی سیاسی باشد.
از این منظر، برجسته‌کردن تمدن پیش از اسلام می‌تواند تلاشی برای بازتعریف روایت رسمی باشد؛ روایتی که در آن «ایران» نه رقیب اسلام، بلکه بخشی از هویت ملی و تاریخی جمهوری اسلامی معرفی شود.
با این حال، نباید هر موج ملی‌گرایانه‌ای را به پروژه حکومت نسبت داد. ملی‌گرایی می‌تواند از پایین و در واکنش به بحران هویت، فشار خارجی و احساس تحقیر شکل گرفته باشد.
در مقابل، ملی‌گرایی از بالا می‌تواند ابزاری برای بازسازی مشروعیت و مدیریت شکاف‌های اجتماعی باشد.
بنابراین سه پرسش تعیین‌کننده است: چه کسی این روایت را تولید می‌کند؟
چه زمانی آن را برجسته می‌کند؟ و مخاطب اصلی آن چه کسی است؟
پاسخ به این سه پرسش می‌تواند مشخص کند که ایران شاهد یک بیداری طبیعی هویت ملی است یا با تلاش برای بازتعریف هویت سیاسی کشور روبه‌روست.
در هر دو حالت، یک واقعیت قابل توجه است: رقابت اصلی دیگر فقط بر سر سیاست نیست؛ بلکه بر سر پاسخ به یک سؤال بنیادی است:
«ایرانی بودن در ایران امروز دقیقاً به چه معناست؟»
@journalistsir
آیا ملی‌گرایی جدید ایران یک جنبش اجتماعی از پایین است، یا پروژه‌ای برای بازتعریف هویت رسمی و سیاسی کشور از بالا؟
این پرسش، در شرایط کنونی ایران، شاید از خودِ محتوای تاریخی مهم‌تر باشد.
افزایش توجه به تمدن ایران پیش از اسلام، کوروش، هخامنشیان، دستاوردهای علمی و فرهنگی ایرانیان را نمی‌توان صرفاً علاقه‌ای طبیعی به تاریخ دانست.
این روند می‌تواند بخشی از یک تحول عمیق‌تر در تعریف «ایرانی بودن» باشد.
در جامعه‌ای که با بحران اقتصادی، فشارهای سیاسی، جنگ، مهاجرت و کاهش اعتماد عمومی روبه‌روست، فاصله میان «تصویر مطلوب از ایران» و «واقعیت امروز» افزایش پیدا می‌کند.
در چنین شرایطی، گذشته تاریخی می‌تواند به منبعی برای بازسازی عزت جمعی تبدیل شود. جامعه به خود یادآوری می‌کند که «ما همیشه این چیزی که امروز هستیم نبوده‌ایم».
از منظر روان‌شناسی اجتماعی، برجسته‌کردن دوره‌های درخشان تاریخی می‌تواند نوعی ترمیم عزت‌نفس جمعی باشد.
جامعه‌ای که احساس ضعف یا تحقیر می‌کند، به نمادهایی بازمی‌گردد که احساس قدرت و ارزشمندی را در آن زنده می‌کنند. کوروش، تخت‌جمشید، جندی‌شاپور، دانشمندان ایرانی و دستاوردهای تمدن ایران باستان در این چارچوب فقط موضوعات تاریخی نیستند؛ بلکه به نمادهای هویتی تبدیل می‌شوند.
از نگاه روان‌کاوی سیاسی نیز می‌توان این پدیده را نوعی بازگشت به «خودِ بزرگ» دانست.
زمانی که واقعیت امروز با تصویر آرمانی جامعه از خودش فاصله می‌گیرد، گذشته می‌تواند به یک پناهگاه روانی تبدیل شود.
البته این گذشته ممکن است در فرآیند بازسازی، اسطوره‌ای و انتخابی شود و بخش‌های ناخوشایند یا پیچیده تاریخ کنار گذاشته شوند.
اما اگر این روند از سوی ساختار قدرت نیز تقویت شود، معنای آن تغییر می‌کند.
جمهوری اسلامی در چهار دهه گذشته بخش مهمی از مشروعیت خود را بر هویت اسلامی و شیعی بنا کرده است.
اکنون ممکن است ضرورت ایجاد پیوند میان «اسلام» و «ایران» بیش از گذشته احساس شود؛ زیرا مفهوم ایران برای بخش بزرگی از جامعه می‌تواند هویتی فراگیرتر از ایدئولوژی سیاسی باشد.
از این منظر، برجسته‌کردن تمدن پیش از اسلام می‌تواند تلاشی برای بازتعریف روایت رسمی باشد؛ روایتی که در آن «ایران» نه رقیب اسلام، بلکه بخشی از هویت ملی و تاریخی جمهوری اسلامی معرفی شود.
با این حال، نباید هر موج ملی‌گرایانه‌ای را به پروژه حکومت نسبت داد. ملی‌گرایی می‌تواند از پایین و در واکنش به بحران هویت، فشار خارجی و احساس تحقیر شکل گرفته باشد.
در مقابل، ملی‌گرایی از بالا می‌تواند ابزاری برای بازسازی مشروعیت و مدیریت شکاف‌های اجتماعی باشد.
بنابراین سه پرسش تعیین‌کننده است: چه کسی این روایت را تولید می‌کند؟
چه زمانی آن را برجسته می‌کند؟ و مخاطب اصلی آن چه کسی است؟
پاسخ به این سه پرسش می‌تواند مشخص کند که ایران شاهد یک بیداری طبیعی هویت ملی است یا با تلاش برای بازتعریف هویت سیاسی کشور روبه‌روست.
در هر دو حالت، یک واقعیت قابل توجه است: رقابت اصلی دیگر فقط بر سر سیاست نیست؛ بلکه بر سر پاسخ به یک سؤال بنیادی است:
«ایرانی بودن در ایران امروز دقیقاً به چه معناست؟»
@journalistsir
جنگ نفتکش‌ها؛ وقتی نفت ایران روی آب می‌ماند
هشدار!!!
در چهار روز گذشته دست‌کم ۸ نفتکش ایرانی هدف حمله آمریکا قرار گرفته‌اند؛ سه فروند در ۵ سپتامبر و پنج فروند دیگر در ۸ سپتامبر.
با درنظر گرفتن ناوگان حدود ۵۳ فروندی شرکت ملی نفتکش ایران، حدود ۴۵ فروند دیگر باقی می‌ماند؛ اما مسئله فقط تعداد کشتی‌های باقی‌مانده نیست، بلکه امکان استفاده از آنهاست.
Financial Times +2
هر نفتکش بزرگ ایرانی، بسته به اندازه و ارزش بازار، می‌تواند ده‌ها تا بیش از صد میلیون دلار ارزش داشته باشد.
برای یک ناوگان ۵۳ فروندی، ارزش دارایی کشتیرانی را می‌توان در مقیاس چند میلیارد دلار ارزیابی کرد.
یک برآورد قدیمی صنعت، ارزش ناوگان ۵۴ فروندی NITC را حدود ۲.۷ میلیارد دلار اعلام کرده بود. �
Riviera Maritime Media
اما خسارت واقعی بسیار بزرگ‌تر از قیمت خود کشتی‌هاست.
ایران در حال حاضر با مشکل هم‌زمانِ تحریم، محاصره دریایی و توقف صادرات از خارک روبه‌روست.
جزیره خارک پیش از جنگ مسیر حدود ۹۰ درصد صادرات نفت خام ایران بود و جریان صادرات آن در پی محاصره آمریکا مختل شده است.
رویترز نیز گزارش داده که صادرات نفت خام ایران برای هفته‌های متوالی متوقف شده است. �
در چنین شرایطی، حذف تدریجی نفتکش‌های ایرانی یک پیامد مهم دارد:
ایران حتی اگر نفت در چاه تولید کند، برای تبدیل آن به ارز با مشکل جدی مواجه خواهد شد.
البته از نظر فنی، ایران می‌تواند از نفتکش‌های خارجی استفاده کند.
اما در شرایط تحریم و محاصره، پیدا کردن مالکانی که حاضر باشند نفت ایران را بارگیری و حمل کنند، بسیار دشوار است.
حتی نفتکش‌های موجود در منطقه نیز با توجه به خطر حمله و محدودیت‌های بیمه و مالی، نمی‌توانند به‌سادگی جای ناوگان ایران را بگیرند.
مسئله اصلی برای تصمیم‌گیران
هر نفتکش نابودشده فقط یک کشتی نیست؛ یک حلقه از زنجیره تبدیل نفت به درآمد ارزی است.
اگر روند حمله به نفتکش‌ها ادامه پیدا کند، ایران با سه خسارت همزمان روبه‌رو خواهد شد:
از دست رفتن دارایی‌های چند ده میلیون تا بیش از صد میلیون دلاری؛
کاهش ظرفیت حمل نفت و دشوارتر شدن دور زدن تحریم‌ها؛
و مهم‌تر از همه، ناتوانی در صادرات نفت حتی در صورت باقی ماندن ذخایر زیرزمینی.
این همان نقطه‌ای است که باید هزینه و فایده ادامه جنگ دوباره محاسبه شود.
نفتی که نتوان از خارک یا مسیرهای جایگزین به بازار رساند، درآمد نیست؛ و نفتکش نابودشده هم فقط یک خسارت دریایی نیست، بلکه بخشی از زیرساخت درآمد ارزی کشور است.
مسئله اکنون این نیست که ایران چند نفتکش دیگر دارد؛ سؤال خطرناک‌تر این است که چند نفتکش دیگر باید از بین برود تا صادرات نفت ایران عملاً از نظر اقتصادی و لجستیکی غیرممکن شود؟ �
@journalistsir
هشدار!!!
در چهار روز گذشته دست‌کم ۸ نفتکش ایرانی هدف حمله آمریکا قرار گرفته‌اند؛ سه فروند در ۵ سپتامبر و پنج فروند دیگر در ۸ سپتامبر.
با درنظر گرفتن ناوگان حدود ۵۳ فروندی شرکت ملی نفتکش ایران، حدود ۴۵ فروند دیگر باقی می‌ماند؛ اما مسئله فقط تعداد کشتی‌های باقی‌مانده نیست، بلکه امکان استفاده از آنهاست.
Financial Times +2
هر نفتکش بزرگ ایرانی، بسته به اندازه و ارزش بازار، می‌تواند ده‌ها تا بیش از صد میلیون دلار ارزش داشته باشد.
برای یک ناوگان ۵۳ فروندی، ارزش دارایی کشتیرانی را می‌توان در مقیاس چند میلیارد دلار ارزیابی کرد.
یک برآورد قدیمی صنعت، ارزش ناوگان ۵۴ فروندی NITC را حدود ۲.۷ میلیارد دلار اعلام کرده بود. �
Riviera Maritime Media
اما خسارت واقعی بسیار بزرگ‌تر از قیمت خود کشتی‌هاست.
ایران در حال حاضر با مشکل هم‌زمانِ تحریم، محاصره دریایی و توقف صادرات از خارک روبه‌روست.
جزیره خارک پیش از جنگ مسیر حدود ۹۰ درصد صادرات نفت خام ایران بود و جریان صادرات آن در پی محاصره آمریکا مختل شده است.
رویترز نیز گزارش داده که صادرات نفت خام ایران برای هفته‌های متوالی متوقف شده است. �
در چنین شرایطی، حذف تدریجی نفتکش‌های ایرانی یک پیامد مهم دارد:
ایران حتی اگر نفت در چاه تولید کند، برای تبدیل آن به ارز با مشکل جدی مواجه خواهد شد.
البته از نظر فنی، ایران می‌تواند از نفتکش‌های خارجی استفاده کند.
اما در شرایط تحریم و محاصره، پیدا کردن مالکانی که حاضر باشند نفت ایران را بارگیری و حمل کنند، بسیار دشوار است.
حتی نفتکش‌های موجود در منطقه نیز با توجه به خطر حمله و محدودیت‌های بیمه و مالی، نمی‌توانند به‌سادگی جای ناوگان ایران را بگیرند.
مسئله اصلی برای تصمیم‌گیران
هر نفتکش نابودشده فقط یک کشتی نیست؛ یک حلقه از زنجیره تبدیل نفت به درآمد ارزی است.
اگر روند حمله به نفتکش‌ها ادامه پیدا کند، ایران با سه خسارت همزمان روبه‌رو خواهد شد:
از دست رفتن دارایی‌های چند ده میلیون تا بیش از صد میلیون دلاری؛
کاهش ظرفیت حمل نفت و دشوارتر شدن دور زدن تحریم‌ها؛
و مهم‌تر از همه، ناتوانی در صادرات نفت حتی در صورت باقی ماندن ذخایر زیرزمینی.
این همان نقطه‌ای است که باید هزینه و فایده ادامه جنگ دوباره محاسبه شود.
نفتی که نتوان از خارک یا مسیرهای جایگزین به بازار رساند، درآمد نیست؛ و نفتکش نابودشده هم فقط یک خسارت دریایی نیست، بلکه بخشی از زیرساخت درآمد ارزی کشور است.
مسئله اکنون این نیست که ایران چند نفتکش دیگر دارد؛ سؤال خطرناک‌تر این است که چند نفتکش دیگر باید از بین برود تا صادرات نفت ایران عملاً از نظر اقتصادی و لجستیکی غیرممکن شود؟ �
@journalistsir
اسرائیل توافق ایران و آمریکا را نمی‌خواهد؛
آمریکا ایران یکپارچه می‌خواهد ۱
شواهد موجود نشان می‌دهد اختلاف منافع واشنگتن و تل‌آویو درباره آینده ایران، از اختلاف بر سر پرونده هسته‌ای فراتر رفته است.
آمریکا از یک ایران یکپارچه، باثبات و همسو با منافع غرب می‌تواند سود اقتصادی و امنیتی ببرد؛ در مقابل، اسرائیل از تضعیف ساختار قدرت مرکزی و حتی سناریوی تغییر رژیم در ایران زیان چندانی نمی‌بیند.
از همین زاویه، حذف چهره‌هایی مانند علی لاریجانی و کمال خرازی، که هر دو در مسیرهای دیپلماتیک ایران با غرب نقش داشتند، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
تفاهم ۱۴ ماده‌ای اسلام‌آباد که در ژوئن ۲۰۲۶ میان ایران و آمریکا شکل گرفت، تصویری روشن از منافع احتمالی واشنگتن ارائه می‌داد: توقف عملیات نظامی، احترام متقابل به حاکمیت و تمامیت ارضی، کاهش تحریم‌ها، بازگشت صادرات نفت و آغاز مذاکرات برای توافق نهایی در یک دوره ۶۰ روزه. در این چارچوب حتی یک بسته بازسازی اقتصادی ۳۰۰ میلیارد دلاری مطرح شد؛ هرچند دونالد ترامپ بعداً تأکید کرد آمریکا قرار نیست مستقیماً چنین مبلغی را تأمین کند.
برای آمریکا، ایران تجزیه‌شده الزاماً گزینه مطلوبی نیست.
ایران واحد، با جمعیتی نزدیک به ۹۰ میلیون نفر، منابع عظیم انرژی، موقعیت ژئوپلیتیکی میان خلیج فارس، آسیای مرکزی و قفقاز و بازار بزرگی برای سرمایه‌گذاری غرب، ارزش اقتصادی و راهبردی بسیار بیشتری دارد.
واشنگتن می‌تواند خواهان تغییر رفتار حکومت ایران، محدود شدن توان هسته‌ای و موشکی و کاهش نفوذ منطقه‌ای تهران باشد، بدون آنکه لزوماً خواهان فروپاشی تمامیت ارضی کشور باشد.
این نقطه، تفاوت بالقوه آمریکا و اسرائیل را برجسته می‌کند. گزارش واشنگتن‌پست در ژوئن، با استناد به ارزیابی‌های اطلاعاتی آمریکا، هشدار داده بود که نتانیاهو ممکن است با ادامه عملیات نظامی در لبنان، تلاش دولت ترامپ برای دستیابی به یک توافق پایدار با ایران را تضعیف کند.
این گزارش، مهم است زیرا بحث درباره اختلاف واشنگتن و تل‌آویو را از سطح تحلیل سیاسی به سطح ارزیابی دستگاه اطلاعاتی آمریکا می‌برد.
در سوی دیگر، گزارش لوموند درباره جنگ ۲۰۲۶ از تلاش اسرائیل برای تغییر رژیم در ایران و استفاده احتمالی از ظرفیت گروه‌های کردی و مخالفان داخلی سخن می‌گوید.
این تلاش، بنا بر همان گزارش، به نتیجه نرسید.
اگر این ارزیابی درست باشد، هدف اسرائیل فقط محدود کردن برنامه هسته‌ای ایران نبوده، بلکه شکل حکومت آینده ایران نیز برای تل‌آویو اهمیت داشته است.
در این چارچوب، نقش علی لاریجانی و کمال خرازی قابل توجه می‌شود.
لاریجانی، که دبیر شورای عالی امنیت ملی بود، پیش از کشته‌شدن در حمله اسرائیل، از طریق عمان در تماس‌های دیپلماتیک با غرب نقش داشت. وال‌استریت ژورنال نیز گزارش کرد که او پس از توقف مذاکرات، برای ازسرگیری گفت‌وگوهای هسته‌ای با واشنگتن تلاش کرده بود.
کمال خرازی نیز سال‌ها یکی از چهره‌های مهم سیاست خارجی و کانال‌های غیرعلنی ایران با غرب بود.
درباره نقش دقیق او در مذاکرات محرمانه اخیر و اینکه هدف قرار گرفتنش مستقیماً با این مذاکرات ارتباط داشته، هنوز سند مستقلی منتشر نشده است.
اما هم‌زمانی حذف یا هدف قرار گرفتن دو چهره‌ای که امکان گفت‌وگو با غرب را نمایندگی می‌کردند، از منظر تحلیلی قابل توجه است.
این مسئله را نمی‌توان از رفتار جریان‌های تندرو در ایران نیز جدا کرد. نمونه تاریخی روشن، محمود احمدی‌نژاد است.
اظهارات او درباره هولوکاست، فارغ از انگیزه سیاسی داخلی، عملاً برای اسرائیل ابزار تبلیغاتی قدرتمندی فراهم کرد.
حتی افرایم هالوی، رئیس پیشین موساد، احمدی‌نژاد را «بزرگ‌ترین هدیه» اسرائیل توصیف کرده بود، زیرا به گفته او سخنان رئیس‌جمهور ایران افکار عمومی جهان را علیه تهران بسیج می‌کرد.
همین نکته درباره برخی مواضع افراطی داخلی نیز قابل بررسی است: الزاماً لازم نیست یک جریان سیاسی آگاهانه برای اسرائیل کار کند تا نتیجه عملکردش به سود اسرائیل تمام شود. مخالفت مطلق با مذاکره، تهدیدهای حداکثری و ایجاد فضای دائمی جنگ می‌تواند همان نتیجه‌ای را ایجاد کند که اسرائیل از آن سود می‌برد: ایران منزوی‌تر، تحریم‌شده‌تر، ضعیف‌تر و دورتر از اقتصاد غرب.
بنابراین مسئله اصلی را شاید باید فراتر از «هسته‌ای یا غیرهسته‌ای بودن ایران» دید. پرسش بزرگ‌تر این است که ایران پس از جنگ چه شکلی خواهد داشت؟ واشنگتن می‌تواند یک ایران واحد، باثبات و تغییرکرده را بخواهد که از دشمن آمریکا به شریک اقتصادی و امنیتی آن تبدیل شود؛ اسرائیل ممکن است ایران بسیار ضعیف‌تر و فاقد توان بازگشت به جایگاه قدرت منطقه‌ای را ترجیح دهد.
ادامه دارد
@journalistsir
آمریکا ایران یکپارچه می‌خواهد ۱
شواهد موجود نشان می‌دهد اختلاف منافع واشنگتن و تل‌آویو درباره آینده ایران، از اختلاف بر سر پرونده هسته‌ای فراتر رفته است.
آمریکا از یک ایران یکپارچه، باثبات و همسو با منافع غرب می‌تواند سود اقتصادی و امنیتی ببرد؛ در مقابل، اسرائیل از تضعیف ساختار قدرت مرکزی و حتی سناریوی تغییر رژیم در ایران زیان چندانی نمی‌بیند.
از همین زاویه، حذف چهره‌هایی مانند علی لاریجانی و کمال خرازی، که هر دو در مسیرهای دیپلماتیک ایران با غرب نقش داشتند، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
تفاهم ۱۴ ماده‌ای اسلام‌آباد که در ژوئن ۲۰۲۶ میان ایران و آمریکا شکل گرفت، تصویری روشن از منافع احتمالی واشنگتن ارائه می‌داد: توقف عملیات نظامی، احترام متقابل به حاکمیت و تمامیت ارضی، کاهش تحریم‌ها، بازگشت صادرات نفت و آغاز مذاکرات برای توافق نهایی در یک دوره ۶۰ روزه. در این چارچوب حتی یک بسته بازسازی اقتصادی ۳۰۰ میلیارد دلاری مطرح شد؛ هرچند دونالد ترامپ بعداً تأکید کرد آمریکا قرار نیست مستقیماً چنین مبلغی را تأمین کند.
برای آمریکا، ایران تجزیه‌شده الزاماً گزینه مطلوبی نیست.
ایران واحد، با جمعیتی نزدیک به ۹۰ میلیون نفر، منابع عظیم انرژی، موقعیت ژئوپلیتیکی میان خلیج فارس، آسیای مرکزی و قفقاز و بازار بزرگی برای سرمایه‌گذاری غرب، ارزش اقتصادی و راهبردی بسیار بیشتری دارد.
واشنگتن می‌تواند خواهان تغییر رفتار حکومت ایران، محدود شدن توان هسته‌ای و موشکی و کاهش نفوذ منطقه‌ای تهران باشد، بدون آنکه لزوماً خواهان فروپاشی تمامیت ارضی کشور باشد.
این نقطه، تفاوت بالقوه آمریکا و اسرائیل را برجسته می‌کند. گزارش واشنگتن‌پست در ژوئن، با استناد به ارزیابی‌های اطلاعاتی آمریکا، هشدار داده بود که نتانیاهو ممکن است با ادامه عملیات نظامی در لبنان، تلاش دولت ترامپ برای دستیابی به یک توافق پایدار با ایران را تضعیف کند.
این گزارش، مهم است زیرا بحث درباره اختلاف واشنگتن و تل‌آویو را از سطح تحلیل سیاسی به سطح ارزیابی دستگاه اطلاعاتی آمریکا می‌برد.
در سوی دیگر، گزارش لوموند درباره جنگ ۲۰۲۶ از تلاش اسرائیل برای تغییر رژیم در ایران و استفاده احتمالی از ظرفیت گروه‌های کردی و مخالفان داخلی سخن می‌گوید.
این تلاش، بنا بر همان گزارش، به نتیجه نرسید.
اگر این ارزیابی درست باشد، هدف اسرائیل فقط محدود کردن برنامه هسته‌ای ایران نبوده، بلکه شکل حکومت آینده ایران نیز برای تل‌آویو اهمیت داشته است.
در این چارچوب، نقش علی لاریجانی و کمال خرازی قابل توجه می‌شود.
لاریجانی، که دبیر شورای عالی امنیت ملی بود، پیش از کشته‌شدن در حمله اسرائیل، از طریق عمان در تماس‌های دیپلماتیک با غرب نقش داشت. وال‌استریت ژورنال نیز گزارش کرد که او پس از توقف مذاکرات، برای ازسرگیری گفت‌وگوهای هسته‌ای با واشنگتن تلاش کرده بود.
کمال خرازی نیز سال‌ها یکی از چهره‌های مهم سیاست خارجی و کانال‌های غیرعلنی ایران با غرب بود.
درباره نقش دقیق او در مذاکرات محرمانه اخیر و اینکه هدف قرار گرفتنش مستقیماً با این مذاکرات ارتباط داشته، هنوز سند مستقلی منتشر نشده است.
اما هم‌زمانی حذف یا هدف قرار گرفتن دو چهره‌ای که امکان گفت‌وگو با غرب را نمایندگی می‌کردند، از منظر تحلیلی قابل توجه است.
این مسئله را نمی‌توان از رفتار جریان‌های تندرو در ایران نیز جدا کرد. نمونه تاریخی روشن، محمود احمدی‌نژاد است.
اظهارات او درباره هولوکاست، فارغ از انگیزه سیاسی داخلی، عملاً برای اسرائیل ابزار تبلیغاتی قدرتمندی فراهم کرد.
حتی افرایم هالوی، رئیس پیشین موساد، احمدی‌نژاد را «بزرگ‌ترین هدیه» اسرائیل توصیف کرده بود، زیرا به گفته او سخنان رئیس‌جمهور ایران افکار عمومی جهان را علیه تهران بسیج می‌کرد.
همین نکته درباره برخی مواضع افراطی داخلی نیز قابل بررسی است: الزاماً لازم نیست یک جریان سیاسی آگاهانه برای اسرائیل کار کند تا نتیجه عملکردش به سود اسرائیل تمام شود. مخالفت مطلق با مذاکره، تهدیدهای حداکثری و ایجاد فضای دائمی جنگ می‌تواند همان نتیجه‌ای را ایجاد کند که اسرائیل از آن سود می‌برد: ایران منزوی‌تر، تحریم‌شده‌تر، ضعیف‌تر و دورتر از اقتصاد غرب.
بنابراین مسئله اصلی را شاید باید فراتر از «هسته‌ای یا غیرهسته‌ای بودن ایران» دید. پرسش بزرگ‌تر این است که ایران پس از جنگ چه شکلی خواهد داشت؟ واشنگتن می‌تواند یک ایران واحد، باثبات و تغییرکرده را بخواهد که از دشمن آمریکا به شریک اقتصادی و امنیتی آن تبدیل شود؛ اسرائیل ممکن است ایران بسیار ضعیف‌تر و فاقد توان بازگشت به جایگاه قدرت منطقه‌ای را ترجیح دهد.
ادامه دارد
@journalistsir
ادامه ۲
اسراییل توافق ایران و آمریکا را نمی خواهد.....
در چنین شرایطی، حذف مذاکره‌کنندگان، شکست کانال‌های دیپلماتیک و تداوم جنگ، صرفاً حوادث جداگانه نیستند؛ می‌توانند اجزای یک رقابت بزرگ‌تر بر سر آینده سیاسی و ژئوپلیتیکی ایران باشند.
با این حال، هنوز برای گفتن اینکه اسرائیل مشخصاً لاریجانی یا خرازی را برای جلوگیری از توافق ترور کرده، سند علنی کافی وجود ندارد.
آنچه فعلاً می‌توان با اطمینان بیشتری گفت این است که منافع آمریکا و اسرائیل درباره «ایرانِ پس از جنگ» الزاماً هم‌جهت نیست و همین اختلاف، یکی از مهم‌ترین متغیرهای آینده خاورمیانه خواهد بود.
@journalistsir
آمریکا «ایران یکپارچه اما همسو» را می خواهد
برای آمریکا، یک ایران واحد بسیار بزرگ‌تر از چند دولت کوچک، قابل مدیریت‌تر و از نظر اقتصادی ارزشمندتر است.
ایران یکپارچه یعنی:
بازار حدود ۹۰ میلیون نفری؛
نفت و گاز عظیم؛
موقعیت ژئوپلیتیکی میان خلیج فارس، آسیای مرکزی، قفقاز و دریای خزر؛
مسیرهای ترانزیتی؛
نیروی انسانی تحصیل‌کرده؛
و مهم‌تر از همه، یک دولت مرکزی که بتواند امنیت سرزمین و مرزها را کنترل کند.
تجزیه ایران برای واشنگتن می‌تواند همان مشکلی را ایجاد کند که عراق و لیبی در ابعاد متفاوت ایجاد کردند:
چند مرکز قدرت، گروه‌های مسلح، جنگ داخلی، مرزهای بی‌ثبات و نفوذ روسیه، چین و بازیگران منطقه‌ای.
جالب اینکه یک تحلیل منتشرشده در Project Syndicate نیز دقیقاً استدلال می‌کند که تجزیه ایران ممکن است برای اسرائیل جذاب باشد، اما لزوماً در خدمت منافع آمریکا و متحدان اروپایی آن نیست و یک ایران بالکانیزه‌شده می‌تواند بحران‌های پی‌درپی ایجاد کند. �
Project Syndicate
حتی متن توافق ایران و آمریکا این نکته را تأیید می‌کند
در تفاهم ۱۴ ماده‌ای اسلام‌آباد که دولت ترامپ به کنگره ارائه کرد، آمریکا و ایران متعهد شدند حاکمیت و تمامیت ارضی یکدیگر را محترم بشمارند و در امور داخلی یکدیگر مداخله نکنند.
مهم‌تر اینکه این توافق شامل یک بسته بازسازی اقتصادی حدود ۳۰۰ میلیارد دلار، رفع مرحله‌ای تحریم‌ها، آزادسازی دارایی‌های ایران و بازگشت صادرات نفت بود. �
Reuters +1
این دقیقاً با حمایت آمریکا از «ایران یکپارچه، اما تغییرکرده و همسو با آمریکا» ، سازگار است.
یعنی آمریکا الزاماً احتیاج ندارد ایران را نابود یا تجزیه کند.
یک ایران متحد، بازسازی‌شده، دارای روابط اقتصادی گسترده با آمریکا و فاقد دشمنی راهبردی با واشنگتن، از نظر اقتصادی بسیار ارزشمندتر است.
در چنین شرایطی، حذف مذاکره‌کنندگان، شکست کانال‌های دیپلماتیک و تداوم جنگ، صرفاً حوادث جداگانه نیستند؛ می‌توانند اجزای یک رقابت بزرگ‌تر بر سر آینده سیاسی و ژئوپلیتیکی ایران باشند.
با این حال، هنوز برای گفتن اینکه اسرائیل مشخصاً لاریجانی یا خرازی را برای جلوگیری از توافق ترور کرده، سند علنی کافی وجود ندارد.
آنچه فعلاً می‌توان با اطمینان بیشتری گفت این است که منافع آمریکا و اسرائیل درباره «ایرانِ پس از جنگ» الزاماً هم‌جهت نیست و همین اختلاف، یکی از مهم‌ترین متغیرهای آینده خاورمیانه خواهد بود.
ادامه دارد
@journalistsir
اسراییل توافق ایران و آمریکا را نمی خواهد.....
در چنین شرایطی، حذف مذاکره‌کنندگان، شکست کانال‌های دیپلماتیک و تداوم جنگ، صرفاً حوادث جداگانه نیستند؛ می‌توانند اجزای یک رقابت بزرگ‌تر بر سر آینده سیاسی و ژئوپلیتیکی ایران باشند.
با این حال، هنوز برای گفتن اینکه اسرائیل مشخصاً لاریجانی یا خرازی را برای جلوگیری از توافق ترور کرده، سند علنی کافی وجود ندارد.
آنچه فعلاً می‌توان با اطمینان بیشتری گفت این است که منافع آمریکا و اسرائیل درباره «ایرانِ پس از جنگ» الزاماً هم‌جهت نیست و همین اختلاف، یکی از مهم‌ترین متغیرهای آینده خاورمیانه خواهد بود.
@journalistsir
آمریکا «ایران یکپارچه اما همسو» را می خواهد
برای آمریکا، یک ایران واحد بسیار بزرگ‌تر از چند دولت کوچک، قابل مدیریت‌تر و از نظر اقتصادی ارزشمندتر است.
ایران یکپارچه یعنی:
بازار حدود ۹۰ میلیون نفری؛
نفت و گاز عظیم؛
موقعیت ژئوپلیتیکی میان خلیج فارس، آسیای مرکزی، قفقاز و دریای خزر؛
مسیرهای ترانزیتی؛
نیروی انسانی تحصیل‌کرده؛
و مهم‌تر از همه، یک دولت مرکزی که بتواند امنیت سرزمین و مرزها را کنترل کند.
تجزیه ایران برای واشنگتن می‌تواند همان مشکلی را ایجاد کند که عراق و لیبی در ابعاد متفاوت ایجاد کردند:
چند مرکز قدرت، گروه‌های مسلح، جنگ داخلی، مرزهای بی‌ثبات و نفوذ روسیه، چین و بازیگران منطقه‌ای.
جالب اینکه یک تحلیل منتشرشده در Project Syndicate نیز دقیقاً استدلال می‌کند که تجزیه ایران ممکن است برای اسرائیل جذاب باشد، اما لزوماً در خدمت منافع آمریکا و متحدان اروپایی آن نیست و یک ایران بالکانیزه‌شده می‌تواند بحران‌های پی‌درپی ایجاد کند. �
Project Syndicate
حتی متن توافق ایران و آمریکا این نکته را تأیید می‌کند
در تفاهم ۱۴ ماده‌ای اسلام‌آباد که دولت ترامپ به کنگره ارائه کرد، آمریکا و ایران متعهد شدند حاکمیت و تمامیت ارضی یکدیگر را محترم بشمارند و در امور داخلی یکدیگر مداخله نکنند.
مهم‌تر اینکه این توافق شامل یک بسته بازسازی اقتصادی حدود ۳۰۰ میلیارد دلار، رفع مرحله‌ای تحریم‌ها، آزادسازی دارایی‌های ایران و بازگشت صادرات نفت بود. �
Reuters +1
این دقیقاً با حمایت آمریکا از «ایران یکپارچه، اما تغییرکرده و همسو با آمریکا» ، سازگار است.
یعنی آمریکا الزاماً احتیاج ندارد ایران را نابود یا تجزیه کند.
یک ایران متحد، بازسازی‌شده، دارای روابط اقتصادی گسترده با آمریکا و فاقد دشمنی راهبردی با واشنگتن، از نظر اقتصادی بسیار ارزشمندتر است.
در چنین شرایطی، حذف مذاکره‌کنندگان، شکست کانال‌های دیپلماتیک و تداوم جنگ، صرفاً حوادث جداگانه نیستند؛ می‌توانند اجزای یک رقابت بزرگ‌تر بر سر آینده سیاسی و ژئوپلیتیکی ایران باشند.
با این حال، هنوز برای گفتن اینکه اسرائیل مشخصاً لاریجانی یا خرازی را برای جلوگیری از توافق ترور کرده، سند علنی کافی وجود ندارد.
آنچه فعلاً می‌توان با اطمینان بیشتری گفت این است که منافع آمریکا و اسرائیل درباره «ایرانِ پس از جنگ» الزاماً هم‌جهت نیست و همین اختلاف، یکی از مهم‌ترین متغیرهای آینده خاورمیانه خواهد بود.
ادامه دارد
@journalistsir
اسراییل توافق ایران و آمریکا را نمی خواهد قسمت پایانی
اما درباره اسرائیل، قضیه پیچیده‌تر است
اینجا باید میان «تجزیه ایران» و «تضعیف ایران» تفاوت بگذاریم.۳
اسرائیل الزاماً به یک نقشه رسمی برای تشکیل «ایران‌های کوچک» نیاز ندارد.
اگر ایران:
حکومت مرکزی ضعیف داشته باشد،
توان موشکی‌اش از بین برود،
سپاه و ساختار امنیتی‌اش فروبپاشد،
گروه‌های قومی و مسلح در مرزها فعال شوند،
کردها در غرب، بلوچ‌ها در جنوب شرق و دیگر گروه‌ها برای خود مناطق نفوذ ایجاد کنند،
ایران دیگر نمی‌تواند همان قدرت منطقه‌ای سابق باشد.
از نگاه اسرائیل، حتی بدون تجزیه رسمی، چنین ایرانی می‌تواند یک نتیجه مطلوب باشد.
این فرضیه با برخی گزارش‌های اخیر نیز تقویت شده است. واشنگتن‌پست از اختلاف فزاینده میان اهداف آمریکا و اسرائیل در جنگ ایران خبر داده است: ترامپ به سمت اهداف محدودتر، یعنی نابودی برنامه هسته‌ای و توان موشکی، متمایل شد، در حالی که اسرائیل فشار بیشتری برای فروپاشی ساختار جمهوری اسلامی وارد می‌کرد. �
The Washington Post
لوموند نیز گزارش کرده که اسرائیل در جنگ ۲۰۲۶ سناریوی تغییر رژیم در ایران را دنبال کرده و حتی بر گروه‌های کردی و ایجاد شورش داخلی حساب باز کرده بود؛ طرحی که در نهایت شکست خورد. �
@journalistsir
جریان افراطی همسو با اسراییل که در ایران ،،،،
مذاکره با غرب را خیانت معرفی کند،
این جریان:
توافق با آمریکا را ناممکن می داند،
غرب را به جنگ تحریک می کند،
تهدیدهای حداکثری علیه اسرائیل مطرح می کند،
و امکان شکل‌گیری توافق را از بین می برد،
تحرکات این جریان ممکن است نتیجه نهایی را دقیقاً همان چیزی کند که اسرائیل می‌خواهد:
ایران منزوی، تحریم‌شده، درگیر جنگ و محروم از سرمایه و فناوری غرب.
بنابراین حتی بدون فرض همکاری میان این جریان و اسرائیل، می‌توان گفت بخشی از عملکرد سیاسی افراطیون ایرانی ممکن است اثر عینی مطلوب اسرائیل ایجاد کند.
در نهایت آمریکا خواهان:
ایران یکپارچه + تغییر رفتار حکومت + باز شدن اقتصاد + دسترسی به نفت و گاز + خروج ایران از مدار چین و روسیه.اروپا:ایران یکپارچه + ثبات مرزها + جلوگیری از موج مهاجرت + انرژی + بازار بزرگ + کاهش خطر تروریسم.
اسرائیل:ایران ضعیف + حذف توان موشکی و هسته‌ای + پایان شبکه منطقه‌ای ایران + جلوگیری از ظهور دوباره یک قدرت منطقه‌ای.
سناریوی افراطی‌تر برای اسرائیل:
ایران ضعیف و متفرق که دیگر امکان تبدیل شدن به قدرت منطقه‌ای را نداشته باشد.
اینکه اسرائیل در ۲۰۲۶ برای تغییر رژیم ایران تلاش کرده، دیگر صرفاً نظریه نیست و گزارش‌های تحلیلی متعددی درباره آن منتشر شده است.
اختلاف اصلی آمریکا و اسرائیل ممکن است نه بر سر دشمنی با جمهوری اسلامی، بلکه بر سر این باشد که «ایرانِ پس از جمهوری اسلامی» چه شکلی داشته باشد: واشنگتن به یک ایران یکپارچه، باثبات و همسو با منافع آمریکا نیاز دارد؛ در حالی که اسرائیل از تضعیف عمیق‌تر قدرت مرکزی ایران و حتی سناریوی تجزیه عملی آن ممکن است زیان نبیند.
گزارش تازه Axios می‌گوید دولت ترامپ اکنون در حال طراحی نظم پس از جنگ با محور مهار ایران و گسترش عادی‌سازی روابط اسرائیل با کشورهای منطقه است. � این یعنی مسئله واقعاً از «جنگ با جمهوری اسلامی» عبور کرده و به طراحی ایران و خاورمیانه پس از جنگ رسیده است.
@journalstsir
اما درباره اسرائیل، قضیه پیچیده‌تر است
اینجا باید میان «تجزیه ایران» و «تضعیف ایران» تفاوت بگذاریم.۳
اسرائیل الزاماً به یک نقشه رسمی برای تشکیل «ایران‌های کوچک» نیاز ندارد.
اگر ایران:
حکومت مرکزی ضعیف داشته باشد،
توان موشکی‌اش از بین برود،
سپاه و ساختار امنیتی‌اش فروبپاشد،
گروه‌های قومی و مسلح در مرزها فعال شوند،
کردها در غرب، بلوچ‌ها در جنوب شرق و دیگر گروه‌ها برای خود مناطق نفوذ ایجاد کنند،
ایران دیگر نمی‌تواند همان قدرت منطقه‌ای سابق باشد.
از نگاه اسرائیل، حتی بدون تجزیه رسمی، چنین ایرانی می‌تواند یک نتیجه مطلوب باشد.
این فرضیه با برخی گزارش‌های اخیر نیز تقویت شده است. واشنگتن‌پست از اختلاف فزاینده میان اهداف آمریکا و اسرائیل در جنگ ایران خبر داده است: ترامپ به سمت اهداف محدودتر، یعنی نابودی برنامه هسته‌ای و توان موشکی، متمایل شد، در حالی که اسرائیل فشار بیشتری برای فروپاشی ساختار جمهوری اسلامی وارد می‌کرد. �
The Washington Post
لوموند نیز گزارش کرده که اسرائیل در جنگ ۲۰۲۶ سناریوی تغییر رژیم در ایران را دنبال کرده و حتی بر گروه‌های کردی و ایجاد شورش داخلی حساب باز کرده بود؛ طرحی که در نهایت شکست خورد. �
@journalistsir
جریان افراطی همسو با اسراییل که در ایران ،،،،
مذاکره با غرب را خیانت معرفی کند،
این جریان:
توافق با آمریکا را ناممکن می داند،
غرب را به جنگ تحریک می کند،
تهدیدهای حداکثری علیه اسرائیل مطرح می کند،
و امکان شکل‌گیری توافق را از بین می برد،
تحرکات این جریان ممکن است نتیجه نهایی را دقیقاً همان چیزی کند که اسرائیل می‌خواهد:
ایران منزوی، تحریم‌شده، درگیر جنگ و محروم از سرمایه و فناوری غرب.
بنابراین حتی بدون فرض همکاری میان این جریان و اسرائیل، می‌توان گفت بخشی از عملکرد سیاسی افراطیون ایرانی ممکن است اثر عینی مطلوب اسرائیل ایجاد کند.
در نهایت آمریکا خواهان:
ایران یکپارچه + تغییر رفتار حکومت + باز شدن اقتصاد + دسترسی به نفت و گاز + خروج ایران از مدار چین و روسیه.اروپا:ایران یکپارچه + ثبات مرزها + جلوگیری از موج مهاجرت + انرژی + بازار بزرگ + کاهش خطر تروریسم.
اسرائیل:ایران ضعیف + حذف توان موشکی و هسته‌ای + پایان شبکه منطقه‌ای ایران + جلوگیری از ظهور دوباره یک قدرت منطقه‌ای.
سناریوی افراطی‌تر برای اسرائیل:
ایران ضعیف و متفرق که دیگر امکان تبدیل شدن به قدرت منطقه‌ای را نداشته باشد.
اینکه اسرائیل در ۲۰۲۶ برای تغییر رژیم ایران تلاش کرده، دیگر صرفاً نظریه نیست و گزارش‌های تحلیلی متعددی درباره آن منتشر شده است.
اختلاف اصلی آمریکا و اسرائیل ممکن است نه بر سر دشمنی با جمهوری اسلامی، بلکه بر سر این باشد که «ایرانِ پس از جمهوری اسلامی» چه شکلی داشته باشد: واشنگتن به یک ایران یکپارچه، باثبات و همسو با منافع آمریکا نیاز دارد؛ در حالی که اسرائیل از تضعیف عمیق‌تر قدرت مرکزی ایران و حتی سناریوی تجزیه عملی آن ممکن است زیان نبیند.
گزارش تازه Axios می‌گوید دولت ترامپ اکنون در حال طراحی نظم پس از جنگ با محور مهار ایران و گسترش عادی‌سازی روابط اسرائیل با کشورهای منطقه است. � این یعنی مسئله واقعاً از «جنگ با جمهوری اسلامی» عبور کرده و به طراحی ایران و خاورمیانه پس از جنگ رسیده است.
@journalstsir
ژورنالیست انجمن سابق محیط زیست pinned «اسرائیل توافق ایران و آمریکا را نمی‌خواهد؛ آمریکا ایران یکپارچه می‌خواهد ۱ شواهد موجود نشان می‌دهد اختلاف منافع واشنگتن و تل‌آویو درباره آینده ایران، از اختلاف بر سر پرونده هسته‌ای فراتر رفته است. آمریکا از یک ایران یکپارچه، باثبات و همسو با منافع غرب می‌تواند…»
سود راهبردی آمریکا از وضعیت تنگه هرمز!
آمریکا از بسته ماندن هرمز چه سودی می‌برد؟
این پرسش که چرا آمریکا در مذاکرات با ایران، مسئله هرمز را در اولویت پرونده هسته‌ای قرار نمی‌دهد، یک پاسخ ساده ندارد.
واشنگتن از بسته ماندن هرمز لزوماً سود مستقیم اقتصادی نمی‌برد، اما بحران هرمز برای آمریکا یک اهرم راهبردی ارزشمند ایجاد می‌کند.
بسته ماندن یا محدود شدن هرمز، قیمت نفت را بالا می‌برد و فشار اقتصادی را ابتدا بر کشورهای واردکننده انرژی، به‌ویژه اروپا و اقتصادهای آسیایی، وارد می‌کند.
در مقابل، آمریکا به دلیل تولید بالای نفت داخلی، نسبت به بسیاری از این کشورها آسیب‌پذیری کمتری دارد و شرکت‌های نفتی آمریکایی نیز از قیمت‌های بالاتر منتفع می‌شوند.
اما سود مهم‌تر، ژئوپلیتیکی است.
بحران هرمز وابستگی کشورهای عربی خلیج فارس به چتر امنیتی آمریکا را افزایش می‌دهد، اروپا و کشورهای آسیایی را برای تأمین امنیت انرژی به همکاری بیشتر با واشنگتن سوق می‌دهد و زمینه افزایش فروش تسلیحات و قراردادهای امنیتی آمریکا در منطقه را فراهم می‌کند.
از سوی دیگر، هرمزِ بحران‌زده یک اهرم فشار علیه ایران است.
هرچه اختلال در این آبراه طولانی‌تر شود، فشار اقتصادی و سیاسی بر تهران افزایش می‌یابد و آمریکا در مذاکرات دست بالاتری پیدا می‌کند.
اما این بدان معنا نیست که واشنگتن خواهان بسته ماندن دائمی هرمز است.
نفت بسیار گران، تورم و هزینه انرژی در آمریکا را نیز افزایش می‌دهد و در نهایت به اقتصاد و موقعیت سیاسی دولت آمریکا آسیب می‌زند.
بنابراین منفعت واقعی آمریکا نه در «هرمز بسته»، بلکه در «هرمزِ قابل‌کنترل» است؛ یعنی بحرانی که از آن برای فشار بر ایران، افزایش وابستگی امنیتی متحدان و تقسیم هزینه تأمین امنیت انرژی میان اروپا، آسیا و کشورهای عربی استفاده کند، اما در نهایت اجازه ندهد ایران کنترل دائمی این آبراه را در اختیار داشته باشد.
در نهایت آمریکا از بسته بودن هرمز بیشتر سود راهبردی می‌برد تا اقتصادی؛ اما خواهان بسته ماندن دائمی آن نیست.
بحران هرمز برای واشنگتن اهرم فشار بر ایران، تقویت وابستگی امنیتی کشورهای عربی و اروپا، افزایش نقش آمریکا در امنیت انرژی و رونق بخشی از صنایع نفت و تسلیحات آمریکاست.
هدف مطلوب آمریکا احتمالاً هرمز باز، اما تحت یک نظم امنیتی که ایران نتواند از آن به‌عنوان اهرم دائمی فشار استفاده کند است.
@journaliatsir
آمریکا از بسته ماندن هرمز چه سودی می‌برد؟
این پرسش که چرا آمریکا در مذاکرات با ایران، مسئله هرمز را در اولویت پرونده هسته‌ای قرار نمی‌دهد، یک پاسخ ساده ندارد.
واشنگتن از بسته ماندن هرمز لزوماً سود مستقیم اقتصادی نمی‌برد، اما بحران هرمز برای آمریکا یک اهرم راهبردی ارزشمند ایجاد می‌کند.
بسته ماندن یا محدود شدن هرمز، قیمت نفت را بالا می‌برد و فشار اقتصادی را ابتدا بر کشورهای واردکننده انرژی، به‌ویژه اروپا و اقتصادهای آسیایی، وارد می‌کند.
در مقابل، آمریکا به دلیل تولید بالای نفت داخلی، نسبت به بسیاری از این کشورها آسیب‌پذیری کمتری دارد و شرکت‌های نفتی آمریکایی نیز از قیمت‌های بالاتر منتفع می‌شوند.
اما سود مهم‌تر، ژئوپلیتیکی است.
بحران هرمز وابستگی کشورهای عربی خلیج فارس به چتر امنیتی آمریکا را افزایش می‌دهد، اروپا و کشورهای آسیایی را برای تأمین امنیت انرژی به همکاری بیشتر با واشنگتن سوق می‌دهد و زمینه افزایش فروش تسلیحات و قراردادهای امنیتی آمریکا در منطقه را فراهم می‌کند.
از سوی دیگر، هرمزِ بحران‌زده یک اهرم فشار علیه ایران است.
هرچه اختلال در این آبراه طولانی‌تر شود، فشار اقتصادی و سیاسی بر تهران افزایش می‌یابد و آمریکا در مذاکرات دست بالاتری پیدا می‌کند.
اما این بدان معنا نیست که واشنگتن خواهان بسته ماندن دائمی هرمز است.
نفت بسیار گران، تورم و هزینه انرژی در آمریکا را نیز افزایش می‌دهد و در نهایت به اقتصاد و موقعیت سیاسی دولت آمریکا آسیب می‌زند.
بنابراین منفعت واقعی آمریکا نه در «هرمز بسته»، بلکه در «هرمزِ قابل‌کنترل» است؛ یعنی بحرانی که از آن برای فشار بر ایران، افزایش وابستگی امنیتی متحدان و تقسیم هزینه تأمین امنیت انرژی میان اروپا، آسیا و کشورهای عربی استفاده کند، اما در نهایت اجازه ندهد ایران کنترل دائمی این آبراه را در اختیار داشته باشد.
در نهایت آمریکا از بسته بودن هرمز بیشتر سود راهبردی می‌برد تا اقتصادی؛ اما خواهان بسته ماندن دائمی آن نیست.
بحران هرمز برای واشنگتن اهرم فشار بر ایران، تقویت وابستگی امنیتی کشورهای عربی و اروپا، افزایش نقش آمریکا در امنیت انرژی و رونق بخشی از صنایع نفت و تسلیحات آمریکاست.
هدف مطلوب آمریکا احتمالاً هرمز باز، اما تحت یک نظم امنیتی که ایران نتواند از آن به‌عنوان اهرم دائمی فشار استفاده کند است.
@journaliatsir
آمریکا آماده ارسال ۴۰ هزار بمب دو تنی به اسرائیل شد
واشنگتن در حال آماده‌سازی یک بسته تسلیحاتی ۲.۸ میلیارد دلاری برای اسرائیل است که شامل ۴۰ هزار بمب دو تنی و هزاران مهمات سنگین دیگر می‌شود؛ اقدامی که از بزرگ‌ترین محموله‌های بمب سنگین آمریکا در سال‌های اخیر به شمار می‌رود.
بر اساس گزارش رسانه‌های آمریکایی، این محموله شامل ۲۰ هزار بمب MK-84 و ۲۰ هزار بمب BLU-117 است که هر یک حدود دو هزار پوند، معادل ۹۰۷ کیلوگرم، وزن دارند. این بسته همچنین شامل ۲۰ هزار کلاهک نفوذگر I-2000 خواهد بود.
ارزش این بسته تسلیحاتی حدود ۲.۸ میلیارد دلار اعلام شده است. روند اطلاع‌رسانی و تأیید آن در کنگره آمریکا در جریان است و بنابراین هنوز نباید آن را به‌عنوان محموله‌ای که تحویل اسرائیل شده، تلقی کرد.
گزارش‌ها نشان می‌دهد این معامله از طریق سازوکار تأمین مالی نظامی آمریکا انجام می‌شود؛ سازوکاری که به اسرائیل امکان می‌دهد از منابع کمک نظامی آمریکا برای خرید تسلیحات استفاده کند.
بمب‌های MK-84 و BLU-117 در گروه مهمات متعارف بسیار سنگین آمریکا قرار دارند و استفاده از آنها به‌ویژه در مناطق شهری، به دلیل قدرت تخریب گسترده، با نگرانی‌های جدی درباره تلفات غیرنظامیان همراه بوده است.
این محموله جدید، در صورت نهایی شدن، نشان‌دهنده ادامه حمایت تسلیحاتی گسترده واشنگتن از اسرائیل و نقش صنایع نظامی آمریکا در تأمین مهمات مورد استفاده این کشور خواهد بود.
منابع: Washington Post، Al Jazeera، Reuters
@journakistsir
واشنگتن در حال آماده‌سازی یک بسته تسلیحاتی ۲.۸ میلیارد دلاری برای اسرائیل است که شامل ۴۰ هزار بمب دو تنی و هزاران مهمات سنگین دیگر می‌شود؛ اقدامی که از بزرگ‌ترین محموله‌های بمب سنگین آمریکا در سال‌های اخیر به شمار می‌رود.
بر اساس گزارش رسانه‌های آمریکایی، این محموله شامل ۲۰ هزار بمب MK-84 و ۲۰ هزار بمب BLU-117 است که هر یک حدود دو هزار پوند، معادل ۹۰۷ کیلوگرم، وزن دارند. این بسته همچنین شامل ۲۰ هزار کلاهک نفوذگر I-2000 خواهد بود.
ارزش این بسته تسلیحاتی حدود ۲.۸ میلیارد دلار اعلام شده است. روند اطلاع‌رسانی و تأیید آن در کنگره آمریکا در جریان است و بنابراین هنوز نباید آن را به‌عنوان محموله‌ای که تحویل اسرائیل شده، تلقی کرد.
گزارش‌ها نشان می‌دهد این معامله از طریق سازوکار تأمین مالی نظامی آمریکا انجام می‌شود؛ سازوکاری که به اسرائیل امکان می‌دهد از منابع کمک نظامی آمریکا برای خرید تسلیحات استفاده کند.
بمب‌های MK-84 و BLU-117 در گروه مهمات متعارف بسیار سنگین آمریکا قرار دارند و استفاده از آنها به‌ویژه در مناطق شهری، به دلیل قدرت تخریب گسترده، با نگرانی‌های جدی درباره تلفات غیرنظامیان همراه بوده است.
این محموله جدید، در صورت نهایی شدن، نشان‌دهنده ادامه حمایت تسلیحاتی گسترده واشنگتن از اسرائیل و نقش صنایع نظامی آمریکا در تأمین مهمات مورد استفاده این کشور خواهد بود.
منابع: Washington Post، Al Jazeera، Reuters
@journakistsir
عربستان بخشی از صادرات نفت به اروپا را لغو کرد
عربستان سعودی بخشی از محموله‌های نفتی خود به اروپا را پس از آسیب‌دیدن خط لوله شرق ـ غرب و تشدید پیشروی حوثی‌ها در نزدیکی باب‌المندب لغو کرده است. Reuters
پیشروی حوثی‌ها در سواحل دریای سرخ و تصرف مناطق و جزایر راهبردی نزدیک باب‌المندب، مسیر صادرات نفت عربستان از دریای سرخ را با خطر بیشتری روبه‌رو کرده است. همزمان، حمله پهپادی به خط لوله شرق ـ غرب و توقف فعالیت آن، انتقال نفت به بندر ینبع را مختل کرده است. AP News +1
در نتیجه، ریاض بخشی از محموله‌های سپتامبر به مقصد اروپا را لغو کرده و خریداران اروپایی به دنبال منابع جایگزین رفته‌اند. قیمت نفت برنت نیز در واکنش به نگرانی‌های عرضه به محدوده ۱۰۸ دلار در هر بشکه رسید. Reuters
@journalistsir
عربستان سعودی بخشی از محموله‌های نفتی خود به اروپا را پس از آسیب‌دیدن خط لوله شرق ـ غرب و تشدید پیشروی حوثی‌ها در نزدیکی باب‌المندب لغو کرده است. Reuters
پیشروی حوثی‌ها در سواحل دریای سرخ و تصرف مناطق و جزایر راهبردی نزدیک باب‌المندب، مسیر صادرات نفت عربستان از دریای سرخ را با خطر بیشتری روبه‌رو کرده است. همزمان، حمله پهپادی به خط لوله شرق ـ غرب و توقف فعالیت آن، انتقال نفت به بندر ینبع را مختل کرده است. AP News +1
در نتیجه، ریاض بخشی از محموله‌های سپتامبر به مقصد اروپا را لغو کرده و خریداران اروپایی به دنبال منابع جایگزین رفته‌اند. قیمت نفت برنت نیز در واکنش به نگرانی‌های عرضه به محدوده ۱۰۸ دلار در هر بشکه رسید. Reuters
@journalistsir
سفرنامه هوایی جناب رئیس‌جمهور و هیات همراه به نیویورک؛ اولین تجربه بلیط فرست‌کلاس
بالاخره بعد از ۴۷ سال، یک مقام ایرانی طعم «سفر واقعی هوایی» را می‌چشد.
نه پرواز اختصاصی، نه فرودگاه مهرآباد با تشریفات مخصوص، نه آنکه هواپیما منتظر شما بماند.
این بار باید بلیط بخرید، صف بایستید، چمدان تحویل بدهید و اگر شانس بیاورید، در فرودگاه استانبول یک قهوه ۱۲ یورویی هم بخرید.
البته برای مقامات بلیط فرست‌کلاس می گیرند.
یعنی همان صندلی‌های اول هواپیما که پرده‌ای بین شما و بقیه مسافران می‌کشند تا یادتان نرود که «شما مهم‌ترید».
اما همین هم تجربه‌ای است!
چون تا دیروز، هواپیمای اختصاصی داشتید و اصلاً نمی‌دانستید بلیط چیست.
حالا تصور کنید: رئیس‌جمهور در صف چک‌این ایستاده، خانمی که بلیط او را بررسی می‌کند می‌گوید: «آقا، چمدانتان ۳ کیلو اضافه دارد. باید ۴۵ یورو بدهید.» و ایشان با لبخند دیپلماتیک می‌گویند: «مگر ما تحریم نیستیم؟»
و خانم می‌گوید: «تحریم که هستید، ولی این ایرلاین ترک است، دلار می‌گیرد!»
بعد هم تأخیر پرواز. خلبان اعلام می‌کند: «به دلیل ترافیک هوایی استانبول، پرواز ۴۵ دقیقه تأخیر دارد.»
و وزیر خارجه که کنار ایشان نشسته، آهسته می‌گوید: «یادت هست قبلاً می‌گفتیم تأخیر پرواز فقط برای مردم عادی است؟»
و بالاخره لحظه فرود.
ایشان از پنجره به استانبول نگاه می‌کنند و می‌گویند: «چه فرودگاه شلوغی!» و یکی از همراهان می‌گوید: «قربان، اینجا فرودگاه امام نیست، اینجا استانبول است. مردم اینجا پرواز مستقیم به آمریکا دارند.»
بقول معروف، چاه‌کن همیشه ته چاه است.
حالا ایشان می فهمند که «سفر خارجی» یعنی چه.
شاید بعد از این سفر، در جلسه دولت پیشنهاد بدهند: «برای درک بهتر مشکلات مردم، هر مقام مسئول سالی یک بار با بلیط اقتصادی به یک سفر خارجی برود. تجربه‌ای است بسیار آموزنده!»
@journalistsir
بالاخره بعد از ۴۷ سال، یک مقام ایرانی طعم «سفر واقعی هوایی» را می‌چشد.
نه پرواز اختصاصی، نه فرودگاه مهرآباد با تشریفات مخصوص، نه آنکه هواپیما منتظر شما بماند.
این بار باید بلیط بخرید، صف بایستید، چمدان تحویل بدهید و اگر شانس بیاورید، در فرودگاه استانبول یک قهوه ۱۲ یورویی هم بخرید.
البته برای مقامات بلیط فرست‌کلاس می گیرند.
یعنی همان صندلی‌های اول هواپیما که پرده‌ای بین شما و بقیه مسافران می‌کشند تا یادتان نرود که «شما مهم‌ترید».
اما همین هم تجربه‌ای است!
چون تا دیروز، هواپیمای اختصاصی داشتید و اصلاً نمی‌دانستید بلیط چیست.
حالا تصور کنید: رئیس‌جمهور در صف چک‌این ایستاده، خانمی که بلیط او را بررسی می‌کند می‌گوید: «آقا، چمدانتان ۳ کیلو اضافه دارد. باید ۴۵ یورو بدهید.» و ایشان با لبخند دیپلماتیک می‌گویند: «مگر ما تحریم نیستیم؟»
و خانم می‌گوید: «تحریم که هستید، ولی این ایرلاین ترک است، دلار می‌گیرد!»
بعد هم تأخیر پرواز. خلبان اعلام می‌کند: «به دلیل ترافیک هوایی استانبول، پرواز ۴۵ دقیقه تأخیر دارد.»
و وزیر خارجه که کنار ایشان نشسته، آهسته می‌گوید: «یادت هست قبلاً می‌گفتیم تأخیر پرواز فقط برای مردم عادی است؟»
و بالاخره لحظه فرود.
ایشان از پنجره به استانبول نگاه می‌کنند و می‌گویند: «چه فرودگاه شلوغی!» و یکی از همراهان می‌گوید: «قربان، اینجا فرودگاه امام نیست، اینجا استانبول است. مردم اینجا پرواز مستقیم به آمریکا دارند.»
بقول معروف، چاه‌کن همیشه ته چاه است.
حالا ایشان می فهمند که «سفر خارجی» یعنی چه.
شاید بعد از این سفر، در جلسه دولت پیشنهاد بدهند: «برای درک بهتر مشکلات مردم، هر مقام مسئول سالی یک بار با بلیط اقتصادی به یک سفر خارجی برود. تجربه‌ای است بسیار آموزنده!»
@journalistsir
شستشوی خبری
وقتی دروغ آن‌قدر تکرار شود که «حقیقت» به نظر برسد
آنچه امروز گاهی «شست‌وشوی خبری» نامیده می‌شود، در ادبیات اطلاعاتی شوروی نام دقیق‌تری داشت: «اقدامات فعال» (Active Measures / Aktivnye Meropriyatiya).
این مفهوم بسیار گسترده‌تر از انتشار خبر جعلی بود و شامل عملیات نفوذ، تبلیغات، شایعه‌پراکنی، جعل اسناد و استفاده از رسانه‌ها و افراد بانفوذ برای تغییر برداشت افکار عمومی می‌شد. اسناد از طبقه‌بندی خارج‌شده آمریکا، «اطلاعات گمراه‌کننده»، جعل اسناد و انتشار شایعات در رسانه‌های خارجی را از ابزارهای این اقدامات برشمرده‌اند.
عملیات فعال؛ چگونه یک شایعه به باور عمومی تبدیل می‌شد؟
۱. ساختن یک روایت قابل باور
هدف الزاماً ساختن دروغی کاملاً عجیب نبود. روایت باید با ترس‌ها، شکاف‌های سیاسی یا باورهای موجود در جامعه همخوانی می‌داشت. به همین دلیل، یک ادعای ناقص یا تحریف‌شده گاهی از یک دروغ کاملاً ساختگی مؤثرتر بود.
۲. کاشت خبر در یک منبع واسطه
خبر مستقیماً از سوی دستگاه اطلاعاتی منتشر نمی‌شد. یکی از روش‌ها، رساندن اطلاعات یا اسناد جعلی به رسانه‌ها، افراد بانفوذ یا گروه‌هایی بود که ظاهراً ارتباطی با حکومت شوروی نداشتند.
اسناد اطلاعاتی آمریکا از استفاده شوروی از «عوامل نفوذ» و سازمان‌های ظاهراً مستقل برای این منظور یاد کرده‌اند.
۳. تکرار از منابع مختلف
پس از انتشار اولیه، خبر می‌توانست در رسانه‌ها و شبکه‌های دیگری بازنشر شود. مخاطب بعد از مدتی با یک خبر واحد مواجه نبود، بلکه تصور می‌کرد چند منبع مستقل درباره یک موضوع گزارش داده‌اند؛ در حالی که ممکن بود همه آنها به همان روایت اولیه متکی باشند.
۴. ترکیب حقیقت و جعل
یکی از روش‌های مؤثر، قرار دادن بخش‌هایی واقعی در کنار ادعای جعلی بود. در این حالت، مخاطب به دلیل درست بودن بخشی از اطلاعات، کل روایت را باورپذیرتر می‌دید. بررسی‌های تاریخی درباره عملیات اطلاعاتی شوروی نیز به استفاده از اسناد جعلی، شایعات و اطلاعات ناقص یا گمراه‌کننده اشاره می‌کنند.
۵. استفاده از رسانه‌های معتبر
هدف نهایی، رسیدن روایت به رسانه‌های بزرگ‌تر بود. در این مرحله حتی اگر رسانه‌ای خبر را صرفاً به عنوان یک «ادعا» منتشر می‌کرد، همان انتشار می‌توانست به آن اعتبار بیشتری بدهد.
۶. تبدیل شایعه به «همه می‌دانند»
نقطه مهم عملیات زمانی بود که دیگر کسی نمی‌پرسید خبر از کجا آمده است. عبارت‌هایی مانند «قبلاً هم درباره‌اش نوشته بودند» یا «همه جا مطرح شده» جای سند و منبع را می‌گرفت.
نمونه تاریخی: شایعه درباره منشأ ایدز
یکی از نمونه‌های مشهور، عملیات INFEKTION بود. در اوایل دهه ۱۹۸۰، ادعایی درباره منشأ آزمایشگاهی ویروس ایدز در رسانه‌ای در هند مطرح شد و سپس به تدریج در محافل و رسانه‌های دیگر بازتاب پیدا کرد. بررسی‌های تاریخی این پرونده آن را نمونه‌ای از عملیات «اقدامات فعال» شوروی برای انتشار اطلاعات گمراه‌کننده می‌دانند.
در این پرونده، مسئله فقط یک «خبر جعلی» نبود؛ مسیر انتشار خبر اهمیت داشت. یک روایت در حاشیه آغاز شد، توسط منابع دیگر بازتاب یافت و با تکرار طولانی‌مدت، به مخاطبان بسیار گسترده‌تری رسید.
تجربه «اقدامات فعال» شوروی نشان می‌دهد که عملیات اطلاعاتی الزاماً با یک دروغ بزرگ آغاز نمی‌شود. گاهی یک ادعای کوچک، یک سند جعلی، یک منبع ناشناس یا حتی یک خبر نیمه‌درست کافی است تا وارد چرخه‌ای از کاشت، بازنشر، تکرار و اعتبارسازی شود.
تفاوت مهم دنیای امروز با دوران KGB این است که شبکه‌های اجتماعی این چرخه را بسیار سریع‌تر کرده‌اند. آنچه زمانی ممکن بود سال‌ها طول بکشد تا از یک روزنامه کوچک به رسانه‌های بزرگ برسد، امروز می‌تواند در چند ساعت هزاران بار بازنشر شود. انسان هم، با تمام پیشرفت‌های تکنولوژیکش، هنوز گاهی همان خبر را فقط به این دلیل باور می‌کند که چند بار دیده است.
@journalistsir
وقتی دروغ آن‌قدر تکرار شود که «حقیقت» به نظر برسد
آنچه امروز گاهی «شست‌وشوی خبری» نامیده می‌شود، در ادبیات اطلاعاتی شوروی نام دقیق‌تری داشت: «اقدامات فعال» (Active Measures / Aktivnye Meropriyatiya).
این مفهوم بسیار گسترده‌تر از انتشار خبر جعلی بود و شامل عملیات نفوذ، تبلیغات، شایعه‌پراکنی، جعل اسناد و استفاده از رسانه‌ها و افراد بانفوذ برای تغییر برداشت افکار عمومی می‌شد. اسناد از طبقه‌بندی خارج‌شده آمریکا، «اطلاعات گمراه‌کننده»، جعل اسناد و انتشار شایعات در رسانه‌های خارجی را از ابزارهای این اقدامات برشمرده‌اند.
عملیات فعال؛ چگونه یک شایعه به باور عمومی تبدیل می‌شد؟
۱. ساختن یک روایت قابل باور
هدف الزاماً ساختن دروغی کاملاً عجیب نبود. روایت باید با ترس‌ها، شکاف‌های سیاسی یا باورهای موجود در جامعه همخوانی می‌داشت. به همین دلیل، یک ادعای ناقص یا تحریف‌شده گاهی از یک دروغ کاملاً ساختگی مؤثرتر بود.
۲. کاشت خبر در یک منبع واسطه
خبر مستقیماً از سوی دستگاه اطلاعاتی منتشر نمی‌شد. یکی از روش‌ها، رساندن اطلاعات یا اسناد جعلی به رسانه‌ها، افراد بانفوذ یا گروه‌هایی بود که ظاهراً ارتباطی با حکومت شوروی نداشتند.
اسناد اطلاعاتی آمریکا از استفاده شوروی از «عوامل نفوذ» و سازمان‌های ظاهراً مستقل برای این منظور یاد کرده‌اند.
۳. تکرار از منابع مختلف
پس از انتشار اولیه، خبر می‌توانست در رسانه‌ها و شبکه‌های دیگری بازنشر شود. مخاطب بعد از مدتی با یک خبر واحد مواجه نبود، بلکه تصور می‌کرد چند منبع مستقل درباره یک موضوع گزارش داده‌اند؛ در حالی که ممکن بود همه آنها به همان روایت اولیه متکی باشند.
۴. ترکیب حقیقت و جعل
یکی از روش‌های مؤثر، قرار دادن بخش‌هایی واقعی در کنار ادعای جعلی بود. در این حالت، مخاطب به دلیل درست بودن بخشی از اطلاعات، کل روایت را باورپذیرتر می‌دید. بررسی‌های تاریخی درباره عملیات اطلاعاتی شوروی نیز به استفاده از اسناد جعلی، شایعات و اطلاعات ناقص یا گمراه‌کننده اشاره می‌کنند.
۵. استفاده از رسانه‌های معتبر
هدف نهایی، رسیدن روایت به رسانه‌های بزرگ‌تر بود. در این مرحله حتی اگر رسانه‌ای خبر را صرفاً به عنوان یک «ادعا» منتشر می‌کرد، همان انتشار می‌توانست به آن اعتبار بیشتری بدهد.
۶. تبدیل شایعه به «همه می‌دانند»
نقطه مهم عملیات زمانی بود که دیگر کسی نمی‌پرسید خبر از کجا آمده است. عبارت‌هایی مانند «قبلاً هم درباره‌اش نوشته بودند» یا «همه جا مطرح شده» جای سند و منبع را می‌گرفت.
نمونه تاریخی: شایعه درباره منشأ ایدز
یکی از نمونه‌های مشهور، عملیات INFEKTION بود. در اوایل دهه ۱۹۸۰، ادعایی درباره منشأ آزمایشگاهی ویروس ایدز در رسانه‌ای در هند مطرح شد و سپس به تدریج در محافل و رسانه‌های دیگر بازتاب پیدا کرد. بررسی‌های تاریخی این پرونده آن را نمونه‌ای از عملیات «اقدامات فعال» شوروی برای انتشار اطلاعات گمراه‌کننده می‌دانند.
در این پرونده، مسئله فقط یک «خبر جعلی» نبود؛ مسیر انتشار خبر اهمیت داشت. یک روایت در حاشیه آغاز شد، توسط منابع دیگر بازتاب یافت و با تکرار طولانی‌مدت، به مخاطبان بسیار گسترده‌تری رسید.
تجربه «اقدامات فعال» شوروی نشان می‌دهد که عملیات اطلاعاتی الزاماً با یک دروغ بزرگ آغاز نمی‌شود. گاهی یک ادعای کوچک، یک سند جعلی، یک منبع ناشناس یا حتی یک خبر نیمه‌درست کافی است تا وارد چرخه‌ای از کاشت، بازنشر، تکرار و اعتبارسازی شود.
تفاوت مهم دنیای امروز با دوران KGB این است که شبکه‌های اجتماعی این چرخه را بسیار سریع‌تر کرده‌اند. آنچه زمانی ممکن بود سال‌ها طول بکشد تا از یک روزنامه کوچک به رسانه‌های بزرگ برسد، امروز می‌تواند در چند ساعت هزاران بار بازنشر شود. انسان هم، با تمام پیشرفت‌های تکنولوژیکش، هنوز گاهی همان خبر را فقط به این دلیل باور می‌کند که چند بار دیده است.
@journalistsir
آنوسی‌های ایران؛ یهودیانی که مسلمان دیده می‌شوند!
در پشت هر اقدام و فعالیتی که در ظاهر ضد اسراییل است اما نتیجه آن به نفع اسراییل، از سوی آنوسی ها ست!
یهودیان ایران یکی از کهن‌ترین جوامع یهودی جهان را تشکیل می‌دهند؛ اما در دوره‌هایی از تاریخ، فشارهای مذهبی و اجتماعی گروه‌هایی از آنان را وادار کرد برای حفظ جان و خانواده، هویت دینی خود را پنهان کنند.
در ادبیات یهودی به چنین افرادی «آنوسیم» گفته می‌شود؛ یعنی کسانی که تحت اجبار تغییر دین داده‌اند.
یکی از مهم‌ترین نمونه‌های این پدیده در مشهد شکل گرفت.
در سال ۱۸۳۹ میلادی، در واقعه‌ای که در منابع یهودی «الله‌داد» نامیده می‌شود، به جامعه یهودیان مشهد حمله شد و ده‌ها نفر کشته یا زخمی شدند.
حدود دو هزار یهودی باقی‌مانده ناچار شدند میان مرگ و پذیرش اسلام یکی را انتخاب کنند.
آنان نام‌های اسلامی گرفتند، در مسجد حاضر شدند و در ظاهر مسلمان شدند، اما بخشی از خانواده‌ها در خانه به شکل مخفیانه آیین یهودی را ادامه دادند.
این زندگی دوگانه گاه چند نسل ادامه یافت.
اعضای خانواده ممکن بود در جامعه مسلمان شناخته شوند، اما در محیط خانوادگی برخی سنت‌های یهودی، از جمله ازدواج درون‌گروهی و آیین‌های مذهبی، حفظ شود.
پژوهش‌های جدید درباره یهودیان مشهد نیز نشان می‌دهد که مرز میان هویت «یهودی» و «مسلمان» در زندگی این خانواده‌ها همیشه به سادگی قابل ترسیم نبوده است.
از دوره پهلوی، به‌خصوص پس از جنگ جهانی دوم، بخشی از فرزندان و نوادگان این خانواده‌ها دوباره آشکارا یهودی شدند و گروه‌هایی از آنان به تهران، اسرائیل و کشورهای غربی مهاجرت کردند.
امروز جامعه یهودی مشهد دیگر حضور علنی ندارد، اما میراث خانواده‌های آنوسی مشهد در جوامع یهودی خارج از ایران همچنان وجود دارد.
اکثر خانواده‌هایی که در گذشته مسلمان شدند، بعداً به‌طور کامل هویت یهودی خود را از دست دادند؟
تاریخ شفاهی خانواده‌های مشهدی و پژوهش‌های مربوط به آنان نشان می‌دهد که در برخی خاندان‌ها، خاطره و نشانه‌های هویت یهودی برای نسل‌های متعدد حفظ شده است.
در دهه‌های اخیر، این موضوع وارد عرصه سیاست ایران نیز شده و درباره اصل و نسب برخی چهره‌های سیاسی شایعاتی با عنوان «یهودی مخفی» یا «آنوسی» منتشر شده است.
نام‌هایی مانند محمود احمدی‌نژاد و حبیب‌الله عسگراولادی در این روایت‌ها مطرح شده‌اند؛ اما درباره احمدی‌نژاد، ادعای یهودی‌تبار بودن خانواده او در سال ۲۰۰۹ منتشر شد.
درباره حبیب‌الله عسگراولادی نیز سال‌ها شایعه «یهودی‌تبار بودن» خانواده مطرح بود. خود او توضیح داده بود که واژه «مسلمان» در شناسنامه‌اش ناشی از شیوه ثبت احوال در محله امامزاده یحیی بوده و خانواده‌اش مسلمان بوده‌اند.
وجود تاریخی آنوسی‌ها یک واقعیت مستند است.
آنچه اهمیت دارد، خود پدیده «هویت پنهان» است؛ پدیده‌ای که در تاریخ ایران، به‌ویژه در میان یهودیان مشهد، نشان می‌دهد فشار مذهبی چگونه می‌تواند انسان‌ها را وادار کند میان هویت خصوصی و هویت اجتماعی خود فاصله ایجاد کنند.
منابع: Encyclopaedia Iranica؛ پژوهش دانشگاه کمبریج درباره یهودیان مشهد؛ The Guardian؛ Jewish Telegraphic Agency
@journalistsir
در پشت هر اقدام و فعالیتی که در ظاهر ضد اسراییل است اما نتیجه آن به نفع اسراییل، از سوی آنوسی ها ست!
یهودیان ایران یکی از کهن‌ترین جوامع یهودی جهان را تشکیل می‌دهند؛ اما در دوره‌هایی از تاریخ، فشارهای مذهبی و اجتماعی گروه‌هایی از آنان را وادار کرد برای حفظ جان و خانواده، هویت دینی خود را پنهان کنند.
در ادبیات یهودی به چنین افرادی «آنوسیم» گفته می‌شود؛ یعنی کسانی که تحت اجبار تغییر دین داده‌اند.
یکی از مهم‌ترین نمونه‌های این پدیده در مشهد شکل گرفت.
در سال ۱۸۳۹ میلادی، در واقعه‌ای که در منابع یهودی «الله‌داد» نامیده می‌شود، به جامعه یهودیان مشهد حمله شد و ده‌ها نفر کشته یا زخمی شدند.
حدود دو هزار یهودی باقی‌مانده ناچار شدند میان مرگ و پذیرش اسلام یکی را انتخاب کنند.
آنان نام‌های اسلامی گرفتند، در مسجد حاضر شدند و در ظاهر مسلمان شدند، اما بخشی از خانواده‌ها در خانه به شکل مخفیانه آیین یهودی را ادامه دادند.
این زندگی دوگانه گاه چند نسل ادامه یافت.
اعضای خانواده ممکن بود در جامعه مسلمان شناخته شوند، اما در محیط خانوادگی برخی سنت‌های یهودی، از جمله ازدواج درون‌گروهی و آیین‌های مذهبی، حفظ شود.
پژوهش‌های جدید درباره یهودیان مشهد نیز نشان می‌دهد که مرز میان هویت «یهودی» و «مسلمان» در زندگی این خانواده‌ها همیشه به سادگی قابل ترسیم نبوده است.
از دوره پهلوی، به‌خصوص پس از جنگ جهانی دوم، بخشی از فرزندان و نوادگان این خانواده‌ها دوباره آشکارا یهودی شدند و گروه‌هایی از آنان به تهران، اسرائیل و کشورهای غربی مهاجرت کردند.
امروز جامعه یهودی مشهد دیگر حضور علنی ندارد، اما میراث خانواده‌های آنوسی مشهد در جوامع یهودی خارج از ایران همچنان وجود دارد.
اکثر خانواده‌هایی که در گذشته مسلمان شدند، بعداً به‌طور کامل هویت یهودی خود را از دست دادند؟
تاریخ شفاهی خانواده‌های مشهدی و پژوهش‌های مربوط به آنان نشان می‌دهد که در برخی خاندان‌ها، خاطره و نشانه‌های هویت یهودی برای نسل‌های متعدد حفظ شده است.
در دهه‌های اخیر، این موضوع وارد عرصه سیاست ایران نیز شده و درباره اصل و نسب برخی چهره‌های سیاسی شایعاتی با عنوان «یهودی مخفی» یا «آنوسی» منتشر شده است.
نام‌هایی مانند محمود احمدی‌نژاد و حبیب‌الله عسگراولادی در این روایت‌ها مطرح شده‌اند؛ اما درباره احمدی‌نژاد، ادعای یهودی‌تبار بودن خانواده او در سال ۲۰۰۹ منتشر شد.
درباره حبیب‌الله عسگراولادی نیز سال‌ها شایعه «یهودی‌تبار بودن» خانواده مطرح بود. خود او توضیح داده بود که واژه «مسلمان» در شناسنامه‌اش ناشی از شیوه ثبت احوال در محله امامزاده یحیی بوده و خانواده‌اش مسلمان بوده‌اند.
وجود تاریخی آنوسی‌ها یک واقعیت مستند است.
آنچه اهمیت دارد، خود پدیده «هویت پنهان» است؛ پدیده‌ای که در تاریخ ایران، به‌ویژه در میان یهودیان مشهد، نشان می‌دهد فشار مذهبی چگونه می‌تواند انسان‌ها را وادار کند میان هویت خصوصی و هویت اجتماعی خود فاصله ایجاد کنند.
منابع: Encyclopaedia Iranica؛ پژوهش دانشگاه کمبریج درباره یهودیان مشهد؛ The Guardian؛ Jewish Telegraphic Agency
@journalistsir