🔰چگونه نوار کاست یک رژیم سیاسی را سرنگون کرد؛
رسانه‌های کوچک، انقلاب‌های بزرگ

🔸واکاوی نظریه‌ای که قدرت «رسانه‌های کوچک» را پیش از عصر شبکه‌های اجتماعی توضیح داد
کتاب رسانه‌های کوچک، انقلاب بزرگ؛ ارتباطات، فرهنگ و انقلاب ایران نوشته آنابل سِربِرنی و علی محمدی، با ترجمه محمود مقدس و انتشار نشر کرگدن، روایتی متفاوت از انقلاب ۱۳۵۷ ارائه می‌کند؛ روایتی که به جای تمرکز بر رهبران سیاسی یا کشمکش‌های ایدئولوژیک، نگاه خود را به مسیرهای گردش پیام در جامعه می‌دوزد. نویسندگان نشان می‌دهند چگونه نوار کاست، اعلامیه، مسجد، بازار و شبکه‌های غیررسمی ارتباط، در برابر دستگاه عظیم رسانه‌ای حکومت، نقشی تعیین‌کننده یافتند و تصویری تازه از رابطه رسانه و تغییر اجتماعی پیش روی .


🔸هسته استدلال کتاب روشن است. رسانه فقط ابزاری برای انتقال پیام نیست؛ بخشی از سازوکار قدرت است و هم‌زمان می‌تواند به بستری برای مقاومت تبدیل شود. در سال‌های منتهی به انقلاب، رادیو و تلویزیون زیر سلطه کامل حکومت قرار داشت، اما شبکه‌ای گسترده از رسانه‌های کوچک، که بر اعتماد اجتماعی و پیوندهای فرهنگی تکیه داشت، فضای دیگری برای گفت‌وگو و تبادل معنا پدید آورد. همین تجربه، بسیاری از فرضیه‌های رایج در نظریه‌های کلاسیک ارتباطات و توسعه را زیر سؤال می‌برد؛ نظریه‌هایی که رسانه‌های بزرگ را موتور اصلی دگرگونی‌های اجتماعی می‌دانستند.

🔸یکی از درخشان‌ترین بخش‌های کتاب، به نسبت میان زبان و سیاست می‌پردازد. سربرنی و محمدی یادآوری می‌کنند که هیچ شبکه ارتباطی، هر اندازه گسترده و کارآمد، بدون زبانی که بتواند تجربه و احساس مردم را بیان کند، دوام نمی‌آورد.

🔸ارزش واقعی کتاب زمانی آشکار می‌شود که نویسندگان از دل یک تجربه تاریخی، چارچوبی نظری استخراج می‌کنند که در موقعیت‌های دیگر نیز قابل استفاده است. بسیاری از آثار مربوط به انقلاب ایران در مرز روایت تاریخی یا تحلیل سیاسی باقی می‌مانند. سربرنی و محمدی راه دیگری را انتخاب کرده‌اند. انقلاب ایران برای آنان آزمایشگاهی است که می‌توان با کمک آن، برخی از پیش‌فرض‌های رایج علوم ارتباطات را دوباره آزمود. مفهوم «رسانه‌های کوچک» مهم‌ترین دستاورد این تلاش است؛ مفهومی که بعدها در پژوهش‌های مربوط به جنبش‌های اجتماعی، رسانه‌های جایگزین و ارتباطات شبکه‌ای بارها تکرار شد. با گسترش اینترنت و شبکه‌های اجتماعی نیز بسیاری از پژوهشگران دوباره به این کتاب بازگشتند و نشان دادند منطق ارتباطات شبکه‌ای، سال‌ها پیش از عصر دیجیتال وجود داشته است.

ibna.ir/x6Jb6

@ibna_official