| آذری جهرمی

بیایید همراه با هم یک دستور دولتی را در سه پرده بررسی کنیم.

پرده‌ی اول: مسوول حاضر در میدان

رئیس جمهور محترم، در سفرهای استانی، پای درد دل تولید کنندگان استان‌ها نشسته است.
در این جمع احتمالا همه‌ی تولیدکنندگان برجسته آن استان، تاجران و در نهایت مسوولین مربوطه‌ی استانی حاضر، گزارشی از مشکلاتشان را به شرح زیر ارائه می‌کنند:

کرونا، حضور جنس قاچاق در بازار و هزاران دلایل ریز و درشت دیگر باعث شده تا نتوانیم به اهداف اقتصادی خود دست پیدا کنیم. از سویی سررسید بدهی‌ها رسیده است و بانک‌ها در حال ضبط ضمانتنامه‌ها و وثیقه‌های ما هستند. پرونده‌های مفتوحی در دستگاه قضایی با عنوان بدهکاران بانکی داریم و اگر به وضع ما رسیدگی نشود؛ مجبوریم در سال حمایت از تولید، کارگاه و کارخانه را تعطیل کنیم و در نتیجه خودتان بهتر می‌دانید که تعداد زیادی کارگر از کار بیکار خواهندشد و بیکاری یعنی ...

در پایان جلسه، رئیس جمهور هم، طی سخنانی که از رسانه‌ها انعکاس داده می‌شود، به بانک‌ها دستور می‌دهند که: "حق ندارید هیچ واحد تولیدی را به دلیل بدهی تعطیل کنید!"
احتمالا امید و خوشحالی در چهره‌ی حضار در سالن و تماشاکنندگان این سخنان در تلویزیون نمایان می‌شود و در فضای مجازی و رسانه‌ها هم از این اقدام جهادی و انقلابی رئیس جمهور در رسیدگی سریع به وضع کارگران و واحدهای تولیدی قدردانی خواهند شد.
ادامه مطلب در پرده‌ی دوم …

پرده‌ی دوم:

تولید کننده‌ی موفقی پای گیرنده تلویزیون نشسته و با دیدن این سخنان از خود می‌پرسد: در این شرایط چرا من باید بدهی خود را به بانک پرداخت کنم؟ چرا من که در شرایط برابرِ موجود توانسته‌م با زحمت در این رقابت پیروز بشوم از این شرایط استفاده نکنم؟ شم اقتصادی این تولیدکننده‌ی موفق که احتمالا باهوش هم بوده که توانسته شرایط پایداری برای شرکتش به وجود آورد به او می‌گوید به جای پرداخت اقساط، درآمدها را به بخش غیرعملیاتی شرکت یا کارخانه منتقل کن، سکه بخر، زمین خریداری کن یا حتی در رمزارز سرمایه‌گذاری کن. چرا تو باید از قافله تاخیرکنندگان در بازپرداخت بدهی‌های بانکی عقب بمانی؟

احتمالا مدیران بانک‌ها هم که پای همان رسانه نشسته‌اند، درگیر یک حساب و کتاب ساده شده‌اند‌. جبران تامین نقدینگی این دستور رئیس جمهور چقدر می‌شود؟ مجموع مابه‌التفاوت جرایم تاخیر که دستور داده شده که اخذ نشود چقدر می‌شود؟ صورتحساب‌ها پیشاپیش برای دولت پرینت می‌شود و به بانک مرکزی و وزارت اقتصاد ارسال می‌شود…

بانک مرکزی و وزارت اقتصاد دو حالت با این صورتحساب‌ها می‌توانند برخورد کنند.
یا بگویند اعتباری نداریم و قابل پرداخت نیست، که نتیجه روشن است. دستور و وعده رئیس جمهور روی زمین می‌ماند.
و یا مجبورند صورتحساب‌ها را پرداخت کنند تا وعده مسوول روی زمین نماند و لبخندهای کذا نخکشد و هوراهای کشیده شده بر باد نرود.
اما سوال اصلی این است:
از کجا؟

در حقیقت این قول و بازدید رییس‌جمهور به زبان بانکی در «تراز منفی ذخیره قانونی بانک‌ها نزد بانک مرکزی» خودش را نشان خواهد داد. این عملیات به زبان ساده و غیرعلمی همان چاپ کردن پول است.

چاپ پول هم یعنی بی‌ارزش کردن ریال، یعنی افزایش تورم!

به عبارتی دیگر، دست آخر این صورتحساب از جیب مردم پرداخت می‌شود. همان‌ها که لبخند امید به لبشان نشسته بود. البته بی آن‌که از آن‌ها اجازه گرفته شود.

مابه‌التفاوت جرایم تاخیر هم طبعا باید از بودجه سالانه تامین شود. بودجه با کسری مواجه است و در یک کلام، اگر این مابه‌التفاوت بخواهد پرداخت شود، مجددا اثر تورمی بر اقتصاد کشور خواهد داشت. و این یعنی دست کردن دوباره در جیب مردم.

پرده‌ی سوم:

بله. مشکل حل شد و همه در حال هورا کشیدند. ولی با دست‌کردن چندباره در جیب مردم. بی‌اجازه و درسکوت.

حتما شما خواننده‌ی محترم، سوال می‌پرسید که راه حل چیست؟ آیا اشکال در سفر رفتن رییس جمهور است؟ آیا باید اجازه داد کارگر بیکار شود؟ کارخانه تعطیل شود؟ آیا راهکار درستی برای حل معضلات وجود دارد؟

از دیدگاه من نفس حضور رئیس جمهور در استان‌ها و بین مردم یک کار بسیار ارزشمند است. رئیس دولت‌ها و خود دولت‌ها همواره نیازمند محبوبیتند و مردم هم نیاز دارند که احساس کنند از سوی آن‌ها درک می‌شوند و مورد توجه قرار می‌گیرند. محبوبیت، انرژی دولت‌ها برای ایجاد تغییرات است. سفرها حتما باعث افزایش سرمایه اجتماعی دولت خواهد شد و باید به رئیس‌جمهور‌ها برای توجه به این مهم و انرژی زیادی که برای این کار می‌گذارند، خدا قوت گفت.

ادامه مطلب

✅ @karkhone

شرکت دولتی توسعه نیشکر و صنایع جانبی اهواز به منظور "جلوگیری از واردات" و "خودکفایی در تولید شکر" در سال ۱۳۶۹ تاسیس و هزاران هکتار زمین را دربرمی‌گیرد. مشخص نیست دولت، این مقدار زمین‌ را چگونه صاحب شده! وضع فعلی خوزستان حاصل همین دست‌درازی‌های دولتی به منابع آب و الگوی کشت بومی استان است که با رمز "توسعه" انجام پذیرفت. در ادامه بخشی از خاطرات ۱۸ آبان ۷۷ رفسنجانی را بخوانید:

"به واحد امیرکبیر در شرکت کشت و صنعت نیشکر اهواز رفتیم. از مزارع و مرکز پمپاژ آب و نحوه برداشت و کاشت و شیرین‌کردن زمین‌ها و زه‌کشی و آبیاری و سپس کارخانهء در دست ساخت شکر، بازدید کردیم و آقایان کلانتری، طباطبایی و مفیدی، توضیحات دادند...در هفت واحد و مجموعاً ۸۰هزار هکتار نیشکر، و هفت واحد کارخانه شکر و چهار واحد کارخانه کاغذ و هفت واحد خوراک دام و... خواهد بود...از آنجا به مزرعه اُکالیپتوسِ خرمشهر رفتیم. ۲۵هزار هکتار و یک کارخانه تولید خمیرکاغذ و هزار هکتار پرورش ماهی در دست احداث است. استاندار و بعضی مسئولان محلی، اعتقاد دارند بهتر است زمین‌ها به مردم واگذار شود. از کانال‌ها، مزرعه، استخرها و مرکز پمپاژ آب، بازدید کردیم."

✅ @karkhone

حکومت نظامی در اقتصاد ایران

گفته می‌شود کسانی که تاریخ نخوانند و از آن درس نگیرند لاجرم محکوم به تکرار و تجربه آنند. زمانی که رشد اقتصادی شوروی، غرب را در بهت و حیرت فرو برده بود و چیرگی سوسیالیسم بر دنیا محتوم تصور می‌شود یک منطق ساده اما بسیار محکم شکست تمام این خانه پوشالی را پیش‌بینی کرد. لودویگ فون میزس اقتصاددان شهیر اتریشی محاسبه‌ناپذیر بودن برنامه‌ریزی متمرکز را عامل شکست شوروی می‌دانست و تاریخ ثابت کرد این پیش‌بینی چقدر صحیح است.

از دیرباز نهادی کذایی به نام ستاد تنظیم بازار که از رده ملی تا رده شهرستانی را دربرگرفته وظیفه رصد، نظارت و سیاست‌گذاری در بازار را برعهده داشته است. ستادی که همچنان در حال تنظیم! کردن ماشین بازار است اما همه شاهدیم که چه نتیجه‌ای حاصل شده است.

از زمان استقرار دولت جدید، وزیر صمت همواره بر این موضوع تأکید داشته است که عامل گرانی‌ها ( به زعم او) نظام توزیع است و لذا می‌بایست با رصد کالاها از مبدأ تا مقصد و نظارت بر توزیع این مشکل را حل کرد. گویا این اظهار نظر شاذ در حد ادعا باقی نمانده و آقای وزیر در صحنه عمل در حال پیاده سازی سامانه‌ای برای تعقیب و گریز کالاهاست.

سامانه جامع تجارت از سال 97 توسط مرکز توسعه تجارت الکترونیک وزارت صمت به عنوان درگاه واحد تجارت طراحی و راه‌اندازی شده است که وزیر صمت منابع و نیروی انسانی وزارت متبوع را از زمان تصدی، برای توسعه این سامانه بسیج کرده است که بر اساس ادعای متولیان امر، خروجی این سامانه کنترل و رصد کالاهای اساسی و به تدریج تمامی کالاها در سطح کشور است به نحوی که از تولید کننده و واردکننده، زنجیره توزیع و تا مصرف کننده وضعیت کالاها قابل رصد است.

طراحان مدعی هستند با استفاده از این سامانه قبل از کمبود هر کالایی در بازار قادر به پیش بینی و برنامه‌ریزی برای تأمین کالا هستند به نحوی که به عنوان مثال حتی قادرند پیش‌بینی نمایند در چه تاریخی چه میزان مرغ در بازار موجود خواهد بود و چه میزان مصرف خواهیم داشت و بدین ترتیب امکان برنامه‌ریزی برای جوجه ریزی نیز وجود خواهد داشت و قادرند به طور دقیق پیش‌بینی نمایند که چه زمانی محدودیت‌های تجاری اعمال نموده و همچنین قیمت مصوب کالاها بدین ترتیب توسط سامانه قابل تعیین است و اقدامات تعزیراتی نیز بدین ترتیب مستند و نظام‌مند خواهد شد.

لازم به توضیح نیست که مدعیان اصولا نمی‌دانند در مورد چه چیزی صحبت می‌کنند و هیچ برآوردی از ابعاد موضوع ندارند اما ضمانت اجرای تأمین داده‌های مورد نیاز این سامانه منوط شدن ارائه هرگونه خدمات دولتی به ثبت اطلاعات در این سامانه است به نحوی که ثبت سفارش توسط واردکنندگان، تخصیص مواد اولیه به تولید کنندگان، ارائه خدمات بانکی و ارزی، بیمه‌ای، گمرکی و اصولا هر گونه خدمات در صورتی امکان‌پذیر است که فعالان بازار داده‌های خود را در این سامانه ثبت و ضبط نمایند. همچنین ادعا می‌شود دیگر سامانه‌های مرتبط در کشور نیز به این سامانه متصل خواهد بود به نحوی که امکان صحت سنجی اطلاعات نیز فراهم گردد.

در اینکه این دعاها چقدر قابل تحقق است نیاز به توضیح نیست اما نکته اساسی، تحمیل محدودیت‌های جدیدی در سونامی بروکراسی حاکم بر کشور بر فعالان اقتصادی است. افرادی که در شرایط تحریم و انواع محدودیت‌های تحمیلی از سوی دولت به سختی در حال فعالیت‌اند و حال باید شاهد فشارهای جدیدی از سوی این جماعت باشند.

گویا اقتصاد نئولیبرال! ایران در حال افتادن در ورطه‌ای جدید از برنامه‌ریزی متمرکز است و دولت از این رهگذر به خیال خام خود کنترل تولید و توزیع کالا را در اختیار گرفته تا بتواند نوعی از حکومت نظامی اقتصادی را برقرار سازد. در شکست این توهم هیچ شکی وجود ندارد اما حیف و میل منابع محدود کشور، تحمیل هزینه‌های جدید به فعالان اقتصادی و در نهایت تحمیل هزینه گزاف کمبود کالا و تورم به مردم موضوعی است که تصور نمی‌کنم فاطمی امین‌ها و جماعت حاکم بر کشور قادر به درک آن باشند. گویا به زودی شاهد تکرار یک تراژدی خواهیم بود اما این بار در قالب کمدی.

✅ @karkhone

اگر شما اروپایی‌ها خودتان را برتر می‌دانید، ما عقده‌ای نداریم. هیچگاه فراموش نکنید هر آنچه امروز دارید را ما[ایران] سه هزار سال پیش به شما آموزش داده‌ایم!

Oriana Fallaci, Interview with History(New York,1977), p.286.

✅ @karkhone

در دفاع از کاپیتالیسم

| مهدی تدینی

اگر مشکلی در کار ما ــ همۀ ما ــ وجود داشته باشد، این است که فرصت تأمل دقیق دربارۀ بسیاری از پدیده‌های مدرن را از خود گرفتیم. ما مردمی کهن بودیم که در مواجهه با دنیای مدرن سرگیجه گرفتیم، مانند پیرمردی که او را سوار چرخ‌وفلک و ترن هوایی کنند و انتظار داشته باشند از تماشای شهر و فراز و فرود هیجان‌انگیز ریل‌های مدرنیته لذت ببرد. این‌که طبیعت دیرینه‌ماندۀ ما در برابر سرعت سرسام‌آور عصر مدرن جا می‌ماند، طبیعی بود. اما اگر تقصیری متوجه ماست، آن‌جاست که به خودمان فرصت ندادیم در پدیده‌های مدرن به درستی تأمل کنیم. پیش از تأملی دقیق، به دستگیره‌ای ایدئولوژیک آویختیم تا هم میلمان به عدم‌تغییر را ارضا کند، هم مجبور به خودانتقادی نشویم و هم در برابر دنیای پیچیدۀ مدرن احساس تحقیر نکنیم.

یکی از پدیده‌های مدرن (و به گمانم حیاتی‌ترین پدیدۀ مدرن) که ما فرصت تأمل در آن را از خود گرفتیم و خیلی زود درگیر جدال با آن شدیم، «کاپیتالیسم» بود. در این نوشته فقط به یکی از خطاهای رایج و عامه‌پسند دربارۀ کاپیتالیسم بسنده می‌کنم. تصور غلطی که وجود دارد این است که گمان می‌شود کاپیتالیسم نظام خاص پولدارهاست و نظامی است که در آن همه‌چیز به نفع پولدارها و به زیان فقراست. تصور می‌شود کاپیتالیسم نوعی نظام بهره‌کشی است که همۀ پولدارها را هر روز پولدارتر و همۀ فقرا را هر روز فقیرتر می‌کند... در یک کلام باید بگویم وای بر جامعه‌ای که چنین انگاره‌های نادرستی در آن جا بیفتد.

دوباره تأکید می‌کنم که در این نوشته می‌خواهم فقط به یک نکته اشاره کنم و از توضیحات بیشتر می‌گذرم. نکته این است که کاپیتالیسم دوست هیچ قشر و دشمن هیچ قشری نیست. مشکل این است که ما نمی‌دانیم کاپیتالیسم چیست. اگر کاپیتالیسم سویۀ بی‌رحم و ظالمی هم داشته باشد، اتفاقاً بیش از همه این بی‌رحمی گریبان پولدارها را می‌گیرد. اتفاقاً این قشر ثروتمند جامعه است که باید از کاپیتالیسم بترسد، زیرا اگر خود را تابع نظام سرمایه‌دارانه قرار ندهد، نابود می‌شود و البته تبعیت از نظم کاپیتالیستی بسیار دشواری است. در نظام غیرکاپیتالیستی می‌توان با فاسدترین روش‌ها ثروتمند شد و ثروتمند ماند، اما در نظام کاپیتالیستی ثروتمند شدن و ثروتمند ماندن فقط یک راه دارد: شرکت در رقابتی نامحدود، بی‌پایان و بی‌شفقت برای بازدهی اقتصادی بیشتر.

برای بازدهی بیشتر پولدار بودن نه شرط کافی است و نه شرط لازم! فقط به این نکتۀ اساسی و تاریخی دقت کنید که با ظهور کاپیتالیسم ثروتمندان پیشین، به ویژه فئودال‌ها، یا رفته‌رفته فقیر شدند یا به حاشیه رانده شدند.

کاپیتالیسم رقابت نفسگیر برای بازدهی بیشتر را به سلول‌سلول پیکرۀ اقتصادی جامعه می‌آورد. این فرایند بیش از همه برای چه کسانی خطرناک است؟ برای ثروتمندان! افراد بی‌بضاعت چیزی برای از دست دادن ندارند، در حالی که در پویایی این نظام اقتصادی برای همۀ افراد بی‌بضاعت، کم‌استعداد، بی‌پشتوانه و محروم جامعه هم امکان اشتغال پیدا می‌شود. قرار نیست در اینجا به مسئلۀ «توزیع ثروت» بپردازم که آن بحث دیگری است. مسئله این است که فقط تأکید کنم، این تصور که کاپیتالیسم دشمن فقرا و رفیق پولدارهاست، اساساً غلط است.

در نظام کاپیتالیستی «ثروت» باید در خدمت بازدهی و زایایی بیشتر قرار گیرد و در نتیجه مجبور است به جامعه خدمت‌رسانی کند، ذائقۀ جامعه را شیرین کند و چشم و دل مردم را با تولیدات خود ارضا کند. به این ترتیب رابطه‌ای ارگانیک و حیاتی میان صاحب سرمایه و جامعه برقرار می‌شود. صاحب سرمایه دیگر نمی‌تواند مانند تافته‌ای جدابافته در حاشیۀ جامعه در املاک خود بچَرَد و بدون هیچ خدمت و خلاقیتی هر روز فربه‌تر شود. بلکه باید آستین بالا بزند، شغل ایجاد کند، ثروت‌سازی کند و این ثروت را در چرخۀ مالی جامعه جاری کند تا سایر بخش‌های جامعه (به ویژه بخش موسوم به طبقۀ متوسط) ثروتمندتر شوند تا بتوانند تولیدات او را بخرند. در جامعۀ کاپیتالیستی سود در تولید و خدمات است، نه در ملک و پول خوابیده.

در پایان یادآوری می‌کنم دفاع از کاپیتالیسم به این معنا نیست که این نظام بی‌نقص، کامل و اخلاقی است. در این دنیا چیز کاملی وجود نداشته و نخواهد داشت، بلکه مسئله این است که کاپیتالیسم کارآمدترین و بهینه‌ترین نظام اقتصادی است. جایگزینی برای این نظام وجود ندارد و هر جایگزینی فقط زایایی و در نتیجه رفاه جامعه را پایین می‌آورد و بازندۀ این افت زایایی قطعاً پولدارها نیستند! پایین آمدن زایایی جامعه اول گریبان فقرا را می‌گیرد و بعد به طبقه متوسط آسیب می‌زند. در مقابل، پولدارها در جامعۀ راکد حاشیۀ امن فراخی دارند! بسیار فراخ! کاپیتالیسم اگر دشمن کسی باشد، دشمن مفتخورهاست.


✅ @karkhone

| یاسر خوشنویس

روزگاری در شرکتی ظاهرا معظم به عنوان دستیار مدیرعامل کار می‌کردم که هر روز و هفته‌اش مملو از ماجراهای ابزورد بود. روزی مدیرعامل ناگهان تصمیم گرفت احمد را از سمتی بردارد و بابک را به جایش بگذارد. آن زمان که تصمیمش را ابراز می‌کرد، برقی در نگاهش بود: ببین چه باهوشم!

گفتم: آقا، احمد چرخ‌دنده نیست که ناگهان و بدون آنکه با او صحبت کنید، جابجایش کنید. دچار "چرخ‌دنده‌بینی" هستید. رنجید.

از آن سو، به بابک گفتم: بابک، تو کارِ احمد را بلدی؟
- نه، راستش بلد نیستم.
- پس چرا قبول کردی؟
- من اَسِتِ (دارایی) شرکتم. هرجا مدیرعامل بگه، کار می‌کنم.
- اما وظیفه سازمانی‌ات ایجاب می‌کنه به مدیرعامل بگی که این کار رو بلد نیستی.
- من نمی‌گم.
- من بگم؟
- بگو.

دو روز بعد، برای مدیرعامل استدلال کردم که چرا بابک برای آن پست مناسب نیست و چرا تصمیم از جهاتی دیگر هم نادرست است. دقایقی هم صبر کردم تا استدلال مقابلی بشنوم. استدلالی وجود نداشت. مدیر از تصمیمش منصرف شد.

هفته بعد، مدیرعامل از من خواست به مرخصیِ باحقوق بروم. دو ماه بعد، بابک به همان پستی گمارده شد که بلدش نبود.

تا وقتی "چرخ‌دنده‌بینی" مدیران و "اِسِت‌بینی" کارمندان به هم گره خورده، حال و روز ما بهتر از این نخواهد بود.

پ.ن.: لطفا دوباره نگویید مدیرعامل قانونا مجاز به عزل و نصب است. مجوز حقوقی یک چیز است و درستی تصمیم از نظر حرفه‌ای و اخلاقی چیزی دیگر. تصمیم‌های قانونیِ غیرحرفه‌ای چه ویرانی‌ها که به بار نمی‌آورند.

پ.ن: آقای خوشنویس عزت گذاشتن اسم شرکت رو نیاوردن ولی باتوجه به رزومه‌شون این "معظم" همان فناپ زیبای! خودمان است.

✅ @karkhone

گشت ارشاد اقتصاد

| محسن جلال‌پور


نظام قیمت‌گذاری بزرگ‌ترین دروغ سیستماتیک در کشور ماست. هر روز در نانوایی، سوپرمارکت، قصابی، رستوران و حتی در بیمارستان و داروخانه با انواع دروغ‌های ناشی از قیمت‌گذاری مواجه می‌شویم.

چرخه این دروغ سیستماتیک ساده است:

هر زمان تورم افزایش پیدا می‌کند، دولت به‌جای اینکه تورم را کنترل کند، قیمت‌ها را کنترل می‌کند و با ابزارهای کنترل و تعزیر به جنگ بازار و بازاریان می‌رود. مقصر سیاستمدار است اما در بازار دنبال دزد می‌گردد.

واضح است که سیاستگذاری نادرست اقتصادی منجر به افزایش دسته جمعی قیمت کالاها و خدمات و ایجاد التهاب در بازارها شده اما جالب است که دولت باز هم با تکیه بر ابزار فشار و تعزیرات حکومتی و بسیج به جنگ بازار برخاسته است. یعنی سیاستگذار که خود مسبب این بحران است، دارد تلاش می‌کند تا آثار و عواقب اشتباهات خود را با سرکوب و تنبیه بازار جبران کند و جوانان کشور را به جان بازار بیندازد.

برای دوستانی که خیلی با ابعاد سرکوب قیمت آشنا نیستند، باید بگویم اعزام بازرسان قیمت به بازارها، شبیه همان گشت ارشاد است که درباره آن حرف و حدیث زیاد شنیده‌اید.

به هرحال اقدامات جدید درباره سرکوب قیمت‌ها،آدم را یاد اقدامات حزب رستاخیز در اواسط دهه ۵۰ می‌اندازد.
در سال 1354 حزب رستاخیز صدها دانشجو را به عنوان تیم‌های ناظر برای نظارت بر قیمت‌ها به بازار فرستاد تا علیه محتکران مبارزه کنند. اتاق‌های اصناف یا دادگاه‌های صنفی که زیر نظر سازمان اطلاعات و امنیت کشور فعالیت می‌کردند، هزار تن از دکانداران را جریمه، پروانه کسب صدها تن را لغو و حداقل 800 دکاندار را به گذراندن زندان‌های طولانی محکوم کردند. این اقدامات جز نارضایتی بازاریان نتیجه‌ای نداشت. اصناف در اجرای این اقدامات، با دولت همکاری نکردند، در نتیجه وزیر بازرگانی وقت 17 تن از رهبران برجسته آنان را از عضویت اتاق اصناف تهران، برکنار و اکثر اتاق‌های اصناف را در سراسر کشور منحل کرد. فریدون مهدوی وزیر وقت بازرگانی، معاون حزب رستاخیز هم بود و بیش از هشت هزار واحد صنفی را به دادگاه کشاند و بسیاری از صاحبان صنایع را به شهرستان‌ها تبعید کرد. چنین رفتاری باعث دور شدن و ایجاد فاصله میان بازاریان و حکومت شد.

پس از انقلاب هم یک بار در اوایل دهه ۶۰، از نیروهای کمیته برای سرکوب قیمت‌ها و بازار استفاده شد که به دستور اکید امام خمینی، این سیاست متوقف شد.

به هر حال تاریخ بهترین معلم انسان‌هاست اگر به آن توجه کنند. به این روایت‌های تاریخی توجه کنید:

1. در کشاکش جنگ ایران و عراق، گزارش رسید قیمت ظروف پلاستیکی که در جبهه‌ها زیاد استفاده می‌شود، گران شده است. دولت بلافاصله آن را مشمول قیمت‌گذاری دانست و تولیدکنندگان را تهدید به تعزیر و جریمه کرد. استدلال این بود که کشور به ظروف پلاستیکی نیاز دارد و این کالاها باید ارزان باشد تا همه از آن استفاده کنند. نتیجه چه شد؟ در اوج نیاز، خیلی از تولیدکنندگان ظروف پلاستیکی خط تولیدشان را تغییر دادند و به تولید عروسک رو آوردند.

2. چنین اتفاقی درباره پودر شوینده در دهه 70 رخ داد. تولیدکننده‌ای که سال‌ها پودر شوینده و صابون تولید می‌کرد، بعد از فشارهای دولت برای قیمت‌گذاری و تشدید فشارهای تعزیراتی، خط تولید پودر و صابون را متوقف و خط تولید لوازم آرایش ایجاد کرد که مشمول قیمت‌گذاری نشود.

3. در میانه‌های دهه 80 دولت به تولیدکنندگان هشدار داد که افزایش قیمت کالاها را نمی‌پذیرد و با متخلفان به شدت برخورد می‌کند. تولیدکنندگان که نتوانستند با دولت به توافق برسند، با اطلاع دولت یا از مقدار کالا کم کردند یا کیفیتش را پایین آوردند. از جمله برخی تولیدکنندگان دستمال‌کاغذی ناچار شدند دستمال کمتری در جعبه قرار دهند و برخی تولیدکنندگان شیر نیز ناچار شدند آب بیشتری به محصول خود اضافه کنند.
همین اتفاق در خیلی از صنایع غذایی دیگر هم رخ داد. مثلا هوای بیشتری وارد چیپس و پفک شد و بطری‌های نوشیدنی را هم سر خالی کرد.
نتیجه اینکه تولیدکنندگان به کم‌فروشی و کاهش کیفیت رو آوردند.

4. در دهه 90 دولت به تولیدکنندگان مواد غذایی اجازه نداد قیمت‌ها را با واقعیت‌های اقتصاد کشور تنظیم کنند. تولیدکنندگان نیز ناچار شدند محصولات غذایی را به‌جای عرضه در ظروف شیشه‌ای در ظروف ساخته‌شده از «پت» عرضه کنند. نتیجه اینکه در سال‌های پیش‌رو، طبیعت پر از ظروفی می‌شود که دوره بازیافتشان طولانی است سال‌های سال قابلیت ماندگاری دارند.

✅ @karkhone

ادموند برک

انقلابیون فرانسوی تصور می‌کنند که وضعِ غنی ما در انگلستان به دلیل اوراق بانکی است، نه اینکه اوراق بانکی خود محصول وضعیتِ مرفه تجارت ما، استحکام اعتبار ما و بیرون نگاه داشتنِ ایده قدرت از تمام بخش‌های تجاری است. تک تک پول‌های کاغذی ما پشتوانهء نقدینه‌ای انباشت شده دارند و اینکه پول به دلخواه، در یک آن و بی‌کمترین تنزیلی، قابل تبدیل دوباره به نقد است. اسکناس ما ارزش خود را از تجارت می‌گیرد، چرا که در قانون ارزشی برای آن تعریف نشده است. قدرت مبادله آن بالاست چرا که در تالار وست‌مینستر بی‌قدرت است. در بازپرداخت یک وام بیست شیلینگی، یک طلبکار شاید کل کاغذهای بانک انگلستان را هم قبول نکند.

✅ @karkhone

سيد احمد فرديد؛ ناچيز بزرگ و سرحلقه طريقت غرب ستيزي در ايران


| قاسم خرمی

فيلسوفي كه مي گفت «صنعت و تكنولوژي نشانه قهر الهي است»!

« احمد فرديد سانحه آدمي وار بود كه همه چيز منفي از دروغ و ريا گرفته تا پليدي و خبث طينت و جنوني از تيز هوشي مخرب داشت. او روشنفكري بود، جدا ديوانه . هيچ كس در افسار گسيختگي ذهني به پاي او نمي رسيد...»!

اين نخستين توصيف نيشداري بود كه از جانب آرامش دوستدار يكي از شاگردان سابق و حاضران در مكتب فرديد، در زمان حيات اين فيلسوف جنجالي و پرحاشيه ايران، به عمل آمد. آخرين نوع از اين قبيل توصيفات در باره فرديد، احتمالا متعلق به عبدالكريم سروش باشد كه او را داراي «ماليخولياي سياسي» و « قانقارياي اخلاقي» ناميد!

همه اين توصيف ها، در مقايسه با بد دهني ها و زشت خويي ها و زشت گويي هاي احمد فرديد در حق ديگران و به خصوص منتقدان، هيچ است. او تاجائيكه كه جا داشت در كلاسهاي درس و محافل علمي به ديگران مي تاخت و برچسب ماسوني و يهودي و غربزده مي زد. اگر فضا اقتضاء مي كرد، از فحش هاي اسافلي نيز ابايي نداشت!

فرديد همه نوشته هاي نويسندگان زمانه خود را بي رحمانه به نقد مي كشيد اما خود او اهل نوشتن نبود. از نوشتن هراس داشت هرچند مريدانش مي گفتند او عمدا نمي نويسد تا «حرف او به جاي كاغذ بر دلها نشيند»! از اينرو، فقط حرف مي زد و به فيلسوف شفاهي و دیکته ننوشته مشهور بود.

محمد مدد پور يكي ديگر از شاگردان فرديد، مجموعه اين درس گفتارها و يا حرفها پراكنده او را در قالب كتابي با عنوان« ديدار فرهي و فتوحات آخرالزماني» تدوين كرده بود، لحن فرديد در اين كتاب به قدري هتاكانه و زننده بود كه هيچ ناشري، حاضر به چاپ آن نمي شد. او به راستي كه بود؟ خود او مي گفت من هيچي نيستم و «يك ناچيز بزرگم»!

احمد مهيني يزدي معروف به «سيد احمد فرديد»، در سال1326 با بورس دولتي براي ادامه تحصيل در رشته علوم تربيتي به دانشگاه سوربن فرانسه رفت و از آنجا با فيلسوف مشهور آلماني«مارتين هايدگر» آشنا شد كه از منتقدين مدرنيته و تمدن صنعتي غرب بود.

چند سال قبل از عزيمت فرديد به غرب، فخرالدين شادمان كتابي با عنون« تسخير تمدن فرنگي» نوشته بود. از اين كتاب، مفهومي بيرون زد با عنوان «غربزدگي» كه سرمنشا چندين دهه آشوب فكري در ايران شد. «غرب زدگي» در واقع تخم لقي بود كه شادمان در دهان امثال فرديد و جلال آل احمد و علي شريعتي و ديگران شكست و جريان روشنفكري ايران را مسموم كرد و به انحراف كشيد.

به هر حال، فرديد با چنين نگاه زاويه داري نسبت به تمدن غرب، شروع به مطالعه آثار هايدگر و حتي همسخني با او كرد و كوشيد تا از انديشه پست مدرنيستي او قرائت و تفسير شرقي و عرفاني ارائه كند. حاصل كار اين شد كه او اعلام کرد علوم اسلامي و انساني ذيل تمدن يوناني شكل گرفته و به همين دليل «غرب زده» است.ايده تغيير علوم انساني در سالهاي بعد از انقلاب، كه هنوز هم كرارا طرح مي شود تا حدي برگرفته از همين ديدگاه فرديد بود. او همچنین به اين جمع بندی رسيد كه نتیجه متافیزیک مدرن، همين علم و صنعت است که در آن هیچ خیر و برکتي نیست!

پيروزي انقلاب اسلامي با شعار مبارزه با امپرياليسم، آغاز درگيري ها و خشونت ها و نيز شروع جنگ، فضايي مساعدتري براي رشد انديشه هاي غرب ستيزانه فرديد فراهم كرد. او نيز با فرصت طلبي ذاتي و عادت تعظيم در مقابل قدرت، كه همواره در خود داشت به ناگاه و بدون هيچ سابقه مبارزاتي، در زمره مدافعان سينه چاك انقلاب اسلامي قرار گرفت و مریدانی را گرد خود جمع كرد

با همه اينها، فرديد، آدم بي خاصيتي نبود. كتابخوان و كتابشناس و واژه شناس بي نظيري بود و در باره نقد غرب هم، شايد اگر زبان و روش مناسب تري براي بيان دغدغه هاي خود پيدا مي كرد، حرف هاي او مي توانست تكان و هشدار سودمندتري ايجاد كند

مشهور است كه فرديد« بد مي فهميد و بد مي فهماند». اگر فرديد انديشه هايدگر را درست فهميده باشد وشاگردان فرديد او را؛ مسلما پرچم مقابه با غرب كه به نام فرديد بلند شد و به ضديت با صنعت و تكنولوژي كشيده شد، براي جامعه ايران بويژه جامعه صنعتي كشور بسيار پرهزينه و مخرب بود.

سيد احمد فرديد در 25 مرداد 1373 در تنهايي در گذشت. فرزندان او هم مثل فرزندان اغلب علما و مسئولان و روشنفكران غرب ستيز ايراني، در حال تحصيل و اقامت در غرب بودند. 27 سال از مرگ او گذشته است اما سه ميراث او يعني «خشونت طلبي»، «غرب ستيزي» و «ستيز با علوم انساني» هنوز زنده اند و قرباني مي گيرند.

✅ @karkhone

تور امارات برای صید متخصصان IT در نمایشگاه جیتکس

در نمایشگاه امسال جیتکس بخش ویژه ای راه اندازی شده تا بازدیدکنندگان با مراجعه به آن بتوانند برای دریافت ویزای طلایی اقامت در امارات اقدام کنند.
ویزای طلایی امارات، یکی از محبوب‌ترین انواع ویزاهای ورودی این کشور است که به سرمایه‌گذاران، کارآفرینان، دانشمندان، نخبگان، متخصصین و افراد با استعدادهای خاص تعلق می‌گیرد و اجازه اقامت 10 ساله در این کشور را به آنان می‌دهد.
گفتنی است دبی اخیرا عنوان چهارمین شهر برتر دنیا برای اقامت خارجی‌ها را کسب کرده است.

✅ @karkhone

نوه های ترامپ، بچه های ایوانکا و کوشنر زبان چینی را کاملا مسطند و اشعار چینی را درحضور رهبر چین در استقبال از او در فلوریدا، مارالاگو، و بعد در اسقبال در شهر ممنوعه، به زبان ماندرین فصیح میخوانند تا در دل میلیاردها چینی با ظاهر احترام‌آمیز و تواضعِ مطلق، جا باز کنند.

اما چرا؟

تا اینکه برای پروژهای سرمایه‌گذاری دلاری خرید خانه در برابر پاسپورت به چینیهای پولدار و خالی کردن ذخایر آن کشور و خاک فروشی(!) و فروش اقامت از طریق خرید آپارتمان، دل خریداران چینی را نرم کنند. نوه های ترامپ در این مواقع حتی لباسهای چینی بسیار زیبایی می پوشند!

لابد میدانید ایوانکا که اصرار بر حفظ ظاهری مسیحیتش داشت بااصرار غولِ ابر میلیاردر، روپرت موردوخ یهودی، بر روی کشتی تفریحیش، با فشار مستور و البته با بی میلی یهودیت را پذیرفت تا با جراد، ارتودوکس یهوددی، ازدوج کند؛ بچه‌ها نیز بد نیست بدانید عبری نیز میدانند و سه زبانه‌اند! جالب است که اسپانیاییِ فراگیر در کشور آمریکا را "بسود هفت خان چینی یاد گرفتن!" چال کرده‌اند‌.

گرداننده عملیات اعطای گرین‌کارت در برابر خرید هنگفت آپارتمان به چینیها تا این اواخر، خواهر جراد کوشنر و نماینده شرکت عظیم ساخت و ساز کوشنرهاست، که اتفاقا در چین پیوسته حضوری فیزیکی داشته اند.

برای تاریخ مینویسم:

برای جهان سوم امروز "ایجاد هرگونه رابطه مهم اقتصادی با چینی‌ها که حتی جورج سوروس ضد کمونیست و مایکل بلومبرگ مولتی میلیاردر در سرمقاله هایشان آنها را صاحب نظامی کارا و منظم و بسیار موثر و الگویی برای آمریکا و جهان میدانند، رابطه‌ای بسیار نابخشودنی است. رسما از نزدیک شدن کشورها به قطبهای دیگر وحشت دارند و بخصوص از نزدیکی کشورها با چین میترسند. گرچه خود نزدیکترینند؛ زیرا که بزرگترین شریک تجارت آمریکا چین است! اما اگر مقام جهان سومی یا نویسنده‌ای کلمه ای در جهان سوم در الگو گرفتن از موفقیتهای چین بگوید آن نگون بخت و آن کشور "نیازمند رشد" و نیارمند به امحای فقر و فلاکت که با اقتباس از مدل فقر زدایی چین که ۷۰۰ میلیون را از فلاکت رهانیده و رسما فقر را ریشه کن کرده، و حال این دیگری نیز میتواند همان راه رشد و ترقی اقتصادی را برود، بلافاصله زیر همه گونه حمله و هجوم تبلیغی گرفته و صدایش را حاموش و برنامه‌اش را زنده به گور میکنند. آمریکاییها روشن هستند، و در یک کلمه حرف زورشان این است:

چین بد است! جز برای آمریکا


و آموختن زبان چینی، زبان ابرقدرت بلامنازع اقتصاد و توسعه در آینده به کودکان هم دوچندان بد است، و بعید نیست هدف شستشوی فکری کودکان باشد و نه ابزار پرورش فکری، ترقی و رشد نسل آینده.

زبانِ کشور انگلیس و زبانِ آمریکا، "انگلیسی دست و پا شکسته" آنهم بعد از ۱۲ سال آموزش و خوب یاد نگرفتن ده‌ها سال است "سهم" نظام آموزش ما از زبان خارجه بوده است و هنوز یک مدیر سطح بالای درست حسابی نداریم که انگلیسی را لااقل کاملا بفهمد. باید نسل بعد را متفاوت پرورش دهیم. دیگر امیدی نیست. همه‌مان را شاید همینها نجات دهند.

✅ @karkhone

جواز اخذ اقامت خارجی

1. سال ۹۹ در یک طراحی هوشمند برای جبران کسری بودجه ماحصل تحریمها، ملت را به بورس فراخوان نمودند.

در یک چپاول سازمان یافته در طول دو سال قیمت سهام شرکت ایران خودرو را که در قیمت ۸۰۰ تومان به ملت فروختند به ۱۶۰ تومان رساندند!!

2. در طول این دو سال برای نمایش دروغین کنترل قیمتها، برای خودرو دو نوع قیمت رسمی و غیر رسمی درست نمودند. که در عمل حسب کمبود، فساد و اشکالات توزیعی، عمده مردم با همان قیمت غیر رسمی خودرو را تهیه می نمودند.

در این بین اعداد شگفت انگیز ۸۰ الی ۱۰۰ هزار میلیارد تومان سود که متعلق به سهامداران این دو شرکت خودروساز بود. بین رانت داران، فاسدین، دلالین و دیگران توزیع شد!

داستان همچنان ادامه دارد!

3. این دو شرکت بعنوان غولهای صنعتی کشور بعلت ارزان فروشی دستوری نه تنها برای سهامداران خود سودی اعلام نکردند بلکه زیان انباشته نیز شناسایی کردند!

نتیجه این بازی مرکب تا کنون ۳ هیچ بنفع آقایان است.

یکبار در فروش سهام ۷۵ درصد اصل پول ملت را به یغما بردند!

بار دوم سود ماحصل اختلاف قیمت رسمی و غیر رسمی را به جای سهامدار به شبکه فساد و ناکارآمدی اعطا نمودند!

و سوم بار با تحمیل زیان انباشته بار دیگر از سود آینده جامعه سهام دار در این دو شرکت برداشتند!

اما مافیای صنعت خودرو در این کشور مافیای قدرتمندی ست.
در یک ماه گذشته بصورت علنی بورس را به گروگان گرفتند تا در کنار خامی و ناپختگی وزیر امام صادقی اقتصاد، ریزش بسیار بدی را مجددا بر پیکره نحیف سهامدار وارد آورند!

زمزمه شروع ناآرامی و کشانده شدن مسائل به خیابان نیروهای امنیتی را مجاب کرد گوش وزیر اقتصاد را بگیرند.

در جلسات مشترک یکی از محورهای اساسی آزادسازی قیمت خودرو بود که حقیقتا سخن بی راهی نیست.

یا این دو شرکت را تعطیل کنند و خیال خود و ملت را راحت نمایند و یا در زمانه تورم ثانیه ای و این اختلاف وحشتناک قیمت بین حاشیه بازار و درب کارخانه که دودش فقط و فقط در چشم سهامدار می رود بساط این مسخره بازی را جمع نمایند.

4. اما ضربه چهارم و ناک اوت زمانی وارد شد که در طول چند روز گذشته خبرهایی رسمی از آزادسازی و افزایش قیمت خودرو به بیرون درز پیدا نمود و همین عاملی شد برای خرید مجدد سهام خودرو سازها توسط عده ای سهامدار جدید، و حال با خبر مداخله دیشب آقای رئیسی، وای بروزی که سهام شرکت ایران خودرو در بورس باز شود!

از اول تا آخر این فرآیند چهار مرحله ای جرم است، خلاف شرع است، مال غیر است و جنایت است!

همین فرآیند کوتاه را در هر سفارتخانه ای شرح دهی حقیقتا جواز اقامتت را صادر خواهند نمود!

✅ @karkhone

این ظاهراً نتایج اوّلیه برنامه خاص زاکربرگ است که پیش از این درباره‎اش خبر داده بودیم.

پ.ن: حالا باید فکر کرد که قطعی برنامه ها عمدی بوده یا نه؟!

✅ @karkhone

اقتصاد دولتی؛ میراث پهلوی‌اول

| عباس امانت

مداخلهء دولت در مالیه، بانکداری و صنعتی‌سازی از ویژگی‌های متمرکزسازی اقتصاد در ابتدای دوره پهلوی بود. بخشی از ابتکارات دولت، ریشه در مطالبات عصر مشروطه داشت و بخشی دیگر از سیاست‌های اقتصادی شوروی و ترکیه الگوبرداری شد. به لطف عواید دولت از شرکت نفت ایران-انگلیس، افزایش جمعیت و مصرف بیشتر، حجم اقتصاد رشد کرد و یکسره دگرگون شد. ترمیم مالیه دولت و سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌ها، با اقتصاد غیرمداخله‌گر قاجاری در تضاد بود. نرخ رشد جمعیت نیز چشمگیر، و در طی دو دهه حکومت پهلوی اول، ۱/۵٪ بود. بین سالهای ۱۳۰۸ تا ۱۳۲۰ بودجهء دولت بیش از یازده برابر شد.

در روستاها اوضاع به سیاق گذشته بود. اقتصاد کشاورزی باقی ماند و تغییر خاصی در مالکیت زمین رخ نداد. اقتصاد شبانی ایلیاتی نیز راکد و رو به افول بود. بازار نفوذ قدیمی خود بر تجارت و تولید را از دست داد و این امر منجر به نزول تجار سنتی شد و به نوبهء خود جلوی رشد بورژوازی سرمایه‌دارانه در ایران را گرفت. توقف رشد بخش خصوصی، گسترش فاصله میان زندگی شهری و روستایی و افزایش تکیه دولت بر عواید مستقل مانند درآمد انحصارات و نفت، مهم‌ترین میراث دوره پهلوی اول بود. وابستگی دولت به مالیات شهروندان کمتر شد و حکومت نامحبوب برای محافظت از خود باید پول بیشتری خرج ارتش و پلیس میکرد.

حکومت برای اینکه حضور خود در تقریبا همه بخش‌های صنعت را حفظ کند باید تبدیل به بزرگ‌ترین کارفرمای کشور میشد. این روند با اندک استثنائاتی در سراسر دوره پهلوی و پس از آن حفظ شد. این شروع مصیبتی بود که اقتصادسیاسی ایران تا الان هم بدان دچار است. اقتصاد دوره پهلوی اول مانند دیگر اقتصادهای دولتی ثابت کرد به شدت ناکارآمد است و این ناکارآمدی از دهه‌ای به دهه‌ای دیگر منتقل شده است. متمرکزسازی و مدرن‌سازی مالیه دولتی، نخستین اولویت نظام پهلوی بود.

تا سال ۱۳۰۷ ذخیره عواید نفتی، به ۴ میلیون دلار رسید که بیشتر صرف تقویت امور نظامی و بوروکراسی روبه رشد شد. برای تامین هزینه ساخت راه‌آهن در سال ۱۳۰۶ انحصار شکر اعمال کردند و پس از آن نوبت انحصار فروش و صادرات تریاک و پس از آن تنباکو و اقلام دیگر شد. یکی از نشانه‌های تغییر زمانه آن بود که کنترل دولتی تجارت، هیچ مقاومتی از سوی بازار در پی نداشت و این وضع با اعتراضات تنباکو و ایضاً اعتراض علیه کنترل دولتی قیمت‌ها در صدر مشروطه کاملاً در تضاد بود.

شبکه بانکداری جدید هم سیطرهء دولت بر فضای اقتصادی مملکت را تقویت کرد و بازار را بیشتر کنار زد. چهار بانک دولتی ملی، سپه، کشاورزی و استقراضی جایگزین نهادهای وام‌ده بازاری و شبکه‌های مالی خصوصی قاجاری از جمله تجارتخانهء برادران ارمنی تومانیان که در شهرهای ایران شعبه داشت و در پایتخت‌های خارجی نیز شرکایی داشت، یا صرافی‌های زرتشتی و سیستم وثیق-برات بازار شد. بانکداری تبدیل به بخش لاینفک تجارت ایران با کشورهای اروپایی شد و شریک اصلی این تجارت، دولت ایران بود!

بین سال ۱۳۰۷ تا ۱۳۱۸ کل حجم واردات ایران ۲۵۰درصد افزایش یافت در حالیکه حجم صادرات غیرنفتی ثابت باقی ماند. در همین دوره درآمد نفتی چیزی حدود ۲۵درصد از عواید سالانه دولت را تشکیل میداد. در سال ۱۳۱۹، عایدی نفت به ۲۰ میلیون دلار رسید. برنامه پهلوی برای صنعتی‌سازی بزرگ مقیاس وجه دیگر متمرکزسازی دولت بود. کارخانه‌های نساجی حوالی املاک وسیع رضاشاه توسعه یافتند. او تقریبا تمام املاک خود را به زور از ملاکین بزرگ و خرده کشاورزان ستانده بود. او همچنین بخشی از زمین‌های مصادره‌ای را به افسران و مقامات محبوب خود تحویل داد. عمدهء پروژه‌های دولتی اندکی پس از رضاشاه تعطیل شد. در دوره پهلوی اول، تولید فرش و صادرات این نماینده صنایع دستی ایرانی نیز رونق مجدد یافت.

✅ @karkhone

گروه پژوهش و رسانه سعودی (SRMG)، شرکت‌کننده در بازار بورس سهام سعودی (تداول)، از استراتژی تحول‌آفرین جدید خود با هدف توسعه و دیجیتالی‌کردن بسترهای رسانه‌ای و خبری و گسترش منطقه‌ای و جهانی رونمایی کرد.

این راهبرد از طریق ایجاد بسترهای جدید، ایجاد شراکت استراتژیک با شرکت‌های جهانی و سرمایه‌گذاری‌های هدفمند و امیدوارکننده به واسطه برنامه‌های متشکل از ۵ محور اصلی نشات می‌گیرد.

این گروه مشارکت‌های موفقی با سازمان‌های برجسته رسانه ای از جمله بلومبرگ و ایندیپندنت داشته‌است.

این گروه که صاحب بیش از ۳۰ بستر رسانه ای از جمله روزنامه «الشرق الاوسط»، «شبکه الشرق»، «بلومبرگ» و «عرب نیوز» است، از حضور گسترده منطقه ای و دامنه جهانی برخوردار است و منبع اصلی اخبار و اطلاعات بیش از ۱۶۵ میلیون خواننده و کاربر از جمله تصمیم گیرندگان، تأثیرگذاران و تبلیغ کنندگان در منطقه و جهان است.

ادامه مطلب

✅ @karkhone

چه کسانی بعد از پیروزی انقلاب با احیای بورس مخالف بودند؟

| الله وردی رجایی سلماسی

من برای نگه داشتن بورس جلسات زیادی رفتم از سازمان برنامه و بودجه گرفته تا حضور آیت الله های قم. حتی در روزنامه های مختلف از جمله روزنامه کیهان بر علیه بورس می نوشتند من با همه آنها مصاحبه می کردم تا دیدگاه ها در مورد بورس تغییر کند که بالاخره با ارتباطاتی که با سازمان های مختلف داشتیم و دلایلی که آوردیم کار خود را کرد و خوشبختانه بورس در تاریخ ایران ماند.

بورس و اوراق بهادار تهران ، با پیروزی انقلاب اسلامی در سال 1357 تعطیل شد و مدت ها طول کشید تا مجددا احیاء شود . مسئولیت راه اندازی مجدد بورس بعد از انقلاب را الله وردی رجایی سلماسی عهده شد. این دوره از تاریخ بورس مورد بررسی قرار گرفته است:


پس با این ترتیب 11 سال از تاسیس بورس گذشت که انقلاب اسلامی ایران پیروز شد؛ در زمان انقلاب چه اتفاق هایی برای بورس تازه نفس افتاد؟

تا دوسال بعد از انقلاب یعنی از اواسط سال 1357 بورس تعطیل بود . زیرا بطوریکه قبلاْ گفته شد شرکت های پذیرفته شده در بورس اغلب مشمول قانون حفاظت یا ملی شده بودند و بقیه هم بلاتکلیف بودند ضمناْ دبیرکل بورس مرحوم ظابطیان از بورس رفته بود بورس دبیرکل نداشت ،جلسات هئیت مدیره تشکیل نمی شد کارگزارها از 16 نفر به 4 نفر تقلیل پیدا کرده و جلسات معاملات تعطیل شده بود در نتیجه بورس به تعطیلی اجباری کشیده شده بود.

بدلیل آغاز جنگ و شرایط انقلابی کمتر کسی سراغ بورس را میگرفت و اکثریت مردم هم از عملکرد بورس بی اطلاع بودند و اصلاْ نمیدانستند بورس چکار میکند کجا هست. دقیقاْ آنهایی هم که با بورس آشنایی داشتند. بورس را بعنوان یک شرکت مضاربه ای میپنداشتند بطوریکه تابلوی بورس را هم کنده بودند تا اینکه من در آذرماه 1359 از طرف بانک مرکزی بعنوان دبیرکل بورس معرفی شدم تا مجدداْ بورس را راه بندازم زمانی که به بورس رفتم دیدم از 16 کارگزار قبل از انقلاب، فقط 4 کارگزار باقیمانده و آنها هم بعلت نگرانی از وضعیت اجتماعی و ناامنی، از اطاقهای خود بیرون نمی آیند و جلسات هم تشکیل نمی شود .

لذا اولین کاری که کردم هئیت مدیره بورس را راه انداختم و تنها اوراقی که بعداز انقلاب در بورس معامله میشد اوراق گسترش مالکیت بود زیرا اوراق قرضه و اسناد خزانه را می گفتند ربوی است و معاملات آنها متوقف شده بود و همانطوریکه در پیش گفته شد از 105 شرکت پذیرفته شده در بورس 55 شرکت مشمول بندهای قانون حفاظت و توسعه صنایع ایران شده و یا طبق قانون ملی شدن بانکها و بیمه ها در سالل 1358 در اختیار دولت قرار گرفته و یا سهام شان به بنیادها وسازمان صنایع ملی واگذار شده بود و سهام شرکتهای باقی مانده که اغلب شرکتهای کوچک و متوسط بودند در حالت بلاتکلیفی به سر میبردند و هیچ معامله ای روی سهام آنها صورت نمیگرفت و اوراق گسترش مالکیت هم که معامله روی آنها صورت میگرفت در سال 1362 دولت دستور داد سود آنها هم پرداخت نشود لذا معامله اوراق مزبور هم متوقف شد.

چه افرادی با تشکیل بورس موافق و چه افرادی مخالف بودند ؟

بورس خودش هم در حالت بلاتکلیفی بود من در سال 1360 زمانی که مرحوم دکتر نوربخش رئیس کل بانک مرکزی شد پیش ایشان رفتم .نمیدانستم که میخواهند بورس بماند یا نه . چون خیلی ها با بورس مخالف میکردند . از ایشان در این باره سوال کردم . گفتند گزارشی تهیه کنید تا به شورای عالی بورس ببریم ببینیم میخواهند فعالیت بورس ادامه داشته باشد یا خیر .

باتفاق کارشناسان بورس یک گزارش مستدلی تهیه کردیم و دلایل خود مبنی بر لزوم ادامه فعالیت بورس و نقش آن در توسعه اقتصادی کشور را توضیح دادیم در اولین جلسه شورای عالی بورس بعد از پیروزی انقلاب که ، با حضور نمایندگان دولت ، شورای انقلاب ، اتاق بازرگانی و رئیس کل بانک مرکزی و حتی رئیس کل سابق بانک مرکزی (مرحوم سمیعی ) برگزار شد این گزارش را ارائه کردیم در این جلسه بحث های زیادی صورت گرفت و خوشبختانه هم نماینده شورای انقلاب و هم نماینده دولت ( مرحوم عالی نسب) و سایرین موافق بودند تنها یک نفر مخالف بود و بقیه با تداوم فعالیت بورس موافقت نموند که خوشبختانه بورس ماند.

با توجه به مخالفتی که از سوی بعضی گروه ها ابراز میشد اگر این جلسه تشکیل نمیگردید و تصمیم گیری نمیشد معلوم نبود که چه بر سر بورس می آمد زیرا همانطوری که گفته شد بسیاری مخالف وجود بورس کشور بودند اما چون من با بسیاری افراد در دولت آشنا بودم در حضور من مخالفت نمی کردند اما وقتی من نبودم بسیاری ازهمان افراد با تشکیل بورس مخالفت میکردند. شرایط آن زمان برای بورس خیلی حساس شده بود. مرزبودنی ان بودن بورس فقط یک جلسه بود که شکرخدا نتیجه مثبتی از آن حاصل شد.

ادامه مطلب

✅ @karkhone

شرکت TerraPower که متعلّق به بیل گیتس است نیروگاههای هسته‎ای پیشرفته‎ای را در ایالت وایومینگ خواهد ساخت که جانشین نیروهگاههای تولید برق با ذغال سنگ خواهد شد. بخش مهمّی از سرمایه مورد نیاز این طرح، جدا از سرمایه‎گذاری بیل گیتس، به واسطه سرمایه دولت فدرال و طرح عظیم زیرساختها تأمین می‎شود. نیروگاههای پیشرفته نسل جدید با امنیتی که در بالاترین سطح دارند، جایگزین نیروگاههای آلاینده متّکی به سوخت فسیلی می‎شوند.

✅ @karkhone

تراژدی انقلاب سفید؛ مداخله بزرگ


| عباس امانت

اصلاحات ارضی، یک نهاد دولتی-وزارت کشاورزی- را جایگزین ارباب یا مالک کرد و به ترتیبات کهن سابق لایه‌هایی از پیچیدگی‌های بوروکراتیک را هم افزود و پیامدهای پیش‌بینی نشده‌ای داشت. تکه‌های کوچک زمین که میان دهقانان تقسیم شد غالباً به لحاظ اقتصادی سودآور نبود. کشاورزان به سرمایه کافی دسترسی نداشتند و فاقد تجربه کار با ماشین آلات مدرن بودند. به رغم تبلیغات گسترده دولتی، به زودی ناکارآمدی و کاهش نسبی تولیدات کشاورزی و شکست آشکار تعاونی‌های کشاورزی آشکار شد. برای مقابله با این وضع، دولت ابتدا به ارائه وام‌های کوچک کشاورزی و فرستادن سپاه دانش متوسل شد و مثل کالخوز‌های شوروی، تعاونی‌های کشاورزی منطقه‌ای تاسیس کرد. به زودی معلوم شد که تعاونی‌ها نمی‌توانند جایگزین واحدهای تولید سنتی روستایی شوند. روستاها بنیان اقتصاد کشاورزی بودند اما کمر این اقتصاد شکسته شد. شایان ذکر آنکه از سال ۱۳۳۸، حکومت، آیت‌الله بروجردی را تهدید کرده بود که اگر جلوی تصویب اصلاحات ارضی در مجلس را بگیرد، یک "کودتای سفید" راه می‌اندازد.

باری در دهه پنجاه روستاها دیگر مثل قرون گذشته واحدهای تولید کشاورزی نبودند. ایران برای اولین بار در میانه دهه پنجاه واردکننده غلات و دیگر اقلام خوراکی شد. اقتصاد روستایی در سراسر فلات ایران سابقه‌ای هزاران ساله داشت و نام برخی روستاها به عهد ساسانی بازمی‌گشت. وضع زندگی دهقان ایرانی از بیشتر دهقانان منطقه خاورمیانه به استثنای شام و سواحل اژه بهتر بود. اصلاحات ارضی به آرامی زندگی اجتماعی و در نتیجه، کل روستا را دگرگون کرد. در روستاها خانه‌های آجری مدرن ظاهر شد که نور و امکانات بیشتر داشتند ولی بدساخت و نامتناسب با اقلیم محلی بودند. لباس‌های غربی جای لباس‌ها و کلاه‌های سنتی روستایی را گرفت. رادیو، لهجه‌های محلی را عیب‌ناک کرد و اثاثیه مدرن، سبک زندگی و عادات غذایی را تغییر داد. این فرایند ناگزیر تغییر، اکثریت جامعه را از قید زمین آزاد کرد و موجب تغییرات عمیق در ایران شد. شاه قرار بود با یک ژست تقریباً انقلابی ناجی دهقانان و کارگران استثمار شده معرفی شود و بازندگان ماجرا، نخبگان ملّاک باشند و برنده اصلی هم شاه و مردم. برای همین بود که "انقلاب شاه و مردم" بر چارچوب جدیدی تاکید میکرد که ساختار کهن قدرت را کنار زد تا واسطه‌های میان راعی و رعیت را حذف کند.

جدای از اصلاحات ارضی، موثرترین اصلی که در لوایح شش‌گانهء انقلاب سفید آمد، چیزی نبود مگر سپاه دانش که تا حد زیادی ملهم از سپاه صلح کندی و نهضت‌های منظم سوادآموزی شوروی، ویتنام شمالی و چین بود. آموزشی که روستاییان یافتند انگیزهء دیگری برای مهاجرت از روستا بود. در پی سپاه دانش، سروکلهء برخی خدمات مدرن در روستاها پیدا شد اما ورود اعضای جوان سپاه دانش تنش‌هایی مانند خصومت‌های محلی، اعتیاد به تریاک در میان سربازان، دست‌درازی به دختران جوان، ماجراجویی‌های جنسی شرم‌آور و نیز بی‌احترامی به سنت‌های قومیتی و مذهبی منطقه را به دنبال داشت. یکی از دستاوردها که پیامدهای ماندگاری داشت افزایش جدی باسوادی در دهه چهل و پنجاه بود که در سال پایانی حکومت پهلوی روی کاغذ به ۷۵٪ می‌رسید اما ذات غیرانتقادی آموزش‌و‌پرورش که دولت را ستایش میکرد و از دانش‌آموزان انتظار پیروی و همرنگی داشت، این موفقیت را خنثی کرد و موجب جذب آنان به ایدئولوژی‌های جایگزین شد.


✅ @karkhone

ما فقط یک شهر اصفهان داریم، کارخانه‌ها می‌آید و می‌رود

«اگر من می‌گفتم که خیلی مهم است که بافت شهر اصفهان را حفظ کنیم و نگذاریم کارخانه‌های جدید شهر اصفهان را از وسط نصف کنند و آلودگی در هوا و آب زاینده‌رود ایجاد کنند، این جمله که من می‌گفتم، شاه زیاد توجه نمی‌کرد، برای ایشان مهم اقتصاد ایران بود و اینکه ببینند مثلاً چقدر فولاد اضافه می‌شود؛ ولی کسی که خیلی توجه می‌کرد شهبانو بود» (ص 408).
«کمیته‌ی محرمانه‌ای بود که هیچ کس راجع به آن چیزی نفهمید چون فوق‌العاده محرمانه بود که به اصرار من درست شده بود، مرکب از وزیر اقتصاد، استاندار اصفهان، وزیر صنایع و بنده. آن‌های دیگر همه طبق مقامشان در آن کمیته بودند، فقط من اسماً بودم و این کمیته کارش این بود که هر طرح نوسازی و توسعه و کارخانه و اینها که می‌خواهند در اصفهان تشکیل بدهند این کمیته باید روی‌اش صحه می‌گذاشت. وقتی فولاد اصفهان درست شد من روی این ]طرح[ خیلی اصرار کردم. کارخانه صنعتی به این بزرگی در محلی که آبش محدود است، وسط کویر قرار گرفته، در واقع یک واحه‌ای است در چند کیلومتری اصفهان که به یمن و برکت کوه‌های بختیاری و آبی که از آنجا می‌آید و می‌شود زاینده‌رود، مردم توانستند هزارها سال در آن زندگی کنند، چیزی نیست که بشود باهاش بازی کرد، ممکن است تمام جنبه‌های محیطزیستی‌اش از بین برود. خوشبختانه چون شهبانو خودشان پشتیبان این بودند این کمیته خیلی خیلی قدرت داشت، یعنی حرفش نهایی بود... من به تنهایی جلوی ساختن کارخانه لاستیک‌سازی دانلوپ را در اصفهان گرفتم چون کارخانه لاستیک‌سازی فوق‌العاده آب مصرف می‌کند. کاغذسازی، لاستیک‌سازی، اینها خیلی آب مصرف می‌کنند و این جای خطرناکی بود. یک قرارداد پنجاه، شصت میلیون میلیون دلاری آن‌وقت بود که قرار بود درست بشود و خلاصه من جلویش را گرفتم. آن‌وقت آقای هوشنگ انصاری وزیر اقتصاد بود، دوستم بود. خانمش و خانواده پناهی مخصوصاً خانواده زنش خیلی ناراحت شدند و ]گفتند[ حسین چرا این کار را کردی؟ گفتم آقا ما یک شهر اصفهان داریم، کارخانه‌ها می‌آید و می‌رود. ما نمی‌توانیم دست به پیکر این بزنیم» (صص 133-134).

حکمت و سیاست: خاطرات دکتر سید حسین نصر (مجموعه تاریخ شفاهی و تصویری ایران معاصر). تهران: سازمان اسناد و کتابخانه ملی. چاپ اول: 1393.

✅ @karkhone