تکنوکراتی برای همه فصول

| محسن جلال‌پور


هنوز 10 ساله نشده که پدرش فوت می‌کند و ناچار می‌شوند او و برادر کوچکش را به «پرورشگاه صنعتی کرمان» بسپارند.
دو برادر به قدری تلاش می‌کنند که تحصیلات وكار را ادامه می‌دهند. یکی از آنها مهندسی نفت می‌خواند و دیگری در شركت افست مشغول به كار می‌شود.
آن‌که مهندسی نفت خوانده، در پالایشگاه آبادان مشغول به کار می‌شود. اما در جریان ملی شدن صنعت نفت ایران، از کار بیکار می‌شود و به تهران می‌رود و در یک کارخانه مشغول به کار می‌شود.
مدتی بعد بورسیه‌‏ای به او تعلق می‌گیرد تا برای احداث تأسیساتی مانند سردخانه و نیازهای تأسیساتی شیلات در خارج از کشور آموزش ببیند. حدود دو سال در کشورهای دانمارک، فنلاند و سوئد – دوره‏های مهندسی در تأسیسات شیلات را می‌بیند و در بازگشت به ایران، راهی بندرعباس می‌شود تا مسئولیت اداره کارخانه‌‏ای را بر عهده گیرد. در همین روزگار است که محمود صنعتی ، قهرمان این فصل از کتاب تلاشگران کرمان متولد می‌شود.

به دنیا که می‌آید،پدرش به مدیرعاملی «کارخانه کنسرو بندرعباس» منصوب می‌شود و به این ترتیب همه اعضای خانواده به بندرعباس مهاجرت می‌کنند.
به سن مدرسه که می‌رسد، دوره ابتدایی را در دبستان «نایبند» پشت سر می‌گذارد و آنقدر درس می‌خواند که پس از دیپلم، وارد دانشکده پلی‏تکنیک می‌شود. دانشجوی نخبه‏ای است، بنابراین به مدت چهار ماه به انگلستان می‌فرستندش تا کارآموزی کند.

و چون جزو نفرات اول دانشکده است، به‌صورت امریه‏ای به سازمان گسترش و نوسازی صنایع اعزام می‌شود تا سربازی‌اش را به پایان برساند. در سال 1356 از سوی این سازمان در پروژه‏ای به نام «بافت‏ بلوچ» به‌عنوان مدیر پروژه به ایرانشهر آغاز به کار می‌کند. کارخانه که راه می‌افتد، از سیستان و بلوچستان به کرمان بازمی‌گردد و در آغاز با کمک یکی از بستگانش کارخانه نساجی کوچکی تأسیس می‌کند.
آن روزها حمید میرزاده استاندار کرمان است و حسین مرعشی،معاون سیاسی‌اش.
به او می‌گویند استانداری در حال بررسی و تأسیس یک کارخانه نساجی بزرگ در کرمان است و از او می‌خواهند پروژه را تعریف و طراحی کند.
حالا استانداری کرمان «مجتمع تعاونی صنعتی شهید باهنر» را تأسیس کرده و سخت دنبال سپردن کار به فردی کاردان است. به این ترتیب مدیرعاملی این مجتمع را به او می‌سپارند. مرد سخت کوش داستان ما از آن روز، ده‌ها پروژه صنعتی را در کرمان راه‌اندازی کرده است.
جزو مؤسسان «لاستیک کرمان» و «لاستیک سیرجان» بوده و شرکت«کنسانتره آب گریپ‏فروت جیرفت» را راه‌اندازی کرده، طرح «کرک‌بافت» هم جزو یادگارهای اوست.

در راه‌اندازی کارخانه «گلباف» ناکام می‌ماند اما جزو افرادی است که خیریۀ «مولی‌‏الموحدین» کرمان را راه‌اندازی کرده‌اند اما از همه مهم‌تر این‌که یکی از مؤسسان شرکت هواپیمایی «ماهان ایر» نیز هست.
هواپیمایی ماهان برای خودش داستان‌های جالبی دارد که بخشی از آن در کتاب تلاشگران پیشرفت کرمان گفته شده اما ضرورت دارد آقای صنعتی يا ديگر عزيزان موسس، قسمت‌های ناگفته‌اش را هم روزی برای همه تعریف كنند.

سال ١٣٨١ همراه باگروهی از كارآفرينان موفق كرمان به عضويت هيأت نمايندگان اتاق كرمان در می ‌آيد و نايب رئيس اتاق می‌شود. حضورش در اتاق کرمان سه دوره ادامه پیدا می‌کند اما از همه این‌هامهم‌تر این که محمود صنعتی، همچنان یکی از افرادی است که چراغ پرورشگاه صنعتی کرمان را روش نگه داشته است. پرورشگاهی که دست کم 100 سال قدمت دارد و بزرگانی مثل مرحوم علی‌اکبر صنعتی و مرحوم همایون صنعتی در آن ایفای نقش کرده‌اند و امروز محمود صنعتی ادامه دهنده راه آنهاست.

✅ @karkhone

لطفا اگر در طول دوسال اخیر، تجربه تبلیغ از طریق صفحات اینستاگرامی، اکانت های توییتری و کانال های تلگرامی با بیش از 500k عضو رو دارید، در خصوصی به بنده اعلام کنید.

@vahidazizi1

پ. ن: این رو فقط از بابت اینکه نظرات کارشناسیتون رو با منبع رودخونه در جریان بگذارید منتشر میکنیم که پس فردا به خودتون نیایید ببینید فقط دارید خبر تصویبش رو برای هم نشر میدید.
معرفی کوتاه: آقای عزیزی، مخاطبین / مخاطبین، آقای عزیزی؛ کارشناس امور مالیاتی نزدیک به آقای جلیلی

✅ @karkhone

چپ‌ها به حامی سرمایه‌دار خود هم رحم نکردند
برگی از تاریخ انقلاب

| قاسم خرمی

از صنف تجار و كسبه بزرگي كه در سالهاي پيش از پيروزي انقلاب به نيروهاي مذهبي كمك مالي كردند تا حكومت محمدرضا شاه پهلوي را به زير بكشند، اكنون دو سه نفري بيشتر زنده نمانده اند؛ از ميان رفتگان، سرگذشت خانواده «حاجي ترخاني» از همه غم انگيزتر است.

حاجي رضا ترخاني معروف به «حاجي شاپوري» پير مرد متديني بود كه در بازار شاپور (وحدت اسلامي) تهران، مغازه كوچك عطاري داشت. در همان مغازه كوچك سه پسر جوان او (به نام‌هاي كاظم، علي و تقي) شاگردي مي كردند كه بعدها تبديل به سرمايه داران بزرگ و اسپانسرهاي مهم جريانات سياسي ضد رژيم شاه شدند و حتي پا را از اين هم فراتر نهاده و براي افراد متواري از چنگ ساواك، در خانه باغ هاي اطراف تهران، محل اختفا فراهم مي ساختند.

ترخاني ها همچنين، در ساخت مساجد مشهور تهران مثل مسجد ارك و قبا و نيز مسجد اعظم قم و ده‌ها نهاد و موسسه ديگر، سهيم بودند. با بسياري از مراجع و روحانيون و نيز گروههاي دخيل در پيروزي انقلاب دوستي و رفاقت تام داشتند و از طريق ازدواج و رابطه سببي، با گروههاي موتلفه و جبهه ملي و نهضت آزادي نيز پيوند خورده بودند.

كاظم ترخاني ( برادر بزرگتر) علاوه بر مستغلات فراوان در گلشهر كرج و چندين مغازه در پاساژ گل ( در پامنار تهران) و نمايندگي فروش روغن گل، سرمايه گذاري هايي هم در كارخانه قند فريمان و ثابت خراسان انجام داده بود. او بعد از پيروزي انقلاب، چند صباحي به قدرت نزديك شد و حتي در برخي جلسات شوراي انقلاب هم شركت مي كرد. اما به دليل بيماري قلبي، دور سياست را خط كشيد و ارتباط هاي او با مهندس بازرگان و اعضاي جبهه ملي و نهضت آزادي، باعث شد تا هيچكدام از انقلابيون در قدرت، سراغي از او نگيرند تا اينكه در سال 87 درگذشت.

علي ترخاني (برادر مياني) اما بعد از پيروزي انقلاب، از پذيرش مناصب سياسي امتناع نكرد. او با حكم امام خميني به عنوان يكي از اعضا و سپس مسئول اتاق بازرگاني تهران انتخاب شد. منصب ديگر علي ترخاني كه بلاي جانش شد، مسئوليت مصادره اموال هژبر يزداني، سرمايه دار معروف دوره پهلوي بود.

علي ترخاني كه خود نيز عاري از مال و مكنت نبود و احتمال می داد که دامنه مصادره اموال فراخ تر شده و به تجار برسد، نسبت به صحت مصادره اموال هژبر يزداني و قانون مصادره ها ترديد كرد. اين اقدام او با واكنش تند انقلابيون مواجه شد. و نام او را هم در فهرست 52 نفره سرمايه داران طاغوتي قرار دادند و به اين ترتيب، اموال و سهام اين تاجر اسپانسر نيروهاي ضد سرمايه داري بويژه سهام او در كارخانه شهد خوي هم، ملي اعلام شد و با آه و ناله فراوان در سال 1372 از دنيا رفت.

سرنوشت عجيب تر از همه برادران ترخاني براي تقي، كوچكترين فرزند خانواده، رقم خورد كه تعداد از گروههاي مسلح عليه حكومت شاه را تحت حمايت داشت؛ از آن جمله، كمك به علي اكبر گودرزي، رهبر گروه فرقان بود كه مورد حمايت مالي كامل او قرار داشت و مدتها هم او را در جمع خانواده خود مخفي كرده بود.

گودرزي جوان 20 ساله اي بود كه خود را مفسر قرآن و ضد «آخونديسم» مي دانست و البته قرآن هم تفسير مي كرد و بر اساس فهم اندك خود از متون ديني، فتواي قتل صادر مي كرد. او بعد از اينكه نتوانست از نظام جديد التاسيس، سهمي داشته باشد، مجددا گروه فرقان را سازمادهي كرد تا به قول خودش انقلاب ديگري را تجربه كند و براي تامين مالي اين حركت، مجددا به سراغ تقي ترخاني رفت.

تقي ترخاني، اينبار به تقاضاي مالي او جواب رد داد و اين پاسخ بر رهبر خشك مغز گروه فرقان بسيار گران آمد، جمع بندي نشست فوري گروه فرقان اين بود كه تقي حاجي ترخاني سرمايه دار زالوصفت و عامل ارتجاع است و تاكنون نيز از سرمايه خود براي وجيه المله شدن استفاده كرده است و القصه، بايد به قتل برسد!

غروب روز 16 تير 1358و چند دقيقه مانده به اذان ماه رمضان، اكبر گودرزي و سه نفر از همراهان، زنگ خانه تقي ترخاني را به صدا در آوردند و حساب تمام كمك هاي مالي كه در دوره پهلوي دريافت كرده بودند را با گلوله تسويه كردند! حاج تقي در چند قدمي بيمارستان ايرانمهر جان باخت و به اين ترتيب، خانواده حاجي ترخاني به عنوان مهمترین حامي مالي نيروهاي چپ انديش مذهبي، بدست خود آنها نابود شد! بواسطه همين تسويه ها، اکنون طبقه سرمایه دار و رانت طلبي در کشور ظهور کرده که هیچ نسبتی با تجار سنتی و بورژوازی صنعتی ایران ندارد.

✅ @karkhone

توماس ادیسون در ژاپن

تاناکا هیساشیگه، بنیانگذار شرکت توشیبا، یکی از نوآورترین کارآفرینان ژاپن در اواخر قرن نوزدهم بوده است که به او لقب توماس ادیسون ژاپن داده‌اند. نقطۀ عطف زندگی او، پیمانکاری نظامی برای فرمانروایان محلی و مرکزی در نیمۀ دوم قرن نوزدهم است. فرمانروای قلمروی ساگا او را به مؤسسۀ پژوهش‌های فناوری صنعتی فرا میخواند تا از سرمایۀ بزرگ انسانی‌اش در توسعۀ فناوری نظامی و صنعتی بهره ببرد.

در آن زمان حکومت مرکزی یک نهاد پژوهش ناوگان دریایی راه انداخت که هیساشیگه در آن حضور می‌یابد تا سرمایۀ انسانی‌اش را دوچندان کند. بعدها به پشتوانۀ این سرمایه اولین لوکومتیو بخار و کشتی بخار را برای فرمانروایی ساگا ابداع میکند و تجاربی در ساخت تلگراف و شیشه‌سازی به دست می‌آورد.

بعد از انقلاب میجی، او شرکتی راه می‌اندازد و به تولید کالاهای مورد نیاز دولت و ارتش اقدام میکند. پس از مدتی نیز به سمت تولید ماشین‌افزارهای برقی حرکت میکند.

'سرمایۀ سازمانی' توشیبا، بر شالودۀ سرمایه‌های مالی، فکری و انسانی‌ای شکل گرفت که هیساشیگه با تولید و فروش کالا به دولت‌های ژاپن انباشت کرده بود.

✅ @karkhone

بایدن در قدرت است، قیمت ها در حال افزایش است و تورم بالاترین رقم در ۴۰ سال گذشته است! مک دونالد، بزرگترین فست فود زنجیره ای جهان، امروز اعلام کرد که قیمت همبرگر پس از رشد ۶ درصدی در سال گذشته، امسال ۸ درصد دیگر افزایش خواهد یافت. به دلیل افزایش شدید هزینه ها: از جمله گوشت گاو، کاغذ بسته بندی، و نیروی کار (بایدن ها حداقل دستمزد بیشتری را می طلبند، و دولت حقوق ها را در شرکت های خصوصی تنظیم می کند). به جز کاهش نظر سنجی‌ های بایدن، قیمت همه چیز در ایالات متحده افزایش یافته است و حتی قفسه‌ های خالی نیز با کمبود مواجه هستند. ایالات متحده بایدن در واقع به دنبال ونزوئلا حرکت می کند. بایزو یک ویروس فوق العاده است که ایالات متحده و جهان را ویران کرده است!

✅ @karkhone

هزینه طراحی یک مترمربع ساختمان در ژاپن و آمریکا چقدر است؟

| محمدرضا اسلامی

ساختمان، یکی از مهمترین دارائیهای هر شهروند محسوب می شود. عملکرد ساختمان (در برابر زلزله و... سایر سوانح) بستگی به کیفیتِ طراحی سازه دارد. برای حصول کیفیت، باید طراحِ با تجربه و دانشمند سازه را طراحی کند.
بدیهی است که‌ طراح، باید برای خدمات مهندسی دستمزد دریافت کند. اما این سوال مطرح می شود که هزینه طراحی «یک متر مربع» سازه در آمریکا یا ژاپن چگونه است و همین دستمزد در کشور ما چگونه است؟

همیشه اعداد به شکل گویا سخن می گویند:

1. یک مترمربع ساختمان
حق الزحمه طراحی یک مترمربع از سازه (در شرایط فعلی ایران) باید در حدود بیست هزار تومان لحاظ شود.
به دلیل شرایط بد اقتصادی، در بسیاری از موارد، مهندسین کارهای طراحی را با حدود 10هزار تومان قیمت می دهند. در یکی از پروژه هایی که اخیرا مشاهده کردم تیم محاسبات، قیمت انجام کار را مترمربعی 6هزار تومان اعلام کردند(!؟). ولی در نهایت کارفرما‌، انجامِ محاسبات را به تیم دیگری داد که آنها کار را با 4هزار تومان انجام دادند (با تاسف بسیار)

2. طراحی سازه در آمریکا چگونه است؟
کارهای محاسبات سازه در آمریکا (برای سازه های معمولی) با قیمت مترمربعی حدودا 10دلار تا 20دلار انجام می شود. یعنی بجای مترمربعی 6هزار تومان باید 600هزارتومان در نظر گرفت. صدبرابر؟

ممکن است گفته شود که آنجا سایر درآمدها نیز به «دلار» است و این مقایسه نابجاست. ولی با روش دیگری می توانیم به مقایسۀ منطقی تری برسیم.

3. مقایسه نسبت "هزینه ساخت به هزینه طراحی"
هم اکنون در کشور ما هزینۀ ساخت (بدون لحاظ کردن قیمت زمین: فقط ساخت) بسته به نوع قاب (اینکه فولادی یا بتنی باشد) و بسته به تعداد طبقات (کوتاه مرتبه تا بلندمرتبه) و موقعیت جغرافیایی، متفاوت است ولی در شرایط فعلی از حدود مترمربعی 7 تا 20 میلیون تومان هزینه می شود.

اگر فرض کنیم مهندس سازه برای طراحی مترمربعی 10هزار ت بگیرد (که هرگز نمی گیرد) برای ساختمانی که مترمربعی 10 میلیون ت هزینه ساخت دارد، نسبت دو عدد 10ه ت به 10 م ت، «نسبت هزینه محاسبات» می شود.

درواقع، مانند این است که بگوییم که مالک (کارفرما) "یک هزارمِ هزینه ساخت" را به طراحی اختصاص می دهد.

4. وضعیت در آمریکا چگونه است؟
هزینه ساختِ یک مترمربع ساختمان (معمولی) در ایالتهای مرکزی حدود 2000 دلار است (این عدد در لس آنجلس حدود 3000 و در سانفرانسیسکو 4000 دلار است). اگر فرض کنیم کارفرما، مترمربعی 20دلار برای طراحی یک سازۀ معمولی در ایالتهای مرکزی هزینه کند، یعنی 1% از هزینه ساخت را به طراحی اختصاص می دهد.

عملا، ما در ایران در بهترین شرایطِ پرداخت، "یک هزارمِ" هزینه های ساخت را برای «ذهن-تجربه» در نظر می گیریم در حالی که در آمریکا «ارزش» حدودا پنج تا ده برابر (برای محاسبات) قایل می شوند.

در ژاپن گاه این عدد تا دو برابر مدل آمریکایی (یعنی 2%) هم می رسد.

5. علت چیست؟
دلایل متعددی برای این ارزان بودن و کم ارج بودنِ ذهن و محاسبات، می توان ذکر کرد اما یکی از مهترین دلایل این امر «فردمحور» بودنِ محاسبات است بجای «شرکت محور» بودن.

فردمحور بودن یعنی اینکه هر کسی که شهرت یا اعتباری پیدا می کند، برای خودش کار بگیرد و نقشه تحویل بدهد. فلان استاد دانشگاه یا فلان عضو شورای مرکزی نظام مهندسی و... اما نگاهِ "شرکت محور" به کار محاسبات ‌و طراحی (همانند ژاپن یا آمریکا) یعنی اینکه باور کنیم که طراحی، کارِ یک نفر نیست بلکه طراحی باید توسط یک "دفتر" انجام شود. دفتر «هویت» مهندسی دارد و سالهای طولانی کار تحويل داده.

دفتر یعنی اینکه ما قائل باشیم به اینکه جایی هست که در آنجا بلوغ مهندسی و تجربه مهندسی طیِ چند دهه نضج گرفته. مانند دفتری که فضل الرحمن خان در شیکاگو تاسیس کرد (و همچنان دارد کار می کند بعد از 3 نسل). دفتر مانند نیکِن سِکِّی در ژاپن که از 122 سال پیش تا امروز 5 نسل مهندس در آن کار کرده اند.

این باور اصلا در جامعه ما نیست. نگاه این است که یک پولی می دهیم و "فلانی" برایمان طراحی می کند.

6. فروش خدمات مهندسی به خارج از ایران
نکته ای که در این بحث باید به آن اشاره شود اینکه ما باید بتوانیم از این اختلافِ قیمت طراحی در داخل و خارج از کشور استفاده کنیم؛ از خارج از ایران کارِ محاسباتی گرفته و با تیمهای داخل کشور کار را انجام دهیم تا مهندسین ما از شرایط فعلی بیش از این متضرر نشوند.

عملا حصول یک سود 50 برابری ممکن است ولی این نباید انگیزۀ اصلی باشد. در این شرايط بد اقتصادی، این کار باعث خواهد شد تا نیروهای ما خدمات فنی در تراز بین المللی ارایه دهند و علاوه بر "بروز شدن"، روحیه و انگیزۀ کار محاسبات حفظ شود.

فراموش نکنیم که در آمریکا (با 4 برابر جمعیت ایران) 800هزار مهندسِ با پروانه اشتغال هست و در ایران 600هزار مهندس!

✅ @karkhone

چین و آمریکا آینه یکدیگرند. بخشی از جامعه هر یک در آرزوی دیگری شدن است. کمبود هر کدام نوعی دلباختگی به داشته های دیگری است. فراتر از یک رقابت سیاسی آنچه این دو را به یکدیگر می دوزد تنها ستیز صد ساله دو تفکر نیست. این جدال صرفا هماوردی دو اندیشه مارکسیسم و سرمایه داری نیست،
نهضتی اجتماعی و گسل هایی بی پایان از اعماق دنیای مدرن است که از قلب دو قدرت صنعتی می تپد .اما این اروپاست که در تب زایمان پردردش میسوزد.
‏وقتی مائو مرد و شیائوپنگ به قدرت رسید مسیر تاریخ برای اردوگاه کمونیسم دگرگون شد. خیلی مهم تر از پروسترویکا و گلاسنوست و بسیار شگرف تر از ۲۵ دسامبر ۹۱ .درهای چین که بر روی جهان باز شد عصر جدیدی در تاریخ آغاز شد که در آن روزها زیر سایه حمله شوروی به افغانستان خیلی به جشم نیامد. اما ۴ دهه بعد همزمان با شروع عصر پاندمی بر غرب نمایان شد.
چین امروز ابر سرمایه داری تمامیت خواه است که از بنیان کمونیسم به سانسور و تمامیت خواهی بسنده کرده و مانیفست های رفیق مائو را به دستگاه کاغذ خرد کن سپرده.
‏آمریکا ولی مسیر برعکس را پیمود. آن هراس جنون بار مک کارتی در دهه ۵۰ شاید ۷۰سال بعد باید نمود پیدا میکرد.
جنبش های مدنی هویت خواهانه و گسل های فرهنگی و اجتماعی با درهایی باز به روی میلیونها مهاجر جدید خاصیت تاریخی آمریکاست. اما آمریکای بعد از ۱۹۴۵ روز به روز بزرگتر و غول آساتر و لحظه به لحظه در سنگینی وزن رهبری جهان خم شد. حل تضادهای درونی لیبرال دموکراسی همگام با جنگ های منطقه ای و هراس از قارچ هسته ای روسی از سه نسل آمریکایی مردمانی ساخت غوطه ور در یک پیله درونی و وحشت زده از هر آنچه ورای اقیانوس برقرار است. ترس وسواس گونه از کمونیسم دهه ۶۰ امروز به هم آغوشی متهورانه بدنه جنبش های اجتماعی با جریان چپ نو و همنوایی با منادیان تبعیض مثبت در قبال هویت خواهان جدید رسیده است.جریانی که اگر چه در بطن فکری خود وامدار چین نیست و به نوعی یک بدعت نوین در تفکر چپ نو با تکیه بر اقلیت هاست. اما خواسته یا ناخواسته بخشی از طیف نیروهایی را تضعیف میکند که در پی مقابله با چین برنامه دارند‌.
مشکل اکثر اندیشمندان چپ آمریکایی در اینست که آمریکا را نقطه آغاز و پایان هر رخداد جهانی میدانند و نتیجه میگیرند که مسائل راه حل درونی آمریکایی دارد از همین رو دوباره خواهان نوعی دکترین مونروئه اند. آنها کنش ها را از واشنگتن و واکنش ها را در سایر قدرتها می بینند و چاره را در قطع زنجیره از مرحله کنش می دانند.
‏مقارن همین احوال حزب کمونیست چین به صدق پیش بینی مائو رسیده است. سوسیالیسم خالص زنگ استحاله درونی را به صدا درآورده . رونق تجارت با جهان و ورود به بازار آزاد ناخواسته از مردمان حرف گوش کن مصرف کنندگانی تنوع طلب و مطالبه گر ساخته که فقط با دیوار سانسور و با ماشین پروپاگاندا قابل مهارند‌. اما هر چه این درآمیختگی با جهان بیشتر میشود حفظ محدودیتها سخت تر میشود و هر چقدر شانگهای بیشتر شبیه نیویورک میشود جمعگرایی و تلاش مشترک به سیل فردگرایی و مطالبه گرایی از نوع لیبرال میرسد. فلسفه وجودی حزب آنقدر کم رنگ میشود که دیگر وجودش محل سوال میشود. حزب از این واقعیت آگاه است. در نتیجه بر روی کشکمش های عقیدتی در ممالک غرب سرمایه گذاری میکند تا نیروهایی که ممکن است از خارج چین استحاله درونی را تقویت کنند به زمین بزند.
در دست معترضان می چرخد . با همان سرعت که ملت های اروپای شرقی و آخرین بقایای چین ملی میکوشند خود را به صخره آمریکا الصاق کنند ملل اروپای غربی با طعم شیرین ۸ دهه آرامش مطلق با انزجار از هر آنچه از انسوی اتلانتیک می آید با روسیه پوتین تخته نرد انرژی بازی میکنند و با رییس شی والس افتخاری می روند.
‏به همان میزان که نخبگان چینی نمیتوانند بین آینده لیبرالیزه شده خود و ماهیت کمونیست نظام حاکم ارتباط منطقی برقرار کنند و به ورطه استحاله درونی می افتند، طیف نخبگان پیشرو آمریکایی پیرو چامسکی میکوشند جهانی بسازند که در آن آمریکا کسی را اذیت نکند به جایی لشگر نکشد. با توتالیترها مهربان باشد و به جای تلاش بر حفظ میراث جفرسون حقوق اقلیت های جنسی و نژادی و جنسیتی را با تبعیض مثبت احیا کند. غرق شدن در این مطالبات مدنی افسار سیاست خارجی را به دست نازک دلان حساس سپرده است.
قلب این تضاد در اروپا می تپد که امروز دو حد شرقی و غربی اش به شکل وارونه جنگ سرد تغییر قطب داده اند و تنها کشوری که در این بازی هنوز به مقدار کمی یک قطب خودخوانده باقی مانده بریتانیاست که نه چون فرانسه غرق در جنبش های چپ سنتی است و نه چون آلمان مملو از احزاب پیشرو.‌ اروپا قاره ای است که اکنون دغدغه ساکنان نیمه غربی اش خنده تلخ به لبان ساکنان نیمه شرقی می نشاند و خطر سقوط نیمه شرقی اش کوچک ترین تکانی به شهروندان نیمه غربی اش نمیدهد.

ادامه مطلب

✅ @karkhone

‏آمریکا مدام به تحریم گاز ‎روسیه تهدید می‌کند، اما تا کنون درباره احتمال تحریم نفت سکوت کامل کرده. دلیلش این است که روسیه بعدِ مکزیک و کانادا و بالاتر از عربستان، سومین تامین‌ کننده نفت آمریکاست و ۷٪ کل نیاز این کشور را برآورده می‌کند. با تورم ۷,۵ درصدی فعلی آمریکا تحریم نفت روسیه کمی دشوار می‌شود. اروپا اما به گاز روسیه وابسته‌ است. این باعث انتقاد اروپایی‌ ها شده. سخنگوی اقتصادی فراکسیون سوسیال دموکرات‌ها در پارلمان آلمان گفته «آنهایی که مدام از توقف نورداستریم ۲ می‌گویند باید در مورد واردات نفت از روسیه هم تجدیدنظر کنند!»

✅ @karkhone

کارآفرینی و مکانیسم قیمت‌ها

در دانش اقتصاد، «مکانیسم قیمت‌ها» مهم‌ترین عامل تخصیص بهینه‌ی منابع تولید شمرده می‌شود، به طوری که منشأ ناکارآیی کمونیسم را در دشمنی‌اش با مکانیسم قیمت‌ها جستجو می‌کنند. علیرغم اهمیت این مکانیسم در کارآیی تخصیصی، خوب است بدانیم که اشخاص آنتروپرنور یا کارآفرین - سودجویان ریسک‌پذیری که منابع کمیاب اقتصادی را از مصارف کم‌ارزش به پرارزش بازتخصیص می‌دهند - از سیگنال‌های قیمتی پیروی کورکورانه نمی‌کنند. آنها منتظر تغییر قیمت‌های نسبی نمی‌نشینند تا تصمیمات اقتصادی‌شان را با آن تطبیق دهند، بلکه از همین امروز تغییرات آینده را پیش‌بینی می‌کنند. به عنوان مثال، بسیاری از مدیران توانمند کسب‌وکار، از محل سود فعالیت‌های پربازده‌ی شرکتشان به فعالیت نوپای شرکت سالیان سال 'یارانه' می‌دهند تا این فعالیت پرورش پیدا کند و روزی به سودآفرینی برسد (موسوم به یارانه‌دهی میان‌بخشی؛ Cross-Subsidization). سیگنال‌های قیمتیِ بازار به چنین مدیرانی علامت می‌دهد که به فعالیت‌های سنّتی‌تان که بیشترین بازدهی را نصیبتان می‌کند بچسبید. این فعالیت پربازده است چرا که بیشترین ارزش را برای جامعه می‌آفریند. به فعالیت نوپای بی‌بازده‌تان یارانه ندهید که منابع را هدر می‌دهد. اما مدیران «نوآفرین» و «آینده‌نگر» گوششان بدهکار چنین سیگنالی نیست.

مثال بارزش شرکت نوکیاست. نوکیا در آغاز کارش یک کسب‌وکار الوارسازی بود که از محل درآمد الوار ۱۷ سال به فعالیت نوپا و بی‌بازدهِ تولید الکترونیکش یارانه داد تا به سودآوری برسد. به طور مشابه، شرکت سامسونگ نیز از محل درآمد نساجی و پالایش نیشکرش یک دهه به بخش تولیدات الکترونیکش یارانه داد تا سودآور شود. این دو شرکتِ آنتروپرنور نه از طریق پیروی منفعلانه از قیمت‌ها، که با سبقت‌گیری از روند سازوکار قیمت‌ها به تخصیص بهینه‌ی منابع دست یافتند.

همین نگرشِ 'نوآفرینانه' (Entrepreneurial) که مدیران توانمند کسب‌وکار دارند را می‌توانیم از سطح بنگاه اقتصادی فراتر ببریم و به 'سطح کشور' بسطش دهیم. برای مثال، کشورهای در حال توسعه صرفاً نمی‌توانند به مکانیسم قیمت‌های بازار تکیه کنند. مکانیسم قیمت‌ها همانطور که به سامسونگ و نوکیا سیگنال می‌داد که به فعالیت درآمدزای سنّتی‌تان بچسبید و در فعالیت جدید و پرریسکِ الکترونیک هزینه نکنید، به کشورهای در حال توسعه نیز سیگنال می‌دهد که به فعالیت‌های با ارزش افزوده‌ی پایین‌تان (مثل تولید کالای خام) تکیه کنید و سمت فعالیت‌های جدید (تولید کالای صنعتی) نروید که ریسک هدررفت منابع را به همراه دارد. اما همین فعالیت‌های سنتی است که آنها را کم‌درآمد نگه داشته. برای خروج از این وضعیت آنها را راهی جز ورود به فناوری‌ها و فعالیت‌های جدید اقتصادی ندارند که این مستلزم همکاری بخش عمومی و خصوصی این کشورهاست.

✅ @karkhone

«انقلاب سفید از بالا» سر زبان‌ها افتاد و‌چیزی نگذشت که کار شاه به سد «روحانیان» خورد، … .
اما آن اصلاحات ارضی که شاه برنامه‌ریزی کرده بود، تنها در برابر مقاومت روحانیان قابل اجرا بود؛ روحانیانی که همواره بر اهمیت اجتماعی املاک «کلیسایی» (موقوفات در اختیار روحانیان) تاکید و در کل از اصل مالکیت خصوصی پشتیبانی می‌کردند.
در اینجا شاه ابایی نداشت که آخوندها را «مفت‌خور» بنامد و معافیت طلبه ‌های حوزه‌های علمیه از خدمت نظام را برچیند. در برابر قیام طلاب در «شهر مقدس» قم نیروی نظامی به خدمت گرفت و یکی از طلبه‌ها به شهادت رسید.

در پی «انقلاب سفید» صدها هزار نفر از کارگران و دهقانانی که حضورشان در روستاها زاید بود، به سوی شهرها، به خصوص به سوی تهران، سرازیر شدند و‌ در بیغوله‌هایی ساکن شدند که با شمال شهر پایتخت، جایی که پیوسته شکل و‌شمایل «غربی‌تری» به خود می‌گرفت، نهایت تضاد ممکن را داشت.




✅ @karkhone

تأثیر فناوری‌های جدید بر ساختار اشتغال

| رضا امیدی

دنی رودریک؛ رییس انجمن بین‌المللی اقتصاد، گزارشی از نشست اخیر این انجمن در پروجکت سندیکیت منتشر کرده است. در سال‌های اخیر بحث تأثیر فناوری‌های جدید بر ساختار طبقاتی و نابرابری‌های اقتصادی و اجتماعی چه در درون کشورها و چه در بین کشورها به موضوع مهمی در حوزۀ مطالعات نابرابری تبدیل شده است. در ادامه، بخش‌هایی از یادداشت را می‌خوانید:

برای کشورهای درحال‌توسعه، توانایی انطباق با فناوری‌های جدید مزایای مهمی به همراه دارد، اما باید در نظر داشت که این فناوری‌ها در کشورهای پیشرفته توسعه یافته‌اند؛ کشورهایی که مهارت و سرمایۀ فراوانی دارند.

از نظر فرانسیس استوارت به نظر می‌رسد کشورهای شرق آسیا با صنعتی‌شدن صادرات‌محور تاحدزیادی نگرانی‌ها دربارۀ نقش تولید در ایجاد مشاغل و بهبود استانداردهای زندگی در کشورهای فقیرتر را رفع کرده‌اند. کرۀ جنوبی، تایوان، و چین مسیری را برای خروج از فقر ترسیم کرده‌اند و با سرعت بی‌سابقه‌ای رشد کرده‌اند و صنایع مدرن، نیروی کار روستایی را برای اشتغال مولدتر جذب کرده‌اند. اما امروزه صنعتی‌شدن صادرات‌محور مانند گذشته پیش نمی‌رود. فناوری‌های تولیدی به‌طور روزافزونی مهارت‌محور شده‌اند و اتوماسیون و سایر اشکال فناوری از سهم نیروی کار در تولید کاسته‌اند.

دارون عجم‌اوغلو در این نشست تأکید کرد رقابت جهانی، قدرت روبه‌افزایش شرکت‌ها نسبت به کارگران، و معافیت‌های مالیاتی برای سرمایه، همگی فناوری‌های حذف نیروی کار را تشویق کرده‌اند. این خبر بدی برای کشورهای درحال‌توسعه است، زیرا مزیت نسبی آنها در تولید کالاهای کاربر است. اقتصادهای با درآمد پایین و متوسط تحت تأثیر صنعت‌زدایی زودهنگام قرار گرفته‌اند و شاهد سقوط و کاهش سهم اشتغال تولیدی هستیم. حتی در جاهایی که صنعتی‌شدن با شتاب ادامه دارد، رشد اشتغال در شرکت‌های مدرن و بزرگ‌مقیاس ضعیف شده است. این روند همچنین تنش‌هایی را بین الزامات انتقال فناوری و برابری در بازار کار ایجاد می‌کند.

یکی از محورهای اصلی بحث میزان انعطاف‌پذیری تولیدکنندگان در بکارگیری فناوری‌های متناسب با شرایط محلی بود. جهانی‌سازی و گسترش زنجیره‌های تأمین فرامرزی امکان انطباق با فناوری را کاهش داده است. همان‌گونه‌که اریک ورهوگن اشاره کرد محصولات باکیفیت بالاتر معمولاً با تکنیک‌های سرمایه‌برتر و مهارت‌برتر مرتبط‌اند. شرکت‌ها در کشورهای درحال‌توسعه نمی‌توانند به شیوه‌های کاربرتر عمل کنند و درعین‌حال بتوانند نیازهای شرکت‌ها یا مشتریان عمدۀ بین‌المللی را تأمین کنند. ورهوگن هشدار می‌دهد که حتی در جایی که امکانی برای انعطاف‌پذیری وجود دارد، عدول از هنجارهای جهانی می‌تواند شرکت‌های محلی را به مسیر فناوری‌های ضعیف‌تر هل دهد.

علاوه‌براین، شواهد زیادی وجود دارد مبنی‌بر اینکه جهت‌گیری نوآوری به سوی مشوق‌های غالب است. برای مثال، جکوب ماسکونا و کارتیک ساستری در کار اخیرشان نشان داده‌اند که چگونه پیشرفت‌های بیوتکنولوژی در کشاورزی بر پاتوژن‌های محلی خاص تمرکز یافته و باعث شده که این تکنولوژی کمتر به مناطقی که به‌لحاظ اقلیمی و محیط زیستی نیاز بیشتری دارند انتقال یابد. عجم‌اوغلو به افزایش قابل‌توجه تحقیقات در زمینۀ انرژی‌های تجدیدپذیر در ایالات متحده اشاره کرد که برنامه‌های دولت و فشارهای اجتماعی انگیزه‌های بخش خصوصی را تغییر داده‌اند. و تشویق توسعۀ فناوری‌های نظامی همیشه بخشی از زرادخانۀ سیاست‌گذاری دولت‌ها بوده است.

سؤال این است که آیا می‌توان تلاش مشابهی را برای تشویق نوآوری دوستدار کار ایجاد کرد. خواه ربات‌های همکار در تولید باشند که به‌جای اینکه جایگزین نیروی کار باشند با انسان‌ها کار می‌کنند، یا ابزارهای هوش مصنوعی که به معلمان یا پرستارها امکان می‌دهد که عملکرد ماهرانه‌تر و تخصصی‌تری داشته باشند. مهم این است که بر چنین نمونه‌هایی تمرکز کنیم و این جهت‌گیری جدید را در سیاستگذاری‌های نوآوری تضمین کنیم.

شاید انتظار زیادی است که از کشورهای دارای فناوری پیشرفته بخواهیم که منافع اقتصادهای فقیرتر را در طراحی فناوری‌های جدید در نظر بگیرند. اما کشورهای توسعه‌یافته هم باید بدانند که در معرض ناامنی اقتصادی، قطبی‌شدن بازار کار، ازبین‌رفتن مشاغل باکیفیت، و زیان‌های اجتماعی و سیاسی ناشی از این روند قرار دارند. به نظر راهکار واضح است: تغییر جهت دادن مسیر فناوری به سمت نیازهای جامعه، به‌جای انتظار از جامعه برای انطباق با فناوری. این راهکار باید به همان اندازه که برای کشورهای درحال‌توسعه اهمیت دارد، در اولویت اقتصادهای پیشرفته هم قرار گیرد.


✅ @karkhone

ما و افتضاح بانک جهانی در شاخص سهولت کسب و کار

| علی سرزعیم

من مدتهاست دیگر با شاخصهای جهانی که رتبه بندی کشورها را ارائه می کند کار نمی کنم و به آنها عمیقا بدبین بوده و هستم. دستکم مشاهده کردم که در اکثر آنها تعمداً ایران جزو بدترین کشورهای خاورمیانه و اسرائیل، بحرین و امارات جزو برترینها رتبه بندی می شود. گاه ایران پایین تر از اردن قرار داده می شود که با هیچ عقل و منطقی جور در نمی آید.

البته لیستهایی که در آن ایران در ردیف آخر باشد برای تحقیر خودمان و تخطئه حکومت جذاب است. اینکه هی توی سر خودمان بزنیم و خودمان را ملامت کنیم کاسبی بدی نیست؛ لااقل امروزه در نزد توده مردم وجاهت و اعتبار می آورد. اما اگر مسئولیت حرفه ای ما ابراز حقیقت باشد فارغ از خوشایندها و بدآیندها به نظرم نباید به جایگاه ایران در این رتبه بندیها خیلی اعتنا کرد. البته این به معنی غفلت از وضعیت نامناسب خودمان نیست ولی قطعا در ته جدول رتبه بندیهای جهانی نیستیم (به جز تورم) هرچند اینها چنین ادعا کنند.

این روزها تشت رسوایی شاخص سهولت کسب و کار بانک جهانی علنی شده است و مشخص شده که پول برخی کشورها چه ها نکرده است. قرار است بانک جهانی شاخص جدیدی ارائه کند و کاسبان ترجمه، توزیع و فروش این شاخصها البته ناچارند متاع جدیدی پیدا کنند. به نظرم باید سطح خودمان را بالاتر ببریم هم در عرضه مطالب و هم در شنیدن مطالب و در آن ساده دلی همیشگی ایرانی نسبت به بی طرفی و حرفه ای بودن عملکرد این سازمانها قدری تجدیدنظر کنیم.

✅ @karkhone

فدرال‌ رزرو در بن‌بست

درحالی که سرعت افزایش قیمت‌ها در آمریکا به بالاترین حد در تقریبا 40سال اخیر رسیده،فدرال‌رزرو تحت فشار بوده تا تورم را مهار کند.جروم پاول، رییس فدرال‌رزرو از افزایش نرخ بهره آمریکا برای کاهش تورم در ماه مارس خبر داده است.

نرخ بالاتر بهره وام بانکی می‌تواند به مقابله با تورم کمک کند چراکه،تقاضا برای کالاهایی مثل خودرو و مسکن را کاهش می‌دهد.این موارد از عوامل اصلی تورم در آمریکا هستند که اکنون بسیار بیشتر از آنچه که بانک مرکزی انتظار داشت،ادامه یافته است.با این حال افزایش نرخ بهره خطر کاهش بیش از حد فعالیت اقتصادی را نیز به همراه دارد.

افزایش نرخ بهره دلهره‌آور است زیرا بسیاری از کشورهای جهان به عصر پول تقریبا رایگان عادت کرده‌اند.از میان اعضای گروه 7 هیچ بانک مرکزی‌ای در بیش از یک دهه نرخ بهره را بالای 5.2% تعیین نکرده است.در سال 1990 نرخ بهره در همه آن کشورها بالای 5% بوده است.

تامین مالی ارزان به عنوان یکی از ویژگی‌های پاک‌نشدنی از اقتصادهای ثروتمند به نظر می‌رسد.این موضوع به دولت‌ها اجازه داده است کسری‌های فوق‌العاده داشته باشند، قیمت دارایی‌ها را به بالاترین حد نجومی سوق داده و سیاستگذاران را مجبور کرده است که به ابزارهای دیگری مانند خرید اوراق قرضه و چک‌های محرک برای حمایت از اقتصاد در طول رکود دست یابند.

به همین دلیل است که افزایش قیمت‌ها در 18 ماه گذشته برای فدرال‌رزرو و سایر بانک‌های مرکزی شگفت‌انگیز بوده است.در آمریکا تورم قیمت مصرف‌کننده به 7% رسیده است و تاثیر این فشار جدا از گذرا بودن،به دستمزدها وارد می‌شود،همزمان این ایده که قبوض افزایش می‌یابد در انتظارات خانوارها و شرکت‌ها مطرح می‌شود.

سرمایه‌گذاران انتظار دارند حتی بانک مرکزی اروپا که بیش از یک دهه است نرخ‌ها را افزایش نداده است،امسال دو بار این کار را انجام دهد.با این حال همه نگاه‌ها به آمریکا و جروم پاول دوخته شده است.این امر تا حدی به این دلیل است که آنها نقش مسلط در سیستم مالی جهان دارند،اما دلیل اصلی این است که تورم آمریکا بالاست و فدرال‌رزرو از این روند عقب مانده است.

ماه‌هاست که با خرید اوراق قرضه و نگه داشتن نرخ‌های بهره در سطح 25.0-0%، اقتصادی را تحریک می‌کند که در حال حاضر در نقطه جوش است.فدرال‌رزرو می‌گوید قصد دارد تا سال 2024نرخ‌های بهره را به حدود 2% برگرداند،اکثر تخمین‌ها از سطح خنثی آنها دور از دسترس نیست،که در تئوری نه اقتصاد را تحریک می‌کند و نه آن را عقب می‌اندازد.

بنابراین محتمل‌ترین چشم‌انداز افزایش یک سال یا بیشتر نرخ بهره در آمریکا به شدت بیشتر از آنچه است که فدرال‌رزرو تاکنون نشان داده است.برخی پیش‌بینی‌کنندگان تخمین می‌زنند که فدرال‌رزرو در سال 2022 نرخ‌ها را 75.1%افزایش می‌دهد که بیشتر از هر زمان دیگر از سال 2005است.

درطولانی‌مدت چطور؟سیاست پولی حول نرخ بهره خنثی است،نرخ پول مورد نیاز برای متعادل کردن اشتهای جهانی برای پس‌انداز و تمایل به سرمایه‌گذاری.این یک متغیر اساسی است که بانک مرکزی کنترل کمی بر آن دارد.

در طول 20سال گذشته،این نرخ خنثی اساسی به طور پیوسته کاهش یافته است، زیرا پس‌انداز و سرمایه‌گذاری از رکود خارج شده است.افزایش پس‌انداز جهانی، که در ابتدا به دلیل انباشت ذخایر در اقتصادهای آسیایی ایجاد شد،به این معنی بود که مقادیر هنگفتی از پول هر بازدهی،هر چند ناچیز یا مخاطره‌آمیز را دنبال می‌کرد.در همین حال، شرکت‌هایی که پس از بحران مالی جهانی 2009-2007آسیب‌دیده بودند،تمایلی به سرمایه‌گذاری نداشتند.

بدهی‌های جهان به 355%تولید ناخالص داخلی رسیده است و شرکت‌ها و خانوارها را نسبت به افزایش حتی اندک نرخ حساس‌تر کرده است.نمونه‌های کمی وجود دارد که بانک‌های مرکزی تورم را آرام کنند بدون اینکه اقتصاد دچار رکود شود.آخرین باری که تورم آمریکا از بیش از 5% بدون رکود کاهش یافت بیش از 70سال پیش بود.مبارزه با تورم می‌تواند جهان را در رکود قرار دهد.اگر این طور باشد،چشم‌انداز اینکه روزی نرخ‌ها دوباره کاهش پیدا کنند،تنها تسلی‌بخش خواهد بود.

✅ @karkhone

برادران پا شدن رفتن با سانگ یانگ کره جنوبی قرارداد بستن برای مونتاژ وانت و شاسی‌بلند. شرکتی که کاملا ورشکسته‌ست و مقدار بدهیش از کل سرمایه‌ش تجاوز کرده و احتمال داره از بورس کره بیرون بیاد. شرکتی که به کارگرانش دو سال مرخصی با حقوق داده تا برن بشینن خونه، چون اینجوری کمتر ضرر میده!
دقیقا همون اشتباهی که ایران‌خودرو ۵۵ سال پیش انجام داد.
وقتی فکر می‌کنند هدف اقتصاد ایجاد شغله، این تصمیمات احمقانه هم هی تکرار میشن.

✅ @karkhone

بگذار اوکراین را بگیرد. چه باک!

| محمدرضا اسلامی

جو بایدن از ژانویه گذشته به عنوان رئیس جمهور آمریکا آغاز به کار کرد. از آن روز، توجه ذهنی دموکراتها به «مسئله روسیه» را می توان در انتخاب رئیس سازمان سیا (CIA) متجلی دید.

در روند اتفاقات اخیر روسیه، جو بایدن و بزرگانِ حزب دموکرات، به شدت تحت تاثیر دیدگاههای سازمان سیا بوده اند و حتی برخی از سفرهای اخیر رئیس سیا به مسکو در خبرها رسانه ای شد. لذا ضروری است که برای دریافت دیدگاه دموکراتها به موضوع، قدری به دیدگاههای فعلی سیا در خصوص روسیه توجه کنیم.

ابتدا به این سوال بپردازیم که رئیس سازمان CIA کیست و گذشته اش چیست؟

سازمان امنیت مرکزی آمریکا یا سی.آی.ای، اسمی است که ممکن است به آن (با توجه به گذشته اش) صرفاً از منظر "سازمان" نگاه کنیم و چندان به "نقش اشخاص" در آن نپردازیم. اما اتفاقات اخیر و نقش فعال آقای ویلیام برنز بهانه ای است که به موضوع از منظر "منابع انسانی" نگاهی کنیم.

نکته اول در این بحث این است که بدانیم او قبلا یک دیپلمات (با سابقه) بوده است. بِرنز سفیر آمریکا در روسیه و اُردن بوده، و این نکته از این منظر جالب توجه است که بایدن کسی را به عنوان «رئیس سازمان امنیت کشور» انتخاب کرد که (با مدرک دکترای روابط بین الملل از دانشگاه آکسفورد) "مسکو" را به خوبی می شناسد؛ ولی شناختش از روسیه نه از روی کتابها و مقالات، بلکه از روی حضورِ میدانی در قامتِ یک دیپلمات در روسیه بوده است.

به عنوان نکته دوم به این سوال بپردازیم که دیدگاههای این ولیام برنز در خصوص اوکراین و روسیه چگونه است؟
یکی از بهترین زمانها برای شناخت انسانها وقتی است که فرد از قدرت به کنار افتاده باشد. این فایل صحبتهای ولیام برنز با مجری برنامه هاردتاک می تواند قطبنمای بسیار خوبی برای شناخت رئیس فعلی سازمان CIA باشد:

لینک (انگلیسی)
لینک (فارسی) *توجه: کل آمار بازدیدها فقط 7000 نفر!

نکته سوم-چرا این فایل را باید امروز شنید؟
چون که این گفتگو با استیون سَکِر در مقطع زمانی خاصی بود. در واقع در زمانی که ترامپ در «اوجِ موفقیت» بود و وضعیت «اشتغال» در آمریکا در بهترین حالت ممکن بود و هیچ کس حتّی تصورش را هم نمی کرد که ممکن است «ویروسی» به اسم کرونا پیدا شود و اقتصاد و... همه چیز را به چالش بکشد.

در واقع، در مقطع زمانیِ ضبط این برنامه، هیچ کس به مخیله اش نمی آمد که «ترامپ یک دوره ای شود!» (حتی بحث بر سر این بود که بعد از ترامپ ممکن است دخترش کاندیدا شود). در «آن روز» و در آن شرایط، این آقای دیپلمات بازنشسته (پس از عمری تلاش در وزارت خارجه)، دارد با مجری بی بی سی درباره اشتباهات آمریکا در گذشته و آیندۀ کشور سخن می گوید.

مانند این است که به یک مصاحبه ویدئویی گوش کنیم که در سال 1387 جواد ظریف دارد حرف می زند [در دورانِ «اوج» احمدی نژاد] و آن ظریفِ بازنشسته، هیچ امیدی هم ندارد که احمدی نژاد یک دوره ای بشود! ولی...گذرِ ایام طوری ورق بخورد که جواد ظریف بشود «وزیر اطلاعات ایران» !

نکته چهارم-سیا و اوکراین
در این گفتگو مشخصا نگاه و درک رئیس فعلی سیا به مسایل دنیا و «نقد ناتو» را ببینیم. (و البته همزمان مقایسه کنیم با تکه چوبِ سرد و بی احساسی مانند سرگی لاوروف وزیر خارجه روسیه)
جالب اینجاست که سرگی لاوروف به شکل عجیبی "متناظر" با ویلیام برنز محسوب می شود. بِرنز سالها دیپلمات بوده و بخش مهمی از کارش در مسکو بوده و لاوروف هم سالها دیپلمات بوده و بخش مهمی از کارش در نیویورک بوده است!

*نکات جالب در این گفتگو:
-صراحت در اشاره به اشتباهات آمریکا در گسترش ناتو
- اشاره به افول قدرت آمریکا
- لزوم "باور" به کاهش قدرت آمریکا
- لزوم تغییر روش وزارت خارجه در مواجه با اطلاعات و تغییر رویکردهای سنتی
و ...

می خواهد بگیرد، بگذار بگیرد!
اما بازگردیم به ماجرای اوکراین. نوع نگاهِ بزرگان دموکرات، امروز کاملا متفاوت با آمریکای سال 2001 است. امروز ذهنیت و موضعِ بخشی از سیاسیون در برابر این اتفاقات چند روز آینده، چیزی در این حدود است:
بگذارید به اوکراین حمله کند. اگر این فرد (پوتین) اینگونه احساسِ قدرتمند بودن می کند، بگذارید بکند.
یک سرزمین به مساحت سرزمینش اضافه شود.
بگذار ۴۲ میلیون نفر عائله و رعیت، به انبوهِ جمعیتش اضافه شود. (جنگهای دو دهه گذشته آموخت که) اصلِ ماجرا چیز دیگری است. اصلِ ماجرا در دنیای امروز اقتصاد است و ساختارها، نه اضافه کردن به مساحت کشور. در دنیای امروز، مساله اصلی شکوفاییِ «منابع انسانیِ با کیفیت» است و نه اضافه کردن فله ای و میلیونی به جمعیت.

روزگارِ افزودنِ به مساحتِ سرزمین، سپری شده! اما اگر او چنین می خواهد بگذارید تا بخواهد. روزگار، روزگار جدید است، و آمریکا حتی سرزمین «پس هم می دهد». آمریکا مساحت افغانستان و عراق را هم نخواست و رها کرد...

✅ @karkhone

مصورسازی برای نشان دادن ابعاد


ذهن ما در فهم اعداد بسیار بزرگ و بسیار کوچک مشکل دارد.

یکی از روشهای تقلیل این ضعف، استفاده از مصور سازی است.

در ویدئوی فوق، ابعاد شرکتهای بزرگ دنیا (عمدتا‌ آمریکایی) به تصویر کشیده شده است. بزرگترین شرکتهای بورسی ایران در چنین تصویری اصلا قابل دیدن هم نیستند! (کل شرکتهای بورس ایران کمتر از 80 میلیارد دلار ارزش دارد!)

وقتی ابعاد خودمان را بدانیم، موضعگیری‌های بهتری خواهیم داشت! البته روی دیگر سکه این است که نیروهای عظیمی برای محافظت از این ثروت‌ها وجود خواهند داشت!

✅ @karkhone

‍ تکنوکرات‌ها صنعتی‌سازی را بر توسعه‌ی کشاورزی اولویت می‌دادند. این تعصّب نسبت به صنعتی‌سازی عمیقاً در سازمان برنامه وجود داشت، چنانکه رضا نیازمند، که یکی از اعضای اداره‌ی فنّی در آن زمان بود، بدان اشاره می‌کند: «ما یا مهندس تولید بودیم یا اقتصاددان؛ ما هیچ چیزی درباره‌ی کشاورزی نمی‌دانستیم... حتّی یک نفر از ما را برای تحصیل در زمینه‌ی توسعه‌ی کشاورزی نفرستاده بودند.»

«سوم آنکه، تکنوکرات‌ها معتقد بودند که مدرنیزاسیون اقتصادی ایران باید توسّط بخش خصوصی هدایت شود. آن‌ها، هم‌عقیده با روستو، فکر می‌کردند که کار اصلی دولت «حلّ مشکل کارآفرینی در مرحله‌ی جهش است». این مستلزم آن بود که دولت ظهور طبقه‌ی نوین سرمایه‌داران «مدرن»، در ایران را، که مایل به ریسک‌پذیری و واردات تکنولوژی جدید از غرب بودند، حمایت کند. شایان ذکر است که در اوایل دهه‌ی ۱۹۵۰، ایران، در مقایسه با کره جنوبی، تایوان، برزیل، و هند، بخش خصوصی مدرن ضعیفی داشت. تکنوکرات‌ها استدلال می‌کردند که غنی‌سازی طبقه‌ی سرمایه‌دار مدرن در ایران به سود کلّ جامعه خواهد بود، چراکه اقتصاد را از مرحله‌ی جهش عبور می‌دهد و چرخه‌ی خودتقویت‌کننده‌ی انباشت سرمایه‌ی خصوصی و رشد اقتصادی را به‌وجود می‌آورد. اظهارات زیر از فرمانفرماییان جذابیّت ایدئولوژی «نشت اقتصادی» را در میان تکنوکرات‌ها نشان می‌دهد: «ما به نیاز به رشد باور داشتیم و در دفاع از این تز، که هرگاه رشد داشته باشیم، آهسته آهسته منافع شروع به «نشت» به دیگر طبقات می‌کنند و در بلندمدّت توزیع درآمد ارتقا می‌یابد، به مقامات اقتصادی جهان استناد می‌کردیم.» رضا نیازمند به‌طور مشابه یادآوری می‌کند که: «کار ما میلیونر ساختن افراد بود. بدون میلیونرها کشور توسعه نخواهد یافت.» بنابراین، همچون اغلب اقتصاددانان توسعه در آن زمان، برنامه‌ریزان ایرانی تصوّر می‌کردند که نابرابری درآمد برای مراحل اوّلیّه‌ی توسعه ضروری است.»

پ.ن: تصویر هیچ ربطی به متن ندارد و تدارک دهنده رقعه حاضر سعی بر آن دارد که اندرزی باشد برای فهم بهتر قضیه حمار در مسیر رستگاری!
مشاهده نمونه های بیشتر جهت پند بهتر.

✅ @karkhone