‏آمریکا مدام به تحریم گاز ‎روسیه تهدید می‌کند، اما تا کنون درباره احتمال تحریم نفت سکوت کامل کرده. دلیلش این است که روسیه بعدِ مکزیک و کانادا و بالاتر از عربستان، سومین تامین‌ کننده نفت آمریکاست و ۷٪ کل نیاز این کشور را برآورده می‌کند. با تورم ۷,۵ درصدی فعلی آمریکا تحریم نفت روسیه کمی دشوار می‌شود. اروپا اما به گاز روسیه وابسته‌ است. این باعث انتقاد اروپایی‌ ها شده. سخنگوی اقتصادی فراکسیون سوسیال دموکرات‌ها در پارلمان آلمان گفته «آنهایی که مدام از توقف نورداستریم ۲ می‌گویند باید در مورد واردات نفت از روسیه هم تجدیدنظر کنند!»

✅ @karkhone

کارآفرینی و مکانیسم قیمت‌ها

در دانش اقتصاد، «مکانیسم قیمت‌ها» مهم‌ترین عامل تخصیص بهینه‌ی منابع تولید شمرده می‌شود، به طوری که منشأ ناکارآیی کمونیسم را در دشمنی‌اش با مکانیسم قیمت‌ها جستجو می‌کنند. علیرغم اهمیت این مکانیسم در کارآیی تخصیصی، خوب است بدانیم که اشخاص آنتروپرنور یا کارآفرین - سودجویان ریسک‌پذیری که منابع کمیاب اقتصادی را از مصارف کم‌ارزش به پرارزش بازتخصیص می‌دهند - از سیگنال‌های قیمتی پیروی کورکورانه نمی‌کنند. آنها منتظر تغییر قیمت‌های نسبی نمی‌نشینند تا تصمیمات اقتصادی‌شان را با آن تطبیق دهند، بلکه از همین امروز تغییرات آینده را پیش‌بینی می‌کنند. به عنوان مثال، بسیاری از مدیران توانمند کسب‌وکار، از محل سود فعالیت‌های پربازده‌ی شرکتشان به فعالیت نوپای شرکت سالیان سال 'یارانه' می‌دهند تا این فعالیت پرورش پیدا کند و روزی به سودآفرینی برسد (موسوم به یارانه‌دهی میان‌بخشی؛ Cross-Subsidization). سیگنال‌های قیمتیِ بازار به چنین مدیرانی علامت می‌دهد که به فعالیت‌های سنّتی‌تان که بیشترین بازدهی را نصیبتان می‌کند بچسبید. این فعالیت پربازده است چرا که بیشترین ارزش را برای جامعه می‌آفریند. به فعالیت نوپای بی‌بازده‌تان یارانه ندهید که منابع را هدر می‌دهد. اما مدیران «نوآفرین» و «آینده‌نگر» گوششان بدهکار چنین سیگنالی نیست.

مثال بارزش شرکت نوکیاست. نوکیا در آغاز کارش یک کسب‌وکار الوارسازی بود که از محل درآمد الوار ۱۷ سال به فعالیت نوپا و بی‌بازدهِ تولید الکترونیکش یارانه داد تا به سودآوری برسد. به طور مشابه، شرکت سامسونگ نیز از محل درآمد نساجی و پالایش نیشکرش یک دهه به بخش تولیدات الکترونیکش یارانه داد تا سودآور شود. این دو شرکتِ آنتروپرنور نه از طریق پیروی منفعلانه از قیمت‌ها، که با سبقت‌گیری از روند سازوکار قیمت‌ها به تخصیص بهینه‌ی منابع دست یافتند.

همین نگرشِ 'نوآفرینانه' (Entrepreneurial) که مدیران توانمند کسب‌وکار دارند را می‌توانیم از سطح بنگاه اقتصادی فراتر ببریم و به 'سطح کشور' بسطش دهیم. برای مثال، کشورهای در حال توسعه صرفاً نمی‌توانند به مکانیسم قیمت‌های بازار تکیه کنند. مکانیسم قیمت‌ها همانطور که به سامسونگ و نوکیا سیگنال می‌داد که به فعالیت درآمدزای سنّتی‌تان بچسبید و در فعالیت جدید و پرریسکِ الکترونیک هزینه نکنید، به کشورهای در حال توسعه نیز سیگنال می‌دهد که به فعالیت‌های با ارزش افزوده‌ی پایین‌تان (مثل تولید کالای خام) تکیه کنید و سمت فعالیت‌های جدید (تولید کالای صنعتی) نروید که ریسک هدررفت منابع را به همراه دارد. اما همین فعالیت‌های سنتی است که آنها را کم‌درآمد نگه داشته. برای خروج از این وضعیت آنها را راهی جز ورود به فناوری‌ها و فعالیت‌های جدید اقتصادی ندارند که این مستلزم همکاری بخش عمومی و خصوصی این کشورهاست.

✅ @karkhone

«انقلاب سفید از بالا» سر زبان‌ها افتاد و‌چیزی نگذشت که کار شاه به سد «روحانیان» خورد، … .
اما آن اصلاحات ارضی که شاه برنامه‌ریزی کرده بود، تنها در برابر مقاومت روحانیان قابل اجرا بود؛ روحانیانی که همواره بر اهمیت اجتماعی املاک «کلیسایی» (موقوفات در اختیار روحانیان) تاکید و در کل از اصل مالکیت خصوصی پشتیبانی می‌کردند.
در اینجا شاه ابایی نداشت که آخوندها را «مفت‌خور» بنامد و معافیت طلبه ‌های حوزه‌های علمیه از خدمت نظام را برچیند. در برابر قیام طلاب در «شهر مقدس» قم نیروی نظامی به خدمت گرفت و یکی از طلبه‌ها به شهادت رسید.

در پی «انقلاب سفید» صدها هزار نفر از کارگران و دهقانانی که حضورشان در روستاها زاید بود، به سوی شهرها، به خصوص به سوی تهران، سرازیر شدند و‌ در بیغوله‌هایی ساکن شدند که با شمال شهر پایتخت، جایی که پیوسته شکل و‌شمایل «غربی‌تری» به خود می‌گرفت، نهایت تضاد ممکن را داشت.




✅ @karkhone

تأثیر فناوری‌های جدید بر ساختار اشتغال

| رضا امیدی

دنی رودریک؛ رییس انجمن بین‌المللی اقتصاد، گزارشی از نشست اخیر این انجمن در پروجکت سندیکیت منتشر کرده است. در سال‌های اخیر بحث تأثیر فناوری‌های جدید بر ساختار طبقاتی و نابرابری‌های اقتصادی و اجتماعی چه در درون کشورها و چه در بین کشورها به موضوع مهمی در حوزۀ مطالعات نابرابری تبدیل شده است. در ادامه، بخش‌هایی از یادداشت را می‌خوانید:

برای کشورهای درحال‌توسعه، توانایی انطباق با فناوری‌های جدید مزایای مهمی به همراه دارد، اما باید در نظر داشت که این فناوری‌ها در کشورهای پیشرفته توسعه یافته‌اند؛ کشورهایی که مهارت و سرمایۀ فراوانی دارند.

از نظر فرانسیس استوارت به نظر می‌رسد کشورهای شرق آسیا با صنعتی‌شدن صادرات‌محور تاحدزیادی نگرانی‌ها دربارۀ نقش تولید در ایجاد مشاغل و بهبود استانداردهای زندگی در کشورهای فقیرتر را رفع کرده‌اند. کرۀ جنوبی، تایوان، و چین مسیری را برای خروج از فقر ترسیم کرده‌اند و با سرعت بی‌سابقه‌ای رشد کرده‌اند و صنایع مدرن، نیروی کار روستایی را برای اشتغال مولدتر جذب کرده‌اند. اما امروزه صنعتی‌شدن صادرات‌محور مانند گذشته پیش نمی‌رود. فناوری‌های تولیدی به‌طور روزافزونی مهارت‌محور شده‌اند و اتوماسیون و سایر اشکال فناوری از سهم نیروی کار در تولید کاسته‌اند.

دارون عجم‌اوغلو در این نشست تأکید کرد رقابت جهانی، قدرت روبه‌افزایش شرکت‌ها نسبت به کارگران، و معافیت‌های مالیاتی برای سرمایه، همگی فناوری‌های حذف نیروی کار را تشویق کرده‌اند. این خبر بدی برای کشورهای درحال‌توسعه است، زیرا مزیت نسبی آنها در تولید کالاهای کاربر است. اقتصادهای با درآمد پایین و متوسط تحت تأثیر صنعت‌زدایی زودهنگام قرار گرفته‌اند و شاهد سقوط و کاهش سهم اشتغال تولیدی هستیم. حتی در جاهایی که صنعتی‌شدن با شتاب ادامه دارد، رشد اشتغال در شرکت‌های مدرن و بزرگ‌مقیاس ضعیف شده است. این روند همچنین تنش‌هایی را بین الزامات انتقال فناوری و برابری در بازار کار ایجاد می‌کند.

یکی از محورهای اصلی بحث میزان انعطاف‌پذیری تولیدکنندگان در بکارگیری فناوری‌های متناسب با شرایط محلی بود. جهانی‌سازی و گسترش زنجیره‌های تأمین فرامرزی امکان انطباق با فناوری را کاهش داده است. همان‌گونه‌که اریک ورهوگن اشاره کرد محصولات باکیفیت بالاتر معمولاً با تکنیک‌های سرمایه‌برتر و مهارت‌برتر مرتبط‌اند. شرکت‌ها در کشورهای درحال‌توسعه نمی‌توانند به شیوه‌های کاربرتر عمل کنند و درعین‌حال بتوانند نیازهای شرکت‌ها یا مشتریان عمدۀ بین‌المللی را تأمین کنند. ورهوگن هشدار می‌دهد که حتی در جایی که امکانی برای انعطاف‌پذیری وجود دارد، عدول از هنجارهای جهانی می‌تواند شرکت‌های محلی را به مسیر فناوری‌های ضعیف‌تر هل دهد.

علاوه‌براین، شواهد زیادی وجود دارد مبنی‌بر اینکه جهت‌گیری نوآوری به سوی مشوق‌های غالب است. برای مثال، جکوب ماسکونا و کارتیک ساستری در کار اخیرشان نشان داده‌اند که چگونه پیشرفت‌های بیوتکنولوژی در کشاورزی بر پاتوژن‌های محلی خاص تمرکز یافته و باعث شده که این تکنولوژی کمتر به مناطقی که به‌لحاظ اقلیمی و محیط زیستی نیاز بیشتری دارند انتقال یابد. عجم‌اوغلو به افزایش قابل‌توجه تحقیقات در زمینۀ انرژی‌های تجدیدپذیر در ایالات متحده اشاره کرد که برنامه‌های دولت و فشارهای اجتماعی انگیزه‌های بخش خصوصی را تغییر داده‌اند. و تشویق توسعۀ فناوری‌های نظامی همیشه بخشی از زرادخانۀ سیاست‌گذاری دولت‌ها بوده است.

سؤال این است که آیا می‌توان تلاش مشابهی را برای تشویق نوآوری دوستدار کار ایجاد کرد. خواه ربات‌های همکار در تولید باشند که به‌جای اینکه جایگزین نیروی کار باشند با انسان‌ها کار می‌کنند، یا ابزارهای هوش مصنوعی که به معلمان یا پرستارها امکان می‌دهد که عملکرد ماهرانه‌تر و تخصصی‌تری داشته باشند. مهم این است که بر چنین نمونه‌هایی تمرکز کنیم و این جهت‌گیری جدید را در سیاستگذاری‌های نوآوری تضمین کنیم.

شاید انتظار زیادی است که از کشورهای دارای فناوری پیشرفته بخواهیم که منافع اقتصادهای فقیرتر را در طراحی فناوری‌های جدید در نظر بگیرند. اما کشورهای توسعه‌یافته هم باید بدانند که در معرض ناامنی اقتصادی، قطبی‌شدن بازار کار، ازبین‌رفتن مشاغل باکیفیت، و زیان‌های اجتماعی و سیاسی ناشی از این روند قرار دارند. به نظر راهکار واضح است: تغییر جهت دادن مسیر فناوری به سمت نیازهای جامعه، به‌جای انتظار از جامعه برای انطباق با فناوری. این راهکار باید به همان اندازه که برای کشورهای درحال‌توسعه اهمیت دارد، در اولویت اقتصادهای پیشرفته هم قرار گیرد.


✅ @karkhone

ما و افتضاح بانک جهانی در شاخص سهولت کسب و کار

| علی سرزعیم

من مدتهاست دیگر با شاخصهای جهانی که رتبه بندی کشورها را ارائه می کند کار نمی کنم و به آنها عمیقا بدبین بوده و هستم. دستکم مشاهده کردم که در اکثر آنها تعمداً ایران جزو بدترین کشورهای خاورمیانه و اسرائیل، بحرین و امارات جزو برترینها رتبه بندی می شود. گاه ایران پایین تر از اردن قرار داده می شود که با هیچ عقل و منطقی جور در نمی آید.

البته لیستهایی که در آن ایران در ردیف آخر باشد برای تحقیر خودمان و تخطئه حکومت جذاب است. اینکه هی توی سر خودمان بزنیم و خودمان را ملامت کنیم کاسبی بدی نیست؛ لااقل امروزه در نزد توده مردم وجاهت و اعتبار می آورد. اما اگر مسئولیت حرفه ای ما ابراز حقیقت باشد فارغ از خوشایندها و بدآیندها به نظرم نباید به جایگاه ایران در این رتبه بندیها خیلی اعتنا کرد. البته این به معنی غفلت از وضعیت نامناسب خودمان نیست ولی قطعا در ته جدول رتبه بندیهای جهانی نیستیم (به جز تورم) هرچند اینها چنین ادعا کنند.

این روزها تشت رسوایی شاخص سهولت کسب و کار بانک جهانی علنی شده است و مشخص شده که پول برخی کشورها چه ها نکرده است. قرار است بانک جهانی شاخص جدیدی ارائه کند و کاسبان ترجمه، توزیع و فروش این شاخصها البته ناچارند متاع جدیدی پیدا کنند. به نظرم باید سطح خودمان را بالاتر ببریم هم در عرضه مطالب و هم در شنیدن مطالب و در آن ساده دلی همیشگی ایرانی نسبت به بی طرفی و حرفه ای بودن عملکرد این سازمانها قدری تجدیدنظر کنیم.

✅ @karkhone

فدرال‌ رزرو در بن‌بست

درحالی که سرعت افزایش قیمت‌ها در آمریکا به بالاترین حد در تقریبا 40سال اخیر رسیده،فدرال‌رزرو تحت فشار بوده تا تورم را مهار کند.جروم پاول، رییس فدرال‌رزرو از افزایش نرخ بهره آمریکا برای کاهش تورم در ماه مارس خبر داده است.

نرخ بالاتر بهره وام بانکی می‌تواند به مقابله با تورم کمک کند چراکه،تقاضا برای کالاهایی مثل خودرو و مسکن را کاهش می‌دهد.این موارد از عوامل اصلی تورم در آمریکا هستند که اکنون بسیار بیشتر از آنچه که بانک مرکزی انتظار داشت،ادامه یافته است.با این حال افزایش نرخ بهره خطر کاهش بیش از حد فعالیت اقتصادی را نیز به همراه دارد.

افزایش نرخ بهره دلهره‌آور است زیرا بسیاری از کشورهای جهان به عصر پول تقریبا رایگان عادت کرده‌اند.از میان اعضای گروه 7 هیچ بانک مرکزی‌ای در بیش از یک دهه نرخ بهره را بالای 5.2% تعیین نکرده است.در سال 1990 نرخ بهره در همه آن کشورها بالای 5% بوده است.

تامین مالی ارزان به عنوان یکی از ویژگی‌های پاک‌نشدنی از اقتصادهای ثروتمند به نظر می‌رسد.این موضوع به دولت‌ها اجازه داده است کسری‌های فوق‌العاده داشته باشند، قیمت دارایی‌ها را به بالاترین حد نجومی سوق داده و سیاستگذاران را مجبور کرده است که به ابزارهای دیگری مانند خرید اوراق قرضه و چک‌های محرک برای حمایت از اقتصاد در طول رکود دست یابند.

به همین دلیل است که افزایش قیمت‌ها در 18 ماه گذشته برای فدرال‌رزرو و سایر بانک‌های مرکزی شگفت‌انگیز بوده است.در آمریکا تورم قیمت مصرف‌کننده به 7% رسیده است و تاثیر این فشار جدا از گذرا بودن،به دستمزدها وارد می‌شود،همزمان این ایده که قبوض افزایش می‌یابد در انتظارات خانوارها و شرکت‌ها مطرح می‌شود.

سرمایه‌گذاران انتظار دارند حتی بانک مرکزی اروپا که بیش از یک دهه است نرخ‌ها را افزایش نداده است،امسال دو بار این کار را انجام دهد.با این حال همه نگاه‌ها به آمریکا و جروم پاول دوخته شده است.این امر تا حدی به این دلیل است که آنها نقش مسلط در سیستم مالی جهان دارند،اما دلیل اصلی این است که تورم آمریکا بالاست و فدرال‌رزرو از این روند عقب مانده است.

ماه‌هاست که با خرید اوراق قرضه و نگه داشتن نرخ‌های بهره در سطح 25.0-0%، اقتصادی را تحریک می‌کند که در حال حاضر در نقطه جوش است.فدرال‌رزرو می‌گوید قصد دارد تا سال 2024نرخ‌های بهره را به حدود 2% برگرداند،اکثر تخمین‌ها از سطح خنثی آنها دور از دسترس نیست،که در تئوری نه اقتصاد را تحریک می‌کند و نه آن را عقب می‌اندازد.

بنابراین محتمل‌ترین چشم‌انداز افزایش یک سال یا بیشتر نرخ بهره در آمریکا به شدت بیشتر از آنچه است که فدرال‌رزرو تاکنون نشان داده است.برخی پیش‌بینی‌کنندگان تخمین می‌زنند که فدرال‌رزرو در سال 2022 نرخ‌ها را 75.1%افزایش می‌دهد که بیشتر از هر زمان دیگر از سال 2005است.

درطولانی‌مدت چطور؟سیاست پولی حول نرخ بهره خنثی است،نرخ پول مورد نیاز برای متعادل کردن اشتهای جهانی برای پس‌انداز و تمایل به سرمایه‌گذاری.این یک متغیر اساسی است که بانک مرکزی کنترل کمی بر آن دارد.

در طول 20سال گذشته،این نرخ خنثی اساسی به طور پیوسته کاهش یافته است، زیرا پس‌انداز و سرمایه‌گذاری از رکود خارج شده است.افزایش پس‌انداز جهانی، که در ابتدا به دلیل انباشت ذخایر در اقتصادهای آسیایی ایجاد شد،به این معنی بود که مقادیر هنگفتی از پول هر بازدهی،هر چند ناچیز یا مخاطره‌آمیز را دنبال می‌کرد.در همین حال، شرکت‌هایی که پس از بحران مالی جهانی 2009-2007آسیب‌دیده بودند،تمایلی به سرمایه‌گذاری نداشتند.

بدهی‌های جهان به 355%تولید ناخالص داخلی رسیده است و شرکت‌ها و خانوارها را نسبت به افزایش حتی اندک نرخ حساس‌تر کرده است.نمونه‌های کمی وجود دارد که بانک‌های مرکزی تورم را آرام کنند بدون اینکه اقتصاد دچار رکود شود.آخرین باری که تورم آمریکا از بیش از 5% بدون رکود کاهش یافت بیش از 70سال پیش بود.مبارزه با تورم می‌تواند جهان را در رکود قرار دهد.اگر این طور باشد،چشم‌انداز اینکه روزی نرخ‌ها دوباره کاهش پیدا کنند،تنها تسلی‌بخش خواهد بود.

✅ @karkhone

برادران پا شدن رفتن با سانگ یانگ کره جنوبی قرارداد بستن برای مونتاژ وانت و شاسی‌بلند. شرکتی که کاملا ورشکسته‌ست و مقدار بدهیش از کل سرمایه‌ش تجاوز کرده و احتمال داره از بورس کره بیرون بیاد. شرکتی که به کارگرانش دو سال مرخصی با حقوق داده تا برن بشینن خونه، چون اینجوری کمتر ضرر میده!
دقیقا همون اشتباهی که ایران‌خودرو ۵۵ سال پیش انجام داد.
وقتی فکر می‌کنند هدف اقتصاد ایجاد شغله، این تصمیمات احمقانه هم هی تکرار میشن.

✅ @karkhone

بگذار اوکراین را بگیرد. چه باک!

| محمدرضا اسلامی

جو بایدن از ژانویه گذشته به عنوان رئیس جمهور آمریکا آغاز به کار کرد. از آن روز، توجه ذهنی دموکراتها به «مسئله روسیه» را می توان در انتخاب رئیس سازمان سیا (CIA) متجلی دید.

در روند اتفاقات اخیر روسیه، جو بایدن و بزرگانِ حزب دموکرات، به شدت تحت تاثیر دیدگاههای سازمان سیا بوده اند و حتی برخی از سفرهای اخیر رئیس سیا به مسکو در خبرها رسانه ای شد. لذا ضروری است که برای دریافت دیدگاه دموکراتها به موضوع، قدری به دیدگاههای فعلی سیا در خصوص روسیه توجه کنیم.

ابتدا به این سوال بپردازیم که رئیس سازمان CIA کیست و گذشته اش چیست؟

سازمان امنیت مرکزی آمریکا یا سی.آی.ای، اسمی است که ممکن است به آن (با توجه به گذشته اش) صرفاً از منظر "سازمان" نگاه کنیم و چندان به "نقش اشخاص" در آن نپردازیم. اما اتفاقات اخیر و نقش فعال آقای ویلیام برنز بهانه ای است که به موضوع از منظر "منابع انسانی" نگاهی کنیم.

نکته اول در این بحث این است که بدانیم او قبلا یک دیپلمات (با سابقه) بوده است. بِرنز سفیر آمریکا در روسیه و اُردن بوده، و این نکته از این منظر جالب توجه است که بایدن کسی را به عنوان «رئیس سازمان امنیت کشور» انتخاب کرد که (با مدرک دکترای روابط بین الملل از دانشگاه آکسفورد) "مسکو" را به خوبی می شناسد؛ ولی شناختش از روسیه نه از روی کتابها و مقالات، بلکه از روی حضورِ میدانی در قامتِ یک دیپلمات در روسیه بوده است.

به عنوان نکته دوم به این سوال بپردازیم که دیدگاههای این ولیام برنز در خصوص اوکراین و روسیه چگونه است؟
یکی از بهترین زمانها برای شناخت انسانها وقتی است که فرد از قدرت به کنار افتاده باشد. این فایل صحبتهای ولیام برنز با مجری برنامه هاردتاک می تواند قطبنمای بسیار خوبی برای شناخت رئیس فعلی سازمان CIA باشد:

لینک (انگلیسی)
لینک (فارسی) *توجه: کل آمار بازدیدها فقط 7000 نفر!

نکته سوم-چرا این فایل را باید امروز شنید؟
چون که این گفتگو با استیون سَکِر در مقطع زمانی خاصی بود. در واقع در زمانی که ترامپ در «اوجِ موفقیت» بود و وضعیت «اشتغال» در آمریکا در بهترین حالت ممکن بود و هیچ کس حتّی تصورش را هم نمی کرد که ممکن است «ویروسی» به اسم کرونا پیدا شود و اقتصاد و... همه چیز را به چالش بکشد.

در واقع، در مقطع زمانیِ ضبط این برنامه، هیچ کس به مخیله اش نمی آمد که «ترامپ یک دوره ای شود!» (حتی بحث بر سر این بود که بعد از ترامپ ممکن است دخترش کاندیدا شود). در «آن روز» و در آن شرایط، این آقای دیپلمات بازنشسته (پس از عمری تلاش در وزارت خارجه)، دارد با مجری بی بی سی درباره اشتباهات آمریکا در گذشته و آیندۀ کشور سخن می گوید.

مانند این است که به یک مصاحبه ویدئویی گوش کنیم که در سال 1387 جواد ظریف دارد حرف می زند [در دورانِ «اوج» احمدی نژاد] و آن ظریفِ بازنشسته، هیچ امیدی هم ندارد که احمدی نژاد یک دوره ای بشود! ولی...گذرِ ایام طوری ورق بخورد که جواد ظریف بشود «وزیر اطلاعات ایران» !

نکته چهارم-سیا و اوکراین
در این گفتگو مشخصا نگاه و درک رئیس فعلی سیا به مسایل دنیا و «نقد ناتو» را ببینیم. (و البته همزمان مقایسه کنیم با تکه چوبِ سرد و بی احساسی مانند سرگی لاوروف وزیر خارجه روسیه)
جالب اینجاست که سرگی لاوروف به شکل عجیبی "متناظر" با ویلیام برنز محسوب می شود. بِرنز سالها دیپلمات بوده و بخش مهمی از کارش در مسکو بوده و لاوروف هم سالها دیپلمات بوده و بخش مهمی از کارش در نیویورک بوده است!

*نکات جالب در این گفتگو:
-صراحت در اشاره به اشتباهات آمریکا در گسترش ناتو
- اشاره به افول قدرت آمریکا
- لزوم "باور" به کاهش قدرت آمریکا
- لزوم تغییر روش وزارت خارجه در مواجه با اطلاعات و تغییر رویکردهای سنتی
و ...

می خواهد بگیرد، بگذار بگیرد!
اما بازگردیم به ماجرای اوکراین. نوع نگاهِ بزرگان دموکرات، امروز کاملا متفاوت با آمریکای سال 2001 است. امروز ذهنیت و موضعِ بخشی از سیاسیون در برابر این اتفاقات چند روز آینده، چیزی در این حدود است:
بگذارید به اوکراین حمله کند. اگر این فرد (پوتین) اینگونه احساسِ قدرتمند بودن می کند، بگذارید بکند.
یک سرزمین به مساحت سرزمینش اضافه شود.
بگذار ۴۲ میلیون نفر عائله و رعیت، به انبوهِ جمعیتش اضافه شود. (جنگهای دو دهه گذشته آموخت که) اصلِ ماجرا چیز دیگری است. اصلِ ماجرا در دنیای امروز اقتصاد است و ساختارها، نه اضافه کردن به مساحت کشور. در دنیای امروز، مساله اصلی شکوفاییِ «منابع انسانیِ با کیفیت» است و نه اضافه کردن فله ای و میلیونی به جمعیت.

روزگارِ افزودنِ به مساحتِ سرزمین، سپری شده! اما اگر او چنین می خواهد بگذارید تا بخواهد. روزگار، روزگار جدید است، و آمریکا حتی سرزمین «پس هم می دهد». آمریکا مساحت افغانستان و عراق را هم نخواست و رها کرد...

✅ @karkhone

مصورسازی برای نشان دادن ابعاد


ذهن ما در فهم اعداد بسیار بزرگ و بسیار کوچک مشکل دارد.

یکی از روشهای تقلیل این ضعف، استفاده از مصور سازی است.

در ویدئوی فوق، ابعاد شرکتهای بزرگ دنیا (عمدتا‌ آمریکایی) به تصویر کشیده شده است. بزرگترین شرکتهای بورسی ایران در چنین تصویری اصلا قابل دیدن هم نیستند! (کل شرکتهای بورس ایران کمتر از 80 میلیارد دلار ارزش دارد!)

وقتی ابعاد خودمان را بدانیم، موضعگیری‌های بهتری خواهیم داشت! البته روی دیگر سکه این است که نیروهای عظیمی برای محافظت از این ثروت‌ها وجود خواهند داشت!

✅ @karkhone

‍ تکنوکرات‌ها صنعتی‌سازی را بر توسعه‌ی کشاورزی اولویت می‌دادند. این تعصّب نسبت به صنعتی‌سازی عمیقاً در سازمان برنامه وجود داشت، چنانکه رضا نیازمند، که یکی از اعضای اداره‌ی فنّی در آن زمان بود، بدان اشاره می‌کند: «ما یا مهندس تولید بودیم یا اقتصاددان؛ ما هیچ چیزی درباره‌ی کشاورزی نمی‌دانستیم... حتّی یک نفر از ما را برای تحصیل در زمینه‌ی توسعه‌ی کشاورزی نفرستاده بودند.»

«سوم آنکه، تکنوکرات‌ها معتقد بودند که مدرنیزاسیون اقتصادی ایران باید توسّط بخش خصوصی هدایت شود. آن‌ها، هم‌عقیده با روستو، فکر می‌کردند که کار اصلی دولت «حلّ مشکل کارآفرینی در مرحله‌ی جهش است». این مستلزم آن بود که دولت ظهور طبقه‌ی نوین سرمایه‌داران «مدرن»، در ایران را، که مایل به ریسک‌پذیری و واردات تکنولوژی جدید از غرب بودند، حمایت کند. شایان ذکر است که در اوایل دهه‌ی ۱۹۵۰، ایران، در مقایسه با کره جنوبی، تایوان، برزیل، و هند، بخش خصوصی مدرن ضعیفی داشت. تکنوکرات‌ها استدلال می‌کردند که غنی‌سازی طبقه‌ی سرمایه‌دار مدرن در ایران به سود کلّ جامعه خواهد بود، چراکه اقتصاد را از مرحله‌ی جهش عبور می‌دهد و چرخه‌ی خودتقویت‌کننده‌ی انباشت سرمایه‌ی خصوصی و رشد اقتصادی را به‌وجود می‌آورد. اظهارات زیر از فرمانفرماییان جذابیّت ایدئولوژی «نشت اقتصادی» را در میان تکنوکرات‌ها نشان می‌دهد: «ما به نیاز به رشد باور داشتیم و در دفاع از این تز، که هرگاه رشد داشته باشیم، آهسته آهسته منافع شروع به «نشت» به دیگر طبقات می‌کنند و در بلندمدّت توزیع درآمد ارتقا می‌یابد، به مقامات اقتصادی جهان استناد می‌کردیم.» رضا نیازمند به‌طور مشابه یادآوری می‌کند که: «کار ما میلیونر ساختن افراد بود. بدون میلیونرها کشور توسعه نخواهد یافت.» بنابراین، همچون اغلب اقتصاددانان توسعه در آن زمان، برنامه‌ریزان ایرانی تصوّر می‌کردند که نابرابری درآمد برای مراحل اوّلیّه‌ی توسعه ضروری است.»

پ.ن: تصویر هیچ ربطی به متن ندارد و تدارک دهنده رقعه حاضر سعی بر آن دارد که اندرزی باشد برای فهم بهتر قضیه حمار در مسیر رستگاری!
مشاهده نمونه های بیشتر جهت پند بهتر.

✅ @karkhone

پدر تلویزیون

کنجیرو تاکایاناگی، دانش‌آموختۀ مهندسی برق از مؤسسۀ فناوری توکیو، اولین توسعه‌دهندۀ فناوری تلویزیون الکترونیکی‌ست که به او لقب پدر تلویزیون داده‌اند. در سال ۱۹۲۶، نمونۀ اولیۀ تلویزیون را در دانشکدۀ ملی هاماماتسو پدید آورد در دهۀ ۳۰، صداوسیمای ملی (NHK) او را برای پژوهش و توسعه در زمینۀ پخش تلویزیونی فرامیخواند. او در پخش آزمایشی موفق میشود و بستر شکل گیری اولین سیستم تلویزیون در ژاپن فراهم میگردد

با شروع جنگ چین و ژاپن در ۱۹۳۷، ارتش او را فرامیخواند تا از سرمایۀ انسانی‌اش در توسعه رادار و ابزار دید در شب و.. بهره ببرد

بعد از پایان جنگ جهانی، شرکتهایی نظیر Sharp به سراغش میروند تا ایده‌های فنی‌اش را به کالاهای تجاری تبدیل کنند. در ۱۹۴۶، ریاست انجمن پژوهش و توسعۀ فناوری تلویزیون (با مشارکت دولت و بخش خصوصی) را برعهده میگیرد و فناوری را توسعه میدهد

سرمایه‌ای نظیر کنجیرو، «قابلیت‌های کم‌نظیر فن‌شناسی» در ژاپن پیشاجنگ (که محصول سرمایه‌گذاری عمومی بوده) را به ما نشان میدهد که در ترکیبِ با «قابلیت‌های کم‌نظیر کارآفرینانۀ» جامعۀ ژاپن (نظیر شرکت مبتکر Sharp)، نوآفرینی را به ارمغان می‌آورد.

✅ @karkhone

هواداری یا سهامداری، مساله این است


حتما با این سر و صدا و داد و بیدادی که دور و بر ورود دو باشگاه پرسپولیس و استقلال، به بورس شده، و این اعتراضاتی که صورت گرفته، این سوال براتون پیش اومده که داستان چیه و ماجرا از چه قراره..

الان همچین قشنگ و مفصل و آسون میگم جریان چیه؛
میدونید که سالهاست، صحبت از خصوصی سازی این دو تا باشگاه پر حاشیه، مطرحه و هربار AFC (فدراسیون فوتبال آسیا) تهدید می‌کرد که اگه این دو تا باشگاه دولتی باقی بمونند، جریمه خواهند شد!

باز احتمالا در جریان هستید که هر دوی این باشگاه‌ها، زیان‌ده هستن و به زور بودجه‌‌های هنگفتی که دولت توی حلق‌شون میریزه و همینطور، کمک و مدد هواداران است که دارن به فعالیت خودشون ادامه میدن!

این‌ها که گفتیم یکسری از دلایلی بود که این دو باشگاه امسال از لیگ قهرمان آسیا کنار گذاشته شدند!

تا اینجا رو همه‌ میدونیم!

حالا از اینجا به بعدش جالبه!

حضرت آقای قربان‌زاده رییس کل سازمان خصوصی‌سازی کمر همت بستن که در طول دوره تصدی‌گری جناب‌شون، این دو تا بچه لوس و تخس رو به هر قیمتی شده، به چشم و چال بورس فرو کنن!!

اون از نحوه ارزش‌گذاری‌شون که عنهو رنگ کردن گنجشک و قالب کردن جای قناریه، اینم از تلاش برای عرضه اونها در بورس!
تازه مالکیت‌شون هم در اختیار دولت باقی می‌مونه!!

حالا چی شده؟!

چند ساعت پیش خبر اومد که ورود این دو تا تحفه به بورس، از طریق درج نماد در بازار پایه انجام میشه!( احتمالا نارنجی)

یعنی بصورت معمولی که همه میشناسیم، عرضه اولیه نمیشن!

بلکه در بازار پایه فرابورس، درج نماد و گشایش میشن، بعد افزایش سرمایه به صرف، با سلب حق تقدم میدن! ( خیلی سخت شد! )

الان توضیح میدم؛

اگر شرکت اندوخته یا سود انباشته‌ای نداشته باشه!
یا به عبارتی، عین همین دو تا باشگاه، آه نداشته باشه که با ناله سودا کنه، چه برسه به اینکه افزایش سرمایه بده!
می‌تونه از محل آورده نقدی سهامداران و با قیمتی بالاتر از قیمتِ اسمیِ سهم، اقدام به افزایش سرمایه کنه!

یعنی سهامداران دست کنند در جیب مبارک و پول افزایش سرمایه باشگاه رو بدهند!

در شرایطی که سهامداران فعلی حق استفاده از حق تقدم را از خود سلب کنه( در مورد این دو تا باشگاه، سهامدار فعلی دولته)

و سهام جدید را به سهامداران جدید واگذار بکنه، افزایش سرمایه از محل صرف سهام با سلب حق تقدم اتفاق میوفته!

دیدین آسون گفتم؟!

البته این نوع افزایش سرمایه بازم توضیح و داستان داره‌هاا، ولی من چیزای مهم‌تری رو میخوام الان بگم!

در واقع همه اینا رو گفتم که به اینجا برسم؛

اولا برای دوستانی که آشنایی ندارن، توضیح بدم بازار پایه فرابورس چیه؟!

بازار پایه فرابورس که قراره این دو تا غول بی‌شاخ و دم توش معامله بشن، یک بازاره که مخصوص معاملات شرکت‌های زیان‌ده، و مشکل‌دار و با صورت‌های مالی غیر شفاف است!

اینقدر خوفناکه که شما قبل از هر معامله باید، بنویسید و امضا کنید که از ریسک‌های اون مطلع هستید و اونها رو قبول دارید!

بازار پایه سه تا سطح داره که با سه تا رنگ مشخص میشه، زرد_ نارنجی_ قرمز که به ترتیب از خطرناک به خیلی خطرناک و خیلی خیلی خطرناک تقسیم میشن!

باشگاه‌های کذایی ما احتمالا، در بازار نارنجی یا خیلی خطرناک، قراره عرضه بشن!

دوما، همونطور که این مدت گلوی خودمونو پاره کردیم، این دو باشگاه گران ارزشگذاری شده‌اند!

پس حواستون باشه، اگرم جوگیر شدید خواستید سهامدار این دو تا بشید، بذارید قیمتش خوب بیاد پایین بعد بخرید!

بعدم دقت کنید، هواداری با سهام‌داری خیلییی فرق داره!

بخاطر هواداری از تیم مورد علاقه‌تون رفتارهای هیجانی انجام ندید که هم سرمایه خودتون به فنای اولا بره و هم تاثیر منفی روی کل بازار سرمایه داشته باشه!

خلاصه که به قول شیخ اجل سعدی شیراز، طوری نشود که؛

ببری مال مسلمان و چو مالت ببرند
بانگ و فریاد برآری که مسلمانی نیست!

هوادار یا سهامدار، مساله این است!

✅ @karkhone

نیاز نیست کاری کنید، خود همه کاره‌ایم

به نظر می‌رسد برای سردر ورودی این ملک با حضور چنین تصمیمی از مجلسِ نمایندگان مردم این بهترین گزاره است.
شاید اگه آ سید روح الله تئورسین های امروز رو میدید همونجا سر هواپیما رو کج میکرد که برگرده.

تصمیمات خراشیده دوستان ساعات کاری این نقاله هارا افزایش میدهد. فقط و فقط همین!
و السلام علی من اتبع الهدی

✅ @karkhone

جانبداری نسبت به برگزیده‌ها

| محمدقلی یوسفی

در درس تحقیق در عملیات موضوعی است به نام «جانبداری نسبت به بقاء» یا «جانبداری نسبت به برگزیده ها» که به نظرم در اقتصاد بسیار مهم هستند. اما این اصطلاح چه چیزی را بیان می‌کند؟

گفته می‌شود در خلال جنگ جهانی دوم، نیروی هوایی انگلستان و آمریکا به دنبال کاهش تلفات بمب افکن‌های خود بودند. رهبران نظامی به این نتیجه رسیده بودند که باید زره تقویتی بیشتری به هواپیماهای خود اضافه تا آن‌ها را در برابر آتش ضدهوایی و جنگنده‌ها حفاظت کنند، اما افزودن زره به همه قسمت‌های هواپیما امکان پذیر نبود و سرعت آن را کم می‌کرد. بنابراین آنان باید تصمیم می‌گرفتند به کدام قسمت‌های هواپیما زره بیفزایند. برای این منظور آنان شروع به جمع‌آوری اطلاعات و داده‌ها کردند. پس از هر ماموریت هواپیماهایی را که باز گشته بودند به دقت بررسی می‌کردند و تعداد آسیب‌های ناشی از ترکش‌ها و گلوله‌ها و جای آن‌ها را روی هواپیما مشخص می‌کردند به تدریج معلوم شد الگوی خاصی در توزیع آسیب‌ها روی هواپیما وجود دارد. بیشتر آسیب‌ها روی ناحیه بال و بدنه هواپیما بود. بر این اساس کارشناسان نظامی نتیجه‌گیری کردند از آنجا که بیشترین گلوله‌ها به نواحی بال و بدنه هواپیما اصابت کرده پس این قسمت‌ها نیازمند زره حفاظتی بیشتر هستند. در نگاه اول این نتیجه گیری درست به نظر می‌رسد. اما ابراهام والد با این نتیجه‌گیری کاملا مخالف بود. او جزو ریاضیدانانی بود که در جنگ جهانی دوم برای ارتش آمریکا کار می‌کرد. والد نشان داد که خطای مهمی در این تحلیل‌ها صورت گرفته چرا که نتیجه‌گیری تنها بر اساس داده‌های هواپیماهایی است که از ماموریت بازگشته اند، اما در مورد هواپیماهایی که در طول ماموریت سقوط کردند چه می‌دانیم؟ او نشان داد که دقیقا برعکس، آن قسمت‌هایی از هواپیما نیاز به حفاظت دارند که کمترین اصابت را داشته‌اند. در واقع نقاط آسیب در هواپیماهای بازگشتی بیانگر آن است که اگر هواپیما در این نقاط هدف قرار گیرد با احتمال بیشتری می‌تواند سالم بازگردد. پیشنهاد والد که عمل به بهبود نرخ برگشت هواپیما کمک کرد. جانبداری بازماندگی یک خطا در استدلال است و زمانی پیش می‌آید که تنها روی افراد یا چیزهایی که از یک فرایند انتخاب گذشته‌اند تمرکز کنید و آنهایی را که نتوانستند عبور کنند عمدتا به این خاطر که دیگر قابل مشاهده نیستند نادیده بگیرند.

این مثال روشن می کند که برای نتیجه گیری نیاز دارید به همه نمونه‌ها توجه کنید حتی نمونه‌هایی که بلافاصله نمی‌توانید آنها را مشاهده کنید. همین طور روشن می‌کند یادگیری از شکست‌ها همواره فرایند ساده‌ای نیست. یادگیری نیازمند مشاهده و بررسی دقیق و فراتر رفتن از فرضیات سطحی است. وقتی تنها به نمونه‌های موفق نگاه می‌کنید ممکن است از رفتارها و اشتباهات مهلکی که نمونه‌ای ناموفق به آن دچار شدند، غفلت کنید. در اقتصاد متغیرهای بسیار مهمی نادیده گرفته می‌شوند که اتفاقا بیشترین تأثیر را دارند اما چون کمی پذیر نیستند لحاظ نمی شوند.

در این جا این سوال مطرح می‌شود که هدف از مدل سازی چیست. اگر هدف تبیین واقعیات و ریشه‌یابی مشکلات نباشد مطالعات اقتصاد سنجی به چه دردی می‌خورند؟ اگر شما از یک اقتصاد سنج بخواهید توضیح دهد چرا علیرغم افزایش نرخ ارز تقاضا برای دلار و پوند افزایش می‌یابد و آیا می‌تواند مدلی بسازد که مسئله را توجیه کند. احتمالا در بهترین پاسخ ممکن است گفته شود که ما مدل سازی را بر اساس فرض «به شرط ثابت بودن سایر شرایط» می توانیم برازش کنیم. اما مسئله همین است که چنین شرطی در علوم انسانی هرگز تحقق پیدا نمی‌کند.
/ معرفت شناسی علم اقتصاد

✅ @karkhone

دست مرئی در بازار

| علی فرحبخش

آندری ایلارینف مشاور اقتصادی پیشین ولادیمیر پوتین و دانش‌آموخته اقتصاد در گفت‌وگویی تحلیلی چنین نقل می‌کند: «در دانشگاه‌های شوروی سابق هیچ چیز در مورد قیمت‌ها نمی‌آموختیم، چون قیمت امری ممنوعه بود.» یکی از بستگانم که در زمان حکومت کمونیست‌ها به شوروی سفر کرده بود، از روز تعطیلی نقل می‌کرد که در یکی از میدان‌های مرکزی شهر مسکو عده کثیری را پوتین به دست دیده است که کفش خود را با یکدیگر تعویض می‌کنند. دولت هر سال به هر شهروند شوروی یک جفت پوتین می‌داده است که در آن به سایز پای صاحب آن هیچ توجهی نمی‌شده است. از این رو، مردم هفته‌ای یک بار در یک بازار دورهم جمع می‌شده‌اند تا با تعویض کفش‌ها، بالاخره پوتین مناسب خود را پیدا کنند.

«گاس پلن» یا به عبارتی کمیته برنامه‌ریزی دولتی در شوروی به مدت ۷ دهه مسوولیت مالکیت و مدیریت همه صنایع را بر عهده داشت. این ساختار بوروکراتیک، سطح تولید، میزان دستمزدها و قیمت‌ها را تعیین می‌کرد. گاس پلن در واقع آلترناتیو نظام بازار بود که وظیفه حداکثرسازی کارآیی در تولید و توزیع عادلانه کالاها و خدمات را بر عهده داشت. در واقع حزب کمونیست شوروی تصور می‌کرد همان‌گونه که با سیاست مشت آهنین قادر است کل ساختار سیاسی را تحت فرمان و در ید قدرت خود بگیرد، می‌تواند این قدرت بلامنازع را به حوزه اقتصاد هم تسری بدهد و تخصیص منابع را آن‌گونه انجام دهد که آرزوی قلبی اوست و به تقویت ساختار سیاسی موجود منجر می‌شود.

میخائیل گورباچف، آخرین رهبر شوروی قبل از فروپاشی، در مورد مشکلات نظام برنامه‌ریزی متمرکز چنین نقل می‌کند: «در آن هنگام، من به واسطه توان هسته‌ای، قدرت آن را داشتم که هزار بار کره زمین را با خاک یکسان کنم، اما شرمنده‌ام که بگویم از حل مشکل کمبود جوراب زنانه عاجز بودم. بارها حتی در سطح پولیتبورو برای حل این مشکل جلساتی برگزار کردیم، اما تا زمان فروپاشی موفق به حل آن نشدیم.»

در ایران هم علاقه وافر به انقیاد و تحت فرمان درآوردن بازارها، تاریخی بس طولانی دارد.در سال ۱۲۸۴ و در زمان حکومت مظفرالدین شاه بحران اقتصادی ناشی از کسری بودجه دولت و تورم به اوج خود رسید و قیمت‌ها از جمله قیمت قندوشکر با افزایش قابل ملاحظه‌ای روبه‌رو شد. عده‌ای از مردم شکایت به حاکم تهران بردند. علاء‌الدوله ۱۷ نفر از فروشندگان قند وشکر تهران را احضار کرد و دلایل گرانی را از آنان جویا شد، اما از آنجا که از توضیحات آنها قانع نشد، دستور داد تجار را به فلک ببندند و چوب به پاهای آنان بزنند. در میان تنبیه‌شدگان پیرمردی از بازاریان صاحب نام تهران به نام سیدهاشم قندی حضور داشت که علاء‌الدوله از وی پرسید چرا قند را گران می‌فروشی که قندی در پاسخ چنین گفت: «در سایه پیشامد جنگ روسیه و ژاپن قند کمتر می‌آید و باز در تهران ارزان‌تر از شهرستان‌ها است. به همین واسطه تاجران بزرگ، قند و شکر را گران‌تر می‌فروشند.» چنین بود که قندفروشان تاوان جنگ روسیه و ژاپن را دادند و دادگاه قند روی دادگاه بلخ را سفید کرد.

حال برگردیم به زمان حال که همان فیلم‌نامه‌های تاریخی و جغرافیایی بار دیگر در آن به منصه ظهور می‌رسند. از شب تولد دلار ۴۲۰۰ در ۲۱ فروردین ۹۷ پرده جدیدی در اقتصاد ایران گشوده شد که در آن اعلام شد قیمت ارز ۴۲۰۰ تومان است و دولت آماده است این ارز را به هرکسی، به هر میزانی و به هر کالایی اختصاص دهد. جالب است در آن زمان مشخص نبود که اگر تعادل عرضه و تقاضا در چنین قیمتی میسر است، چرا دولت اصرار بر ثابت نگه داشتن آن دارد و اگر در این قیمت، تقاضا از عرضه سبقت می‌گیرد، چرا برای پیشگیری از بحران‌های آتی چاره‌ای اندیشیده نمی‌شود.

ادامه مطلب

✅ @karkhone

بدون شرح...!

| مک فال؛ سفیر اسبق آمریکا در روسیه

روسیه در ازای رفع تحریم چند شرکت دولتی‌اش، به قطعنامه مهم ۱۹۲۹ شورای امنیت علیه ایران رای داد...سپس بطور یکجانبه قرارداد S-300 با ایران را لغو کرد و ما[دولت آمریکا] روس‌ها را وارد WTO کردیم. وقتی هم پیش آندری کوستین، مدیرعامل VTB، دومین بانک بزرگ روسیه رفتم تا درخواست کنم تجارت با یک بانک خاص ایرانی را متوقف کند، او به من توضیح داد که بانک او برای اعتبارش در ایالات متحده بیشتر از چند حساب کوچک چند شرکت ایرانی ارزش قائل است. ایران باید قبل اینکه بطور جدی وارد مذاکرات شود، فشار اقتصادی را احساس میکرد و روسیه نقش مهمی در اعمال تحریم‌ها ایفا کرد حتی زمانیکه اجرای آن برای روسیه گران تمام شد.

✅ @karkhone

صیانت یا ممنوعیت؟

دوستان قدیمی که من را می‌شناسند، شاید یادشان باشد که تا دو سال پیش پرچم چین جلوی اسم کاربری من در توییتر بود؛ در اینجا سعی می‌کنم از تجربیات خودم از سه سال و نیم زندگی در چین و روش‌های دولت چین در صیانت از فضای مجازی برای شما عزیزان بنویسم:

آن روز صبح بعد از ۱۴ ساعت پرواز بالاخره به فرودگاه Pudong شانگهای رسیدم، طبق آخرین پیامی که در واتس‌اپ به دوست چینی‌ام داده بودم باید وقتی از سالن ترانزیت خارج می‌شدم به او زنگ می‌زدم؛ برای وصل شدن به وای فای فرودگاه یک بازجویی کامل پس دادم! همهٔ اطلاعاتم را باید وارد می‌کردم؛ بعد از نیم ساعت بالاخره به اینترنت وصل شدم و از آنجایی که می‌دانستم دوستم خیلی وقت است بیرون منتظر مانده است، سعی کردم از طریق واتس‌اپ با او تماس بگیرم اما با عبارت ...Connecting مواجه شدم، عبارتی که تا روز آخر زندگی درچین ماندگار بود و آزارم می‌داد. بله، اینترنت چین قابلیت اتصال به واتس‌اپ را ندارد!

نه‌تنها واتس‌اپ بلکه تمام اپلیکیشن‌های فیس‌بوک، اینستاگرام، تلگرام، توییتر و در حقیقت تمام اینترنت در چین خارج از دسترس‌اند؛ حتی گوگل در چین فیلتر است و کپی‌ای ناشیانه از یکسری اپلیکشن‌های گوگل مثل Search, Drive Map, Translate... با اسم Baidu برای کشورشان ساخته‌اند.

بعد از چند ساعت از ورودم به چین تازه فهمیدم فیلترینگ یعنی چه! سیستم کمونیستی چین به شکل غیرقابل‌باوری اینترنت را محدود کرده بود و پیام‌رسان وی‌چت و اپلیکشن وی‌بو را به‌عنوان شبکهٔ اجتماعی عرضه کرده بود، این اواخر هم تیک تاک در چین متداول شد.

بعد از انجام کارهای اداری اقامتم به پیشنهاد دوستم با یک شرکت مکاتبه کردم و با ارائهٔ کلی مدارک و صرف هزینهٔ بسیار به عنوان یک خارجی تونستم VPN دولتی تهیه کنم. تازه آنجا بود که توانستم با خانواده‌ام در ایران تماس بگیرم!

احتمالاً طی این سال‌های اخیر تلاش‌های جمهوری اسلامی را برای ساخت و کپی اپلیکشن‌های فضای مجازی و پیامرسان دیده‌اید، نرم‌افزار سروش، تلگرام طلایی، موبوگرام و...؛ جمهوری اسلامی هم مثل چین اگر نتواند یک نرم‌افزار را به‌طورکامل رصد و کنترل کند آن را محدود و فیلتر خواهد کرد.

اما منظورم از کنترل و رصد کردن دقیقاً چیست؟ در نرم‌افزار وی‌چت که تاحدی شبیه به WhatsApp است تمامی مکالمات صوتی و متنی شما توسط هوش مصنوعی چک می‌شوند، پیام‌های با محتوای حساس، به‌گونه‌ای اتوماتیک حذف خواهند شد، عملاً هیچ‌چیز خصوصی‌ای در این پیامرسان وجود ندارد؛ این اپلیکشن مثل بقیهٔ نرم‌افزارها راحت نصب نمی‌شود، شما برای فعال‌سازی حتی باید مشخصات حساب بانکی‌تان را هم واردش کنید! حریم خصوصی آنجا معنایی ندارد، اساساً وقتی کسی در چین حرف از حریم خصوصی بزند، یعنی ریگی به کفشش است و چیزی را مخفی می‌کند!

چین توانست با صرف هزینه‌ها و زمان بسیار، اینترنت را کاملاً به کنترل خود درآورد، نرم‌افزارهای خود را بسازد، و مهمتر از همه اینکه ملتش را مجبور و ملزم به استفاده از این نرم‌افزارها کند! اجبار به این شکل است که اگر شما WeChat, AliPay, Baidu... را نداشته باشید، حتی قادر نخواهید بود یک تاکسی سوار شوید!

در پشت طرح صیانت اسلامی رؤیای چینی نهفته است: «کنترل همه‌چیز و همه کس». حاکمیت به کسب و کارهای اینترنتی وقعی نمی‌نهد، برای آه و سوداهای عاشقانه و روزمره‌نویسی‌های شما پشیزی ارزش قائل نیست و تنها صیانت از انقلاب اسلامی و بقای خود را مهم می‌داند.

آزادی بیان مثل نفس کشیدن است، قطعاً نمی‌توانم تمامی خاطرات و ناگفته‌ها از خفقان موجود در سیستم کمونیستی چین را در قالب یک یادداشت بازگو کنم؛ امیدوارم اتفاقی که با عنوان طرح صیانت در ایران در حال وقوع است را جدی بگیرید و واقعاً از آن بترسید، چرا که حقیقتاً طرحی وحشتناک است.

✅ @karkhone

اجازۀ «کردیت سوییس» به تبهکاران برای سرقت از فقرا

جوزف استیگلیتز؛ استاد اقتصاد دانشگاه کلمبیا و برندۀ نوبل اقتصاد 2001، دربارۀ افشاگری‌های مربوط به کردیت سوییس (شرکت خدمات مالی و بانکداری سوییسی) در گاردین یادداشتی نوشته که بخش‌هایی از آن را می‌خوانید:

هر بار که روزنامه‌نگاران پرده‌ای از پنهانکاری‌های بخش مالی را پس می‌زنند، شبکه‌ای از فساد و فعالیت‌های پلید برملا می‌شود و مشتریان پنهان، خانوادۀ دیکتاتورها، و سیاست‌مداران به‌ظاهر محترم در دموکراسی‌ها گیر می‌افتند. اما این بار چیز متفاوتی وجود دارد. این بار بحث از یک جزیرۀ دورافتاده نیست، بلکه صحبت از یک بانک بزرگ در دل اروپا است؛ در یکی از مرفه‌ترین کشورهای جهان. کشوری مبتنی بر حکومت قانون و مدعی شفافیت و عملکرد برتر در نظام بانکی.

سوییس در این زمینه موضع دوگانه‌ای دارد. این کشور از طریق یک چارچوب قانونی کسانی را که تلاش دارند به مخفی‌کاری‌های این نظام پی ببرند، مجازات می‌کند. به نظر می‌رسد سوییس بعنوان یکی از قدیمی‌ترین دموکراسی‌های جهان با تهدید روزنامه‌نگاران و کسانی که تلاش می‌کنند با دستیابی به داده‌ها نشان دهند که پشت سایۀ تاریک سیستم مالی چه می‌گذرد، رفتار خود را ذیل رازداری مشتریان توجیه می‌کند؛ بی‌توجه به اینکه با این توجیه چه زمینه‌هایی را برای بدرفتاری‌ها و تبهکاری‌های مالی فراهم می‌کند.

تأسف‌آور است که هیچ رسانۀ سوییسی در ماجرای اخیر به‌دلیل ترس از عواقب شدید «قوانین رازداری بانکی» این کشور به روزنامه‌نگاری جهانی نپیوسته است. سوییس باید پیامدهای وحشتناک چنین قوانینی را بداند: برداشتن بخشی از عواید فعالیت‌های غیرقانونی دیگران در ازای ایجاد محیطی امن و مخفی برای ذخیرۀ پول‌های آلوده.

افشای این اسرار دو جنبۀ نگران‌کننده دارد: 1. این تنها بخش کوچکی از داده‌های مربوط به مشتریان است و ما با یک گالری از کلّاش‌ها و شارلاتان‌ها روبرو شده‌ایم؛ دیکتاتورها و خانواده‌های آنها، افراد مظنون به جنایتکاری جنگی، مقامات دستگاه‌های اطلاعاتی، قاچاقچیان انسان، و ناقضان حقوق بشر. اگر پنجرۀ بانک بزرگتر بود چه چیزهایی می‌دیدیم؟ 2. به نظر می‌رسد کشورهایی که بیشترین آسیب را از این وضعیت دیده‌اند کشورهای درحال‌توسعه و اقتصادهای نوظهور هستند. این افشاگری تأییدی است بر هشدارهای کارشناسان طی این سال‌ها: سوییس مبادلۀ خودکار اطلاعات صرفاً با کشورهای پیشرفته را پذیرفته، نه با کشورهای فقیر و کشورهایی که لانۀ اینگونه فعالیت‌های غیرقانونی و نامشروع هستند. در نتیجه، دزدسالاری و فساد همچنان می‌تواند رشد کند.

خوب است که روزنامه‌نگاران حتی برای «حق دانستن» شهروندان کشوری نظیر سوییس که نمی‌توانند بر آنچه سیاست‌مداران‌شان پنهان می‌کنند مبارزه می‌کنند. سیاست‌مداران کشورهای پیشرفته به سخنرانی دربارۀ محکومیت فساد در جاهای دیگر علاقه دارند، اما این کشورهایی مانند سوییس هستند که جای امن و بازدهی بلندمدت تضمین‌شده‌ای را برای فساد فراهم می‌کنند.

باید صریح بگوییم که سوییس در این ماجرا تنها نیست. بدیهی است که بستن این درب‌ها به‌آسانی فعالیت‌ها را به سوی بازارهای ملکی و مالی در میامی و لندن و سایر مراکز پولشویی سوق می‌دهد. اما آنچه به‌لحاظ اخلاقی دربارۀ آمریکا، بریتانیا، و سوییس نفرت‌انگیز است این است که غنائم ربوده‌شده از کشورهای فقیرتر زندگی می‌کنند. کشورهایی مانند سوییس که چنین فضایی را طراحی و مهیا کرده باید خجالت بکشند.

چه تعداد افشاگری دیگری باید در سوییس و آمریکا و بریتانیا و کشورهای دیگر باید رخ دهد تا قوانین خود دربارۀ رازداری بانکی و املاک، و فعالیت‌های دیگری که پولشویی و جرم و فساد را تسهیل می‌کند تغییر دهند؟ درحالی‌که این افشاگری نشان می‌دهد که سوییس از جریان پول کشورهای فقیر سود می‌برد، خود این سیستم نیز رو به فساد است: فساد پول‌های آلوده همۀ آنچه را با آن در تماس است خراب می‌کند.

امید است که این افشاگری بعنوان دستاورد بزرگ روزنامه‌نگاری شرافتمندانه و صادق، آنهایی را که در برابر یک سیستم مالی و اقتصادی شفاف مقاومت می‌کنند، شرمنده کند.

پی‌نوشت: مستند inside job ساختۀ چارلز فرگوسن نماهای دیگری از صنعت مالی و بحران‌های ناشی از آن را توضیح می‌دهد: فشارهای این صنعت بر فرایندهای سیاسی برای جلوگیری از شفافیت و سامان‌دهی این حوزه و قانونی جلوه‌دادن فسادها از طریق تسخیر سیاست‌گذاری، تعارض منافع گسترده، و نقش پررنگ دانشگاهیان که با حمایت مالی بانک‌ها و مؤسسات مالی داده‌های هدایت‌شده‌ای را به نفع این صنعت منتشر می‌کنند و واقعیت‌های آن را می‌پوشانند؛ دانشگاهیانی که گاه در حد کاندیدای نوبل اقتصادی مطرح بوده‌اند.

یادداشت استیگلیتز در گاردین

✅ @karkhone

پوتین صدام حسین و یا هیتلر دیگر

| محمدرضا اسلامی

مصاحبه دیروز فرید زکریا و گلایه اش از اینکه چرا آمریکا صرفا نظاره گر حمله به اوکراین است باعث تعجب بود. (لینک)

از فرد با ذکاوت و باهوشی همچون زکریا عجیب است که انتظار داشته باشد آمریکا مستقیما وارد "معرکه" اوکراین بشود و سربازهایش را به کشتن بدهد و دلارهایش را به سوختن.
مگر آمریکا همین چند وقت پیش از افغانستان خارج نشد؟ و مگر آن پایگاههای چند صد میلیون دلاری با سازه های ضد انفجار را به امان خدا (و به دست طالب ها) رها نکرد؟

همه می دانند که آمریکا حدود چهل و پنج هزار نیروی نظامی در آلمان دارد!
(در مجموع در کل اروپا حدود ۷۰،۰۰۰ نیروی نظامی آمریکایی حضور دارند. آنهم نیروی نظامی که هر یک نفرش برای هر یک روز، حقوق گزاف می گیرد -در مقایسه با دستمزدِ اشتغال در داخل آمریکا- و هزینه گزافی هم صرفِ لجستیکِ این هفتاد هزار نفر می شود)
نیروی نظامی هست ولی عزم نیست.

امثال فرید زکریا می فهمند که گسترش ناتو به سمت اوکراین اشتباه راهبردیِ رهبرانِ قبلی آمریکا بوده، ولی نگرانی آنها از این بابت است که آیا مماشات با پوتین (امروز) باعث شود که (فردا) از این فرد "صدام حسین" دیگری ساخته شود؟ یا حتی در مقیاسی وسیع تر، هیتلر دیگری به میدان آمده و قامت برافراشته باشد و این تازه، شروع ماجراها باشد؟
این نگرانی البته قابل درک است.

بیانیه چندساعت پیش جو بایدن
بلافاصله بعد از شروع حمله نظامی روسیه به اوکراین، واقعا مضحک بود.

جو بایدن بیانه ای دو پاراگرافی صادر کرده است. واقعا خنثی تر و بی عمل تر از این هم ممکن است؟
خیر! فعلا ممکن نیست.
نوشته با جیل نشسته و اوضاع را نظاره می کند. مرسی!
(خوب که ننوشته با جیل و سگشان نشسته اند و اوضاع را نظاره می کنند)

واقعیت این است که رهبران غربی تا آخرین لحظه به "نظاره" و بی عملی نشسته اند. سه دلیل بر این امر قابل ذکر است:

1- بخشی از بزرگان حزب دموکرات در آمریکا معترفند که اشتباه (اولیه) از خودشان بوده که روسیه را تحریک کرده اند و اساسا گسترش ناتو به سمت اوکراین اشتباهِ کلیدی بوده.

2- وقتی که مشکلات اشتغال/اقتصاد در داخل کشورهای ناتو هست و (برای مثال) فقط یک موشک AIM-9X چهارصد و هفتاد هزار دلار هزینه دارد (یا یک بمب کوچک GBU-39/B حدود چهل هزار دلار هزینه دارد)، چرا بجای صرفِ انرژی بر مشکلات داخلی، وارد نزاع با پوتین شوند؟

3- اگر پوتین صدام حسین دیگری است، بگذار فعلا در آن منطقه جولان بدهد. ولی اگر هیتلر دیگری قامت افراشته، در زمان خودش (و به وقت خودش) باید با او جنگید.

پوتین گمان می کند که «قدرت» یعنی افزودن بر سرزمین.
ولی پوتین با جنگ اوکراین نه #ساختار_اقتصاد روسیه را منقلب خواهد کرد و نه جریانِ جذبِ نخبگان را به سمت دانشگاههای مسکو و سن پترزبورگ منحرف خواهد ساخت.

هیچ دانشمند جوانی بجای #دانشگاه_استنفورد به سمت دانشگاه سن پترزبورگ متمایل نخواهد گشت. و همین طور هیچ کارگردان سینما یا نویسنده زبردستی میل رفتن به سمتِ تمدنی که پوتین امروز در حال بازآفرینی آن است را نخواهد داشت.
هیچ انسان معمولی میلِ به زیست در تمدنِ با مختصات ذهنی پوتین را ندارد.

جنگ اوکراین، جنگی است که (شاید) اگر عقلِ رهبران آمریکای سال ۲۰۰۰ وسط بود، در آن درگیر می شدند. اما آمریکای ۲۰۲۲ از رهبرانِ چین یادگرفته که به این مسایل (فعلا) در حد مصاحبه و کنفرانس خبری اکتفا کند(!)، با جیل نظاره گر اوضاع باشد و انرژی خود را صرف حلِ مسایلِ جاری کشور کند.

پوتین هم این نظاره گری را خوب درک می کند و لذا فعلا در حال پختن قورباغه در آب گرم است.

پ.ن : یادداشت اخیر آقای عبداله شهبازی درباره روسیه در نه قسمت (لینک) را از دست نباید داد.

✅ @karkhone