ثبت رکورد تاریخی در صادرات صنعتی ترکیه
۴۵ میلیارد دلار در سه ماهه اول ۲۰۲۲

اردوغان به درستی با کاهش نرخ بهره به صادرات کشورش کمک کرد

کل صادرات ایران در یکسال به این عدد نمی‌رسه!
این خبر رو بذارید کنار اقدام دولت برای وضع عوارض روی صادرات!

✅ @karkhone

فساد بزرگتری که زیر قصر غیرقانونی علی انصاری پنهان است!

| سیدعلی مجتهدزاده

دیروز در اخبار خواندیم که در جریان تخریب ساختمان‌ها و بناهای غیرمجاز حاشیه رودخانه چالوس، قصری متعلق به یک چهره معروف هم توسط ضابطین و با حکم دستگاه قضایی تخریب شده. اول از هر چیز اقدامی که برای مقابله با تصرف اراضی و نواحی ملی و عمومی توسط برخی متمولین و حتی دستگاه های دولتی آغاز شده، جای تقدیر دارد. اما نکته اینجاست که در ماجرای تخریب همین قصر چند هزار متری در حاشیه جاده رودخانه چالوس، موضوع بسیار مهمتر و بنیادی‌تری در خصوص فساد مستتر است که کمتر به آن توجه می‌شود.

ماجرا از این قرار است که آن قصر مجلل و البته غیرقانونی از نظر اسناد ملکی و حقوقی به نام فرد دیگری جز مالک اصلی آن بوده است. بگذارید راحت و بی‌دغدغه عرض کنم که مالک این قصر آقای علی انصاری، سرمایه‌دار پر آوازه و البته پرحاشیه‌ای است که مالکیت‌های مهم دیگری چون مجموعه ایران‌مال و یا بانک سرمایه را هم در اختیار دارد. اینکه فردی بخش قابل توجهی از دارایی خود در یک سیستم اقتصادی را به نام افراد دیگر سند می‌زند، چند دلیل منطقی دارد؛ اول اینکه منشا پول دارای اشکال است. دوم اینکه فرد در حال گم کردن نشانه‌های اموال و دارایی های خود است و سوم اینکه احتمالا مسایل در خصوص مالیات و تسهیلات بانکی نیز در این میان مطرح است. در نهایت نکته چهارم هم اینکه خود آن اموال مانند همین ملک از نظر قانونی دچار ایراد و اشکال است. سوال مهم اینکه اگر یک اقتصاد دارای بیماری و اشکالات بنیادین نباشد، چه نیازی به چنین کارهایی وجود دارد؟ اگر یک فرد در یک اقتصاد شفاف به طور سالم کسب ثروت کرده باشد چرا باید اموال و ثروت خود را پنهان کند؟ اگر نظام دریافت مالیات به خوبی عمل کند و یا سیستم پرداخت تسهیلات، شفاف و سالم باشد چرا باید شاهد انتقال صوری اموال و ثروت به نام دیگران باشیم؟ در واقع این همان اتفاقی است که در جایی مانند گمرک به شکل انجام واردات کلان با کارت ملی افراد دیگری که گاه از پائین‌ترین اقشار جامعه هستند، صورت می‌گیرد. بنابراین برپا شدن آن قصر مجلل به صورت غیرقانونی در حاشیه رودخانه کرج تنها اولین و کم اهمیت‌ترین سطح فسادی است که در این خصوص رخ داده. سطح عمیق تر در جایی است که باید شفاف شود چرا این اموال به نام افراد دیگری سند می‌خورد؟ منشا پول‌های آنها کجاست؟ چه سلسله روابط فاسدی باعث شده تا فرد بتواند چنین بنای مجللی را به صورت غیرقانونی برپا کند؟ دیگر زنجیره‌های فعالیت اقتصادی این فرد چگونه و به چه ترتیبی کار می‌کنند و شمار زیادتری از این دست سوالات.

باز هم می‌خواهم بدون پرده اشاره کنم؛ در یک مورد از پرونده هایی که شخصا در جریان آن هستم برادران انصاری در سال‌های قبل شرکتی را به نام یک فرد از چهره‌های ورزشی کشور و با فریب او تاسیس کردند. در عمل آن فرد روی کاغذ مالک مجموعه بود اما در واقعیت قضیه برداران انصاری بودند که در لوای آن شرکت فعالیت اقتصادی می‌کردند. اما نهایت ماجرا چه شد؟ چند ده میلیارد تومان تسهیلات بانکی دریافت شده توسط آقایان انصاری در نهایت به نام آن شخصی تمام شد که شرکت به نام وی تاسیس شده بود. به عبارت ساده تسهیلات سنگین بانکی را کسان دیگری برده بودند اما حالا بدهی بازپرداخت آن بر عهده فرد دیگری بود. این تنها یکی از نمونه‌هایی است که نشان می‌دهد انگیزه این دست افراد از سند زدن اموال و ثروت‌شان به نام دیگران چیست. جز وجود انگیزه برای اقدام به فساد هیچ دلیل دیگری وجود ندارد که فردی کوچکترین بخش از ثروت خود را به نام شخص دیگری سند بزند و چنین کاری حتما برنامه ریزی برای شروع به جرم است. حالا مساله این است که آیا نهادهای قضایی و نظارتی ما با توجه به این دست شواهد مبرهن کار برخورد با اموال اشکال دار و احتمالا آمیخته با فساد این افراد را در همین سطح تخریب ویلاهای غیرقانونی محدود می‌کنند یا اینکه حاضر هستند به عمق مساله هم بروند؟ از یاد نبریم که در دادگاه پدیده ای چون اکبر طبری چگونه مشخص شد که برخی از متمولین مفسد، چرا و با چه انگیزه هایی اموال خویش را به نام وی سند می‌زدند.


✅ @karkhone

اگر مقدار پول هم افزایش پیدا کند، قدرت خرید هر واحد پول کاهش می‌یابد و مقدار کالایی هم که با هر واحد پول می‌توان به‌دست آورد، کمتر می‌شود.

افزایش چاپ پول کاغذی توسط دولت‌ها، موجب کاهش قدرت خرید هر واحد پول و در نتیجه، افزایش قیمت‌ها می‌شود. تورم، همین است.

/ سیاست اقتصادی، لودویگ فون میزس

✅ @karkhone

درباره افتتاح خط تولید تسلا در کشور آلمان
آیا او رئیس‌جمهور بعدی آمریکاست

| محمدرضا اسلامی

در میان اخبار چند روز اخیر، خبری که در متن مسایل جنگ پوتین و اوکراین قدری کمرنگ شد، خبر افتتاح خط تولید خودرو تسلا در کشور آلمان بود. ویدئوی رقص ایلان ماسک پس از افتتاح خط تولید در برلین در برخی از شبکه های اجتماعی دنیا همرسان شد. با توجه به اهمیت این خبر ضروری است که به این موارد تامل شود:

1. برخی معتقدند که ایلان ماسک ورژن و‌ نسخه تحت ویندوز ترامپ محسوب می شود (اگر که فرض کنیم ترامپ ورژن تحت "داس" بوده است!). در این مقایسه، چنین گفته می شود که ذهنِ ترامپ یک ذهن نسبتا ساده و آشنا به مسیرِ «دلالی» (معامله گری) بوده ولی ذهن ایلان ماسک آشنا به مفاهیم تکنولوژی و دانشِ پیشرفته است. ترامپ فرزند یک بساز-بفروش بود و بعد از برخورداری از ثروتِ پدری، هرگز منشاء کارآفرینیِ گسترده و یا احداث صنایع پیشرفته «نشد»، ولی ایلان ماسک، بدون ثروت پدری، منشا شکل گیری پیشرفته ترین صنایع و کارآفرینی گسترده شده است.

اینکه آیا روزی ایلان ماسک وارد عرصه سیاست خواهد شد یا خیر؟ را کسی نمی تواند امروز با قطعیت پیش بینی کند ولی در اینکه او اکنون از قدرتمندترین مردان در ایالات متحده محسوب می شود، شکی نیست. قدرتی که تا پیش از این تصورش هم شاید غیرممکن به نظر می رسید.

2. مساله مهم در این خبر، فتحِ قلعه و دژِ خودروسازیِ دنیا، توسط یک بازیکنِ تازه وارد است. در کشوری که مرسدس بنز و BMW حضور دارند، ورود به بازار آن کشور برای تویوتای ژاپنی هم امری دشوار است (نیسان و مزدا ‌و… که هیچ، اساسا جایگاهی در آلمان ندارند). حال اینکه یک خودروسازِ آمریکایی بتواند به قلبِ صنعت خودرو دنیا یورش ببرد، کاری سترگ بوده است.

عمر تسلا تنها 18 سال است (مثل کودکی که تازه به سن سربازی رسیده!) ولی عمر مرسدس بنز 95 سال است. آقای کارل بنز به همراه رفیقش (دایملر) 95 سال پیش پایه های شرکتی را بنا نهادند که سالهاست که بِرند برتر خودرو اروپا و دنیاست. حال جوانکِ یک لا قبای دیروز (یعنی ایلان ماسک) با یک شرکت 18 ساله رفته و در لانه ی زنبور، خودرو تولید می کند. مرحبا!

(عملا ماسک 17 سال پیش به تسلا پیوسته است)

3. در مورد ایلان ماسک کتابهای مختلفی منتشر شده، و صحبت دربارۀ او در مجالِ یک فرسته تلگرامی نیست. اما مهمترین ویژگی ای که ایلان ماسک آنرا نمایندگی می کنند بحث «مقیاس ناپذیری» در دنیای تکنولوژیِ امروز است.

«مقیاس ناپذیری» به این مفهوم که در بسترِ رشدِ دنیای امروز، دیگر مرزهایِ ذهنی برای رشد، وجود ندارد.

این امری ضروری است که درباره «وجود/عدم وجود مرز» در رشد، گفتگو شود. مرزهای ذهنیِ رشد، یکی از مهمترین دلایل «توقف» یا وادادنِ انسانها محسوب می شود. زمانی که برای «رویا» حدّ و اندازه ای وجود نداشته باشد، انسان می تواند بدون توقف به حرکت و تلاش بپردازد. ولی وقتی که مرزِ ذهنی برای رشد قرار می گیرد، سرعتِ حرکتِ فرد، کند یا حتی متوقف می شود.

4. در اینکه افرادِ بسیاری، رویاهای بزرگی دارند شکی نیست! ولی اینکه یک رویا چقدر «شدنی/منطقی» باشد بستگی به هوش و توان ذهنی فرد دارد. اینکه یک نفر چطور بتواند در یک مسیر منطقی از رشد حرکت کند.

در یکی از کتابهایی که درباره ایلان ماسک منتشر شده نویسنده می گوید: ماسک معتقد است که او، مدیرِ ماکرو منجمنت (مدیریت کلان) نیست. او مدیرِ میکرو منجمنت (مدیریت بر جزئیات) "هم" نیست. او مدیرِ نانو منجمنت (دقت بر جزئی ترینِ جزئیات) است!

فردی که تا ریزترین مسائلِ حوزه کاری خودش دقیق می شود (در مقیاس نانو!) ولی از سوی دیگر می تواند کسب و کار خود را گسترش دهد (تا مقیاس مرسدس بنز! و بلکه هم بیشتر).
به تعبیر حافظ:
زره مویی که با مژگان رهِ خنجرگزاران زد!
خنجرگزارانِ صنعت خودرو و بزرگانی چون تویوتا و بنز را به زمین افکندن.

5. در زمانه ای که مقیاس ذهنی برخی از افراد از «ثروت» آن آقای دلال سر کوچه است که فلان زمین را در اطراف رشت با فلان ملک در نیاوران طاق زد و فلان قدر سود به جیب زد؛ یا در زمانه ای که مقیاس ذهنی برخی از افراد از «قدرت» چنان است که گمان می کنند قدرت یعنی اینکه طرف چند مدت معاون وزیر، یا که وزیر و استاندار شود (تا به این حد حقیر)، امثال ایلان ماسک نمونه های زندۀ «مقیاس ناپذیر» بودنِ رشد در دنیایِ صنعت و بازرگانی هستند.

خو نکردن به «عقیقِ خُرد» به تعبیر مولوی. یا نگرفتنِ «بُزِ لاغر» در غزل مولانا.
ما نه زان محتشمانیم که ساغر گیرند/
و نه زان مفلسکان که "بزِ لاغر" گیرند!

مقیاس ذهنی و ابعاد همت در دنیای امروز می تواند تا کجا پیش رود؟ تا هرکجا که تصور کنی! تا هرکجا که رویا پرواز کند. انسان بی رویا، انسانِ مرده است.

مقیاس ناپذیری، امری است که تا درکی روشن از آن نباشد، بستر شکلگیری امثال تسلا رخ نخواهد داد.

✅ @karkhone

دوره آموزشی تفکر طراحانه

🔹دوره‌ی حضوری «تربیت مربی تفکر طراحانه»، با حضور مدرسانی از «مرکز تجارت جهانی»، ۱۷ الی ۲۱ اردیبهشت‌ماه در تهران برگزار می‌شود. متقاضیان می‌توانند تا جمعه ۲ اردیبهشت از طریق پر کردن فرم در لینک زیر اقدام کنند.

📃 اطلاعات بیشتر:
🔗 http://bahmancapital.com/6532-2/


✅ @bahmancapital

#تبلیغ

توسعه صنعتی در تایوان

یکی از کشورهای چینی‌زبان آسیایی که به توسعه‌ی شگفت‌انگیزش کمتر پرداخته می‌شود تایوان می‌باشد. تایوان محصولات فرهنگی مشهوری مشابه ژاپن ('سوشی' و انیمه) و کره (کِی-پاپ و کِی-دراما) ندارد تا بر سر زبان‌ها بیافتد و برند ملّی پرآوازه‌ای نیز از این کشور به چشم نمی‌خورد. با اینحال، تایوان نشان داده چیزی کم از ژاپن و کره ندارد و در توسعه‌ی صنعتی مسیری مشابه آنان پیموده است: ابتدا صنایع کار-محور را توسعه داد، بعد به سمت صنایع سرمایه-محور رفت و نهایتاً صنایع فناوری-محور را هدف گرفت.

طبعاً 'سیاست عمومی' - و به طور خاص، سیاست صنعتی - نقش مهمی در توسعه‌ی تایوان داشته است، اما این سیاست‌ها در مواردی موفقیت معناداری نداشته‌اند. گفته می‌شود که دولت تایوان سرمایه‌های هنگفتی در صنایع خودروسازی، کشتی‌سازی، پالایش آلومینیوم و ماشین‌آلات هزینه کرد، اما به هدر رفت. صنعت خودروی تایوان از انواع حمایت‌ها برخوردار بود (حمایت شدید گمرکی، خریدهای تضمینی دولت، مشوق‌های مالیاتی و...) اما هیچگاه به رقابت‌پذیری خودروسازان ژاپنی و کره‌ای نرسید. صنعت کشتی‌سازی نیز با سرمایه‌گذاری مستقیم دولت به راه افتاد و تنها با حمایت دولت می‌توانست به حیاتش ادامه دهد.

آنچه تایوان را به تایوان تبدیل کرد صنایع فناوری‌محور - و به طور خاص، نیمه‌رسانا - می‌باشد. در بحبوبه‌ی همه‌گیری کرونا و اختلال در تولید صنعتی به دلیل کمبود نیمه‌رسانا، معلوم شد که دنیا تا چه اندازه به تایوان وابسته است. این کشور یک نهاده‌ی تولیدی بسیار حیاتی (نیمه‌رسانا) را برای شرکت‌های مطرح دنیا می‌سازد که کالاهای صنعتی پیشرفته بدون آن امکان تولید ندارند. شکوفایی صنعت نیمه‌رسانای تایوان مرهون یک سرمایه‌ی بزرگ انسانی به نام 'موریس چانگ' است که به دعوت نخست‌وزیر تایوان در دهه‌ی ۸۰ میلادی به تایوان آمد تا شرکت TSMC را راه بیاندازد.

موریس چانگ به مدت ۳۰ سال در صنعت نیمه‌رسانای آمریکا فعالیت کرده بود و دانش نظری و تجربه‌ی عملی فراوانی اندوخته بود. او یکی از رؤسای شرکت تگزاس اینسترومنتس بود که برای ارتش آمریکا کالاهای پیشرفته‌ی نظامی تولید می‌کرد. زمانی که چانگ به تایوان آمد و TSMC را بنیان گذاشت، صندوق توسعه‌ی ملّی تایوان حمایت مالی بزرگی از آن کرد. همچنین، پژوهشگاه فناوری صنعتی تایوان (ITRI) که تحت حمایت مالی دولت قرار دارد، با واردات فناوری و پژوهش و توسعه‌ی فنی، نقش مهمی در توسعه‌ی صنعت نیمه‌رسانا داشته است. پارک علم و صنعت 'سینچو' که دولت در سال ۱۹۷۹ به راه انداخت نیز بستری برای پیشرفت صنعت نیمه‌رسانا فراهم کرد.

آنچه از تجربه‌ی توسعه‌ی تایوان می‌توان یاد گرفت این‌ست که سیاستگذاران تایوانی اگرچه در حمایت از صنایع خودرو، کشتی، آلومینیوم و... موفقیت بزرگی کسب نکردند و منابعی را هدر دادند، اما سیاست‌های موفقشان (نظیر حمایت از صنعت نیمه‌رسانا) چنان منافعی برای اقتصاد تایوان به ارمغان آورد که هزینه‌ی اشتباهات سیاستی را جبران کرد.

منبع: CollectiveAction

✅ @karkhone

کیست که بگوید شاه مرده!
اتفاقا روح وی سراسر گفتمانی را تسخیر کرده که در قالب های شیک و علمی راه وی را در پیش گرفته اند.

«من مخالف افزایش بیشتر حقوق و دستمزد کارگران نیستم … اما گرفتاری این است که … اینها کار نمی‌کنند. کار نکردن خطرناک است…. هر کس که کار نکند، ما دُمش را می‌گیریم و می‌اندازیمش بیرون، مثل یک موش… دانشجویی که علاوه بر برخورداری از آموزش رایگان از دولت حقوق هم می‌گیرد، فردا ممکن است بگوید یک آپارتمان لوکس و یک اتومبیل هم برای من بخرید… ما به کسی اجازه نمی‌دهیم که لوس بشود. ما هر تنبل‌خانه‌ای را می‌ریزیم به هم.»

محمدرضا شاه پهلوی ۱۳۵۵ در این‌باره در گفت‌و‌گو با سردبیر وقت کیهان

✅ @karkhone

تا بحث خودکفایی است اجازه بدهید نگاهی داشته باشیم به چند نفر از قهرمانان عرصۀ خودکفایی

اول، دوچۀ بزرگ!
خودکفایی اقتصادی ورد زبان موسولینی بود و در دوران حکومتش کارزارهای بسیاری در این زمینه به راه انداخت، از خودکفایی در غلات و برنج و مبارزه با پشه‌ها گرفته تا استخراج فلزات و ... . این کارزارها جز در حد حرف موفقیتی نداشتند: تلاش برای تولید فولاد بیشتر، باعث واردات زغال سنگ بیشتر شد و اگرچه تولید غلات افزایش یافت، وابستگی کشور به کود هم بیشتر شد.
موسولینی در همه جا و بر همه چیز، به افتخار خودش حرف «م» را حک کرده بود اما در نهایت مردم گفتند این «م» مخفف «مصیبت» است، نه چیز دیگر.

دومی پیشوا است، شاگرد دوچه که بعدتر از استادش جلو زد!
هیتلر باور داشت که برای جنگ افروزی نیازمند اقتصادی خودکفاست. برای این کار صادرات را محدود کرد، انبارهای نگهداری غلات ساخت و مصرف مردم را جیره‌بندی کرد. نتیجۀ کارزار چهارسالۀ رسیدن به استقلال اقتصادی چه بود؟ قحطی گسترده! صف‌هایی طولانی از مردمی که با قحطی روغن و گوشت و کره و میوه مواجه بودند. البته برای چاپ تصاویر و پوسترهای پیشوا هرگز کاغذ کم نیامد.

سوم، خورشید خندان!
اگر قرار باشد فلسفۀ جوچۀ کیم ایل‌سونگ را در یک کلمه خلاصه کنیم، آن کلمه «خودکفایی» است. او باور داشت که برای مردم، مشوق‌های ایدئولوژیک مهم‌تر از پاداش‌های مادی هستند و کارزارهای بسیار به راه انداخت تا کرۀ شمالی را طی دو سال به ژاپن برساند. فکر می‌کنم لازم نباشد درباره‌ی قحطی‌های گستردۀ کرۀ شمالی چیزی بگویم، مثلاً پیش می‌آمد که ماه‌ها در پایتخت گوشت یا روغن گیر نبود. اما خب اهمیتی نداشت چون او «صدها هزار ضربۀ تلافی‌جویانه» به آمریکایی‌های امپریالیست وارد کرده بود و به همین دلیل باید سازمان‌های بین المللی برای ترویج اندیشۀ او تاسیس می‌شد. خوشبختانه بودجۀ این سازمان‌ها همیشه جور بود.

چهارمی هم کسی نیست جز هم‌وطن دراکولا. سنگ بنای دکترین چائوشسکو خودکفایی اقتصادی بود. او وام‌های کلانی گرفت اما در بحران انرژی ۱۹۷۹، قیمت نفت و به دنبال آن نرخ سود بالا رفت و برای بازپرداخت این بدهی، یک برنامۀ ریاضتی اجرا کرد. صادرات گوشت سه برابر و بسیاری از محصولات روانۀ بازارهای خارجی شد. غذا را جیره‌بندی کردند و برای کالاهای اساسی مثل نان و سیب زمینی صف تشکیل شد. مردم غذای حیوانات را می‌خوردند و در زمستان سوختی نداشتند. اما خب، دوران چائوشسکو هم گواهی بود بر اینکه «هر چه مصیبت بیشتر، صدای پروپاگاندا بلندتر»


✅ @karkhone

و باز او

ایلان ماسک که در تکاپو برای به دست آوردن کمپانی توئیتر است، طبیعتاً حامیان جدّی دارد که کسانی نیستند جز جمهوریخواهان به ویژه ترامپیان!
ایلان ماسک مدّتها است به مواضع جمهوریخواهان چشمک میزند و در چند وهله به تقویتشان پرداخت... خصوصاً پس از بحران کورونا که به بهانه محدودیتهای کورونایی، کالیفرنیا را ترک کرد و کمپانی را به تگزاس برد که خدمت بزرگی به جمهوریخواهان بود.
رشد شدید ایلان ماسک، مرهون بازی بازار سهام در سال 2020 و ... است که دولت ترامپ، به بهانه آن بحران، به طور بیسابقه، در بازار سهام پول ریخت و ماسک، برنده اصلی این روند بود! با بای‎بک کردنها و بازی با کریپتوکارنسیها و ... همه چیز را در شرکت خود به هم ریخت...
حالا حامی برجسته تازه او کسی نیست جز...ران دسنتیس، فرماندار فلوریدا که می‎خواهد به طور علنی، همه تلاشش را در راه موفقیت ماسک در تصاحب توئیتر به کار برد. ماسک می‎خواهد سختگیری در توئیتر در برابر افراد را از میان ببرد و طبیعتاً حمایت از ترامپ، در این دیدگاه جای خاصّی دارد.

✅ @karkhone

تکنولوژی پروفسور بالتازاری

کارتون شیرین و در عین حال احمقانه پروفسور بالتازار را که یادتان می‌آید؟ مشکلی که پیش می‌آمد، "مسئولین" یا "مردم" شهر به سراغ دانشمند ریزه و ریشو و محبوب شهر، پروفسور بالتازار، می‌رفتند (ایده‌ای کاملاً نخبه‌گرایانه و چپ‌گرایانه! امروز که به یاد این کارتون افتادم، بدون هیچ آگاهی از کشور سازنده، حدس زدم باید از یک کشور کمونیست در آمده باشد. چک کردم و حدسم درست بود: کارتون در یوگسلاوی کمونیست ساخته شده بود!) جناب پروفسور، با فکر کردن و فکر کردن و فکر کردن، یکباره یک فکر بدیع به سرش می‌زد و می‌رفت چهار تا دگمه را می‌زد و یک ماشین بزرگ شروع می‌کرد به کار، و آخرش یک ماده شیمیایی یا یک ماشین دیگری بیرون می‌داد که مسئله را، هرچه که بود، حل می‌کرد، مثلاً با بیرون دادن یک‌ موج عجیب و غریب! کل پروسه خیلی با اجی‌مجی‌لاترجی جادوگران متفاوت نبود.

نمی‌دانم اثر این کارتون بوده یا نه، ولی هر چه که باشد نگاه خیلی از مردم و مسئولین ما به مقوله علم و تکنولوژی نگاهی پروفسور بالتازارانه است!

چند سال پیش، در اوج خشکسالی، دوستی که در یک نهاد حکومتی کار می‌کرد با من تماس گرفت و گفت که آن نهاد با یک ایرانی مقیم آلمان وارد گفتگو شده. آن ایرانی آلمان‌نشین مدعی شده بود که تکنولوژیی دارد که می‌تواند از مدیترانه ابرها را به سوی هر نقطه‌ای در ایران جذب کند. البته کل دستگاه آن شخص برای این کار به اندازه یک بخاری گازی معمولی بود! به گفته او در این روش از انرژی اورگون استفاده می‌شود. گویا مبلغ میلیاردی درخواست کرده بود و آن نهاد برای تمام کردن خشکسالی حاضر شده بود تا چندصد میلیون هم بدهد، ولی مذاکرات ناتمام مانده بود و حالا خودِ آن نهاد در تلاش بود که تکنولوژی آن شخص را دوباره سازی کند. این دوست من با من تماس گرفته بود که ببیند آیا می‌توانم کمک‌کنم یا نه. هر چه سعی کردم به او بفهمانم که طرف شارلاتان است و این انرژی اورگون هم یک‌چیز غیرعلمی مزخرف، فایده‌ای نکرد.

پروسه یک اختراع یا یک کشف علمی معمولاً پروسه‌ای مغشوش و مشوش است! مثلاً کارگاه ادیسون را در نظر بگیرید با تعداد زیاد اختراعاتش. بر روی ایده‌ای شروع به کار می‌کردند که همزمان همان ایده را جاهای دیگر هم رویش کار می‌شد. به جایِ فکر کردن به سبک‌بالتازار، پروسه سعی و خطا به کار می‌رفت و گاهی حتی دزدی از ایده‌های دیگران و .... یا مثلاً اختراع هواپیما که در جاهای مختلف دنیا رویش کار می‌شد و برادران رایت در کارگاه تعمیر دوچرخه خود، و با اقتباس و یادگیری از راهکارهای قبلی و تصحیح آنها، و با سعی و خطا، بالاخره توانستند چیزی بسازند که قادر بود مسافت اندکی را پرواز کند....

این ایده که تکنولوژی توسط گروهی نخبه که خیلی بلدند فکر کنند جلو می‌رود، و این‌که دولت باید از این نخبگان حمایت کند ایده‌های پروفسور بالتازاری‌اند که وقتش شده دورشان بیندازیم و از دنیای بچگی در آییم.

✅ @karkhone

از فردا ارزان شدن های قدیمی

وقتی شاه فکر میکرد با دستور دادن، وضع اقتصادی بهتر میشود

✅ @karkhone

در دفاع از تصمیم مادیران

| علی سرزعیم

در خبرها آمده که شرکت مادیران در واکنش به افزایش شدید حداقل دستمزد و متوسط دستمزد، 30 درصد از نیروهای خود را تعدیل کرده است. برخی سایتهای خبری در واکنش به این قضیه خواستار ورود نهادهای نظارتی و تهدید قضایی برای مدیران آن شده اند.

طبیعتا معاونت نیروی کار وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی مثل همیشه به سرعت وارد می شود و از ابزارهای خود برای دادن حکم برگشت به کار استفاده می کند فارغ از اینکه این تصمیمات و احکام فله‌ای چه اثراتی برای تولید، صنعت و اقتصاد داشته است. طبعا در فضای مجازی نیز موجی از همدلی با کسانی برقرار شده که شغل خود را از دست داده اند. به رغم فضای ایجاد شده باید گفت تصمیم مدیران این شرکت می تواند درست و قابل دفاع باشد. مهم این است که اولویت را در چه چیز قرار دهیم.

در نگاه اقتصادی بنگاه موجودی است که حیات آن به سود وابسته است و مدیران هر شرکت موظف هستند که سود شرکت را بیشینه کنند و اگر قیمت نهاده های تولید از جمله دستمزد نیروی کار یا نرخ ارز یا قیمت دیگر نهاده ها تغییر کرد، ترکیب تولید را طوری تغییر دهند که این هدف را بتوانند کماکان دنبال کنند. حال اگر دست مدیران را ببندند که نتوانند تعداد ترکیب تولید را متناسب با تغییر نظام قیمتها، تغییر دهند، سود بنگاه کاهش یافته و گاه به عرصه زیاندهی می افتند.

کاملا روشن است که زیان ده شدن یک بنگاه به قیمت حفظ نیروهای شاغل تصمیم قابل دفاعی نیست زیرا یک بنگاه تولید به جای تعدیل 30 درصد نیروها نهایتا ورشکست شده و مجبور می شود 100 درصد نیروهایش را تعدیل کند. وقتی که سود بنگاه نیز کاهش یابد سهامداران نفع کمی می برند. از دید بسیاری این اصلا اشکال ندارد زیرا با خود می گویند که عدم تعدیل بنگاه به قیمت کاهش سود سهامداران امر قابل دفاعی است. این نگاه، نگاهی کوتاه مدت و اغواگر است اما درست نیست زیرا وقتی سود یک بنگاه کم شود بازدهی سرمایه گذاری در آن بنگاه کم می شود و سرمایه گذاران دیگر حاضر نمی‌شوند در آن سرمایه گذاری جدید انجام دهند و شرکت به مرور زمان دچار استهلاک و میرا شدن می رود. همچنین سودی که شرکت می کند در خیلی از مواقع صرف سرمایه گذاری جدید در همان بنگاه برای ایجاد خطوط تولید جدید و یا ایجاد واحدهای جدید می شود. لذا کاهش سود در بلندمدت فرصت‌های اشتغال زایی جدیدی را از بین می برد.
با این توصیف مشخص می شود که باید بین دو چیز انتخاب کرد:

گزینه الف) نیروی انسانی موجود تعدیل نشود ولی در بلندمدت کل حیات بنگاه در معرض تهدید قرار گیرد و همه تعدیل شوند یا فرصت‌های اشتغال جدیدی خلق نشود،

ب) بگذاریم با تعدیل کوتاه مدت نیروی موجود، حیات و سودآوری بنگاه تضمین شود و در بلندمدت شرکت بتواند فرصت‌های جدیدی خلق کند. به عبارت دیگر برخی کشورها نظیر کشور ما حیات شرکت را فدای نیروی کار موجود می کنند و به سادگی می پذیرند که به شرکت آسیب برسد اما در مقابل کشورهای غربی هستند که نیروی کار را فدای شرکت می کنند و می گذارند شرکت با قدرت و سودآوری ادامه حیات داشته باشد تا در بلندمدت فرصت‌های شغلی خوبی خلق کند.

دقیقا به همین دلیل است که در کشورهای غربی شرکتهای زیادی دیده می شوند که سابقه صدساله دارند اما در ایران شرکتهای کمی هستند که عمرشان به بیش از سی سال برسد.
با این توصیف مشخص می شود که تصمیم مدیران این شرکت لزوما محکوم نیست و می تواند قابل دفاع باشد. اینکه حداقل دستمزد با جهش شدید روبرو شود طبیعتا چنین پیامدی دارد و نمی‌توان با قدرت قهریه مانع از بروز این پیامدها شد. در بنگاه های بزرگ دولتی که حساسیتی در قبال سود و زیان وجود ندارد کارگران خواستار رشد شدید دستمزد می شوند اما در بنگاه های خصوصی کوچک، کارگران می دانند که خیلی مواقع امکان افزایش شدید وجود ندارد و آنها شغلشان را از دست خواهند داد و یا مجبور می شوند به شکل سیاه و محروم از حقوق قانونی کار کنند و به همین دلیل با آن مخالفند. در ایران نمایندگان جامعه کارگری عمدتا از شرکتهای بزرگ انتخاب می شوند و منافع کارگران بنگاه های بزرگ دولتی را نمایندگی می کنند و توجهی به پیامدهای چنین تصمیماتی بر کارگران بنگاه های خصوصی کوچک ندارند.

نتیجه راهبردی: اقتصاد دستور بردار نیست. اگر سیاستی مثل رشد شدید حداقل دستمزد اتفاق افتد نمی توان با زور و تهدید مانع از تحقق پیامدهای آن شد و پیامدهای آن به شکلی مثل اخراج نیرو، کاهش سود، عقب افتادن یا تعلیق ایجاد خطوط تولید جدید و سرمایه گذاری جدید ظاهر می شود. لذا باید در اتخاذ چنین تصمیماتی بسیار حساس بود و از دانش و تجربه کارشناسی بیشترین استفاده را کرد.

✅ @karkhone

از خون دل نوشتم نزدیک دوست نامه
انی رایت دهرا من هجرک القیامه

دارم من از فراقش در دیده صد علامت
لیست دموع عینی هذا لنا العلامه

پرسیدم از طبیبی احوال دوست گفتا
فی بعدها عذاب فی قربها السلامه

حافظ چو طالب آمد جامی به جان شیرین
حتی یذوق منه کاسا من الکرامه

✅ @karkhone

سهام شرکت نت فیلیکس تو یه روز سی درصد دیگه ریزش کرد. ینی یک سوم شرکت پر.
سهام نتفلکیس انقدر ریخته که پیش‌بینی میشه تا ۳ ماه آینده ورشکست بشه. عاقبت سیاست زوری که باید تو هر سریالی LGBT باشه یا از این قبیل چپوندن اقلیت‌ها تو فیلم و سریال‌ها و بها دادن به بازیگرانی که تنها استعدادشون همجنسگرا بودنه. امیدوارم درس عبرتی باشه برای سایر کمپانی‌ها.
که خب نیست. چرا؟
چون کمپانی دیزنی اعلام کرده بیش از نیمی از تولیدات جدیدش کاراکتر هایی از جامعه LGBT خواهد بود.

✅ @karkhone

ابربدهکاران در یک نگاه

ابربدهکاران نظام بانکی ایران؛ وزارتخانه‌ها، سازمان‌ها و شرکت‌های دولتی هستند. بانک‌ها نیز متعلق به وزارتخانه‌ها و سازمان‌های دولتی هستند. تامین مالی اقتصاد دولتی ایران از طریق چاپ و خلق بی‌رویه پول صورت می‌گیرد

1. ابربدهکاران بانک دولتی ملی:

وزارت اقتصاد
وزارت نیرو
شهرداری تهران
شرکت نفت و گاز پارس جنوبی
شهرداری قم
شرکت راه‌آهن
سازمان ملی زمین و مسکن

2. ابربدهکاران بانک دولتی سپه:

گروه مادر تخصصی بازرگانی دولتی ایران
گروه سهامی پشتیبانی امور دام کشور

3. ابربدهکاران بانک دولتی کشاورزی:

صنايع فيلم و كاغذ آريا
سازمان مركزی تعاون روستايی
خدمات حمايتی كشاورزی
مسكن كاركنان شركت مخابرات
مادر تخصصی بازرگانی دولتی
صنايع شير تهران شهداد
آرد تهران باختر
فولاد شرق كاوه
گروه صنعتی و پژوهشی زرکام
بازرگانی آراد تجارت توس
فرآوری ماهی قشم
شركت سهامی پشتيبانی امور دام
قند شهدای دزفول
گروه صنعتی داور
گروه گودرز روشن بخش
گروه صدر فولاد

4. ابربدهکاران بانک ملت:

ايران خودرو
نفت ايرانول
سايپا
پارس خودرو
توزيع دارو پخش
صنايع توليدی کروز
صنايع کاشی و سراميک الوند
گروه تامين قطعات ايران خودرو
فولاد مبارکه اصفهان
نفت ستاره خليج فارس
گروه مالی ملت

5. ابربدهکاران بانک تجارت:

ایران خودرو
فولاد مبارکه اصفهان
شرکت مخابرات ایران
سایپا
گروه سرمایه گذاری اهداف
گروه مدیریت سرمایه گذاری امید
صنایع پتروشیمی خلیج فارس
گروه سرمایه گذاری غدیر
گروه سازمان تامین اجتماعی
گروه سرمایه گذاری نفت و گاز تامین
گروه سرمایه گذاری نیروهای مسلح
گروه معدنی و صنعتی گل گهر
پالایش نفت اصفهان
پالایش نفت تهران
کرمان موتور
صندوق بازنشستگی کشوری
سرمایه گذاری توسعه معادن و فلزات

6. ابربدهکاران بانک کارآفرین:

گسترش الكترونیك تدبیر ایران
توسعه انرژی تدبیر
سرمایه گذاری دارویی تأمین
مجتمع صنایع غذایی میهن
گلرنگ
سرمایه گذاری غدیر
سرمایه گذاری اهداف
ایران خودرو
سرمایه گذاری آرمان
گروه مصطفی باقرزاده خورسندی
توربو كمپرسور نفت
فولاد جهان آرا اروند
بوتان
گروه سرمایه گذاری مشترك
فولاد مباركه اصفهان
گروه محمد حسین پونكی
گروه بنیاد بركت ستاد اجرایی

7. ابربدهکاران بانک رفاه کارگران:

شستا(شرکت سرمایه‌گذاری تامین)
نفت و گاز پتروشیمی تامین
سازمان تامین اجتماعی
کرمان موتور
گروه بازرگانی دولتی ایران
ایران ترانسفو
سایپا

✅ @karkhone

از ابتهاج تا ترکان؛ چهره‌های اقتصاد ایران در قرن چهاردهم

در قرنی که گذشت، سیاستمداران و مدیران مختلفی برای توسعه ایران تلاش کردند که شاید نام هفت نفر از آنان بیش از بقیه به چشم می‌آید:

۱. ابوالحسن ابتهاج
بی‌تردید ابتهاج را باید پایه‌گذار برنامه‌ریزی توسعه در ایران نامید. نقش او در تشکیل شورای اقتصاد، تثبیت جایگاه سازمان برنامه، تاسیس نظام فنی و اجرایی کشور و تربیت نسلی از تکنوکرات‌های ایرانی مثل خداداد فرمانفرمائیان و مهدی سمیعی که بعدها هریک جداگانه منشأ خدمات گوناگونی شدند، انکارناپذیر است. دستاورد دیگر ابتهاج، تامین مالی و اجرای برنامه عمران خوزستان شامل احداث سد دز و توسعه کشاورزی و صنعت نیشکر در خوزستان بود که تاثیرات عمیقی بر اقتصاد ملی و منطقه‌ای به جای گذاشت.

۲. علینقی عالیخانی
جوان تحصیلکرده اقتصاد در پاریس که با تأسیس وزارت اقتصاد در ۱۳۴۱ تصدی آن را تا ۱۳۴۷ بر عهده داشت را می‌توان شکل‌دهنده بخش خصوصی جدید در اقتصاد ایران دانست که با بهره‌گیری از ابزارهای سیاستی که در اختیار داشت توانست طبقه تاجر و واردکننده را به طبقه صنعتگر تبدیل کند. عالیخانی با یکپارچه‌سازی سیاست‌های تجاری و صنعتی و با استفاده از تیم منسجم و هماهنگ معاونین خود، سالهای طلایی رشد اقتصادی ایران در دهه چهل را رقم زد.

۳. رضا نیازمند
نیازمند که به عنوان بنیانگذار «سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران» و معاون صنعتی وزارت اقتصاد در دهه طلایی چهل شناخته می‌شود را باید پدر صنایع سنگین ایران نیز دانست. ذوب‌آهن، ماشین‌سازی، تراکتورسازی و صنعت مس برای اولین بار در ایران توسط نیازمند احداث و پایه‌گذاری شد. نیازمند همچنین با تأسیس «سازمان مدیریت صنعتی» نقش موثری در ارتقای سطح مدیریت صنایعی که توسط بخش خصوصی ایجاد شده بود ایفا کرد.

۴. محمدرضا نعمت‌زاده
نعمت‌زاده هم در جایگاه وزیر و هم در جایگاه معاون وزیر نقش ویژه‌ای در اقتصاد ایران بازی کرده است. رشد چشمگیر صنایعی مثل سیمان و صنعت غذایی در سالهای پس از جنگ با تلاشهای او در جایگاه وزیر صنایع و معادن (۱۳۷۶-۱۳۶۸) اتفاق افتاد. اما دستاورد اصلی نعمت‌زاده را باید در دوران مدیرعاملی شرکت ملی صنایع پتروشیمی (NPC) طی سالهای ۱۳۸۴-۱۳۷۶ جستجو کرد: جذب سرمایه‌گذاری ۱۶ میلیارددلاری برای احداث مجتمع‌های پتروشیمی و تبدیل ماهشهر و عسلویه از روستاهای متروکه به قطب پتروشیمی خاورمیانه که باعث شد وی به درستی لقب «پدر صنعت پتروشیمی ایران» را یدک بکشد.

۵. اکبر ترکان
تنها فرد غیرنظامی که در ایران به مقام وزارت دفاع رسید، پس از وزارت دفاع در جایگاه وزیر راه و ترابری (۱۳۷۶-۱۳۷۲) با تاسیس «شرکت فرودگاه‌های کشور» و «شرکت حمل و نقل ریلی رجا» سطح خدمات حمل و نقل هوایی و ریلی ایران را به طرز چشمگیری ارتقا داد. سپس مسئولیت سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران (۱۳۸۰-۱۳۷۶) را بر عهده گرفت و صنعت خودروسازی کشور را از طریق ادغام و تملک شرکتهای پراکنده یکپارچه‌سازی کرد که به تشکیل دو گروه خودروسازی «سایپا» و «ایران‌خودرو» انجامید. پس از آن در کسوت مدیرعامل شرکت نفت و گاز پارس، حساس‌ترین بخش‌های طرح توسعه پارس جنوبی را راهبری کرد. آخرین یادگار ترکان برای اقتصاد ایران، مجتمع آلومینیوم جنوب (سالکو) بود که ایران را از سال ۱۴۰۰ به صادرکننده آلومینیوم مبدل ساخت.

۶. بیژن نامدار زنگنه
شیخ‌الوزرای جمهوری اسلامی وقتی در سن ۳۴ سالگی وزیر نیروی دولت سازندگی شد که در روزنامه‌ها «جدول خاموشی» منتشر می‌شد. زنگنه با تأسیس «مپنا» و «فراب»، مدیریت پروژه و ساخت تجهیزات نیروگاهی در ایران را به‌عنوان گلوگاه توسعه صنعت برق بومی کرد، طوری که مخالفان آن روز، امروز زبان به تحسین مپنا گشوده‌اند. تلاش زنگنه برای توانمندسازی شرکت‌های ایرانی در جایگاه وزیر نفت نیز ادامه یافت و با تأسیس «پتروپارس» و مشارکت دادن آن در فازهای اولیه پارس جنوبی، یک پیمانکار توانمند در صنعت نفت ایران متولد شد. دستاورد اصلی زنگنه در بعد سخت‌افزاری، پارس جنوبی است، بیابانی که تبدیل به پایتخت انرژی ایران شد. اما مهم‌ترین دستاورد نرم‌افزاری شیخ‌الوزرا، «ایرانی‌سازی» مدیریت پروژه و ساخت در صنعت نفت و نیرو بود که آثار آن را امروز در نیروگاهها، میادین نفتی، پالایشگاه‌ها و سدها می‌توان مشاهده کرد.

۷. اکبر هاشمی رفسنجانی
واژه «توسعه» در ایران بعد از انقلاب با نام اکبر هاشمی رفسنجانی گره خورده است. روحانی روستازاده‌ای که خود تکنوکرات‌ نبود، اما به «نخ تسبیح» تکنوکرات‌های عصر جمهوری اسلامی تبدیل شد. مشی سیاسی و اقتصادی هاشمی را می‌توان در «توسعه‌گرایی» خلاصه کرد که وجه تمایز او با اکثر روحانیون شیعه بود. مهمترین نقش هاشمی پس از حمایت و برکشیدن نسلی از تکنوکرات‌ها، ایفای نقش اساسی در تصویب و ابلاغ «سیاستهای کلی اصل ۴۴» بود که عرصه را برای حضور بخش خصوصی در اقتصاد ایران باز کرد.

✅ @karkhone

به نام خداوند بخشاینده مهربان

پرده اول
بگو: شما را به يك چيز اندرز مى‌دهم: دو به دو و يک به يك براى خدا قيام كنيد.

۱۰ سال پیش بود. تا به حال گمرک را از نزدیک ندیده بودم. هنوز از هواپیما پیاده نشده ما را بردند یک محوطه دیوارکشی شده با یک درب بزرگ را نشانمان دادند و گفتند این گمرک است. نگاهمان به همه چیز جور دیگری بود. هر کامیونی را که کسی نمیگشت و از آنجا خارج میشد می گفتیم قاچاق است. البته الان طور دیگری فکر می کنم. اتفاقا خیلی از بارها را هم نمی گشتند!
درب خروج از همه جا عجیب تر بود. انتظار داشتم منظورشان همان درب بزرگی باشد که از آن وارد گمرک شدیم. آن روز فهمیدم درب خروج گمرک یک اداره است با رئیس و تعدادی کارشناس و ارزیاب و بارشمار و اپراتور ثبات. فهمیدم درب خروج گمرک درب اقتصاد کشور است. فهمیدم این درب با کاغذ و دستی و دستنویس کنترل می شده، آنهم با تعداد بسیار کمی کارمند. فهمیدم گمرک یک سیستم دارد به نام «آسیکودا» که اطلاعات اظهار را جمع می کند، ولی درباره اطلاعات ورود و خروج کالا کاملا کار یدی بوده تا اینکه سامانه ما آنجا مستقر شده است. یک نگاه به یک برگ باسکول قدیمی مینداختید کاملا این موضوع را می فهمیدید. برگ باسکول یک فرم بود که داخلش دست نویس شماره ماشین و وزن را نوشته بودند. یک مهر بزرگ هم زیر هر کدامش خورده بود. هیچ جایی هم نبود که اطلاعات این کاغذها را در آن وارد کنند. رسید انبارها هم به همین ترتیب. دفترهای ثبت اطلاعات را که دیگر نگو.

درست یک سال قبل از آن، قاچاق محموله سوختی کشف شده بود که نقطه پیدایش ماجرا بود. داستانش را قبل تر ها نقل کرده ام. آن زمان می خواستند به این سوال پاسخ دهند که شرکت قاچاقچی چقدر قاچاق کرده است و برای این کار باید کوهی از کاغذها را بررسی می کردند. کاغذهایی که حتی ثبت در آن ها با کلی مشکل همراه بود.
نقطه پیدایش ماجرا اینجا بود. نقطه ای که باید به این جمع بندی می رسیدیم که می توانیم برای کشور کاری کنیم. با این که میخواستیم و دوست داشتیم ولی گمان نمی کردیم که بگذارند. برای همین رفقا ایده هایشان را نوشتند و شد RFP یک سامانه برای اداره درب خروج گمرک. بردند دادند به یکی از این شرکت های داده پردازی. آن ها هم قیمت گذاشتند ۱۵ میلیارد تومان و گفتند فقط در یک گمرک به مدت سه سال پایلوت می کنند و اجرا در باقی گمرکات بر عهده خودتان. معاون بازرسی وقت ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز وقتی آن قیمت را دید گفت اینقدر پول نداریم و رفقا هم گفتند این کاری بود که از ما برمی آمد. نقل به مضمون به رفقا گفتند که مرده شور درسی که خواندید را ببرند که به کار مملکت نمی آید!

با توجه به تجارب قبلی خیلی امیدی به این که کار به نتیجه برسد نبود. حتی امیدی به این که وقتی به نتیجه رسید جمعش نکنند. شاید بتوان گفت تنها روزنه ای باز شده بود و مثل خیلی اوقات می توانستیم بگوییم به ما چه؟ و شاید اولین جرم ما این بود که نتوانستیم بگوییم به ما چه؟! هر کداممان برای این نتوانستن دلایل خود را داشتیم.

رفقا استخاره کردند. آیه آمد که «بگو: شما را به يك چيز اندرز مى‌دهم: دو به دو و يک به يك براى خدا قيام كنيد. سپس بينديشيد، تا بدانيد كه در يار شما ديوانگى نيست. اوست كه شما را از آمدن عذابى شديد مى‌ترساند.» (سوره سبا آیه ۴۶)

دیگر خدا چطور می توانست به ما راه را نشان بدهد؟ آن جا بود که ما فقط به واسطه چند ترم تحصیل در رشته کامپیوتر و پاس کردن چند واحد برنامه نویسی و مهندسی نرم افزار و .... و بدون هیچ دانش و فهمی از کلان یک اقتصاد، فقط هدفمان این شد که کاری کنیم که اگر کسی دزدی کرد مثل همان قاچاقچی سوخت، بفهمیم که چقدر برده؟!

چند بار دیگر هم به فراخور مشکلاتی که پیش آمد رفقا استخاره کردند باز هم همان آیه آمد.
برای خیلی از ما قرار بود این داستان ۱۰ روز یا نهایتا یک ماه و دو ماه طول بکشد ولی از آن روز نخست بیش از ۱۰ سال می گذرد.

این ها که می نویسم بخشی از داستان این ده سال است.

✅ @karkhone

‍ بسیاری می‌گویند از اساس ورود صنعت در بخش های
مرکزی ایران که همواره مشکل آب داشته‌اند منجر به
مهاجرت بیشتر و درنهایت بارگذاری اضافه بر منابع
آبی مرکز ایران شده است.
با این وصف آیا کسانی که از ابتدا صنعت نساجی را به اصفهان آوردند و عنوان
منچستر شرق را به این شهر دادند اشتباه کردند؟
مهم آوردن فلان صنعت نیست، بیش از آن باید توجه
کرد که چه کسی این کار را میکند: دولت یا کارآفرین؟
هردو هم می‌توانند اشتباه کنند ولی یکی از جیب بقیه و با
پیامدهای جانبی بسیار چنین میکند و دیگری با هزینه و
ریسک شخصی. یکی اگر اشتباه کرد ورشکست می شود و
از بازار بیرون میرود و دیگری بدون توجه به نتایج کارش
میخواهد همه چیز را عوض کند تا واقعیت شبیه رویایش
شود و صدای رعیت را بخواباند.
مرحوم فضل الله دهش
یعنی نخستین کسی که صنعت نساجی اصفهان را راه‌انداخت
فردی میهن‌دوست، دانشمند و پرتالش بود و
باوجود تمام کاستی‌ها و جنگ و هزار مصیبت توانست
رویای خودش را محقق کند.
ظهور به اصطلاح منچستر شرق را وامدار او هستیم؛ او ریسک کرد. شاید شکست
می‌خورد ولی دستکم زیان آن بسیار محدود بود.
این موضوع را مقایسه کنید با ابر پروژه های دولتی که اغلب
بدون توجیه اقتصادی به فرموده این و آن اجرا میشود و
بعد از مشخص شدن اشتباه ها هم سالها پول عمومی
صرف تنفس مصنوعی به مرده میشود.

✅ @karkhone

ناکارآیی سیاستی در ژاپن؟

در سال‌های بعد از جنگ جهانی، وزارت MITI (صنعت و تجارت) در ژاپن بر واردات فناوری توسط بخش خصوصی نظارت می‌کرد. اکثر فناوری‌ها باید با مجوز می‌تی وارد می‌شد. هدف سیاست این بود که تنها فناوری‌هایی وارد کشور شوند که به افزایش صادرات، کاهش واردات یا هردو کمک کند تا تراز پرداخت‌های ارزی کشور بهبود یابد. هدف دیگرِ سیاست این بود که تنها شرکت‌هایی مجاز به واردات یک فناوری خاص باشند که قابلیت‌های فنی لازم برای یادگیری آن فناوری را داشته باشند و به کمک آن بتوانند کالایی تولید و تجاری‌سازی کنند.

این سیاست یک «دست‌انداز بروکراتیک» در راه واردات و یادگیری فناوری بود و انتظار می‌رفت ‌که شتاب پیشرفت فناوری را کاهش دهد. در یک نمونه‌ی شناخته‌شده، زمانی که سونی شرکت نوپایی بود قصد واردات فناوری ترانزیستور داشت اما بروکرات‌های می‌تی معتقد بودند که سونی قابلیت‌های فنی ضعیفی دارد و توان توسعه‌ی فناوری واردشده را ندارد. این مخالفت دست‌اندازی در مسیر توسعه‌ی این شرکت بود. سونی به قدری با می‌تی سروکلّه زد که نهایتاً با وقفه‌ای بلند مجوز واردات فناوری را دریافت کرد.

زمانی که سونی سرآمدِ فناوری ترانزیستور شد، معلوم شد که بروکرات‌های می‌تی به قدر آنتروپرنورهای سونی (آکیو موریتا و ماسارو ایبوکا) دوراندیشی تجاری نداشتند. اگرچه واردات فناوری ترانزیستور دست آخر به تأیید می‌تی رسید، اما در این بین یک منبع کمیاب اقتصادی (زمان) هم هدر رفت. می‌توان احتمال داد که شرکت‌های دیگری مشابه سونی نیز با تأخیر در واردات فناوری روبرو شده باشند و حتی آنهایی که به قدر سونی بر خواسته‌شان پافشاری نمی‌کردند، در واردات فناوری ناکام مانده باشند.

دولت ژاپن سیاست‌هایی برای تشویق یادگیری فناورانه اجرا می‌کرد، نظیر تخفیف‌های مالیاتی و پرداخت یارانه به شرکت‌ها جهت واردات و کاربست آزمایشی فناوری، سازماندهی گروه‌های مشترک مطالعاتی فناوری، دعوت و پشتیبانی مالی از فن‌شناسان خارجی، ارسال هیئت‌های فن‌شناسی به خارج، ترجمه و انتشار نوشتجات فنی خارجی، و هدایت منابع کمیاب ارزی به سمت واردات فناوری؛ اما مقررات سختگیرانه‌ای که برای واردات فناوری خارجی اعمال می‌کرد، می‌توانست منافع سیاست‌های کارآمدش را کمرنگ کند.

سیاست کنترل ورود فناوری علیرغم هزینه‌هایش (نظیر کاهش سرعت انباشت فناوری)، منافعی نظیر بهبود تراز پرداخت ارزی نیز داشت. تراز پرداخت ژاپن در اوایل وضعیت خوبی نداشت و به همین خاطر وزارت می‌تی با فروشندگان فناوری خارجی چانه‌زنی می‌کرد که فناوری‌شان را با هزینه‌ی مناسبی به شرکت‌های ژاپنی بدهند، و همچنین حواسش بود که فناوری منسوخی وارد کشور نشود. با اینحال، منافع این سیاست‌ها باید در مقایسه با هزینه‌هایش سنجیده شود. تجربه‌ی شرکت سونی نشان می‌دهد که این سیاست در مواردی شتاب پیشرفت فناورانه را کاهش داده است.

نکته‌ی دیگری که باید اشاره کرد این است که زمانی که از سیاستگذاری موفق توسعه در ژاپن صحبت می‌کنیم به این معنا نیست که بروکرات‌های ژاپن 'هیچ' سیاست اشتباهی اجرا نکردند. کنترل‌های شدیدی که بر ورود فناوری اعمال می‌شد و برخی از سیاست‌های ناکارآمد دیگر نشان می‌دهد که بروکرات‌های ژاپن گاهی نقش مؤثری در توسعه‌ی صنعتی ایفا نمی‌کردند. نکته‌ای که باید در نظر داشته باشیم این است: داستان‌های موفق توسعه بدین خاطر موفقند که منافع سیاست‌های کارآمد عمومی بر هزینه‌ی سیاست‌های ناکارآمد چربیده است. حتی در بخش خصوصی نیز (مثلاً، صندوق‌های سرمایه‌ی خطرپذیر) شکست‌ها بیش از موفقیت‌هاست. کارآفرینان 'موفق' بخش خصوصی اکثرِ بازدهی‌شان را از اقلّ سیاست‌هایشان به دست می‌آورند (موسوم به قاعده‌ی ۲۰/۸۰). این بدان معناست که کارآفرینان موفق نیز اکثر سیاست‌هایشان 'موفق' محسوب نمی‌شود.

ناشر: CollectiveAction

✅ @karkhone