پرسش در مورد گرانی
مقایسه!

می‌گوید: واقعاً شرم‌آور نیست که برای توجیه گرانی‌ها در تلویزیون قیمت‌ها در ایران را با قیمت‌ها در اروپا و امریکا مقایسه می‌کنند؟
می‌گویم: بله، واقعاً شرم‌آور است!

می‌گوید: نمی‌گویند که اگر بناست قیمت‌هایمان را جهانی کنند، باید درآمدهایمان را هم جهانی کنند!
می‌گویم: کارشان از این لحاظ شرم‌آور است که می‌خواهند با این مقایسه‌ها فشل بودن سیستم اقتصادی که ایجاد کرده‌اند را بپوشانند.
ولی واقعیت این است که نه قیمت‌ها می‌تواند تحت کنترل دولت باشد و نه درآمدها! آنچه قیمت‌ها را پایین نگاه می‌دارد، رقابت اقتصادی از یک طرف و کارآمدی سیستم اقتصادی (در تولید و تجارت) از طرف دیگر است. آنچه درآمدها را بالا می‌برد، کارآمدی نیروی کار است که آن هم، علاوه بر شایستگی‌های فردی، به شدت به کارآمدی کل سیستم اقتصادی بستگی دارد.
دولت (حکومت) فقط می‌تواند با شلختگی مالی خود و بانک‌ها ایجاد تورم کند! همین!

می‌گوید: یعنی دولت نمی‌تواند حقوق کارکنانش را افزایش دهد؟
می‌گویم: بله، می‌تواند! ولی باید ان را از کس دیگری بگیرد یا بدزدد. یا با مالیات، یا با تورم..... افزایش حقوق کارمند تهران‌نشین غالباً معنایش فقیرتر کردن پیرزن سیستانی است!

می‌گوید: ولی آیا دولت نبایستی بر قیمت‌ها نظارت و کنترل داشته باشد؟ مگر در کشورهای دیگر دولت قیمت‌ها را کنترل نمی‌کند؟
می‌گویم: کجا و در چه کشوری؟ نه در آمریکا، نه در اروپا، نه در چین و ژاپن و سنگاپور و مالزی، نه در عراق و امارات و کویت و عربستان و عمان و قطر، قیمت‌ها کنترل نمی‌شوند. نظارت بر قیمت‌ها هم وجود ندارد. درج قیمت مصرف‌کننده هم از مراسمات سه چهار تا کشور کمونیستی و نئوکمونیستی است، و درج قیمت تولیدی بر روی کالا هم از ابداعات نخبگان بزرگ کشور خودمان است!
در حقیقت، یک‌ عامل گرانی اجناس در کشورمان هزینه‌هایی است که سیستم اقتصادی و مداخلات دولتی تحمیل می‌کند.

می‌گوید: ولی آیا در ایران، عدم نظارت دولتی با وجود کاسبکاران طماع و حریص ممکن است؟
می‌گویم: کاسبکاران همه جای دنیا طماع و حریصند! اصلاً انسان حریص است! اگر در آمریکا یا چین کاسبکارش جنسش را گران نمی‌فروشد، به علت آن نیست که دولت مانعش می‌شود، بلکه رقابت است که موجب آن می‌شود.

✅ @karkhone

روزنامه اطلاعات و مرحوم دعایی
زان یار دلنوازم، شُکریست با شکایت به مناسبت چهلم

|محمدرضا اسلامی


روزنامه اطلاعات قدیمی ترین روزنامه ایران است. تاریخ تولدِ اطلاعات قبل از تاریخ تولدِ پدربزرگ بسیاری از ماست. 96 سال پیش، این روزنامه زمانی شروع به انتشار کرد که «کشور قطر» یا امارات هنوز حتی شکل نگرفته بودند. شان و جایگاهِ این روزنامه در «منطقه خاورمیانه» باید بالاتر از جایگاه شبکه الجزیره و... می بود. زمانی که ایرانیان به فکر انتشار روزنامه افتاده بودند هنوز بسیاری از کشورهای عربی درکی از مفهومِ کنش سیاسی-اجتماعی و روزنامه نداشتند. (البته قصد تفاخر بر این گزاره نیست چون روزنامه الاهرام در قاهره پنجاه سال زودتر از اطلاعات شروع به کار کرده بود)

مرحوم دعایی انسان خوبی بود ولی آسیب بزرگی به یکی از سرمایه های معنوی کشور ایران (روزنامه اطلاعات) زد. او در دوران مسئولیتش باعث شد تا روزنامه اطلاعات به یک روزنامه کم رنگ و بو، و کم خاصیت تبدیل شود. روزنامه ای که (با توجه به سابقه طولانی اش) می توانست در منطقه خاورمیانه و حتی در تراز بین المللی مطرح باشد، تبدیل شد به روزنامه ای که حتی دوستان و رفقایِ دعایی هم آن را خریداری نمی کردند.

در این سال‌های اخیر، روزنامه اطلاعات محل انتشارِ اندیشه هایِ پویا و تضاربِ آرای گوناگون "نبود". مقالات فاخری منتشر "نشد" که در حوزه اندیشۀ نسل جوان، موج ایجاد کند. تمام دستگاه «اطلاعات» حتی به اندازۀ دو قلم کانال تلگرام سهند ایرانمهر یا اینستاگرام محمد فاضلی در حوزۀ اندیشه ایران اثرگذاری نداشت.

مرحوم دعایی باعث شد تا روزنامه اطلاعات به یک روزنامه کم رنگ و بو تبدیل شود. مانند اینکه به سر سفرۀ غذا دعوت شوید ولی بر سر سفره، فقط یک سینی برنج سفید (پلو) باشد. میهمان شاکر خواهد بود که سفره خالی نیست و او گرسنه نخواهد ماند ولی این طعام، هیچ شوقی در هیچ خاطری بر نمی انگیزد. عطر و بویی ندارد. برنج است فقط. روزنامه اطلاعات در حوزه اندیشه و «تولید محتوا» برنج بر سر سفره می گذاشت.

البته مرحوم دعایی در سلوک فردی و شخصی انسان خالصی بود ولی مسئله چیز دیگری است. مسئله این است که یک انسان خوب، الزاما نمی تواند باعث تعالی و موفقیت تیم ملی فوتبال یک کشور شود. خوب بودن و توسعه الزاما به هم مرتبط نیستند. شخصیتهایی مانند مرحوم دعایی نمی توانند موتور محرک توسعه باشند. آنها نمی توانند یک مجوعه را به تراز بین المللی برسانند.

این روزها که بسیاری ذکر محاسن مرحوم دعایی را می کنند (که البته وصدق بالحُسنی) باید به این نکته انذار داد که یک مهندس محاسب سازه فولادی، الزاما نمی تواند یک مدرسِ سازه فولادی هم باشد. یک فوتبالیستِ خوب، الزاما نمی تواند یک مربی تیم ملی هم باشد. دنیای امروز، دنیای تجلیِ استعداد و هوش انسان است. کسانی می توانند «بسترِ شکوفایی استعدادها» را فراهم آورند که به لحاظ ذهنی با مفاهیم توسعه آشنا باشند. به بیان دیگر، ذهنی پیچیده و اندیشه ای توسعه آفرین داشته باشند. مرحوم دعایی چنین نبود.

بسیاری گفتند که مرحوم دعایی «مُنشی» دفتر نداشت. «راننده» نداشت. اگر تلفن می زدید او خودش گوشی تلفن را بر می داشت. اینها اصلا حُسن نیست. اینها همه سراسر ایراد است. اینها اسبابِ زمین خوردن و زمین گیر شدنِ یک روزنامۀ تراز بین المللی است. مدیر مسئول یک دستگاه خبری مانند اطلاعات، متناظر با فلان استاد دانشگاه نیست که در گوشه یک آزمایشگاه به تولید علم مشغول باشد. خودش تلفن جواب بدهد و… بلکه «او» باید «ثانیه به ثانیه» نبض اتفاقات و رویدادهای حوزه اندیشه/سیاست/اجتماع را منعکس کند. یعنی چه که فلانی منشی و راننده نداشت؟!

حافظ می گوید: «زآن یارِ دلنوازم شُکریست با شکایت». بله امثال سید محمود دعایی، همان یارِ دلنوازند که شکری پُر شکایت از آنها داریم. انسانهای خوب و مهربانی که خوبند، صالحند، اما اسباب رشد و توسعه نیستند. ضربانِ نبض دنیای روز را نمی فهمند. مفهوم زندگی، و طعم زندگی را در کنارشان حس نمی کنی. خوبند، ولی این خوبی ترا گرم نمی کند. شاکر هستی که بر سر سفرۀ طعام، در آن سینیِ برنج، حسن عباسی را در مقابلت ننشانده اند (آری از این بابت شاکری) ولی عملکردِ آن یار دلنواز، حتی صدای شکایتِ مُحبی چون حافظ را هم بر می آورد. خوبانی از جنس آقای قرائتی. همان ریاست نهضت سوادآموزی را هم نباید به ایشان داد. مدیریت و توسعه، از مسیر این خوبان میسر نمی شود. گر نکته دانِ عشقی، بشنو تو این حکایت.

برای آقای سید عباس صالحی آرزومندم که مَشی و سلوکی متفاوت با مرحوم دعایی پیش گیرد و سرمایه معنوی روزنامه اطلاعات را بالنده تر گرداند. از امکاناتِ دنیای امروز (تلگرام، اینستاگرام، فیس بوک، وب سایت) چنان استفاده کند که اطلاعات اگر شانه به شانه نیویورک تایمز نتواند زدن، لااقل جایگاهِ بی بی سی فارسی را در تولید محتوای اجتماعی/فرهنگی بگیرد.

✅ @karkhone

تأثیر اصلاحات اراضی بر مسئلۀ آب در ایران

س- آقای بهنیا، من یک سؤالی دارم که فکر می‌کنم که شما بهترین شخصی هستید که می‌توانید به این سؤال من جواب بدهید.

ج- خواهش می‌کنم.

س- برای این‌که شما مدت‌ها مدیرعامل بنگاه آبیاری بودید. من می‌خواهم از حضورتان تقاضا کنم که برای ما به‌تفصیل توضیح بفرمایید که اصلاحات ارضی در ایران به آن شکلی که انجام شد چه تأثیری بر روی مسئلۀ آب در ایران داشت؟

ج- اصلاحات ارضی به آن صورتی که انجام شد نتیجه‌اش منفی بود درباره آب. برای این‌که اکثر دهات ایران که در حدود شصت هزارتا ده شمارش شده است با آب قنات مشروب می‌شدند. قنات هم یک کانال زیرزمینی هست که منابع آب زیرزمینی را به سطح زمین می‌آورد بدون هیچ تلمبه‌ای و بدون هیچ وسیله‌ای و این آبیاری سنتی که منحصر به ایران و بعضی کشورهای مجاور ایران بود، این واقعاً قسمت اعظم کشاورزی ایران را تأمین می‌کرد.

در اثر اصلاحات ارضی امر قنوات... تقریباً مردم، کشاورزان نتوانستند مثل سابق قنات را دائر نگه دارند. چون قنات یک کانالی است زیرزمینی که هر سال بایستی در آن تعمیر کرد، کار کرد. اگر یک سال شما کار نکنید مقدار آبتان پایین می‌آید و اگر که چندین سال ادامه پیدا بکند اصلاً قنات خشک می‌شود. مقنی‌ها کار می‌کردند روی قنات. مقنی‌ها، یک اشخاصی بودند که توی دهات زندگی می‌کردند، دستمزد نازلی می‌گرفتند، زندگی‌شان توی ده تأمین بود و به این کار قنات می‌پرداختند.

بعد از این‌که اصلاحات ارضی شد دیگر این مقنی‌ها یواش‌یواش از کار خودشان رفتند، یعنی مالکی نبود که به این‌ها پول بدهد و این‌ها این کارها را انجام بدهند. رعیت‌ها هم، یعنی کشاورزان یک ده هم، با هم نمی‌توانستند جمع بشوند و واقعاً سر هم بکنند و این کار را انجام بدهند. این بود که به‌تدریج آب قنوات کم شد. و از این جهت خسارت مهمی به‌تدریج به قنات رسید. ولی اگر که قیمت گندم مصنوعاً پایین نگاه داشته نشده بود، امکان این بود که خب یک روزی یک کاری بشود. به‌تدریج باز قنوات را دائر بکنند. ولی خب نشد.

بعدها هم که کاری انجام دادند همه‌اش به‌فکر این شدند که سدهای بزرگ ساخته بشود، [از] این سدها بیشتر استفاده [برای تأمین] برق بشود. کما این‌که سدهایی ساخته شد قبل از این‌ها شبکه‌های آبیاری برای زیر این سدها تأسیس شده باشد. مثلاً سد دز که یکی از سدهای بزرگ ایران است، شاید هنوز هم تمام شبکه آبیاری زیر سد دائر نشده باشد. این بود که، سدسازی می‌شد و شد ولی آن کار آبیاری به آن صورتی که بایستی بشود نشد.

در آن موقعی که من در بنگاه آبیاری بودم خیلی تلاش کردیم که شاید تکنیک‌های جدیدی را به کار قنات وارد بکنیم. با اصل چهار برنامه‌ای داشتیم در این کار. و سعی و کوششی در این راه می‌کردیم ولی این‌ها همه‌اش در حالت به‌اصطلاح تجربه بود؛ هنوز به جایی نرسیده بود. آنچه که مسلم بود این بود که وضع دست‌مزد برای مقنی‌ها طوری شده بود که دیگر برای کسی صرف نمی‌کرد که کار قناتی بکند. و آن‌جاهایی که مالک رفته بود دیگر قنوات تقریباً آبشان خیلی کم شد، پایین آمد. خیلی مؤثر بود.

بخشی از مصاحبه ابوالحسن بهنیا (۱۲۸۹ - ۱۳۸۱) با پروژه تاریخ شفاهی ایران در دانشگاه هاروارد، نوار چهارم

تاریخ مصاحبه: ۲۵ خرداد ۱۳۶۳
مصاحبه کننده: ضیاء صدقی

✅ @karkhone

فالاچی: بسیاری مردم شما را دیکتاتور می‌دانند... آیا انکار می‌کنید که شاه خودکامه‌ای هستید؟

شاه: نه! انکار نمی‌کنم، زیرا از جهتی درست است. اما توجه کنید، برای انجام این اصلاحات نمی‌توان خودکامه نبود... تصمیم دارم در قدرت بمانم و ثابت کنم که می‌توان با استفاده از زور خیلی کارها کرد، و حتی ثابت کنم که عمر سوسیالیسم شما سرآمده است. من بیشتر از سوئدی‌ها دستاورد داشته‌ام!

فالاچی: آیا منظور شما این است که به تعبیری سوسیالیست هستید و سوسیالیسم شما پیشرفته‌تر و مدرن‌تر از سوسیالیسم اسکاندیناوی است؟

شاه: البته! زیرا سوسیالیسم اسکاندیناوی به معنای یک سیستم تأمین اجتماعی برای کسانی است که کار نمی‌کنند... برعکس سوسیالیسم انقلاب سفید من تشویق به کار است، یک سوسیالیسم نو و اصيل است!

✅ @karkhone

| محمدرضا اسلامی

گفتگویی را که در زمینه بنگاههای بزرگ اقتصادی با جناب دکتر صیدی (مدیرعامل بانک صادرات) انجام شده در ادامه میخوانید. این گفتگو پیش از کرونا انجام شده بود که انتشار آن در اینجا به تاخیر افتاد.

دکتر صیدی اخیرا از مدیریت عاملی بانک صادرات کنار رفته اند اما ایشان نمونۀ یک متخصص امور مالی کلان هستند که علاقمندیها/مطالعات عمیقی در حوزه هنر و ادبیات دارا هستند. برای این رفیق قدیمیِ قیصر امین پور، در هر جایگاهی که منبعد فعالیت نمایند آرزوی موفقیت می نمایم. اما یک نکته درباره این گفتگو:

در این گفتگو به بحثِ اهمیتِ «هیات مدیره» و نقش «گفتگو» میان اعضای هیات مدیرۀ یک بنگاهِ بزرگ اقتصادی پرداخته شده است، و مثالهایی از شرکتهایی همچون SOM (طراح برج خلیفه) و ... آورده شده است، اما امروز (دو سال پس از تاریخ آن گفتگو در برج سپهر) دیگر آنگونه فکر نمی کنم.

«امروز» اصلاً گمان نمی کنم که تواناییِ «گفتگو» یک امرِ اخلاقی است. (به خُلق و خُو بر نمی گردد). حتی دیگر باور ندارم که گفتگو یک «مهارتِ» اکتسابی است که با شرکت در کلاسهای آموزشی و دوره هایِ مذاکره/فن بیان و ... کسب شود.

بلکه امروز به این باور رسیده ام «اگر» توانِ گفتگو میان اعضایِ هیات مدیرۀ تویوتا وجود دارد، یا اگر سطح عالی گفتگو میان زاگربرگ و رفقایش در اعضای هیات مدیره فیس بوک محقق می شود (و مسیری از فیس بوک تا متا طی می شود)، یا اگر توان تصمیم گیری میان اعضای هیات مدیره اوبر ممکن می شود (و دارا خسروشاهی به عنوان مدیرعامل انتخاب می شود)، ناشی از «ساختار ذهنی» است. این افراد دارایِ «ذهنهای پیچیده» هستند و آشنایی به پیچیدگیها (و درکِ از پیچیدگی) باعث می شود که «یک نفر» در گفتگو «محتاط» باشد.


اینکه در کشور ما شرکت بزرگ شکل نمی گیرد (متناظر با "اوبایاشیِ ژاپن" ایجاد نمی شود)، یا برداران خیامی بعد از ایجاد ایران خودرو با هم اختلاف پیدا می کنند (و حتی دو برادر از هم جدا می شوند) ناشی از این است که ذهنها به ساختارهای ساده «عادت» داشته اند. ذهنِ ساده، به محض رسیدن به موفقیتهای اولیه (خصوصا موفقیتهای اقتصادی) فعّالِ مایشاء می شود. دیگر خدا را بنده نخواهد بود چه برسد به شریک و شراکت.

برای گفتگو، ساختارِ ذهنی، مقدم بر خلق و خویِ فردی است.

شرکت و شراکت، امری بسیار پیچیده است. برخلاف تصورِ بسیاری از افراد، «شرکت» بر روی «تخصص/فن آوری» بنا نمی شود. شالوده و سنگِ بنای یک شرکت، «فن آوری» نیست، ثروت هم نیست؛ بلکه اساس و زیربنایِ شرکت «روابط انسانی» است و کسانی می توانند در مسیرِ «شرکتداری» موفق شوند که آشنا به پیچیدگیهای رفتار انسانی باشند. توانِ گفتگو داشته باشند.

و این «توان» یک امر اخلاقی نیست.

این فایل پی.دی.افاز این جهت به اشتراک گذاشته می شود که این روزها (سال 1401) در میان نسل جوانِ ما بحثِ «دانش بنیان» و «استارت آپ» شدیداً بحثِ روز است (بهتر بگوییم مُد روز است). اما نسل جوانی که به دنبالِ ثبت شرکت دانش بنیان است باید بداند که قبل از «او» بسیاری افراد، شرکت (های فن آوری) ثبت کردند و (حتی) محصول تولید کردند، اما دولتِ مستعجل بودند. شرکت و «محصول دهی» ابتر ماند و حتی به اندازه دو نسل هم مستدام نشد.

شرکت به راحتی متولّد می شود (ثبت می شود) و به سختی به «محصول» می رسد، اما براحتی متلاشی می شود. براحتیِ چند مشاجره ساده.



راستی! خاتمِ فیروزهٔ بواسحاقی/
خوش درخشید ولی «دولتِ مُستَعجل» بود!


دیدی آن قهقههٔ کبکِ خرامان حافظ؟/
که ز سرپنجهٔ شاهینِ قضا، غافل بود!


با تشکر از دوست ارجمند جناب محسن وطنی برای انتشار این بحث، جناب امیر لعلی بابت مدیریت جلسه و همچنین تشکر دوباره از نشریه بخارا.


✅ @karkhone

| فوکوزاوا یوکیچی

ما ژاپنی‌ها نخستین کشتی بخار را در سال ۱۸۵۳ دیدیم...در سال ۱۸۵۵ آموختن دریانوردی از هلندی‌ها را در ناگاساکی آغاز کردیم و تا سال ۱۸۶۰ در این دانش تا آنجا پیش رفتیم که توانستیم یک کشتی[بخار] را در دل اقیانوس آرام برانیم. فقط هفت سال پس از دیدن کشتی بخار و پس از پنج سال تمرین، بی‌یاری کارشناسان خارجی، اقیانوس آرام را طی کردیم...بی‌آنکه غرور نابجا داشته باشیم، می‌توانیم بر جهان ببالیم.

✅ @karkhone

سرمایه‌ی مسلّح چینی

"..چین سرمایه‌هایش در آمریکا را مسلّح کرده است تا توانمندی‌های صنعتی آمریکا را تخلیه کند.."

این سخن سناتور ارشد جمهوری‌خواه، جان کورنین، نگرانی امروز آمریکا را در خود خلاصه کرده است. ماجرا از زمانی شروع می‌شود که رهبران چین راهبرد توسعه‌ی صنعتی جدید خود به نام "ساخت چین ۲۰۲۵" را اعلام کردند تا اقتصاد چین را از پلکان زنجیره‌ی ارزش جهانی بالا برند و آن را به تولیدکننده‌ی برتر کالاهای فناوری‌محور تبدیل کنند.

یکی از اهداف این راهبرد حمایت دولت چین از سرمایه‌گذاری برون‌مرزی بخش خصوصی می‌باشد. چینی‌ها با تصاحب شرکت‌های خارجی یا تأمین مالی آنها، به فناوری‌شان دست می‌یابند و به چین منتقلش می‌کنند. در سال‌های اخیر سرمایه‌گذاری چینی‌ها در کسب‌وکارهای نوآور آمریکا ('سیلیکن ولی') به طور بی‌سابقه‌ای افزایش یافته است. زمانی که "مکانیسم بازار آزادِ" سیلیکن ولی دست رد به سینه‌ی یک کسب‌وکار فناور‌ می‌زند و از سرمایه محرومش می‌کند، ناگهان سروکلّه‌ی "سرمایه‌ی چینی" پیدا می‌شود و سوخت موتور آن کسب‌وکار را تأمین میکند.

در این زمینه، تجربه‌ی شرکت فناوری‌محور Skymind که نرم‌افزارهای پیشرفته طراحی می‌کند قابل تأمل می‌باشد. بنیانگذارش می‌گوید که در ۲۰۱۴ کشان‌کشان خیابان‌های سیلیکن ولی را بالا و پایین کردیم تا یک سرمایه‌گذار پیدا کنیم، اما همه‌ی درها به رویمان بسته شد. ناگهان یک شرکت چینی (Tencent) به سراغمان آمد و ۲۰۰ هزار دلار سرمایه‌ی اولیه به ما تزریق کرد. تنها بعد از این سرمایه‌گذاری اولیه بود که سایر سرمایه‌گذاران سیلیکن ولی به Skymind خوشبین شدند و سرمایه در اختیارش گذاشتند.

به طور مشابه، شرکت Boston Power، تولیدکننده باتری‌های یون لیتیوم نیز سرمایه‌ی هنگفتی برای توسعه میخواست که بازارهای سرمایه ناامیدش کردند، اما شرکت چینی GSR که مجهز به سرمایه‌های دولت چین بود به سراغش آمد و او را به چین جذب کرد.

برخی از پژوهشگران بر این باورند که این الگوی سرمایه‌گذاری، پدیده‌ای است که به طور مستقیم یا غیرمستقیم توسط دولت چین شکل داده شده است. در سالهای اخیر سرمایه‌گذاری چینی‌ها در سیلیکن ولی به طور بی‌سابقه‌ای بالا رفته است و نگرانی سیاستمداران آمریکا را دوچندان کرده است. آنها مقرراتی برای کنترل سرمایه‌ی چینی در نظر گرفتند، اما تصویب و اجرای آن با چالش‌های بزرگی مواجه شده است.

چینی‌ها کسب‌وکارهای فناوری‌محور اروپا را هم هدف گرفته‌اند. در یک مورد، گفته می‌شود که شرکت‌های چینی با یکدیگر همدستی کردند تا ارزش بازاری کسب‌وکار فناور Aixtron در آلمان را پایین آورند و به راحتی تصاحبش کنند. شواهد و قرائن نشان میدهد که سرمایه‌های دولت چین این شرکت‌ها را مجهّز و مسلّح کرده بود.

از سال ۲۰۱۴، دولت چین ۱۵۰ میلیارد دلار در قالب صندوق‌های سرمایه‌گذاری عمومی و خصوصی جهت حمایت از سرمایه‌گذاری، تصاحب شرکت‌های فناور و واردات فناوری خارجی در نظر گرفته بود. در کنار این ریخت‌وپاش‌های کلان، چینی‌ها سیاست‌های دیگری نیز برای تسریع واردات فناوری طراحی کرده‌اند. آنها دسترسی خارجی‌ها به بازار بزرگ چین را مشروط به انتقال فناوری کرده‌اند. همچنین آنها شرکت‌های خارجی را به دلایل امنیتی مورد پرس‌وجو و بازجویی فنی قرار می‌دهند و بدین طریق دانش فنی‌شان را تصاحب می‌کنند.

باید دید که تا چند سال آینده چین تا چه اندازه در صنایع فناوری‌محور پیشرفت کرده است. چیزی که مشخص است این‌ست که انتقال فناوری غربی‌ها به چین، 'اکوسیستم نوآفرینی' را در این کشورها از بین می‌برد. زمانی که چینی‌ها یک شرکت فناور خارجی را تصاحب می‌کنند، فناوری‌اش را به چین منتقل و نهاده‌های مورد نیاز کسب‌وکار را در داخل چین تأمین می‌کنند. در مقابل، اگر این شرکت تصاحب نمی‌شد شبکه‌ای از مشتریان و تأمین‌کنندگان بومی به وجود می‌آمد و به رونق اقتصادی می‌انجامید؛ این شرکت چند شرکت منشعب به وجود می‌آورد که فناوری‌شان را با دانش دیگران ترکیب می‌کردند و نوآوری را توسعه می‌دادند؛ فن‌شناسان آن شرکت به شرکت‌های دیگر می‌رفتند و دانش فنی را به آنها منتقل می‌کردند. آنها نیز دانش فنی را با فناوری‌های دیگر ترکیب می‌کردند و نوآوری‌های بهتری پدید می‌آوردند و...

حال زمانی که چین این شرکت‌ها را تصاحب می‌کند، این سیکل مطلوب در چین اتفاق می‌افتد و خارجی‌ها از آن محروم می‌شوند. بدین ترتیب قابلیت‌های فناورانه‌ی چین به قیمت کاهش قابلیت‌های دیگران افزایش می‌یابد. این 'بازی جمع صفر' زمانی برایمان روشن‌تر می‌شود که بدانیم دولت چین اجازه‌ی چنین تصاحب‌های خارجی را در کشورش نمی‌دهد.

✅ @karkhone

آخرین تلاش‌های «خجسته‌مهر» برای ابقا
بزرگترین تفاهم نامه نفتی با «گازپروم» امضا شد

به گزارش خبرنگار «انرژی نیوز»، آخرین تلاش‌های «محسن خجسته‌مهر» برای ابقا در شرکت ملی نفت با تکیه به امضای تفاهم نامه‌ای با گازپروم روسیه! تفاهم نامه‌هایی که دست‌کم در یک دهه گذشته تاکنون بارها با طرف روسی امضا شده اما هیچ کدام به قرارداد و اجرا نرسید.

تفاوت بزرگ شرکت‌های روسی و چینی با شرکت‌های غربی و آسیایی مثل توتال، شل، پتروناس و حتی پرتامینای اندونزی و پتروویتنام آنجاست که شرکت های غیر روسی صادقانه از قراردادهای توسعه میادین نفت و گاز کناره گیری می‌کنند اما شرکت‌های روسی و چینی سال‌ها وقت کشی کرده، کاری را جلو نمی‌برند و حاضر به خروج هم نیستند تا با گذشت زمان، کارفرمایان نفتی به فکر تعیین جانشین داخلی برای روسها باشند.

تحمیل وقت کشی و تاخیر در اجرای طرح‌های توسعه میادین نفت و گاز توسط شرکت‌های روسی و حتی چینی بخش خوش ماجراست و زمانی که رفتار گازپروم روسیه در قرارداد طرح توسعه میدان مشترک نفتی «آذر» را مرور می‌کنیم کار از بی‌انصافی و نبود صداقت هم فراتر می‌رود.

بنا بر اعلام مدیران وقت شرکت نفت در دولت دهم و یازدهم، شرکت ملی نفت ایران درحالی در اواسط دهه 90 مشغول مذاکره با گازپروم بود، این شرکت روسی برخلاف جریان مذاکرات به کنسرسیومی متشکل از «کوگس» کره جنوبی و شرکت دولتی نفت ترکیه برای توسعه نیمه مشترک میدان آذر ایران یعنی «بدرا» عراق می‌پیوندد.

در این بین برخی از مدیران شرکت ملی نفت در واکنش به رفتار «گازپروم» روسیه در مذاکرات توسعه میدان آذر که در نهایت به رقیب ایران ملحق شد پا را فراتر می‌گذارند و مدعی هستند که طرف روسی با خروج مذاکرات، اطلاعات فنی میدان را هم تقدیم شریک عراقی کرد !

با گذشت حدود یک‌دهه از بدعهدی «گازپروم» روسیه که البته در سال‌های اخیر در قالب امضای تفاهم نامه‌هایی برای توسعه میادین نفت و گازی فرزاد، گلشن، فردوسی، چنگوله، چشمه خوش و ... بارها به اثبات رسیده است، «محسن خجسته‌مهر» مدیرعامل شرکت ملی نفت بار دیگر از امضای تفاهم نامه توسعه میادین گازی کیش و پارس شمالی، فشارافزایی میدان پارس جنوبی با شرکت بدسابقه گازپروم روسیه خبر می‌دهد !

امضای تفاهم نامه همکاری با گازپروم هرچند برای شرکت نفت و صنعت نفت ایران آب و نانی به ارمغان نمی‌آورد اما برای «خجسته مهر» خوب است تا دست کم مدتی در باد امضای بزرگترین تفاهم نامه جذب سرمایه صنعت نفت ابقا شود، هر چند رفتنی باید برود، دیر و زود دارد اما سوخت و سوز نخواهد داشت.

✅ @karkhone

| حسین راهداری

مستندی را در مورد سوپرمیلیاردرهای چینی می دیدم که در آن مصاحبه ای با خانمی می کرد که در هاروارد آمریکا درس خوانده بود و الآن مالک یکی از بزرگترین شرکت های حمل و نقل دریایی چین بود. مصاحبه کننده از او پرسید که با توجه به رشد اقتصادی چین و اینکه شما خود یک تاجر بزرگ هستید، حالا نظر شما در مورد همکاری با آمریکا و در کل غربی ها چیست؟ جواب جالبی داشت. گفت درست است که چین خیلی رشد کرده. اما این رشد مدیون درس هایی است که ما از غرب یاد گرفته ایم. هنوز هم درس های زیادی مانده که ما باید یاد بگیریم!!
یاد حرف های عزیزانی می افتم که متعصبانه فکر می کنند که همه چیز را ما خودمان بلدیم و خودمان می توانیم بدون کمک دیگران هر کاری را انجام دهیم. اجازه دهید دو درس ساده که از تعامل با ژاپنی ها و چینی ها یاد گرفتم بیان کنم. درس ها مربوط به تکنولوژی های پشرفته نیستند! مربوط به نحوه جلسه برگزار کردن هستند!


ژاپنی ها
در شرکتی حدود یک سال و خورده ای با ژاپنی ها در تعامل بودیم. جلسات ما با ژاپنی ها دو مشخصه بارز داشت:
1- همیشه قبل از جلسه، ژاپنی ها کل ارائه اشان را پرینت رنگی شده حاضر داشتند و در اختیار تمامی حاضران می گذاشتند. این یعنی اینکه کاملا می دانستند چه حرفی می خواهند بزنند! شاید فکر کنید که این کار عجیبی نیست؟ اما در کل این دوران، تیم ایرانی حتی یک برگه پرینت شده هم قبل از جلسه برای ارائه نداشت! گاهی افراد در جلسه حاضر می شدند بدون آنکه بدانند دقیقا موضوع جلسه چیست؟!! بعد هم که می فهمیدند موضوع جلسه چیست، به جای سکوت، برای خودنمایی حرف های نامربوط و اشتباه تحویل طرف مقابل می دادند.
2- در جلسه همیشه مدیران ژاپنی به همراه یک سری کارشناس حاضر می شدند. مدیر صحبت های کلان را می کرد و بحث های جزیی به کارشناس واگذار می شد. باز هم ممکن است که این مساله ساده به نظر برسد! اما جالب آنکه در طرف ایرانی برای حضور در جلسه گاه رقابت سازمانی وجود داشت و هر کسی به جلسه با خارجی ها، از جمله ژاپنی ها، راه داده نمی شد! در عمده جلسات فقط خود مدیران حاضر بودند که برخی از آنها هم چند دقیقه قبل از جلسه از آن مطلع شده بودند. مثلا گاه در جلسه یکی میگفت چرا فلانی نیست؟!! معلوم می شد که از عمد به او اطلاع نداده اند و سریع می گفتند که حاضر شود!! در جلسه هم معمولا خود مدیر عامل رییس مطلق جلسه بود و از هر دری صحبت می کرد و نظر می داد! نهایت اجازه صحبت به یک مدیر میانی دیگر داده می شد.


چینی ها
با یک گروه چینی روی پروژه ای برای ماه ها کار کردم. این گروه هم دو مشخصه بارز داشت:
1) در این گروه دو نفر چینی استخدام شده بودند که ادبیات فارسی خوانده و مدتی هم در ایران تحصیل کرده بودند. دو نفر بودند تا در صورت لزوم که یکی در سفر ایران بود، دیگری کارهایش را در چین انجام دهد. این دو نفر نقش مهمی در ترجمه ها و انتقال موارد فرهنگی داشتند به طوریکه در حضور آنها ما می ترسیدیم هر حرفی را بزنیم. مسلما این دو نفر نیروهای قوی چین در حوزه زبان فارسی و تعامل با ایران در دهه های بعد خواهند بود و به درد اقتصاد چین خواهند خورد. در عوض در گروه ایرانی یک نفر حتی ساده ترین لغات چینی را هم بلد نبود. انگلیسی ملت هم دست و پا شکسته! در حالیکه این پروژه می توانست زمینه ساز رشد ایرانی هایی باشد که روی زبان چینی کار می کنند. مساله هم پول نیست! پول به اندازه کافی هدر می رفت که حقوق یکی دو نفر در آن به چشم نیاید.
2) جلسات مدیران چینی ها همیشه دو ردیف داشت. ردیف اول مدیران و کارشناسان مربوطه که باید در بحث شرکت می کردند. ردیف دوم، در پشت، کارشناسان معمولی درگیر پروژه می نشستند که در جلسه نقشی نداشتند اما برای آموزش در جلسه حاضر می شدند. یکبار پرسیدم که داستان چیست و گفتند که این پروتکلی برای آموزش نسل بعدی سازمان است تا کار با شرکت های بین المللی را یاد بگیرند. در بعضی از جلسات حتی کار به جر و بحث می کشید و دو طرف با هم تند صحبت می کردند. در موردی یادم هست که مدیر ارشد چینی اشتباه کرده بود و به نوعی جلوی همه و کارمندان خود ضایع شد. اما باز شکل جلسات ادامه یافت و همیشه همه آن افراد حاضر بودند. جالب آنکه در موقع ناهار و مهمانی ها هم این افراد را با خود می آوردند. در مقابل مشخصه تیم ایرانی این بود که همیشه جلسات پشت درهای بسته بین دو سه نفر ایرانی و طرف چینی برگزار می شد. به زحمت یکی دو تا کارشناس را راه می دادند، آن هم وسط جلسه که بیایند و بروند. در شرکت آدم هایی بودند که سال ها درگیر پروژه بودند اما اصلا تا به حال با چینی ها صحبت نکرده بودند! یعنی فرصت داده نشده بود. در موقع ناهار و شام هم همان دو تا کارشناس را هم نمی بردند.


جالب آنکه طرف ایرانی همه این رفتارهای خوب را می دید، اما باز کار خود را می کرد!! فکر کنم ما حتی نیاز به آموزش داریم که «یاد» بگیریم!

✅ @karkhone

| مهدی جلالی تهرانی

جفری ساکس سال ۲۰۰۹ سر کلاس گفت: ابرقدرت شدن آمریکا نه حاصل نیروی برتر نظامی آن بود و نه پیشرفت صنعتی آن. بخاطر پاسداشت «آزادی و حقوق ‌فردی» بود که باعث رشد «خودباوری» مردم شد، و خودباوری موجب «خلاقیت» و پرورش «ایده» شد.

او گفت: مادامی‌که خلاقیت و ایده در آمریکا بارور شود، این کشور ابرقدرت خواهد ماند، و افزود: زیاد حرف‌های هیجانی و سطحی درباره چین را جدی نگیرید.

او به راه‌آهن و حجم صنعت و نیروی نظامی شوروی و چین اشاره کرد که در مجموع بسیار بیشتر از آمریکا بود. اما آنان نتوانسته بودند هیچ تحولی در صنعت و تکنولوژی ایجاد کنند. تنها می‌توانستند ایده صنعت را بگیرند و آن را کپی کنند و توسعه ببخشند.

توسعه بدون خودباوری و خلاقیت مدل چین است: توسعه عامرانه و از بالا و مونتاژ و جنس بدلی.

مدل توسعه چینی همان مدل توسعه پهلوی‌هاست. همان مدل توسعه‌ای که امروز نیز پهلوی‌خواهان در رویاهای روزانه خود خیال‌پردازی می‌کنند. خیالی که اگر در گذشته امکان‌پذیر بود، قطعا امروز امکان‌پذیر نیست و توهمی ارتجاعی است.

✅ @karkhone

| باقر دزفولی

عدم نگرش ملی به پروژه های بزرگ ملی و بخصوص در صنایع سنگین ، از جمله صنایع معدنی و فولاد و مس ، مدتها است که گریبانگیر دولتهای بعد از جنگ تحمیلی و اصلاحات شده و دولتها تحت فشار مقامات مذهبی و منطقه ای و نمایندگان مجلس ، اقدام به اخذ سیاستهای نادرست
Back integration
یا مستقل کردن واحدهای جنبی شرکتهای بزرگ نموده اند .بعد از سالهای ۲۰۰۰ میلادی بعلت گسترش بازارها و رقابت هاو صعوبت ورود به بازارهای مصرف ، و ناتوانی شرکتهای کوچک و SME ها برای ورود به این بازارها ، صاحبان صنایع جهت افزایش رقابت پذیری و حفظ خود در بازار و مخفی کردن زیان واحدهای زیانده ، مجبور به تجمیع صنایع کوچک خود و تشکیل هلدینگهای بزرگ شدند . این امر در شرکتهای بزرک صنایع فولاد اروپا از جمله آلمان و جوینت دو شرکت تیسن و کروپ و تشکیل گروه آرسلور میتال در لوکزامبورگ اروپا مشهود است . اینجانب بعنوان مشاور اقتصادی دهه شصت شرکت ملی صنایع مس ایران در جریان تلاشهای این صنعت برای مطالعات و اکتشافات و بهره برداری از معادن مس سونگون آذربایجان بوده و هستم و مطلعم که این واحد ، تامین کننده مواد اولیه صنایع ذوب و پالایشگاه مس کرمان میباشد و در صورت استقلال و تشکیل شرکت مس آذربایجان ، صنایع مس کرمان دچار مشکل شده و با ادامه استقلال طلبی کارکنان آذربایجانی و درخواست ایجاد واحدهای ذوب و پالایشگاه در سونگون ، مس رفسنجان میباید مواد اولیه خود را از خارج کشور وارد نماید و یا آنکه خطوط تولید خود را متوقف کند . البته کشور ترکیه یکی از متقاضیان قدیمی کنسانتره مس و مولیبدن سونگون بوده که برادران آذربایجانی ما تمایل زیادی به روابط تجاری با آنها دارند . متاسفانه تامین کنندگان مواد اولیه واحدهای دیگر صنعتی کشور مانند چادرملو و گل گهر سیرجان و سنگ آهن بافق یزد ، در دولتهای قبلی به همین بهانه ها ، واحدهای بزرگ ما را مانند فولاد مبارکه و ذوب آهن اصفهان را دچار مشکل نموده اند بطوری که در حال حاضر بهره برداری از سه کوره بلند ذوب آهن اصفهان دچار مشکل شده است و دولت های قبل برای رفع این مشکل مجبور به دخالت و صدور دستورات برای تامین مواد اولیه شده اند . با مرور گزارش بازدید ریاست جمهور رئیسی از معادن سونگون ، به نظر میرسد دو درخواست از ایشان شده و مورد تاکید امام جمعه محترم تبریز نیز قرار گرفته است . کار بهره برداری در معدن سونگون به پیمانکاران سپرده شده و پیمانکاران از اجرای طرح طبقه بندی مشاغل امتناع مینمایند و کارگران حقوق حقه خود و شرایط کاری بهتری را مطالبه میکنند که این مشکل مانند مشکل معادن طبس قابل حل است . در این شرایط به نظر میرسد که طبق معمول عده ای که تمایلات ناسیونالیستی دارند ، ادعا و مطالبه شرکت مستقل مس آذربایجان و تمرکز حسابهای مالی در آذربایجان ؟؟؟!!! ( که به نظر میرسد در تهران متمرکز است ) را دارند که خواستی غیر منطقی و غیر اقتصادی است . راه حل منطقی که در این رابطه به نظر میرسد ، در صورت اصرار مقامات استان ، تشکیل یک شرکت سهامی عام در آذربایجان و فروش سهامش به آذربایجانی هاست و با وجوه جمع آوری شده ضمن پرداخت کلیه بدهی های شرکت به دولت بابت حقوق مالکانه دولت ، با قیمت کارشناسی شرکت آذری ضمن تعهد تامین مواد اولیه واحدهای داخلی ، سهام شرکت مس رفسنجان در معدن سونگون را خریداری نماید . برای ادامه خط تولید یعنی واحد ذوب و پالایشگاه طرح ، شرکت جدیدی تعریف و با استفاده از مصوبه جدید بورس برای طرح های جدید ، پذیره نویسی کنند .
امید است همه ما مشمول دعاهای امامان جمعه ، بخصوص امام جمعه تبریز که در مورد مسائل تخصصی تولیدی منطقه بدینصورت از خود عکس العمل نشان میدهد قرار گیریم .

✅ @karkhone

| دارون عجم اوغلو و جیمز ای. رابینسون

‍ نهادهای اقتصادی فراگیر، از قبیل آن‌چه که در کره جنوبی و ایالات متحده وجود دارد، نهادهایی هستند که اجازه مشارکت گروه بزرگی از مردم را در فعالیت‌های اقتصادی فراهم و آنها را تشویق می‌کنند تا از استعدادها و مهارت‌هایشان بهترین استفاده را ببرند و قدرت انتخاب داشته باشند. نهادهای اقتصادی برای آن‌که فراگیر باشند باید متضمن مالکیت خصوصی امن، نظام حقوقی بی‌طرف و ترتیباتی برای تامین خدمات عمومی باشند تا زمینی همتراز فراهم آید که در آن مردم بتوانند به مبادله و عقد قرارداد بپردازند. این نهادها هم‌چنین باید اجازه ورود به کسب‌وکارهای جدید را بدهند و مردم را در انتخاب مشاغلشان آزاد بگذارند.
تضاد میان دو کره و نیز میان ایالات متحده و آمریکای لاتین، اصلی کلی را به نمایش می‌گذارد: نهادهای اقتصادی فراگیر برای فعالیت‌های اقتصادی، رشد بهره‌وری و توسعه رفاه، انگیزه فراهم می‌آورند. در این میان تضمین حقوق مالکیت امری محوری است؛ زیرا تنها افرادی که از این حقوق بهره‌مندند تمایل به سرمایه‌گذاری و افزایش بهره‌وری خواهند داشت. صاحب کسب و کاری که انتظار دارد دسترنجش دزدیده شود یا کل محصولش را به عنوان مالیات بستانند، انگیزه اندکی برای کار کردن خواهد داشت؛ چه رسد به این که دست به سرمایه گذاری و نوآوری بزند. امنیت باید برای عموم جامعه وجود داشته باشد.
/چرا ملت‌ها شکست می‌خورند؟

✅ @karkhone

سیاست صنعتی و نقصان اطلاعات

وزیر سابق دارایی چین، لو جیوِی، در جایی گفته بود که راهبرد "ساخت چین ۲۰۲۵" که توسعه‌ی صنایع فناوری‌محور را هدف گرفته، یک مداخله‌ی بیجاست که پول مالیات‌دهندگان را به هدر می‌دهد. به باور او صنایع مورد هدف در این راهبرد پیش‌بینی پذیر نیستند و دولت نباید گمان کند توان پیش‌بینیِ پیش‌بینی‌ناپذیرها را دارد. بعد از این انتقاد بود که از ریاست صندوق تأمین اجتماعی چین کنار گذاشته شد.

سخن لو جیوی یکی از رایج‌ترین انتقادات به سیاست صنعتی - 'نقصان اطلاعات' در گزینش صنایع موفق - می‌باشد.‌ در این زمینه اندرو بت‌سن، چین‌شناس اقتصادی، پاسخ جالبی به این انتقاد می‌دهد. او می‌گوید که "مکانیسم بازار" در انتخاب صنایع لزوماً رفتار متفاوتی نسبت به دولت ندارد. حدس و گمان اقتصادی انسان‌ها - چه در بخش خصوصی چه در بخش عمومی - نسبت به فناوری‌ها و صنایع 'آینده‌دار' همیشه متفاوت نیست. برای مثال، دولت چین طبق راهبردش صنعت هوش مصنوعی یا نیمه‌رسانا را مورد حمایت قرار می‌دهد، اما همزمان بنگاه‌های سرمایه‌ی خطرپذیر خصوصی (VC) نیز پول زیادی روانه‌ی این صنایع می‌کنند. دولت چین همان صنعتی را هدف گرفته که "مکانیسم بازار" هم هدف گرفته است.

این نکته‌ای‌ست که Brad DeLong هم در کتابی به آن اشاره کرده است. او می‌گوید که 'انتخاب برندگان' (صنایع موفق و آینده‌دار) کار غیرممکنی برای دولت‌ها نیست. به طور تاریخی اغلب کشورها‌ در مسیر توسعه‌ی صنعتی گام‌هایی مشابه یکدیگر در زمان‌هایی مشابه برداشته‌اند. در مراحل مشابه توسعه‌ی اقتصادی، صنایعی که دولت‌های این کشورها هدف گرفته‌اند تفاوتی با یکدیگر نداشته است. حتی در 'سرحدّات' توسعه‌ی فناوری که عدم قطعیت در انتخاب برندگانِ بالقوه دوچندان می‌شود، دولت‌ها همان صنایعی را هدف گرفته‌اند که سرمایه‌گذاران خصوصی (=مکانیسم بازار) نظیر مریل لینچ، نُمورا و روتچیلد هدف گرفته و به آنها سرمایه تخصیص می‌دادند.

به عقیده‌ی او، چالش اصلی سیاست صنعتی، نه قابلیت انتخاب صنایع آینده‌دار (انتخاب برندگان)، که ظرفیت موفق‌سازی این صنایع می‌باشد. تضمینی نیست که صنعت آینده‌دار هوش مصنوعی - که هم بخش عمومی و هم بخش خصوصی چین آن را هدف گرفته‌اند - یک صنعت رقابت‌پذیر در بازار جهانی شود، اما همیشه راه‌هایی وجود دارد که ظرفیت موفق‌سازی صنایع آینده‌دار را افزایش می‌دهد. مثلاً نویسنده به سیاست 'انضباط‌بخشی صادراتی' (Export Discipline) اشاره می‌کند که در افزایش رقابت‌پذیری صنعتگران آسیای شرقی مؤثر بوده است.

انضباط‌بخشی صادراتی به معنای مشروط‌سازی حمایت‌های دولتی به عرضه‌ی کالا در بازار جهانی‌ست. زمانی که بخش خصوصی به جای تمرکز بر بازار حفاظت‌شده‌ی داخلی، تشویق (و یا مجبور) به صادرات می‌شود، به این معناست که در معرض فشار رقابت در "مکانیسم بازارِ" جهانی قرار می‌گیرد؛ سینگال‌های بازار جهانی، «دولت حمایت‌کننده» و «شرکت حمایت‌شونده» را 'گوش‌به‌زنگ' نگه می‌دارد تا رانت‌های اقتصادی را به کارآترین نحو ممکن تخصیص دهند‌.

منبع

✅ @karkhone

| گایوس یولیوس کالیگولا

‏بگذارید همه از ما نفرت داشته باشند تا زمانیکه از ما می ترسند.

✅ @karkhone

| یووال نوح هراری

بشر هزاران سال بود که در این مخمصه گیر افتاده بود. در نتیجه، اقتصادها همینطور منجمد شده باقی مانده بودند. راه گریز از این دام فقط در عصر مدرن و با پیدایش نظامی جدید بر اساس اعتماد به آینده کشف شد. در این نظام، مردم با هم توافق کردند که کالاهای خیالی(کالاهایی که در زمان حال وجود ندارند) را با نوع خاصی از پول که آن را اعتبار می‌نامیدند نمایش دهند. اعتبار ما را قادر می سازد که زمان حال را به بهای آینده بسازیم. اعتبار بر این فرض استوار است که منابع آتیِ ما مطمئناً بسیار فراوان‌تر از منابع فعلی ما خواهند بود. اگر بتوانیم در زمان حال چیزهایی را با درآمد آیندۀ خود بسازیم، گستره‌ای از موقعیت های جدید و شگفت‌انگیز پدیدار خواهد شد.
اگر اعتبار چنین شگفت‌انگیز است، چرا هیچکس زودتر به آن فکر نکرد؟ البته، که فکر کردند. نوعی از ترتیبات اعتباری یا گونه‌ای دیگر از آن در تمام فرهنگ‌های شناخته شدۀ بشری وجود داشت که دستکم تا زمان سومریان باستان قدمت دارد. مشکل موجود در اعصار گذشته این بود که هیچ‌کس نمی‎دانست چطور از آن استفاده کند. به دلیل عدم اعتماد به اینکه آینده بهتر از حال خواهد بود، مردم به ندرت تمایل داشتند اعتبار زیادی ارائه کنند. آنها عموماً باور داشتند که اعصار گذشته بهتر از زمان خود آنها بوده است و اینکه آینده بدتر یا حداقل مانند حال خواهد بود. اگر بخواهیم این موضوع را به زبان اقتصادی بیان کنیم، آنها باور داشتند که مقدار کل ثروت اگر رو به کاهش نباشد، حتماً دارای محدودیت است. بنابراین، افراد فرض اینکه شخص آنها یا پادشاهی آنها یا کل جهان ده سال بعد در حال تولید ثروت خواهد بود را شرط بندی بدی می‌پنداشتند. کسب وکار برای آنها مانند یک بازی با جمع صفر بود. البته که سودهای یک نان‌پزی خاص ممکن بود افزایش پیدا کند، اما این موضوع فقط در ازای عدم کسب سود نان‌پزی همسایه امکان پذیر بود. شهر ونیز ممکن بود رونق پیدا کند، اما فقط از رهگذر فقیرسازی شهر جنوا. پادشاه انگلستان ممکن بود خود را غنی‌تر سازد، اما صرفاً از رهگذر دزدی از پادشاه فرانسه. شما می توانستید این کیک را به شکل های مختلف برش دهید، اما این کیک هیچ‌گاه بزرگ‌تر نمی شد. به همین دلیل است که بسیاری از فرهنگ‌ها به این نتیجه رسیدند که جمع‌آوری کیسه های پول گناه محسوب می شود. بنا به گفته مسیح، گذشتن شتر از سوراخ سوزن راحت تر از ورود فرد ثروتمند به ملکوت خداوند است. اگر اندازه این کیک ثابت است و من سهم بزرگی در آن دارم، پس من باید سهم فرد دیگری را گرفته باشم. ثروتمندان موظف بودند به خاطر استغفار از اَعمال شر خود مقداری از ثروت مازاد خود را به خیریه بدهند.
/پول

✅ @karkhone

آن فیست بامپ شوم و این توافقها!

بن‎سلمان که نفرتش از بایدن و دموکراتها، آشکار است و به طور جدّی خواهان بازگشت مهره خود، ترامپ، به کاخ سفید است... اگرچه با افزایش تولید نفت کشورش در جریان سفر بایدن موافقت کرد، خبرش را در همان زمان اعلام نکرد!
با این همه، اخبار توافقات دیگر آمریکا و سعودی که در جریان همین سفر حاصل شد، برای کارشناسان جالب توجّه بوده است.
جدای از توافقات امنیتی در سطوح مختلف که برای اوّلین بار، سطح بالایی از همکاری در امنیت سایبری را نیز در بر دارد، سعودی تعهّد کرده است که در برنامه گسترده و بسیار مدرن تکنولوژی آمریکایی گسترش شبکه 5G , 6G به طور جدّی سرمایه‎گذاری کند. ویژگی تکنولوژی آمریکایی در حال توسعه، برتری آن در گستردگی دامنه پوشش حیطه‎های مختلف، از ارتباطات شهروندی تا کنترل سیستمها و همچنین، هزینه‎بری کم آن است. در این میان، این توافق، ضربه جدّی به چین بود. هواوی، تا مرز رسیدن به توافق با سعودی در این زمینه پیش رفته بود و بایدن در سخنانش در جدّه و در هنگام اعلام این توافق، به صراحت درباره عقب زدن چین در این حیطه، سخن گفت!

✅ @karkhone

یادگیری فناورانه در چین

واحد نوآوری وزارت دفاع آمریکا گزارش جالبی در خصوص راهبرد انتقال فناوری در چین دارد که از پیشرفت شگفت‌انگیز چینی‌ها در یادگیری فناوری غرب حکایت می‌کند. این گزارش راهبرد انتقال فناوری در چین را به ۷ دسته تقسیم می‌کند: جاسوسی صنعتی، سرقت سایبری، حمایت از انجمن‌های تخصصی در خارج از کشور، تأسیس مراکز پژوهشی برون‌مرزی، بهره‌برداری متن باز از فناوری خارجی، سازمان‌های انتقال فناوری، و سرمایه‌گذاری برون‌مرزی در کسب‌وکارهای فناور.

در یکی از بخش‌های جالب گزارش اشاره می‌شود که در سال ۱۹۸۵، ۴۱۲ مؤسسه‌ی اطلاعاتیِ علم و فناوری در چین فعال بودند که کارشان گردآوری، واکاوی، الگوبرداری و مهندسی معکوس دانش فنی خارجی بود. مؤسسه‌ی NSTL در چین ۲۶ میلیون جورنال خارجی، پتنت فناوری و گزارش را بیست‌وچهارساعته در دسترس عموم قرار داده است. همچنین، سازمان امور متخصصین خارجی (SAFEA) چندین نهاد را به تصاحب فناوری و دسترسی به دانشمندانی که آن فناوری را توسعه دادند اختصاص داده است. موفقیت SAFEA در ۴۴۰ هزار فن‌شناس خارجی که در چین فعالیت می‌کنند مشهود است.

در کنار آن، اداره‌ی امور چینی‌های خارج از کشور (OCAO، زیر نظر شورای دولتی چین) از چینی‌های خارج از کشور حمایت می‌کند تا به توسعه‌ی فناورانه‌ی چین کنند. علاوه بر آن، وزارت منابع انسانی و وزارت علم و فناوری چین نیز منابع هنگفتی جهت تصاحب فناوری، ارتباط با فن‌شناسان خارجی (نظیر دانشجویان چینی در خارج) و نفود در دانشگاه‌های خارجی اختصاص داده‌اند. برنامه‌های ملّی انتقال فناوری سازمان‌هایی در سطح محلی دارند که ملاقات‌هایی بین نمایندگان شرکت‌های چینی و متخصصان فناوری ترتیب می‌دهند. همچنین، راه‌اندازی مراکز پژوهشی (نظیر TechCode که دولت چین تأمین مالی‌اش کرده) در سیلیکن ولی، برلین، تل آویو و... تصاحب دانش فنی خارجی را سرعت بخشیده است. برنامه 'هزار استعداد انسانی' نیز یکی از سیاست‌های معروف دولت چین است که صاحبان دانش فنی را از خارج تصاحب می‌کند.

نگرانی آمریکا از سرعت انباشت قابلیت‌های فناورانه‌ی چین مشابه نگرانی‌هایش نسبت به رقابت‌پذیری بی‌حد و حصر ژاپن در دهه‌ی ۷۰ و ۸۰ میلادی است. این نگرانی که در گزارش پنتاگن به خوبی نمایان شده می‌تواند به سیاست‌های متقابلی بیانجامد - و تا حدودی نیز انجامیده - که مانع دسترسی چین به فناوری خارجی شود.

منبع

✅ @karkhone

درباره «رابطه» جناب خان و خندوانه
(و از رنجی که می بریم)

| محمدرضا اسلامی

ماجرای نوشتن نام «وریا» در برنامه خندوانه و سپس تبدیل شدن به «وحید» را همه شنیدیم. همچون سایر مسایلِ (تلخ) سیاسی، دربارۀ این ماجرا هم حرفها و حدیثهای زیادی گفته شد؛ تا آنجا که رامبد جوان هم ویدئویی ضبط کرد و با چهره ای خسته و کلافه چند جمله ای گفت (که نمی دانم فایده ای داشت یا خیر). شبکه نسیم هم بیانیه ای داد... و صداپیشه جناب خان (محمد بحرانی) هم در صفحه شخصی اش چند سطری نوشت.

تا اینجای ماجرا، اتفاقی است مثل سایر اتفاقات که در رگبارِ اخبارِ بد این روزها می آید و می رود.

اما بر این خبر، تاملی لازم است. لحظه ای توقف و دوباره خواندنِ این ماجرا اهمیت دارد. ذکر این چند مورد در شرح رنجی که می بریم ضروری است:

1. فارغ از تمام مسائل سیاسی جاری در کشور، مساله اصلی در این ماجرا، شکنندگی و ترد بودن رابطه محمد بحرانی و رامبد جوان است. فارغ از تمام منازعه های بی پایان در این سرزمین، دو هنرمند که مدتهای طولانی با هم «کار» کرده اند و با هم «تولید» کرده اند پس از انبوهی کار و رفاقت و خنده و... رابطه شان چنان شکننده است که ممکن است بر سر یک ماجرای «وریا و وحید» هوا بشود.

2. جناب خان و رامبد جوان مساله اصلی نیستند. مساله اصلی در این آب و خاک، چراییِ «شکل نگرفتنِ» روابط انسانی «پایدار» است. شرکت اوبایاشی ژاپن صد و چهل سال پیش تشکیل شد. سه بنیانگذار اصلی این شرکت پنجاه سال با هم کار کردند. ۵۰ سال! پس از آن فرزندان آنها هم پنجاه سالِ دیگر با هم کار کردند. پس از آن «فرزندانِ فرزندانِ» آنها هم با هم چهل سال کار کرده اند (و می کنند) و این وسط بر سر یک ماجرای «وحید و وریا» رابطۀ چندده ساله به هوا نمی‌رود. فکانت هباءً مُنبثاً نمی شود. حکومتها و سیاستمداران در ژاپن آمدند و رفتند ولی روابط پایدار انسانی در اوبایاشی، باقی مانده (و بزرگترین پروژه های سازه ای ژاپن را طراحی و اجرا می کند)

3. جناب خان یکی از موفق ترین «تولّدهای» یک کارکتر هنری بود. جناب خان، و طنین حنجره اش گرمای جنوب بود و طنز شیراز و نمک بوشهر... جناب خان متولد شد و نضج گرفت و اعضای این تیم هنری توانستند «تولید» کنند. اما امروز بر سر یک ماجرای وحید و وریا، صداپیشۀ جناب خان طوری از خداحافظی (و ابهام در ادامه رابطه) سخن می گوید که انگار نه انگار اساسا رفاقتی در کار بوده است.

4. بحث، بر سر دفاع/حمایت از رامبد نیست. کار رامبد یک کار صد در صد غلط بود. بحث بر سر موضوعی فراتر از مباحث سیاسی و حاکمیتی است. بحث این نیست که کدام یک از این دو نفر هنرمندِ حکومتی و کدام یک هنرمندِ مردمی است؟ بحث بر سر این است که یک «رابطه» عمیق میانِ این 2 شکل نگرفته (بعد از اینهمه تولید و خنده و کار و زحمت و رفاقت و...)

بحث فقط بر سر جناب خان و رامبد نیست. بحث بر سر این است که چه سِری و چه رازی در این آب و خاک هست که ریشۀ روابط اینقدر سُست و ناپایدار است. در ژاپن هم حکومتها و ژنرالها آمدند و رفتند. آن حاکمانی که کشور را به جنگ جهانی «ترغیب» می کردند آمدند و آن حاکمان که بخاطر جنگ عذر خواستند هم آمدند و رفتند «ولی» آن آقای ماتسوشیتا که در یک خانۀ کوچک، یک اتاقش را به کار «سیم کشی» اختصاص داد و با کمک زن و برادر زنش شرکت «پاناسونیک» را براه انداخت، چه قبل از جنگ جهانی و چه بعد از جنگ، شرکتش بر سر اختلاف با زن و برادر زنش منحل نشد!

«ماتسوشیتا» توانست که یک کارگاه سیم کشی را به هفده کارخانه و صدها مرکز اختراعات و امپراطوری پاناسونیک تبدیل کند و تا آخرین روز عمر، رفاقتش با رفقایش برقرار ماند. و چرا دور می رویم؟ در همین سالهای اخیر، زاگربرگ یک ایدۀ سوخته دربارۀ وب سایت اینترنتی به اسم فیس بوک را با تیم همراهش به امپراطوری «متا» تبدیل کرد و در میانه این مسیر، ترامپی هم آمد و رفت، ولی تیم همکاران از هم نپُکید. این چه سرّ و رمزی است در این سرزمین که هیچ رابطه ای در هنر، در صنعت و در تجارت «ماندگار» نیست؟ کدام شرکت و شراکتِ ایرانی هست که عمری فراتر از 50 سال پیدا کرده باشد؟ کدام پنج برادرِ صنعتگر اصفهانی یا کدام سه برادر کاسبِ شیرازی بوده اند که فارغ از ماجرای حکومتها توانسته باشند رفاقت و برادری را پنجاه سال حفظ کنند و «با هم» تولیدی را «ایجاد» و سپس «حفظ» کرده باشند.
هیچ.

از احمدی نژاد و رفقایش در علم و صنعت بگیریم (که تا کنون هریک صدبار از دیگری تبری جسته) و به عقب برویم تا برادران خیامی که ایران خودرو را ایجاد کردند و بلافاصله (با هم اختلاف پیدا کردند و) از هم جدا شدند، تاریخ «روابط انسانیِ» ما ایرانیان، تاریخِ گسستن است. نه پیوستن.

5. امروز گسستن جناب خان و محمد بحرانی از شاه حسینی و خندوانه و رامبد… همان زهری است که در کام جان ماست.

«عدم استمرار» در یک رابطه با وجودِ انبوهی همکاری و «تولید».

✅ @karkhone