‍ | موسی غنی‌نژاد

اما مذموم بودن دخالت دولت تنها به علت کاهش بازدهی اقتصادی نیست، بلکه عارضه شاید مهم‌تر، تنگ کردن دایره آزادی‌های فردی در جامعه مدنی است. افزایش اقتدار دولتی، ناگزیر تحدید آزادی و حقوق فردی را به دنبال می‌آورد. جدایی و تقابل بین جامعه مدنی و دولتی در واقع به عنوان اصل تضمین‌کننده آزادی، در ارتباط مستقیم با نظریه توازن قدرت های منتسکیو است. دوگانگی موجود در انسان مدرن، در واقع بازتاب تقسیم جامعه به دو حوزه مستقل و متباین است: جامعه مدنی و دولت. در سایه همین دوگانگی، تقابل و توازن میان آنها است که آزادی تحقق می‌یابد. به همین علت می‌توان گفت آزادی پدیده منحصر به جوامع مبتنی بر اقتصاد بازار است. آنجا که نظام بازار آزاد وجود ندارد و اقتدار دولتی بر تمام فعالیت‌های شمول عام پیدا می‌کند، آنجا که مالکیت عمومی (دولتی) جایی برای مالکیت خصوصی نمی‌گذارد، امکان پیدایش و حفظ آزادی، به صورت یک نهاد مستمر، از بین می‌رود. در چنین سازماندهی اجتماعی، جملگی افراد جامعه به صورت مستخدمین حکومت در می‌آیند و در نتیجه تحت قیمومت، نظارت و کنترل جمعی قرار می‌گیرند.
از بین رفتن آزادی، نتیجه منطقی دولتی شدن زندگی اقتصادی، یعنی مداخله بیش از حد قدرت سیاسی در امور جامعه مدنی است. دولت با سلطه بر تمام منابع اقتصادی، مدعی می‌شود که دیگر نفع خصوصی نقشی در تصمیم گیری‌های اقتصادی ندارد و سیاست اقتصادی دولت (اقتصاد برنامه‌ای در دوران جدید) تامین کننده منافع کل جامعه است. شرط موفقیت برنامه اقتصادی این است که تمام آحاد جامعه تابع هدف‌های آن باشند و هیچ‌گونه مخالفتی با آن صورت نگیرد. واضح است که در چنین شرایطی، هر گونه انتقاد از سیاست رسمی دولت به عنوان مخالفت با مصالح عمومی جامعه تلقی شده و به شدت سرکوب می‌گردد. انقیاد بی‌چون و چرای افراد، یکی از شرایط لازم اقتصاد برنامه‌ای متمرکز است. از سوی دیگر، با توجه به اینکه دولت به عنوان اراده عمومی نمایندگی مردم و وظیفه دفاع از حقوق آنان را به عهده دارد از هر گونه رای و عقیده خارج از حوزه تصمیمات دولتی سلب حقانیت می‌شود. اینها نتایج عملی و ناگزیر ادغام سیاست و اقتصاد است. استقلال جامعه مدنی سد محکمی در برابر گسترش اقتدار مطلق قدرت سیاسی است و آزادی‌های فردی را تضمین می‌کند. در چنین جامعه‌ای دولت، چون نقش اقتصادی درجه اول ندارد، نمی‌تواند مدعی تامین منافع و سعادت عموم مردم باشد. در نتیجه، نمی‌تواند افراد را به این بهانه تحت انقیاد کامل خود درآورد.

✅ @karkhone

زنان و انقلاب صنعتی

| رابرت هِسِن

برای محکوم ساختن کاپیتالیسم نخست باید تاریخ آن را تحریف کرد. این تصور که کاپیتالیسم صنعتی حاصلی نداشت جز بینوایی و تباهی زنان در میان منتقدان کاپیتالیسم باوری قدرتمند است. این باور به همان اندازه‌ی این دیدگاه که انقلاب صنعتی کودکان را قربانی و استثمار کرد رایج است- و به همان اندازه هم نادرست است.
اجازه بدهید منبع این دیدگاه را بررسی کنیم. برای ارزیابی مزایایی که کاپیتالیسم برای زنان به همراه آورد باید وضعیت آن‌ها تحت کاپیتالیسم را با شرایط آن‌ها در قرون قبل از آن مقایسه کرد. اما منتقدان قرن نوزدهمی کاپیتالیسم چنین کاری نکردند؛ در عوض، با باشکوه جلوه دادن گذشته و در مقابل پُست جلوه دادن هر چیز مدرن تاریخ را تحریف کردند.
مثلاً ریچارد اوستلر، یکی از متعصب‌ترین دشمنان قرن نوزدهمی کاپیتالیسم ادعا کرده است که در قرون وسطا وضعیت همه از نظر معنوی و مادی بهتر از اوایل قرن نوزدهم بوده است. اوستلر با توصیف انگلیس قرون وسطا، درباره‌ی عصر طلایی گم‌شده شعربافی می‌کند:
«آه، زمانی انگلیس چه کشتی زیبایی بود! خوب ساخته شده بود، سرنشینانش کافی بودند، تدارکاتش خوب بود، بادبان‌هایش به خوبی کشیده شده بود! در آن زمان همه خوشحال و شاد و سعادتمند بر روی عرشه بودند.»
این سخنان درباره‌ی قرونی گفته شده که در آن‌ها «بخش اعظم جمعیت رعیت‌هایی بودند در شرایط بسیار بد که به جایگاه خود مقید شده بودند و آزاد نبودند که نحوه‌ی زندگی خود را تغییر دهند یا از محل تولدشان بروند» - یعنی وقتی که تنها امید مردم برای خوشبختی در زندگی در آن سوی گور بود تا به آن‌ها در برابر طاعون‌های کشتارگر، قحطی‌های مکرر و شکم‌هایی که در بهترین حالت نیمه پُر بودند کمک کند، وقتی که مردم در خانه‌هایی چنان پر از کثافت و جانوران موذی زندگی می‌کردند که یک مورخ درباره‌ی این کلبه‌ها چنین گفته است: «از دیدگاه سلامتی تنها چیزی که می‌توان بر له این کلبه‌ها گفت آن است که بسیار آسان می‌سوختند!»
اوستلر نماینده‌ی دیدگاه شیفتگان قرون وسطا است. سوسیالیست‌ها که با آن‌ها موافق بوده‌اند مورخانی بودند به همان اندازه غیردقیق.
مثلاً، در توصیف شرایط توده‌ها در قرن هفدهم و اوایل قرن هجدهم که مقدم بر انقلاب صنعتی بودند، فردریش انگلس گفته است: «کارگران از طریق وجودی آرام رویش یافته بودند و زندگی صادقانه و آرامی را با زهد و پاکدامنی می‌گذراندند؛ و وضعیت مادی‌ آن‌ها بسیار بهتر از اخلاف‌شان بود.»
این سخنان درباره‌ی عصری نوشته شده که مشخصه‌ی آن نرخ‌های بالا و متناوب مرگ و میر به ویژه در میان کودکان – شهرها و روستاهای شلوغی که در آن‌ها خبری از بهداشت نبود- و مصرف خیلی بالای عرق جو بود. غذای طبقه‌ی کارگر عمدتاً جوی دوسر، شیر، پنیر و آبجو بود؛ در حالی که نان، سیب‌زمینی، قهوه، چای، شکر و گوشت هنوز کالاهای لوکس و گران‌بها بودند. به ندرت حمام‌ می‌رفتند و به ندرت لباس‌هایشان را می‌شستند، زیرا صابون خیلی گران بود و لباس- که باید یک دهه یا یک نسل دوام می‌آورد- اگر زیاد شسته می‌شد چندان دوام نمی‌آورد.

ادامه مطلب

✅ @karkhone

| جولیان آسانژ

ویکی لیکس بیشتر از مجموع کل مطبوعات جهان اسناد محرمانه منتشر کرده است. این را نمی گویم تا نشان دهم که ما چقدر موفق هستیم، بلکه برای نشان دادن وضعیت نگران کننده بقیه رسانه ها است.

✅ @karkhone

داستان ما و استارلینک

| سروش سارابی

در مورد استارلینک به این موارد توجه کنید:

1. وزارت خزانه داری آمریکا مجوز فروش و استفاده از سرویس های استارلینک را صادر کرده است.

2. دریافت اینترنت از مجموعه ماهواره‌های مدار گرد زمین، نیاز به تجهزات خاص شامل دیش دریافت 70 سانتی و مودم اختصاصی دارد.

3. هیچ راه قانونی برای فروش تجهیزات استارلینک در ایران وجود نخواهد داشت. (به لطف حکومت فخیمه)

4. در صورت ورود تجهیزات به شکل قاچاق از مرزها (مانند تجهیزات دریافت تصاویر ماهواره ای) امکان استفاده از تجهیزات خواهد بود. بسیار گران است و در دیوار هم به فروش نمیرسد.

5. سرویس های اینترنت رایگان نیست، ممکن است مانند اکراین رایگان شود.

6. استفاده از این سرویس توسط گوشی موبایل در حال حاضر ممکن نیست و در آینده هم با شرایط بسیار خاص برای نوعی از باند ارتباطی 5G ممکن خواهد بود.

7. نرم افزاری که در گوگل پلی برای استارلینک وجود دارد، به شرط وجود تجهیزات نصب شده تنها برای تیونینگ ماهواره‌ها و سرویسهای دیگر مربوط به شبکه استفاده می شود.
تحت هیچ شرایطی هیچ برنامه ای از هیچ جایی حتی گوگل پلی برای استارلینک روی گوشی نصب نکنید حتی اگر خود ایلان جان براتون فرستادن.

8. اگر روزی قرار شود تجهیزات به شکل قاچاق وارد ایران شود به این زودی نخواهد بود چون هنوز تجهیزات در دبی و ترکیه هم موجود نیست و در حال پیش ثبت نام هستند.

9. دیش نصب شده و سرویس استارلینک قابل ردیابی نیست، مگر با چشم دیده شود. ( عزیزی فرموده بودند به روش مثلث یابی می‌توان آن را پیدا کرد، تصور کرده بودن ایلان ماسک با دکل‌های مخابراتی ایران کار می کند)

10.در آینده می توان با ترکیب اینترنت استارلینک، متد adhoc و بستر بلاکچین با تعداد محدودی گیرنده استارلینک به تعداد زیادی افراد بدون دسترسی مستقیم اینترنت داد. چیزی شبیه پروژه هلیوم

11. اطلاعات گیرندگان سرویس تنها در اختیار استارلینک است که در جایی نمایش داده نمی شود. آن نقشه با نقاط سبز رنگ ربطی به استارلینک ندارد و افراد بدون هیچ محدودیتی می توانند داخل آن اعلان وضعیت کنند. آن پسوند space در انتها ربطی به ایلان جان ندارد. تنها نقشه موجود، نقشه پوشش ماهواره‌ای است در سایت رسمی.

12. تنها سایت قابل استناد سایت رسمی خود استارلینک به این آدرس است: https://www.starlink.com

تا به حال در این کانال من درخواست نکرده ام که پستی را برای دیگران ارسال کنید، اما این بار به خاطر احساس مسئولیت از شما خواهش میکنم این اطلاعات رو به دوستان دیگری هم برسانید.

در این اوضاع پیچیده مراقب باشیم اطلاعات و داده‌های حساس‌مان طعمه موج سواران و بانیان این وضع موجود نشود.

✅ @karkhone

یک روز تلخ برای یک تاجر

| محسن جلال‌پور

فکرش را بکنید؛ شانه به شانه طرف حساب خارجی‌ات می‌خواهی وارد شرکت شوی که همکارت دوان دوان به سمتت می‌آید و خبر می‌دهد که مأمور سازمان آب قصد دارد آب کارخانه را قطع کند، مدیر مالی‌ات دوان دوان می‌آید و خبر می‌دهد که چند دقیقه پیش، بانک بابت اقساط معوقه و غیر معوقه، پول قلمبه‌ای از حسابت برداشته و عنقریب، چک‌ات برگشت می‌خورد و مشاور مالیاتی نگران است که اگر همین الان اقدام نکنی ممکن است بدهکار سازمان مالیاتی شوی و حساب‌هایت بسته شود.


سه سال پس از شیوع ویروس کرونا برای نخستین بار با طرف حساب هاي آلمانی نشست برگزار کردیم. از چند هفته پیش برنامه‌ریزی این بود که طرف آلمانی ابتدا از باغ‌های پسته بازدید داشته باشد و پس از آن تجهیزات آزمایشگاه را از نزدیک ببیند.
دوست آلمانی در آزمایشگاه خبر داد که قانون جدیدی تحت عنوان پروتکل 67 قرار است در اتحادیه اروپا اجرایی شود که بر اساس آن، اگر باقيمانده سموم محصولات کشاورزی بیش از حد استاندارد این اتحادیه باشد، مرجوعی در کار نخواهد بود و تنها راه، معدوم کردن محصولات است. ظاهرا اتحادیه اروپا به این جمع‌بندی رسیده که بحث افلاتوکسین قابل مدیریت است چون با «سورت» مجدد می‌توان درصد آن را به حد مجاز رساند اما برای باقيمانده سموم راهی وجود ندارد و تنها راه، معدوم کردن محصولات است. بدون شک اجرای این استانداردها برای پسته ایران مشکلات جدی ایجاد می‌کند و بازارهای باقی‌مانده را از ما می‌گیرد.
بعد از بازدید آزمایشگاه به طرف شرکت راه افتادیم و هنوز وارد شرکت نشده بودیم که متوجه جرو بحث پرسنل حراست با مردی غریبه شدم. همکار حراست وقتی متوجه حضور ما شد، دوان دوان به سمت ما آمد و خبر داد که مأمور سازمان آب قصد دارد آب کارخانه را قطع کند.پرسیدم چرا؟ گفتند دو روز پیش قبض آب را تحویل داده‌اند و در حالی‌که میزان مصرف کمتر شده، مبلغ قبض بيش از15 برابر دوره قبل است و امروز هم تهدید می‌کنند که قصد دارند آب را قطع کنند.
با مأمور آب صحبت کردیم و دو روز مهلت گرفتیم.
با مهمان خارجی وارد دفتر شدیم که مدیر مالی شرکت گفت کار فوری دارد. توضیح داد؛ پولی به حساب شرکت واریز شده و بانک بلافاصله اقساط وام سه ماه را برداشت کرده که یکی از اقساط هنوز چند روز مهلت دارد. راستش منتظر بودیم پولی واریز شود تا به بدهکاران بپردازیم اما بانک از فرصت استفاده کرد و بلافاصله پول را یکجا برای خود برداشت. مدیر مالی توضیح داد؛ راه بازگشت پول این است که به بانک نامه بنویسیم تا آنها هم از مديريت تهران بخواهند که پول به حساب ما برگردد. گفتم لازم نیست؛ کاری است که شده و بهتر است فکر دیگری کنیم.
هنوز وارد جلسه نشده بودیم که مشاور مالیاتی شرکت تماس گرفت و خواست برای تسعیر ارز در سال 98 و 99 برگه‌های مالیاتی را امضا کنم. تعجب کردم و گفتم تسعیر ارز که جزو لاينفك صادرات است و مالیات ندارد . گفت: بر اساس بخشنامه جدید، تسعیر ارز هم شامل مالیات می‌شود و باید پرداخت کنیم و مالیات سنگینی هم هست. خواستم در این زمینه بیشتر صحبت کنیم چون باید نشست مشترک را آغاز می‌کردیم.
جلسه آغاز شد و باغ‌داران سفره دل را باز کردند. یکی گفت: سال گذشته 200 تن پسته برداشت کرده‌ایم اما امسال به 3.5 تن نمی‌رسد. دیگری گفت امسال پسته‌ای برداشت نکردم و آن‌چه روی درختان بوده را به کارگران بخشیده‌ام و دیگری گفت: امسال تصمیم داریم هیچ هزینه‌ای در باغ‌ها نکنیم چون چند سال است که برای ما عایدی خاصی نداشته است. دیگری هم از آفت‌ها و کرم‌های خوشه‌خوار و شاخه‌خوار صحبت کرد و نفر بعدی هم خبر داد که قصد دارد باغ‌هایش را بفروشد و مهاجرت کند چون نه آبی باقی مانده و نه باغ‌داری برایش بهره‌ای دارد.
مهمان ما هم توضیح داد که از سال 2023 سخت‌گیری اتحادیه اروپا مضاعف می‌شود و خلاصه این‌که دوستان باغ‌دار ناامید آمده بودند،ناامیدتر هم رفتند.
وقتی برای رفتن به خانه از دفترم خارج شدم، پیش خودم گفتم با این همه فشار چه باید کرد؟ با خودم گفتم بهتر نیست کار را تعطیل کنم؟
در این شرایط دشوار و كمرشكن که با فشارهای تحريم و ركود و تورم همراه است و همه را هم دولت ایجاد کرده،بخش خصوصی رسما رها شده و دولت هم روز به روز بر فشارهای خود می‌افزاید و مطالبات خود را بدون فوت کمترین وقت، دریافت می‌کند و در شرایطی که زمین و زمان علیه کسب و کارها بسیج شده‌اند آدم چطور می‌تواند کار کند؟ هیچ‌کس مخالف نظم دولت در دریافت مطالباتش نیست به شرطی که فساد کم شود و موانع کسب و کار را هم بردارند و دیپلماسی به خدمت اقتصاد درآید.

با همین افکار سوار ماشین شدم و راه افتادم، صورت خسته همکاری که صبح نگران قطعی آب کارخانه بود و حالا زیر آفتاب داغ، دست به سینه خداحافظی می‌کرد، تلنگری بود برای این‌که به خودم بگویم؛ مرد خودت را جمع کن، فردا روز بهتری است.


✅ @karkhone

چرا گاهی کودتا علیه رئیس جمهور "منتخب" بد نیست؟

| امیر حسین خالقی

خیلی ها می گویند کودتای 1973 که در آن ژنرال پینوشه، فرمانده کل ارتش، سالوادور آلنده، رئیس جمهور چپ شیلی را سرنگون کرد و رژیم نظامی را سرکار آورد، مصیبتی بزرگ برای مردم شیلی بود. نمک فلفل قضیه را هم با اشاره به "مداخله سیا در کودتا" اضافه می کنند و نتیجه می گیرند که این کودتا مقابله با خواست مردم شیلی بود و جلوی استقلال و رشد واقعی شیلی را گرفت.

نگارنده این سطور معتقد است امروز که میرات ژنرال را با امثال کاسترو (کوبا) و چاوز (ونزوئلا) مقایسه می کنیم، در می یابیم که خیلی هم بد نشد اگر مردم شیلی به برکت کودتا! به طاعون سوسیالیسم دچار نشدند و امروز یکی از اقتصادهای موفق دنیا به حساب می آیند. اجازه دهید جهت تنویر افکار چند نکته را در مورد شیلی ذکر کنیم.

شیلی در سال های اواخر دهه 60 و اوایل 70 هرگز یک دموکراسی واقعی به حساب نمی آمد، مورخان آن را دموکراسی ای می دانستند که در حال خوردن خودش بود، بی قانونی بیداد می کرد، خشونت میلیشیاهای چپ هوادار آلنده پیش از سال 1970 و به قدرت رسیدن او بسیار جدی بود، بعد از آن که دیگر قابل کنترل نبودند. رئیس جمهور قبل از او، ادواردو منتاولا (1964 تا 1970)، که در به قدرت رسیدن آلنده هم نقش داشت دوره او را "کارناوال نابخردی" می نامید. همه اینها مربوط به زمانی است که اسمی هم از پینوشه در میان نبود.


در همان انتخابات 1970 آلنده 36.2 درصد آرای را کسب کرد که تنها 1.3 درصد بیشتر از رقیبش بود و جالب است بدانید حتی این مقدار نسبت به رای دوره قبل او در سال 1964 کاهش یافته بود (38.6 درصد). در کل 3 سال حکومتش، ائتلاف اتحاد مردمی که شامل حزب او و دیگر احزاب چپ و سوسیالیست می شد، هرگز در هیچ انتخاباتی اکثریت را به دست نیاورد. تندروهای چپ هوادار او اموال مردم را می گرفتند و از به کار بردن خشونت هم ابایی نداشتند، آنها هم اعتقاد داشتند قدرت از لوله تفنگ بیرون می آید.


آن رئیس جمهور "منتخب" در دوره 3 ساله اش اقتصاد را از میان برد و شکافی بزرگ در جامعه ایجاد کرد، ارتش و سیستم آموزشی همه سیاسی شده بود و کشور در آستانه جنگ داخلی بود، بر خلاف گفته ها، کودتای پینوشه مورد استقبال اکثریتی از مردم شیلی بود. آلنده اساسا به سازوکار انتخابات موجود هم اعتقادی نداشت و آن را دموکراسی بورژوایی می دانست، صریح گفته بود که اعلام تعهدش به قانون اساسی از سر اجبار بوده است و در عمل هم آن را جدی نمی گرفت.

روزنامه های هوادارش هم که از هرگونه تحقیر رای اکثریت و فریب خوردگان سرمایه داری و امپریالیسم خودداری نمی کردند، مدتی قبل از کودتا در 22 اگوست 1973، شورای قانونگذاری که اعضایش 5 ماه پیش انتخاب شده بودند، رای دادند که رژیم آلنده به صورت سیستماتیک در حال تخریب نهادهای قانونی است و پیش از آن هم دیوان عالی هم پیش از آن تذکر جدی داده بود که دولت او به صورت مکرر رویه های قضایی را نقض می کند و مقررات را نادیده می گیرد.


تورم افسارگسیخته (بالای 100 درصد) و وضع بعد اقتصادی دوران آلنده هم که نیازی به گفتن ندارد، از سوسیالیسم چیزی بهتر از این در نمی آمد. 2 سال بعد از کودتا به سبک و سنگین کردن گزینه ها گذشت و بعد از آن اصلاحات ساختاری اقتصاد آغاز شد که بنیان "معجزه اقتصادی شیلی" بود، کسانی گفته اند جهش بعد از 1990 و کنار رفتن پینوشه شروع شد، اما اصول پایه ای در همان دوران ژنرال بنا نهاده شد و بعدها با تغییر و اصلاح و بازاری تر کردن اقتصاد، سه دهه رشد اقتصادی را شاهد بودیم.


جالب اینجاست که دوران او هرچند اقتدارگرایی حاکم بود، از تمامیت خواهی خبری نبود، انتقال قدرت مسالمت آمیز وی در 1990 بر اساس قانون اساسی بود که 7 سال بعد از کودتا در دوران خود او بازنگری شده بود! در عمل، کارنامه ژنرال از بسیاری از به اصلاح دموکرات ها، بهتر بود. می شود به خشونت و استبداد او ایرادها گرفت، ولی شیلی با فرض ادامه آن حکومت مردمی! سرنوشتی جز ونزوئلا و کوبا نداشت.

خیلی ها در حوالی ما استبداد ژنرال را محکوم می کنند و اینکه وابسته به غرب بود و نگذاشت آلنده مردمی کاری کند، البته قهرمان سازی ایرادی ندارد، ولی باید مواظب باشیم که دنیا را کارتون فرض نکنیم و ارتباط با واقعیت را از دست ندهیم. کسی نمی داند، شاید ژنرال هم عاقبت به خیر شده باشد.

✅ @karkhone

جهان به‌سوی جنگ سرد جدیدی می‌رود که سلاحش فناوری اقتدارگرایانه است

|تِیت رایان‌موزلی
منتشر شده در ام آی تی تکنولوژی ریویو


علیرغم اطمینان بخشی‌های رئیس‌جمهور بایدن در جلسۀ سازمان ملل متحد که ایالات متحده به‌دنبال جنگ جدیدی نیست، جنگ سرد جدیدی بین اقتدارگراها و دموکراسی‌های جهان در حال شکل‌گیری است – و فناوری هم بر آتشش می‌دمد.
هفتۀ گذشته، ایران، ترکیه، میانمار و چند کشور دیگر به‌سوی عضویت کامل در سازمان همکاری شانگهای قدم برداشتند، اتحادی اقتصادی و سیاسی به رهبری رژیم‌های اقتدارگرای چین و روسیه.
این گروه که در سال 2001 شکل گرفت، سریعاً به یکی از مهم‌ترین نیروهای سیاست جهانی تبدیل شده و نشان داده است که بخش بزرگی از آیندۀ راهبردی‌اش را فناوری تشکیل می‌دهد. اگرچه بخش عمدۀ تمرکز سازمان همکاری شانگهای بر توسعۀ منطقه‌ای مانند راه‌آهن و توافق‌های تجاری است، این سازمان از بازیگران مهم تکثیر فناوری‌های کنترل اجتماعی هم بوده است که کارشناسان خارجی آن را «اقتدارگرایی دیجیتال» می‌نامند.
بر اساس پژوهش‌ها، اکثر کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای، و دیگر کشورهای اقتدارگرا، با افزایش نظارت دیجیتال گسترده بر شهروندان و کنترل گفته‌های افراد، به‌سرعت به‌سوی نقض بیشتر حقوق دیجیتال می‌روند.
البته دموکراسی‌ها هم از فناوری نظارتی استفاده می‌کنند. ایالات متحده یکی از کشورهایی است که بیشترین میزان نظارت در آن وجود دارد و اکثر فناوری نظارتی‌اش را هم از چین می‌خرد. اما روابط تجاری فناوری میان کشورهای اقتدارگرای سرتاسر جهان – کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای و متحدانش – به‌سرعت عمیق‌تر می‌شود و چنین کشورهایی برای کنترل اجتماعی دیجیتال از کتاب راهنمای مشابهی استفاده می‌کنند.
منظورمان از «اقتدارگرایی دیجیتال» چیست؟
چهار سال پیش، خانۀ آزادی، گروه غیرانتفاعی پژوهشی و مدافع دموکراسی جهانی، در گزارش سالانه‌اش دربارۀ وضعیت آزادی و اینترنت در سال 2018 بر «رشد اقتدارگرایی دیجیتال» تمرکز کرد. این گزارش «اقدامات دولت‌ها برای کنترل شهروندانشان از طریق فناوری را اقتدارگرایی دیجیتال می‌نامد؛ اقداماتی که مفهوم اینترنت را به‌عنوان موتور آزادی‌بخش انسان وارونه می‌کند.» از آن موقع به بعد، این مسئله وجه تمایز معمول ایالات متحده و چین در جنگ قدرت در حوزۀ فناوری بوده است.
محققان خانۀ آزادی کوشیده‌اند این پدیده را در گزارش سالانه‌شان به‌صورت کمّی دربیاورند و به کشورها در زمینه‌های گوناگونی امتیاز بدهند – از جمله محافظت از حریم خصوصی، سانسور و موانع دسترسی به اینترنت. طی 11 سال اخیر، امتیازات جهانی پیوسته در حال کاهش بوده‌اند، به‌عبارتی، جهان به‌صورت کلی دارد از اینترنتی که از حقوق دیجیتال کاربران محافظت می‌کند رو برمی‌گرداند. از نظر خانۀ آزادی، اینترنت هیچ کدام از کشورهای غیردموکراتیک «آزاد» نبود، در حالی که اینترنت کشورهای دموکراتیک «آزاد» یا «تقریباً آزاد» تلقی شد.
تمام هشت کشور فعلی عضو سازمان همکاری شانگهای – چین، روسیه، تاجیکستان، ازبکستان، قزاقستان، قرقیزستان، هند و پاکستان – همواره نمرات ضعیفی داشتند و در دهۀ گذشته، به‌طور میانگین ده امتیاز از دست داده‌اند.
در سال گذشته، چین در قعر گزارش خانۀ آزادی جای داشت، جایگاه ثابتش از سال 2014 به این سو.
و در حالی که ایران هنوز عضو کامل سازمان همکاری شانگهای نیست، جایگاه دوتا مانده به آخر را به خودش اختصاص داده است. جای تعجبی ندارد که در سال‌های اخیر رابطۀ اقتصادی‌اش با چین پیوسته افزایش یافته و یکی از مصرف کنندگان پرشمار و مشتاق فناوری دیجیتال این ابرقدرت بوده است.
الگوی چینی
کارشناسان غربی در این زمینه اختلاف نظر دارند که آیا چین اساساً مشغول «صدور اقتدارگرایی» است یا پروپاگانداچی‌های ایالات متحده و دیگر ناظران از برتری چین در زمینۀ فناوری اهریمن‌سازی کرده‌اند و تقاضای در حال افزایش خودشان برای فناوری نظارت را نادیده می‌گیرند. قبلاً نوشته‌ایم که چگونه ابتکار وزارت دادگستری برای کشف جاسوسان چینی شکست بدی خورد. پژوهش دیگری به همبستگی تقاضای فراوان برای فناوری نظارتی چین با سطوح بالای جرم اشاره دارد، فارغ از دموکراتیک بودن یا نبودن آن کشورها.
اما تقریباً همگی قبول دارند که حکومت چین – از طریق سازمان همکاری شانگهای و ابتکار کمربند و جاده، ابتکار اصلی سیاست خارجی‌اش که به بیش از 140 کشور توسعۀ زیرساخت پیشنهاد می‌دهد – و شرکت‌های حکومتی به دیگر کشورها، علاوه بر زیرساخت‌هایی مثل جاده و شبکه‌های 5جی، فناوری امنیتی و نظارتی هم داده است.

ترجمه مسعود یوسف‌حصیرچین

ادامه مطلب

✅ @karkhone

| میلتون فریدمن

آزادی اقتصادی برای آزادی سیاسی یک ضرورت است. اگر مردم بتوانند بدون اجبار یا دستورالعمل مرکزی با هم همکاری کنند، حوزه عملِ قدرت سیاسی کاهش می‌یابد.

✅ @karkhone

دریافت فرکانس استارلینک در ایران توسط یکی از مخاطبان

یکی از مخاطبان که دکترای الکترونیک و مخابرات دارند با ارسال این تصویر توضیح داده اند که فرکانس ۱۱۳۲۵ ماهواره استارلینک بعد از دریافت توسط LNB به وسیله گیرنده واید باند به فرکانس ۱۵۷۴ تبدیل شده. خطوطی که مشخص شده سیگنال های دریافتی از استارلینک هست.
ایشان توضیح داده اند که من یک اسپکتروم آنالایزر فرکانس دارم که می‌تواند فرکانس های تا حدود دو گیگاهرتز را بخواند. به وسیله یک LNB معمولی، فرکانس ۱۱۳۲۵ گیگاهرتز را از استارلینک دریافت کردم و بعد از تبدیل آن به فرکانس ۱۵۷۴ مگاهرتز توسط اسپکرتروم آنالایزر، فرکانس را تفکیک و اطلاعات را آشکار کردم که اطلاعات آشکار شده سیگنال beacon را نشان میدهد.
سیگنال beacon اطلاعات اولیه مربوط به موقعیت و جهت ماهواره و یکسری اطلاعات اولیه است که برای تنظیم شدن دیش گیرنده استارلینک ارسال می شود.
فیلم کوتاهی از لحظه دریافت سیگنال استارلینک

✅ @karkhone

داستان ما و انانیموس Anonymous

| سروش سارابی

در ابتدا بگم که این یک تحلیل تخصصی جهت امنیت و آگاهی شماست، قطعا کسانی که در کانال دانش آگاهی هستند از مسیر فکری این رسانه آگاهی دارند.

گروه هکری انانیموس یک گروه هکری خارجی و بین‌المللی و به ادعای خودشان بدون مرز است. این گروه هکری خود را بی نام و نشان معرفی می کنند و معتقد هستند که هر کس میتواند از ما باشد. این گروه فعالیت های مختلفی را در گذشته در سایر کشورها انجام داده است که وابسته به اشخاص بوده، و معدود فعالیت تیمی هماهنگی در سابقه آنها وجود دارد.

آدرس تویتر اصلی آنها این نشانی است: YourAnonNews


اما، از آنجایی که فضای حال حاضر جامعه ما به شدت آشوبناک است و هرگونه فعالیتی بر ضد سیستم حاکم مورد حمایت و خوشحالی همه قرار میگیرد، افراد مختلفی اقدام به ساخت اکانتهای تویتتری مختلف با نام انانیموس کرده و انواع هک ها را به صورت روزانه به خود منسوب و اعلام می کنند. از آنجایی که شعار این گروه هکری حمایت از همه ناشناس ها است آنها این بازخورد ها رو در زیر مجموعه خود پوشش می دهند (برای آنها هم آب و نانی شد)
اما، در یک بررسی بسیار ساده مشخص می شود که هیچ کدام از ادعاها این تازه ناشناس شده ها، از لحاظ فنی ارزشی ندارند و در واقع کار خاصی صورت نگرفته است، اما آنها با سوار شدن بر موج فعلی در حال سوءاستفاده از این فضا برای جمع آوری پیرو هستند تا در زمان مناسب استفاده های لازم را ببرند.

اما چگونه؟
ساده ترین اتفاقی که رخ می دهد بعد از مدتی که با استفاده از تکنیک «بزرگ نمایی در خلاء دانش و آگاهی» و سو استفاده از وضعیت روحی عمومی، افراد بسیار زیادی را جمع کرده و آنگاه با اتکا به سابقه ساخته شده قبلی با عنوان انانیموس، برای موضوعی یک اعلان صادر می کنند، مثلا می گویند نسخه تلگرام ویژه انانیموس با قابلیت عبور از همه سدها و دیوارها و ...
جامعه هیجان زده و آماده به باور، برنامه را در میان همه، با صدا و هیاهو و تشکر فراوان پخش و یک آلودگی نرم افزاری جدی همه جا را فرا می‌گیرد، مانند دفعه قبل که 40 میلیون شماره موبایل تلگرامی افراد به همین شیوه با تلگرام طلایی و نارنجی و نانازی لو رفت و منتشر شد.
حال اینکه، این بهترین سناریو است، بماند که اگر این گروه های خود خوانده ناشناس وابسته به دیگران باشند "Others" چه خواهد شد.

اما سوالی باقی می ماند، پس این خبر هک ها چیست؟
این به ظاهر هک‌ها چند حالت هستند، اولین و گسترده ترین حالت حمله DDOS است که به صورت حجم بسیار بالای درخواست به یک سایت ارسال می شود که در مقابل نمی تواند پاسخ همه درخواست ها رو بدهد و از دسترس به شکل کامل موقت خارج می شود. در حالت کلی این نوع حملات به این شکل هیچ فایده ای ندارد و صرفا جهت تشویش اذهان عمومی استفاده می شود.
حالت دیگر حمله به پنل مدیریت سایت است که معمولا در ایران با یک نسخه به روز نشده Wordpress مواجه خواهند بود که در صورت لو رفتن، تنها یک دیتابیس ساده در مورد تنظیمات پنل سایت خواهد بود، مثل هک "سایت سازمان پزشکی قانونی" و هیچگونه ارزش اطلاعاتی ندارد.
سایر مواردی که تاکنون مطرح شده و خارج از این دو حالت بوده‌اند همگی یا ساختگی بودند یا دادهای Osint که در اینترنت قابل دستیابی است، مثل هک اطلاعات نمایندگان مجلس و مدیر شرکت ابرآروان.

نکته مهم بعدی این است که، بدانید و آگاه باشید هیچ بانکی و هیچ مرکز بزرگی در ایران از بیرون قابل هک به معنی دستیابی به اطلاعات آسیب نیست، نه به خاطر سطوح امنیت بالا بلکه به خاطر عدم وجود سیستم تعاملی با خارج از اینترانت‌های داخلی، تنها راه دسترسی از طریق داخل اینترانت آن مجموعه است مثل نفوذ به شهرداری و پمپ‌بنزین ها که آن هم کار یکی دو روز و چند هکر تازه html یاد گرفته نخواهد بود.


همراهان دانش و آگاهی در این روزهای مهم و البته پر هیاهو مراقب باشید که به چه افرادی اعتبار می دهید و امروز بذر چه تفکری را برای آینده می کارید.

آگاهی بزرگترین سلاح در مبارزه با جهل و تاریکی است،
مقدمه هر "رنسانس" آگاهی است نه هیچ چیز دیگری.
اگر این پست را نشر دهید به انتشار آگاهی در این روزهای حساس کمک زیادی خواهید کرد.

✅ @karkhone

قانون کلاسیک بزرگترین سرمایه گذار "خلاف گرای" بازار سهام جهان

| امیرعباس زینت بخش

در سال 1963 قیمت سهام شرکت اَمریکن اکسپرس (AXP) پس از اینکه معلوم شد پشتوانه وثیقه وام های پرداختی اش به شرکت Allied Crude Vegetable Oil وجود خارجی نداشت، فروریخت. ماجرا از این قرار بود که وثیقه وام ها مبتنی بر 1.8 میلیون پوند (816.5 هزار کیلو) روغن سالاد بود که تاجر کالا آقای آنتونی دِ انجلیس با مخلوط کردن آب و 1.1 میلیون پوند روغن (که طبیعتا روغن به دلیل چگالی کمتر روی سطح آب قرار می گیرد) ماموران بازرسی را فریب داده بود و کشف آن بیش از 50 میلیون دلار خسارت به شرکت وارد کرد. به محض سقوط 40 درصدی سهام AXP و سلب اعتماد بازار از نجات یافتن آن، وارن بافت که پس از مرور و بررسی مدل کاروکسب شرکت متوجه شد که مزیت رقابتی (moat) اش به واسطه این رخداد نمی تواند ضربه بخورد و ارزش آنرا بیش از ارزش حسابداری می دانست، آماده خریدن سهام شرکت شد و اقدام به سرمایه گذاری 40 درصد پولهای مشارکتی خود در این سهام کرد. بله! پیش بینی و محاسبات او درست از آب در آمد و ظرف 5 سال ارزش سهام AXP 5 برابر شد!

"وقتی همه حریص هستند تو ترسو باش و زمانی که همه ترسو هستند تو حریص باش!" این قانون کلاسیک وارن بافتِ خلاف گرایی است که برخلاف روند بازار سهام خرید و فروش می کند با این منطق که وقتی همه حریص هستند؛ قیمت ها حباب پیدا کرده و متورم می شود و در نتیجه سود سرمایه گذاری کم می شود و زمانی که همه ترسو هستند و سرعت انجام معاملات کند می شود؛ فرصت مناسبی است برای خرید کردن همراه با ارزش!

از مایکل شوماخر درباره رمز موفقیت او پرسیدند و گفت: وقتی همه رقبا ترمز می کنند من گاز میدهم!

تفاوت میان "قیمت" و "ارزش"
...وارن در ادامه با تاکید بر این نکته که هدف؛ کسب ارزش است و فرق است میان قیمت و ارزش می گوید: "قیمت آن چیزی است که می پردازی و ارزش؛ آن چیزی است که بدست می آوری!" که اگر یک سهم یا دارایی را با قیمت مناسب بخری؛ طی زمان به ارزشی که بدست می آوری، افزوده می شود. در مورد AXP هم داستان این بود که قیمت سهام فروریخت اما از ارزش ذاتی شرکت چیزی کاسته نشده بود!

It is much better to buy a wonderful business at a good price than a good business at a wonderful price!Warren Buffett
خیلی بهتره که یه شرکت فوق العاده رو با قیمت خوب بخری تا یه شرکت خوب رو با قیمت فوق العاده!

یک نمونه دیگر
در سال 1976 شرکت GEICO به دلیل تغییر مدل کاروکسب؛ یعنی پوشش بیمه ای برای رانندگان پرخطر تا مرز ورشکستگی پیش رفت و سهام آن سقوط کرد. وارن که از ارزش ذاتی و مزیت رقابتی شرکت اطلاع داشت، با اخذ تعهد از مدیر ارشد اجرایی شرکت؛ آقای دیوید بِرن مبنی بر بازگرداندن شرکت به مدلی اصلی کاروکسب و عدم پوشش رانندگان پر خطر 4.1 میلیون دلار در آن شرکت سرمایه گذاری کرد که طی 5 سال ارزش این سرمایه گذاری به 30 میلیون دلار رسید که اکنون یکی از شرکت های تابع برکشایر هثوی (BRKB) جناب بافت و شرکای اوست.

جمع بندی و سخن آخر اینکه سرمایه گذاری موفق در بازار سهام و هر زمینه دیگر، آن هم در شرایطی که ترس بر یک بازار و اقتصاد حاکم می شود و به قول وارن؛ آنی، فراگیر، شدید و ضربه زننده و غلبه بر آن در حرف؛ آسان تر است از عمل؛ کاملا از مقوله صبر و حوصله است! چرا که خرید سهم؛ یعنی شراکت در یک کاروکسب واقعی که با هزاران خطر و چالش مواجه است و برای کسب ارزش باید مهلت داد! بنابراین؛ عجله در سایه ترس یعنی انتقال سریع سرمایه بازار به جیب افرادی که حریصانه سهم ها و دارایی ها را ارزان خریده و صبورانه منتظر چیدن میوه های سرمایه گذاری خود در آینده می باشند!


✅ @karkhone

آغاز ترم جدید

| محمدرضا اسلامی

امروز سال تحصیلی و ترم جدید در دانشگاه آغاز شد. رئیس دانشکده مهندسی در مراسمی که امروز 10 تا 12 صبح برگزار شد درباره مسائل دانشکده سخنرانی کرد (و سپس همه برای مراسم ناهار به فضای باز روبروی دانشکده رفتند). خانم اِیمی فلیشر (Amy Fleischer) با قدرت و استحکام به سخنرانی مبسوطی درباره دستاوردهایش در سال گذشته و برنامه های سال آینده پرداخت. تُن صدا، نحوه ایستادن و زبان بدن خانم ایمی همه دلالت بر قدرت و از موضعِ قوّت سخن گفتن داشت. اینکه یک زن در ادارۀ دانشکده مهندسی اینگونه قوی برخورد می کند شاید چیز عجیب و غریبی در دنیای امروز ما نباشد، اما آمار و ارقامی را که او از حضور بانوان در هیات علمی دانشگاه ارایه کرد، نشان می داد که اساتید زن حدود 25% از اعضای هیات علمی هستند و هنوز 75% از اعضای هیات علمی دانشگاه مرد هستند.
(طی سالهای اخیر) به شکل کاملا جانبدارانه ای جذبِ اعضای هیات علمی زن در دانشگاههای آمریکا تسهیل شده است به نحوی که در رقابت میان دو کاندیدا با رزومه علمی خوب، ارجحیت به جذبِ استاد زن است. برخی معتقدند که سیستم تا حدودی از آن بر پشت بام افتاده، چون گاه کاندیدای دختر با رزومه علمی ضعیفتر (در مقایسه با کاندیدای هیات علمی پسر) انتخاب می شود. هدف از این ارجحیت دادن (Preference) این است که زمینۀ مشارکت فعال بانوان در عرصه های مختلف جامعه فراهم شود.

به گمانم این ماجرایِ از آن سوی پشت بام افتادن، قدری فراتر از چیزی است که گفته می شود. عملا سیاست گذاریِ فعلی در جامعه آمریکا به نحوی است که بها دادن به دختران و زنان باعث شده تا مسائل آنها بسیار پررنگ دیده/مطالبه شود و این بحثی مفصل است که جای گفتگوی جدی دارد.
جامعه ای که زنانِ تحقیرشده و مادرانِ ضعیف می پرود، نمی تواند انتظار داشته باشد که فرزندانِ این مادران با مفهوم قوت و قدرت آشنا باشند. اما در سوی دیگر، جامعه ای که توجهِ ویژه ای مصروف دختران و بانوان کرده، چطور می خواهد به مساله اعتدال بپردازد؟

این مسالۀ تبعیض میان پسر و دختر به گمانم حتی به سالهای نخستین دوره لیسانس/کارشناسی بر می گردد. برای مثال، طی چند سال گذشته، عموما بهترین نمرات در کلاسهایی که تدریس کرده ام را دختران گرفته اند. دختران در آن مقطع سنّی، امکان تمرکزِ ذهنی بیشتری را دارا هستند و برای مثال در درسی مثل مقاومت مصالح، به ندرت می شود که پسرهای کلاس نمره A را کسب کنند و حداقل در تجربه شخصی من عموما نمره A را دختران کلاس کسب می کنند.

به گذشته خانم ایمی نگاه می کنم. مهندسی مکانیک را در دانشگاه Villanova University (در پنسیلوانیا) در مقطع کارشناسی و کارشناسی ارشد گذرانده (و به احتمال زیاد نمره درس مقاومت مصالح را A گرفته!). سپس برای دکترا به ایالت سرد مینسوتا در شمال کشور رفته و بعد از چند سال کار در صنعت، در همان دانشگاهی که لیسانس گرفته، به عنوان عضو هیات علمی جذب شده است. در همان دانشگاه، پروفسور شده و همانجا رئیس گروه مهندسی مکانیک شده (و بی گمان دانشگاه، مفتخر بوده که برای یکی از دختران خودش میدان را باز کرده).
سپس از ساحل شرقی به منتهی الیهِ ساحل غربی در کالیفرنیا آمده و در دانشگاه Cal Poly رئیس دانشکده مهندسی شده (از تابستان 2018 تا کنون). ایشان در یک فرایندِ رقابتی به عنوان رییس دانشکده مهندسی انتخاب شد که دهها پروفسور مرد و فارغ التحصیلانِ دانشگاههایِ صاحبنام آمریکا هم (به عنوان کاندیدا) حضور داشتند.

عملا مسیر رشد خانم ایمی توام با تلاش فردی بوده ولی نمی توان انکار کرد که در هر مرحله، سیستم بین او و کاندیدای با جنسیت مخالف، او را برگزیده. (رجحان قائل شده)

این چیزی است که هم اکنون به عنوان نقطۀ قوتِ سیاستگذاری در جامعه آمریکایی عنوان می شود ولی گمان می کنم بزودی گفتگوهای جدی درباره ایرادهای این سیستم (یا حداقل درباره عدم تعادلش) مطرح خواهد شد.

جامعه ای که دختر را ضعیف می خواهد، مادرانِ بیمار پرورش می دهد. اما جامعه ای که به دوپینگ دختران توجه و اهتمام می کند آیا نگرانِ بهم خوردن Equilibrium یا تعادل نیست؟

دخترِ ضعیف و پیچیده در ترس، مادری لرزان است که یا از سرِ ضعف سخن می گوید یا هرگاه که می خواهد قوی باشد پرخاشگری می کند؛ اما (در سمت مقابل) جامعه ای که همۀ ابزارهای رشد را در سرِ راهِ دختر قرار می دهد، آیا نگران نیست که در یک مقطع زمانی، شغلهای دستِ دوم را نصیب پسرانش کند؟


به گمانم بشر در حال آزمودن و آموختن است. در این میانه، آنچه روشن است اینکه هنوز تا تعادل فاصلۀ بسیار دارد.

*آمارهای دقیقتر درباره درصد نقش و حضور بانوان حوزه مهندسی در کل دانشگاهها: در این لینک یا این لینک

** ترم جاری، درسهای طراحی سازه های چوبی (Timber Design of Structures) و مقاومت مصالح 1و 2 (CE 208) را تدریس خواهم کرد.

✅ @karkhone

فاجعه!

مقامات نادان ایرانی با صراحت و با افتخار، خبر عبور قطار ترانزیتی روسیه از خاک ایران ... به مقصد بندرعبّاس را که اسماً حامل کود شیمیایی است، اعلام کرده اند!
این در شرایطی است که اگر روسیه می خواست و می توانست که کود شیمیایی را به راحتی راهی بازارهای بین المللی کند، نگرانی های فعلی درباره دورنمای سال آینده کاشت و برداشت محصولات مختلف در جهان، وجود نداشت!
نتیجه این نادانی در اعلام عبور قطار ترانزیتی، فقط و فقط، لو رفتن بخشی از همکاری های روسها و ایرانی ها است.
همچو سهل انگاری امنیتی کودکانه، واقعاً تأسف آور است.

✅ @karkhone

حکومت‌ناپذیری

| رضا امیدی

کلاوس اوفه؛ جامعه‌شناس آلمانی، مقاله‌ای دارد با عنوان حکومت‌ناپذیری (ungovernability). او دربارۀ دولت این ایده را مطرح می‌کند که دولت نباید محدود به سازمان‌های خنثی‌کردن قدرت رقبا برای کسب قدرت باشد (پلیس و زندان و ...) بلکه باید بتواند سیاست‌های جمعی الزام‌آوری را در حوزه‌های اقتصادی و اجتماعی به اجرا بگذارد. از دست رفتن قدرت «اداره‌کردن»، هرچه‌بیشتر دولت‌ها را به‌سوی تبدیل‌شدن به ابزار زور سوق می‌دهد. اما پرسش این است که آیا دولت می‌تواند نیروهای مقاوم در برابر اعمال اداره‌کردن دولت را کنترل کند؟ دولت در چه زمینه‌هایی ظرفیت و میل به حکمرانی دارد و در چه زمینه‌هایی به سمت ناسیاست‌گذاری (طرد یا نادیده‌گرفتن برخی مسائل از ساحت سیاست‌گذاری) پیش می‌رود، و در چه زمینه‌هایی اساساً توان پیشبرد برنامه‌هایش را ندارد؟ تداوم و تشدید حکومت‌ناپذیری ناشی از فقدان منابع سیاسی می‌تواند خودِ «دولت» را به‌مثابه مشکل در معرض هجوم قرار دهد و این می‌تواند در عرصۀ بین‌المللی به تضعیف حق حاکمیت دولت منجر شود و در عرصۀ داخلی نیز اعتبار دولت را به‌طورجدی زیر سؤال ببرد و به تهی‌شدگی دولت بینجامد؛ دولتی که توان اجرای قوانین وضعی خود را ندارد.

اگر دولتی به طور مزمن اقتدار و قابلیت لازم برای وضع و اعمال قوانین، ارائۀ خدمات عمومی، و حل مسائل و تعارض‌ها و تضادها را با روش‌های مشروع و موردتوافق نداشته باشد، در وضعیت حکومت‌ناپذیری در می‌افتد. این وضعیت چه‌بسا با مسئله‌کردن خودِ دولت به سمت ایده‌های محافظه‌کارانه‌ای سوق می‌یابد؛ نظیر آنچه با برآمدن نئولیبرالیسم در دهۀ ۱۹۸۰ در پاسخ به حکومت‌ناپذیری ناشی از عقب‌راندن دولت‌های رفاه رخ داد. اما خود این رویکرد محافظه‌کارانه با عقب‌راندن دولت از بسیاری عرصه‌ها، دولت را در وضعیتی منفعل نگه می‌دارد چراکه این ایده را رواج می‌دهد که شکست سیاست‌گذاری، اقتدار دولت را زیر سؤال می‌برد. تحت این ایده دولت هرچه بیشتر ضعیف شده و در تسخیر گروه‌های ذینفع پرقدرت قرار می‌گیرد. روند جهانی‌سازی اقتصاد نیز می‌تواند این وضعیت را تشدید کند. این وضعیت هرچه‌بیشتر دولت را از نهادی اجتماعی به نهادی پلیسی و امنیتی تبدیل می‌کند؛ پیوست‌های انتظامی و امنیتی اقدامات جای پیوست‌های اجتماعی را می‌گیرند. فرانسوا بورگنیون؛ اقتصاددان فرانسوی، با مطالعۀ کشورهای آمریکای لاتین نشان داده که در کشورهایی که بودجۀ لازم برای امور اجتماعی اختصاص نمی‌یابد، به ناگزیر منابع به‌مراتب بیشتری صرف کنترل و سرکوب پیامدهای ناشی از این نادیده‌گرفتن خواهد شد. اوفه نیز تأکید می‌کند که اگر منابع و ظرفیت لازم برای مواجهه با مشکلی را تأمین نکنیم، در آینده شکاف قابلیت/مشکل بیشتر هم خواهد شد. اوفه تقویت فعالانۀ ساختارهای سازمانی و منابع دردسترس دولت برای امور اجتماعی را راهکاری برای بهبود اعتبار و اقتدار دولت می‌داند.

در مطالعات مختلفی نشان داده شده است که تضعیف دولت‌های رفاه به‌عنوان نهاد تضمین‌کنندۀ حقوق اجتماعی، به گسترش پوپولیسم راستگرا انجامیده است و افزایش درصد آرای احزاب پوپولیستی از دهۀ ۱۹۷۰ به این سو نشانه‌ای است از این روند. مهم‌ترین استدلال در عقب‌راندن دولت رفاه این بوده که دولت‌ها در ازای بازکردن اقتصاد و تعمیم مناسبات بازارگرایانه، سیاست‌هایی جبرانی را در پیش می‌گیرند، اما تجربه نشان داده که این سیاست‌ها نتوانسته‌اند جامعیت، کفایت، اثربخشی، و جذابیت لازم را برای حل مخاطره‌های پیش‌آمده داشته باشند. این همان وضعیتی است که کارل پولانی پیش‌بینی کرده بود مبنی بر اینکه سیاست پوپولیستی و ضددموکراسی در جاهایی رشد می‌کند که افراد در مقابل موج بازارگرایی بدون کمک سیاسی و اجتماعی رها می‌شوند. به‌تعبیری در روند به‌حاشیه‌راندن امر اجتماعی، الزامات تحقق آن نیز به حاشیه رانده می‌شود و به تبع آن جامعه از یکسو با مسائل اجتماعی روزافزونی مواجه می‌شود و از سوی دیگر دولتی دارد که به‌طور مداوم ظرفیت‌های خود را برای مواجهه با بحران‌ها از دست داده و چه‌بسا به تسخیر نیروهایی درآمده که هرچه‌بیشتر با توصیه‌های پوپولیستی راستگرایانه بر نادیده‌انگاشتن امر اجتماعی و تهی‌شدگی ظرفیت دولت تأکید می‌کنند.

✅ @karkhone

سود و زیانِ جنگ

گفته می‌شود که در طی هشت سال جنگ عراق و ایران، همه‌ی دنیا به خصوص آمریکا و اروپا تمام‌قد پشت عراق ایستادند. گفته می‌شود که منتفع و برنده‌ی اصلی این جنگ آمریکا و اروپا بودند، به خصوص کارخانه‌های تسلیحاتی آنها.

این دو عکس آمار فروش اسلحه از سوی همه‌ی کشورها به ایران و عراق در همه‌ی سال‌های جنگ ۸ساله است. بد نیست نگاهی به آنها بیندازیم. در زیر تمام اعداد به میلیون دلار (م.د.) است.

بزرگترین صادرکننده اسلحه به عراق و ایران در سال‌های جنگ، اول شوروی بود و سپس چین.
شوروی به ایران: ۲۱۶ م.د
شوروی به عراق: ۱۵،۹۱۴ م.د. (یعنی ۷۳ برابرِ فروش به ایران!!)

چین به ایران: ۱۷۷۴ م.د.
چین به عراق: ۴۰۴۳ م.د. (دو و نیم برابر!).

در کل، اکثر قریب به اتفاق تسلیحات فروخته شده به عراق از بلوک شرق (کمونیستی) بوده. فقط فرانسه از بلوک غرب است که فروش اسلحه‌اش به عراق بسیار بالا و به ایران مقدار بسیار ناچیزی بوده (ایران: ۱۴۳ عراق: ۴۵۳۴). رئیس‌جمهورِ فرانسه در آن سالها چپی‌ترین رئیس‌جمهور تاریخ فرانسه یعنی فرانسوا میتران بود.

از سوی دیگر، فروش اسلحه از آمریکا به هر دو کشور در آن سال‌ها بسیار ناچیز بوده (حدود ۷۰ م.د. برای هرکدام). فروش اسلحه از طرف انگلیس نیز نسبتاً ناچیز بوده، ولی به ایران سه برابر فروش به عراق بوده است (ایران ۱۸۱ م.د.، عراق ۶۶ م.د.).

یک‌ نکته‌ی جالب هم فروش اسلحه از طرف اسراییل به ایران است (۴۳ م.د.)، در حالی که اسراییل به عراق فروش اسلحه نداشته است. اسراییل خدمت حتی بزرگتری نیز به ایران کرد: با بمباران برنامه‌ی اتمی عراق که در غرب آن‌ کشور و دور از دسترسی موشک‌ها و هواپیماهای ایران بود، عراق را از رسیدن به بمب اتمی بازداشت! اگر اسراییل این‌حمله را نمی‌کرد سرنوشت جنگ و ایران احتمالاً سرنوشتی شوم برای ایران می‌داشت.

بنابراین از لحاظ فروش تسلیحات، برنده‌ی اصلی جنگ ایران و عراق کشورهای کمونیستی و نیمه‌چپی بودند؛ کشورهای کاپیتالیستی ("استعماری"!!) بهره‌ی چندانی از این خوان یغما نبردند.

از جهت دیگری هم شوروی برنده‌ی این جنگ بود: در آن سال‌ها شوروی صادرکننده‌ی نفت بود و آمریکا واردکننده‌ی نفت. افزایشِ قیمتِ نفت که درگیری بین ایران و عراق موجب شد در کل به سود شوروی و به ضرر اقتصاد آمریکا بود.

شاید این سئوال برایتان پیش آید که با وجودِ حجمِ عظیم فروش اسلحه به عراق (توسط بلوک شرق)، ایران چگونه توانست در مقابل عراق بایستد. جوابش را باید در سال‌های قبل از انقلاب ۵۷ جُست: در ده سال قبل از انقلاب، خرید اسلحه توسط ایران ۳۰۱۴۶ میلیون دلار و تماماً از آمریکا و کشورهای بلوک غرب بود، و خرید عراق در آن سال‌ها یک سومِ این مقدار و تقریباً به تمامی از شوروی بود. یعنی ایران در آستانه‌ی جنگ تا بُن دندان مسلح به تسلیحات پیشرفته‌تر و موثرتر آمریکایی بود! جالب این است که علیرغم گروگانگیریِ احمقانه (و جُبن‌آمیز) دیپلومات‌های آمریکایی توسط دانشجویان چپی در سال ۱۳۵۸، دولت ریگان در سال‌های بعد فروش اسلحه به ایران را در سطح کوچک‌تر (و گویا با واسطه‌گری دلال‌های اسراییلی) به طور پنهان ادامه داد، تا آنکه چپی‌های افراطی داخل نظام جمهوری اسلامی (همان طیف سیدمهدی هاشمی قهدرجانی) با لو دادنِ داستان، ضربه‌ی بزرگی به ایران (و نیز به دولت ریگان!) زدند.

مزیتِ دیگر ایران نسبت به عراق در آن سال‌ها این بود که ایران کم‌وبیش بدونِ مشکل توانست فروش نفتش را از طریق خلیج فارس ادامه دهد، در حالی که عراق نمی‌توانست! قبل از جنگ صادرات نفت عراق بیش از سه ملیون بشکه در روز بود که در سال‌های اول جنگ این به کمتر از ۲۵۰هزار بشکه رسید. عراق می‌بایستی نفت خود را با تانکر و از طریق اردن به کشتی‌های نفت‌بر برساند، و بعداً از طریق خط لوله‌ای که مجبور شد از ترکیه و عربستان بکشد. کمک‌های مالی سعودی و کویت (تنها کشورهایی که کمک مالی می‌کردند) مرهم کوچکی برای عراق بود، ولی همان کمک‌ها باید برای خرید اسلحه از بلوک شرق به کار می‌رفت! خوش‌شانسی ایران آن بود که نه تنها فروش نفتش با مشکل زیادی روبرو نشد، اسلحه‌ی مورد نیازش هم قبل از انقلاب تهیه شده بود. وضعیت مالی ایران طوری بود که در همان بحبوحه‌ی جنگ به گروه‌های کمونیستی و چپی اطراف دنیا کمک مالی می‌فرستاد تا با استکبار آمریکا بستیزند!

مسلماً چه آمریکا و چه شوروی و چه بقیه کشورها در تمام سال‌های قبل و بعد از انقلاب در پی منافع خود بودند، و هیچ‌کدام عاشق عراق یا ایران نبودند. فقط به نظر می‌رسد که در تمام این سال‌ها خیلی‌ها در ایران به جای منافع ملی به دنبال همان ایدئولوژی‌های پوسیده‌ی چپی و "استعمار"ستیزانه‌ی خود بودند و مشکلی با ویرانی ایران در جهت این ایدئولوژی‌ها نداشتند.

✅ @karkhone

مسئلۀ خیابان، از قاهره تا تهران


| محمدرضا اسلامی


با توجه به روند اتفاقات تلخ اخیر، پرداختن به «مسئله خیابان» ضرورت دارد. پیش از پرداختن به این موضوع، مروری بر اتفاقاتی که در مصر افتاد، حائز توجه است:

گاهشمار وقایع در مصر
۱- مجموعه ای از راهپیمائیها و اعتراضات از ۲۵ ژانویه ۲۰۱۱ (۵ بهمن ۱۳۸۹) در کشور مصر آغاز شد.

۲- سه روز بعد توئیتر در تاریخ ۲۸ ژانویه ۲۰۱۱ توسط دولت حسنی‌مبارک فیلتر شد.

(دولت مصر معتقد بود که مخالفین از طریق شبکه اجتماعی توئیتر دست به هماهنگی‌های بیشتر می‌زنند)

۳- یک روز از فیلتر شدن توئیتر نگذشته بود که دولت مصر اینترنت سراسری در مصر را قطع کرد.

۴- همان روز جمال مبارک، فرزند حسنی مبارک مصر را با ۱۰۰ چمدان به مقصد لندن ترک کرد.

۵- فردای آن روز در شهر دیگر مصر یعنی اسکندریه معترضین توانستند شهر را در اختیار بگیرند.

۶- فردای آن روز سازمان بورس قاهره تعطیل شد.

۷- روز سه شنبه ۱۹ بهمن (۸ فوریه) مبارک از افزایش ۱۵ درصدی در حقوق کارمندان و بازنشستگان مصر خبر داد! (نوش دارو بعد از مرگ سهراب؟!)

۸- سرانجام هفده (17) روز بعد از شروع ناآرامیها و تظاهرات، روز جمعه ۲۲ بهمن ۱۳۸۹ (مصادف با ۱۱ فوریه ۲۰۱۱) مبارک مصر را به محل نامعلومی ترک کرد.

۹- همان روز، شورایعالی نیروهای مسلح (به ریاست وزیر دفاع) اداره کشور را بر عهده گرفت.

۱۰- چهار ماه بعد، اولین انتخابات ریاست جمهوری (بعد از حکومت مبارک) در تاریخ ۱۷ ژوئن ۲۰۱۲ برگزار گردید، و محمد مرسی بر اساس آمار رسمی در رقابت با ژنرال احمد شفیق پیروز انتخابات شد.

۱۱- کمتر از یکسال پس از تحلیف محمد مرسی ، موج جدیدی از اعتراضات «در خیابان» و میدان التحریر، علیه رییس جمهورِ «جدید» آغاز شد.

۱۲- با ادامه درگیریهای خونین خیابانی علیه رییس جمهور جدید، در ۳ ژوئیه ۲۰۱۳ مارشال(!) عبدالفتاح سعید سیسی، که رییس ستاد مشترک نیروهای مسلح بود، مداخله کرد و محمد مرسی رئیس‌جمهور وقت را برکنار کرد.

طی کودتای آن روز، دولت مُرسی سقوط کرد و ارتش عدلی منصور، (رئیس دادگاه قانون اساسی مصر) را به عنوان رئیس‌جمهور موقت (!) تعیین کرد.

*مرسی تنها به مدت یکسال و دو روز رییس جمهور بود.

۱۳- برای اعتراض به آن تصمیم ارتش، مجددا هواداران مرسی به خیابان آمدند و علیه تصمیم ارتش اعتراضات گسترده ای را در خیابانها شکل دادند.

۱۴- پس از سلسله زد و خوردهای شدید و خونین خیابانی میان طرفداران و مخالفانِ مرسی، سیسی در ۷ فروردین ۱۳۹۳، نامزد انتخابات ریاست جمهوری شد و در یک انتخابات «بدون رقیب» با کسب ۹۶٪ آرا پیروز شد!

۱۵- دوره افسردگی گسترده و عمومی در مصر آغاز شد.
و ژنرال سیسی هنوز رئیس جمهور است…


«خیابان» در مصر یک رئیس جمهور را از قدرت به پایین کشید و محمد مرسی را به صدر مصطبه نشاند. اما مجدداً همان «خیابان» (و زد و خوردهای خونین) «رئیس جمهورِ منتخب» را ظرف یکسال و 2روز، از بالا به پایین کشید.
پس از مرسی، مجددا خیابان، محلِ حل و فصلِ اختلافهایِ طرفداران مرسی با مخالفانش بود. در نهایت از دل خیابان و منازعه، یک دیکتاتور جدید جانشینِ دیکتاتور قبلی (مبارک) شد.


خیابان به عنوان «نهاد و ساختار» ، عملکردی ندارد. زمانی «حل و فصل امور» در کشوری به «خیابان» منتهی می شود که «قبل از خیابان»، «نهاد» ها و احزاب، نخبگان و تشکلهای مردمی، امکان گفتگو پیدا نکرده اند.
خیابان «رسانه» نیست (چون در دنیای مدرن، بشر رسانه های متعدّدی ابداع کرده)، ولی زمانی خیابان ابزارِ رساندنِ پیام (رسانه) می شود که مخالفین «رسانۀ دیگری» برای رساندن پیامِ مخالفتشان پیدا نکرده باشند.


قبل از رسیدن امور به کف خیابان، باید امکان گفتگو در یک کشور فراهم باشد. این روزها که صدا و سیما در برنامه «شیوه» شبکه چهار به بحث و گفتگو درباره حجاب و شیوۀ شهرآشوبی پرداخته، باید پرسید: آیا واقعا قبل از رسیدنِ این مساله به کفِ خیابان و شروعِ منازعه های خونین، فقط «امکان گفتگو» با محمدصالح هاشمی گلپایگانی بود؟
آیا اگر در گفتگوهایی یک طرفه، هاشمی گلپایگانی بنزین برروی امور نریخته بود، امروز شاهد اتفاقات تلخ گسترده در کف خیابان بودیم؟


آنها که گمان می کنند در «کف خیابان» می‌توانند تکلیف حجاب (یا حتی بی حجابی) را مشخص کنند، احتمالا گمان نمی کنند که از دل زد و خوردهای خیابانی هیچ روندِ مدنی شکل نمی گیرد.
از خیابان تنها دیکتاتوری بر می خیزد. خیابان نهاد نیست. و نهادساز هم نیست.

اما سوال اساسی اینجاست که چرا ماجراها به خیابان رسید؟



📌پی نوشت: در فایل ذیل دکتر محمد فاضلی به بحث غیبتِ نهادهای مدنی پرداخته است. سوال اینجاست که آیا پیش از این اتفاقات تلخ، کادر دوربین فقط باید به هاشمی گلپایگانی تعلق می داشت؟
https://www.youtube.com/watch?v=mNUN7W5Wzz0


✅ @karkhone

پا روی دُمم نگذار

| محمد ماشین چیان

پدران موسس ایالات متحد آزادیخواهانی انقلابی بودند که ظلم انگلیس را تاب نیاورده، مقابلش قد علم کرده، و اسلحه دست گرفتند. در امریکای آن زمان بدوا خیلی‌ها با انقلاب علیه نظام سلطنتی مخالف بودند. آنها می‌دانستند که ایستادن مقابل ظالم گران است و هزینه‌اش را باید با خون بپردازند. لذا تلاش عقلا این بود که مشکل را از راه‌های صلح‌آمیز و مذاکره حل کنند. به‌گواه تاریخ معمولا ظالم گوشش به حرف رعایا بدهکار نیست و خدم و حشم و سازمان و سپاه این تصور را برای او بوجود می‌آورد که رام کردن گله‌ی رعایا کاری آسان است و نهایتا مستلزم چند سگ درنده. داستان جرج، پادشاه انگلستان هم همین بود. فرستادگان دست از پا درازتر از انگلستان باز می‌گشتند و پادشاه هر روز بر مردمان مستعمرات سخت‌تر می‌گرفت.


بنجامین فرانکلین، که بعدها یکی از پدران موسس ایالات متحد شد—هرچند برخلاف تصور عموم هرگز رئیس‌جمهور ایالات متحد نشد—و تا امروز تصویرش روی اسکناس ۱۰۰ دلاری نقش بسته، ده سال قبل از انقلاب امریکا نماینده مستعمرات امریکا در بریتانیا بود. او پس از تصویب قوانین مالیاتی کمرشکن بریتانیا علیه امریکا (قانون تمبر) در سال ۱۷۶۵ و پس از سفرش به ایرلند و مشاهده ظلم انگلیسی‌ها در مستعمره همسایه در سال ۱۷۷۱ نسبت به آینده هشدار داد.

اما گوش پادشاه به این حرف‌ها بدهکار نبود. مگر یک مشت رعیت مسلح می‌تواند مقابل ارتش منظم و آبدیده بایستد؟ غلط کرده‌اند! پس فشارها بر زندگی مردمان مستعمرات امریکا افزایش یافت. هرچه سمبه پر زورتر شد مردم مصمم‌تر شده و عده بیشتری مقابل ظلم ایستادند. مردم اندک زندگی باقیمانده را وقف آزادی و خود را برای مرگِ ایستاده آماده کردند.

در ۱۷۷۵ فرانکلین در نشریه پنسیلوانیا گزت «مار زنگی» را سمبل روحیه استقلال‌طلبی و آزادگی امریکایی‌ها خواند:

«ببینید این جانور پلک ندارد و چشمانش همیشه باز است، که نشان‌دهنده هوشیاری اوست. هرگز حمله‌ای را آغاز نمی‌کند، و وقتی خشمگین اش کردی هیچوقت تسلیم نخواهد شد که این هم نشان‌دهنده جلال و شهامت اوست. سلاحش که خداوند بر او ارزانی داشته در دهانش مخفیست، و لذا از چشم دشمنانش غایب است. جانوریست که در نگاه اول ترسو و بیدفاع می نماید، اما با همین سلاح کوچک حریف را از پای در می‌آورد. با اینحال، مار بر این امر واقف بوده، و قبل از حمله خود، حتی به دشمنانش، با دُم اش هشدار می‌دهد. با هشدارش، دشمن را از پای گذاردن بر او و لگدمال کردن او بر حذر می‌دارد. آیا من در اشتباهم که چنین تصویری را در روحیه و خصلت آمریکایی‌ها می‌بینم؟»

ژنرال گدزدِن در همان سال پرچمی طراحی کرد که بلافاصله به نمادی علیه استعمار انگلیس و مقاومت ایالاتِ متحد تبدیل شد. بر این پرچم زرد رنگ یک مار زنگی نقش بسته و عبارت «پا روی دمم نگذار» نوشته شده است. این پرچم آخرین هشدار انقلابیون، که عده زیادی از آنها شهروندان عادی و کشاورز و بقال و چقال بودند به بزرگترین امپراطوری تاریخ بود.

…و امروز همه می‌دانیم که پا روی دم مردمان عادی گذاشتن چه عاقبتی داشت.

امریکا از آن زمان تا کنون فراز و فرودهای زیادی بخود دیده و امریکای اوباما و ترامپ و بایدن، شباهت کمی به خاستگاه آزادیخواهی مدرن دارد. اما نماد مار زنگی تا امروز همچنان نزد آزادیخواهان نماد ضد استثمار و ظلم‌ستیزی باقی مانده است. آزادیخواهان هشدار می‌دهند که «پا روی دم ما نگذارید. بگذارید زندگی کنیم.»

✅ @karkhone

محمد ابراهیم باستانی پاریزی

عامل بزرگ حملهء مغول، بازگشایی راه ابریشم بوده است. سلطان محمد خوارزمشاه با کشتن سیصد تاجرِ شرق دور، و ضبط کالای آنها، مرغی را که تخم زرّین می‌کرد کُشت و خورد. چین و مغولستان، آشفتگی را که سرمایهء اصلی آنها را از میان می‌بُرد، برنتافتند. همچنان که دنیای امروز، آشفتگی راه‌های نفت‌کش‌ها را برنمی‌تابد.

✅ @karkhone

چرا سیاست شکست می خورد؟

| دیوید بوآز

مشکل واقعی در ایالات متحده همان مشکلی است که در سراسر جهان به رسمیت شناخته شده است: دولت بزرگ. هر چه دولت بزرگتر باشد، شکست آن نیز بزرگتر است؛ بنابراین سوسیالیسم دولتی محرز ترین سیاست شکست خورده بود. همانطور که آزادیخواهان در طول قرن گذشته هشدار دادند، سوسیالیسم و سایر تلاش ها برای جایگزینی تصمیم گیری های فردی با راه حل های دولتی، آزادی و حیثیت فرد را از بین برد - هدفی که نبردهای بسیاری در تمدن غرب برای آن به وقوع پیوست. سوسیالیسم همچنین با چندین مشکل سیاسی و اقتصادی غیرقابل حل روبرو بود:
• مشکل تمامیت خواهی ، این است که چنین تمرکز قدرتی وسوسه ای غیرقابل تحمل برای سوء استفاده خواهد بود.
• مشکل انگیزه، نبود انگیزه برای افراد برای کار سخت یا موثر
• مشکل محاسبه ، که کمتر درک شده است ،ناتوانی یک سیستم سوسیالیستی بدون قیمت یا بازار در تخصیص منابع بر اساس ترجیحات مصرف کننده

برای دهه‌ها، اقتصاددانان آزادی‌خواه مانند هایک و لودویگ فون میزس اصرار داشتند که سوسیالیسم به سادگی اجرایی نیست، نمی‌تواند به طور مؤثر از همه منابع و دانش یک جامعه بزرگ برای خدمت به مصرف‌کنندگان استفاده کند. و برای چندین دهه، سوسیال دموکرات ها در غرب این ادعاها را رد می کردند و استدلال می کردند که نه تنها کمونیسم شوروی پابرجا مانده است، بلکه اقتصاد آن سریعتر از اقتصاد غرب در حال رشد است.
سوسیال دموکرات ها در اشتباه بودند. اگرچه اقتصاد نابخردانه شوروی می‌توانست مقادیر زیادی فولاد و بتن نامرغوب تولید کند - چیزی که فیلسوف مجارستانی الاصل مایکل پولانی آن را "تولید تجملی" می‌نامید - و حتی مردان را به فضا بفرستد، اما هرگز نتوانست آنچه را که مصرف‌کنندگان خواهان آن بودند را تولید کند. در اواخر دهه 1980، اقتصاد شوروی آنطور که سیا تخمین زده بود، دو سوم اقتصاد ایالات متحده نبود؛ همانطور که جان کنت گالبریت، اقتصاددان دانشگاه هاروارد گفت، «از نیروی انسانی خود به طور کامل استفاده نکرد»؛ همانطور که کتاب درسی پل ساموئلسون، برنده جایزه نوبل، به نسل‌هایی دانش‌جویان فهماند ، اقتصاد شوروی «موتور قدرتمندی برای رشد اقتصادی» نبود. در واقع حدود 10 درصد اندازه اقتصاد ایالات متحده بود،- زیرا تقریباً موارد متفاوتی را می توان با هم مقایسه کرد - و از نیروی کار تحصیل کرده شوروی به شکل کاملا ناکارآمدی بهره جست. یک شکست در عصر صنعتی و یک دایناسور در عصر اطلاعات بود، واقعیتی که برای همه - به جز روشنفکران غربی - که از اتحاد جماهیر شوروی دیدار کردند، آشکار بود.
مداخله دولت در جامعه و بازارهای ایالات متحده از مشکلات مشابهی، اگرچه ضعیف تر رنج می برد. قدرت همیشه فاسد می کند و قدرت دولت برای اینکه به مردم بگوید چگونه زندگی کنند یا پول را از مالکان آن بگیرد و به سایرین منتقل کند ،همیشه وسوسه ای برای فساد است. مالیات ها و مقررات انگیزه مردم برای تولید ثروت را کاهش می دهد و برنامه های انتقال دولتی انگیزه کار، پس انداز و کمک به خانواده و دوستان در صورت بیماری، از کار افتادگی یا بازنشستگی را کاهش می دهد. و اگرچه بوروکرات ‌های ایالات متحده اشتباهات فاحشی را که برنامه ‌ریزان سوسیالیست مرتکب شدند انجام نمی دهند ، با این وجود واضح است که شرکت‌های دولتی نسبت به شرکت‌های خصوصی از کارآمدی و نوآوری کمتری برخوردارند و منابع را هدر می دهند. فقط خدمات پستی ایالات متحده را با فدرال اکسپرس مقایسه کنید. یا برای رفع مشکلات ،تماس با آمریکن اکسپرس (American Express)را با خدمات درآمد داخلی (IRS) مقایسه کنید. یا یک آپارتمان خصوصی را با مسکن عمومی مقایسه کنید. افرادی که مالکیت ملک را در اختیار ندارند، به اندازه مالکان از آن مراقبت نمی کنند؛ افرادی که پول خود را در یک شرکت سرمایه گذاری نمی کنند و از موفقیت آن سود به دست نمی آورند ، هرگز نمی توانند نوآوری به وجود آورند یا به درستی به مشتریان خدمات دهند و همینطور نمی توانند به اندازه کارآفرینان سودجو هزینه ها را کاهش دهند.
گالبریت در کتاب خود به نام « جامعه مرفه » عنوان کرد که « ثروت خصوصی و افتضاح عمومی» - یعنی جامعه‌ای که در آن منابع خصوصی عموماً تمیز و کارآمد بودند، به خوبی نگهداری می‌شدند و کیفیتشان روز به روز بهبود می‌یافت، در حالی که فضاهای عمومی کثیف، شلوغ، و ناامن بودند - و به طرز عجیبی به این نتیجه رسید که ما باید منابع بیشتری را به بخش عمومی منتقل کنیم.این کتاب نتیجه‌گیری متفاوتی را ارائه می دهد : از آنجایی که کالاها و خدمات تولید شده در بازار رقابتی احتمالاً کارآمدتر و با توجه به تقاضای واقعی مصرف‌کننده ،نسبت به کالاهای تولید شده توسط دولت، تولید می‌شوند، باید سعی کنیم جنبه ‌های مختلف زندگی را خارج از کنترل دولت نگه داریم.
/ذهن آزادی خواه

✅ @karkhone

سرگذشت یک محموله صادراتی

| محسن جلال پور

قصد دارید یک کانتینر مغز پسته برای صادرات به اروپا آماده کنید. ابتدا نیاز به منابع مالی دارید و در حالی‌که نرخ بهره در كشورهای رقيب كمتر از پنج درصد است، شما باید نرخ 20 درصد را در نظر بگیرید.
حال باید پسته مورد نیاز را از بازار بخرید اما خرید برای شما سه بزنگاه سخت دارد.
بزنگاه اول؛ قیمت خرید محصول است که باید رقابتی باشد و شما این امکان را داشته باشید که با محصول کشورهای ترکیه و آمریکا و دیگر کشورها در بازار رقابت کنید.
بزنگاه دوم کیفیت محصول است که باید مورد تایید کامل نهادهای بهداشتی و نظارتی اروپایی باشد. در اروپا سه مؤلفه برای مغز پسته اهمیت دارد؛
مؤلفه اول به شکل ظاهری و فیزیکی محصول برمی‌گردد، دومی به میزان سموم نهفته در محصول مربوط می‌شود و سومی با میزان آلودگی به میکروب‌ها در ارتباط است. تعارف ندارند، محصول صادر شده هر کدام از این مؤلفه‌ها را نداشته باشد، یا معدوم می‌شود یا مرجوع. اگر معدوم شود که سرمایه‌ات از بین رفته و اگر مرجوع شود باید هزینه مضاعفی بپردازی که محموله را برگردانی يا اگر امكان پذير بود به بازارهای دیگری ارسال کنی.
حال فرض کنیم به هر ترتیبی موفق شده‌ایم پسته مورد نیاز را تهیه کنیم، حدود 45 تا 60 روز طول می‌کشد تا مقدمات صادرات آن فراهم شود.

بزنگاه سوم فرآیند صادرات است. فرض کنیم این مرحله را هم به سلامت پشت سر گذاشته‌ایم و محموله صادراتی موفق شده از آزمایش‌های داخلی سربلند بیرون بیاید و آماده ارسال است، باور می‌کنید کامیونی وجود ندارد که بار صادراتی را به اروپا ببرد؟
در ماه‌های گذشته اغلب رانندگان ترانزیتی موفق به دریافت مدارک مورد نیاز برای عبور از مرزها و جاده‌های اروپایی نشده‌اند و تقریبا حمل و نقل زمینی ما از کار افتاده است.
به این ترتیب دو راه پیش روی شما قرار دارد؛ یا باید محموله خود را از مسیرهای دریایی ترکیه ارسال کنید یا از طریق بندرعباس که در این صورت ارسال محموله به خاطر تحریم و موانع موجود، ممکن است دست کم سه ماه طول بکشد و اگر بخواهی آن را از طريق دو یا سه مسير ارسال کنی، باید هزینه مضاعف حمل را بپردازی و قطعا هم از نظر مالی زیان می‌بینی و هم محموله به موقع نمی‌رسد.
حال فرض کنیم با همه مشکلات موجود، این مرحله را هم طی کرده‌ایم و محموله به کشور مقصد رسیده است. خطر بسیار بزرگ این است که محصولات کشاورزی ما به خاطر کیفیت پایین سموم وارداتی ( به دليل تحريم) یا به خاطر استفاده بی‌رویه از سموم (به دليل نبود دانش كافی در زمينه چگونگی استفاده)به شدت ریسک آلودگی دارند و صادر کننده هر اندازه دقت کند ممکن است در یک محموله 25 تنی، مقداری محصول آلوده به سم یا میکروب وجود داشته باشد که به خاطر آن کل محموله به خطر می‌افتد و خطر مرجوعی یا معدومی آن وجود دارد.

بیایید فرض کنیم این مرحله هم به سلامت به پایان رسیده و محموله صادراتی از این آزمون هم به سلامت عبور کرده و به دست خریدار رسیده است. خریدار حداقل یک ماه و نیم تا دو ماه زمان می‌خواهد تا پول محموله را واریز کند و این زمان ممکن تا یک سال هم طول بکشد.
در این مدت چه اتفاقاتی در داخل و بیرون کشور رخ می‌دهد؟ برابری ريال و دلار و یورو چه می‌شود، سیاست‌های داخلی چه وضعی پیدا می‌کنند؟
تازه پول را که بدون مشکل دریافت کنی، شرایط انتقالش را نداری. حالا باید صراف پیدا کنی و هزینه مضاعف بپردازی تا پول انتقال پیدا کند. ارز آن، باید به قیمت نیمایی عرضه شود. ممکمن است تفاوت ارز نیمایی و بازار آزاد در هر يورو تا حدود 6 هزار تومان ياحتی بيشتر باشد، فرض کنید هر کیلو مغز پسته ١٧ يورو باشد آن را در 6 هزار تومان ضرب کنید می‌شود حدود صد هزار تومان یعنی در یک کیلو مغز پسته که هر کیلوی آن حدود ٥٥٠هزار تومان قیمت دارد، 20 درصد اختلاف ارز نیمایی دیده می‌شود که چطور می‌توانید پوشش دهید؟

بنابراین اگر بخواهی در بازارهای جهانی رقابت کنی ناچار زیان می‌ببینی یا باید کنار بنشینی و اگر بخواهی ارز ناشی از صادرات را در بازار آزاد بفروشی به نوعی مرتکب تخلف شده‌ای که دولت یقه‌ات را می‌گیرد یا این‌که باید به تقلب رو بیاوری و از کارت بازرگانی دیگران استفاده کنی.
هنوز مشکل به پایان نرسیده و اداره مالیات سراغت می‌آید و بابت تسعیر ارز مالیات مضاعفی درخواست می‌کند. نتیجه این‌که بعد از یک سال یا بیشتر به پول صادرات می‌رسی و خوب که حساب کنی، می‌بینی صادرات بيشتر شبیه بندبازی پر دردسر و پر خطر است تا يك تجارت .
به همین دلیل جا دارد روز ملی صادرات را به همه سیاستمدارانی که موفق شدند صادرات قانونی را از قاچاق مواد مخدر دشوارتر کنند تبریک بگوييم.

✅ @karkhone

آیا صندوق‌های سرمایه‌گذاری خصوصی واقعا بازی پانزی هستند؟

بر کسی پوشیده نیست که صندوق‌های سرمایه‌گذاری خصوصی و جسورانه، عملکرد تاریخی قابل قبولی داشته و در بعضی دوره‌ها از شاخص S&P نیز عملکرد بهتری به ثبت رساندند. هرچند در شش ماه ابتدایی امسال به دلیل رکود اقتصادی ایجاد شده، ارزشگذاری‌ها و حجم معاملات کاهش یافته است.

اخیرا برخی از فعالین صنعت PE ادعا کردند که سرمایه‌گذاری‌های صندوق‌های خصوصی، بازی پانزی است؛ زیرا صندوق‌های PE شرکت‌های سبد سرمایه‌گذار را به صندوق دیگری واگذار می‌کنند و این چرخه می‌تواند ادامه دار باشد. در اثر این معامله، ضرایب مقایسه‌ای و به تبع آن ارزش سهام شرکت‌ها افزایش می‌یابد. بدتر آن‌که بانک‌هایی هستند که معاملات LBO را تامین مالی می‌کنند و این ممکن است به بحران بدهی منجر شود. نشانه دیگری که در راستای حمایت از استدلال فوق مطرح می‌شود، روند رو به رشد تعداد صندوق‌های ادامه‌دار (Continuation Fund) می‌باشد. این صندوق‌ها، شرکت‌هایی از سبد سرمایه‌گذاری را که نیازمند زمان بیشتر جهت خلق ارزش یا گذر از رکود اقتصادی هستند، به یک صندوق دیگر منتقل می‌کنند.

در نهایت این فعالین مدعی هستند که ادامه روند فوق مخاطراتی را برای اقتصاد به دنبال دارد. هرچند مشخص نکردند که منظور از این مخاطرات چه مواردی هستند؛ اما به نظر می‌رسد که حباب ایجاد شده در ارزشگذاری‌ شرکت‌ها و شرایط رکود فعلی، یکی از این مخاطرات باشد.

بازی پانزی، نوعی مکانیزم کلاه‌برداری است که در آن فرد یا نهادی ادعا می‌کند که می‌تواند با سرمایه سپرده‌شده به او، بازده خلق کند. اگرچه این بازده محقق می‌شود، اما این سرمایه در جایی سرمایه‌گذاری نشده و سود پرداخت شده از محل سایر سرما‌یه‌های سپرده‌شده است.

با وجود مخاطرات بازی پانزی، به دو دلیل می‌توان ادعا کرد که استدلال فوق لزوما درست نیست.

تنها 31 درصد خروج صندوق‌های PE به شکل واگذاری شرکت‌های سبد به صندوق PE دیگر بوده است. بخش عظیمی از حجم خروج از سرمایه‌گذاری‌ها مربوط به واگذاری‌ شرکت‌ها به شریک استراتژیک است.

فلسفه وجودی صندوق‌های ادامه‌دار، تلاش برای خلق ارزش در شرکت‌هایی است که علیرغم پتانسیل خود در رهبری بازار، به دلایل رکود اقتصادی و یا صرفا نیاز به زمان بیشتر جهت بهبود بهره‌وری نتوانسته‌اند به بازدهی هدف‌گذاری‌شده دست یابند. به همین دلیل در صورت کنترل سناریوهای تضاد منافع، اتفاقا روند رو به رشد تاسیس این صندوق‌ها نشانه مثبتی از تلاش صنعت PE مبنی بر خلق ارزش در شرکت‌هاست.

منبع

✅ @karkhone