اقتصادآزاد فردای انقلاب جدید؟

تفاوت ایرانِ امروز[۱۴۰۱] با اروپای شرقی پس از سقوط کمونیسم این است که آنها تکلیفشان روشن‌تر بود که چه چیزی را نمی‌خواهند. واضح بود که سوسیالیسم و اقتصاد برنامه‌ریزی شده شکست خورده است. می‌دانستند که دولت کنترل‌گرا و تمرکزگرا عامل تباهی‌ست و از دخالت دولت در اقتصاد جان به لب شده‌اند. اما وضعیت ایران، کمدی تراژیک است. کشور تا چانه در دولت کنترل‌گرا و تمرکزگرا غرق شده‌ اما هنوز توده فکر می‌کند علت تباهیِ ایران در این است که دولت آن درست کنترل و نظارت نمی‌کند و مشکل فقط در این است که کنترل در دست ملاهاست نه نخبگان دانشگاهی! هنوز منتظر دولتی هستند که خوب کنترل و برنامه‌ریزی می‌کند[احتمالاً مانند چینِ کمونیست]. هیچکس در پی آزادسازی و کاهش کنترل دولت نیست. همه دنبال نسخه متفاوتِ کنترل و برنامه‌ریزی هستند و با این اوصاف واضح است که به کجا خواهیم رسید.

✅ @karkhone

محتوای خوب بشنویم

دولتمردان ایران همچون بچه پولداری هستند که سواد مالی و اقتصادی درستی ندارند و یک دفعه پول زیادی بدستشان می‌رسد و باعث می‌شود برای خودشان و اطرافیانشان مشکل ایجاد کنند. واقعیت اینجاست که پول نفت در ایران بیشتر از اینکه برکت داشته باشد باعث بلا و آفت شده در این اپیزود سعی داریم یکی از ریشه‌ای ترین مشکلات اقتصاد ایران را بررسی کنیم، عامل مهمی که باعث انقلاب ۵۷ شد و الان حدود ۵ دهه است که اقتصاد ایران را دچار مشکل کرده است.

لطفا حتما این اپیزود را گوش بدید و برای دوستانتون هم ارسال کنید
آگاهی رمز موفقیت ماست

لینک کست باکس
https://castbox.fm/vd/553936253


✅ @karkhone

داستان بز و الاغ!

| صلاح الدین خدیو

در فرهنگ روستایی ایران، نام بردن از الاغ اغلب مایه شرمساری است. بسیار پیش می آید که کسی هنگام ذکر تعداد گاوها و گوسفندانش، با قید " با عرض پوزش " از یک راس الاغ یا درازگوش هم اسم می برد!
این عادتواره، 70 سال پیش در کانون یک کارزار تبلیغاتی بزرگ قرار گرفت و برای تمسخر برنامه اصل چهار آمریکا مورد استفاده واقع شد.
اصل چهار یک برنامه کمک رسانی بین المللی به منظور بازسازی اقتصاد کشورهای در حال توسعه بود که در سال 1949 توسط ترومن اعلام شد.
هدف ترومن مقابله با نفوذ کمونیسم در کشورهای فقیر و آسیب دیده از جنگ از طریق ایجاد کمربندی اقتصادی بود.
ایران هم توافق موسوم به اصل چهار را پذیرفت و در زمان دکتر مصدق، اجرای آن را آغاز کرد.
یکی از نخستین برنامه های کارشناسان آمریکایی،خرید ده راس الاغ نر و ده راس الاغ ماده از یک مزرعه در قبرس به هدف اصلاح نژاد قاطر ایرانی از طریق دراز کردن پاها و تنومند نمودن آنها بود.
این مورد برای حمل و نقل کشوری که اکثر جاده هایش مالرو و اتومبیل به اندازه کافی نداشت، ضرورتی حیاتی به شمار می رفت.
اما همین داستان،دستمایه تمسخر مطبوعات حزب توده و رادیو مسکو گردید که با تمسخر می گقتند: امپریالیست های آمریکایی با وارد کردن الاغ به تحقیر ملت ایران می پردازند!
به گفته نماینده اصل چهار در ایران ویلیام ای وارن در کتاب ماموریتی برای صلح، این کارزار بقدری کارساز بود که مصدق و دیگر مقامات خواهان اجرای یک پروژه بزرگ و چشم گیر نظیر ساخت سد روی کرخه برای توجیه اصل چهار بودند.
آنها توجیه کارشناسان آمریکایی دال بر قصدشان برای کمک های فنی و لجستیکی به منظور راه انداختن اقتصاد ایران را به سختی درک و در پی ارائه پروژه ای فاخر بودند.
به گفته راوی یک سال بعد،پس از تولید چند صد راس قاطر پادراز و ثبت سفارش های گوناگون از گوشه و کنار کشور و گرفتن عکس یادگاری کنار آنها، ناگهان تبلیفات ضد الاغ خوابید!
اینبار توده ایها ناچار شدند بگویند که کارشناسان خارجی،جاسوس و عمال امپریالیسم هستند.
صد البته این مربوط به زمانی است که هنوز چهره آمریکا در ایران به دلیل حمایت از کودتای 28 مرداد منفی نشده بود
چند ماه پس از خاتمه داستان و مقارن سفر نیکسون در آذر 1332 این بار قصه ی الاغ ها سر از مطبوعات آمریکا در می آورد و وزارت خارجه خواهان توضیح مسئولان اصل چهار می شود
آنها هم در پاسخ می گویند،خاطرتان جمع،قصه الاغ ها ختم به خیر شده!
قصه الاغ ها مختومه شده بود، اما داستان کودتا علیه دمکراسی نوپای ایران تازه آغاز و دهه ها روان شناختی جمعی ایرانیان و حافظه تاریخی آنها را تسخیر نمود.
بیست سال پس از داستان الاغ ها، نوبت قصه بزها و در قلب سیاست قرار گرفتن آنها بود. این بار نه فرهنگ فولکلور ایران دستمایه تحقیر شد و نه زندگی روستایی، بلکه یک راست تئوری توطئه در بسته بندی شکیل و بظاهر علمی به میان آمد.
کودتای 28 مرداد هم زمینه را برای ذهن های توطئه اندیش مهیا کرده بود.
اصولا گفته می شود پیدایش و پرورش نظریه توطئه، مرهون شرایطی است که کشوری بجای استعمار مستقیم، به صورت غیر مستقیم و از پشت برده، مستعمره و قربانی" بازی های بزرگ "شود.
نظیر ایران اواخر قرن نوزده و اوایل قرن بیست که شاهد تنزل جایگاه عاملیت خودی و نقش آفرینی بیگانه بود.
مهندس سحابی نقل می کند در اوایل دهه پنجاه در زندان بود که سخنرانی شاه درباره حفظ و احیای مراتع از تلویزیون پخش شد.
شاه خواستار افزایش جمعیت گوسفندان و کاهش جمعیت بزها به منظور حفظ مراتع می شود،با این توجیه که بز در قیاس با گوسفند به اصطلاح حیوان شریری است و هنگام چرا، ریشه گیاهان را در می آورد و بیابان زایی را تسریع می کند.
سحابی با نگارش جزوه ای که در زندان دست بدست می شود، با استفاده از نظریه وابستگی و تئوری امپریالیسم، تحلیلی از سخنان شاه بدست می دهد:
او می گوید که شاه به عنوان عامل بیگانه و مهره ای از تقسیم کار سرمایه داری، در پی افزایش جمعیت گوسفندان به منظور صادر کردن پشم آنان است.
پشم موصوف به کشورهای متروپل صادر و به لباس تبدیل و وارد ایران می شود، تا صنعت پوشاک ملی کارش نگیرد و ایران در مدار وابستگی باقی بماند!
سحابی می گوید پس از انقلاب و در جریان تصدی سازمان برنامه، تازه فهمیدم شاه راست می گفت و بز واقعا حیوان ناقلایی است!
وی البته می افزاید که اگر شاه استبداد مطلق به راه نمی انداخت و آزادی بیان وجود داشت، اینگونه مخالفان احیانا به دام تئوری توطئه نمی افتادند.
قصه ی بز و الاغ برگی دیگر از داستان شیر و عقاب(رابطه ایران و آمریکا ) است
در قصه ای الاغ ها، مردم عادی قربانی یک پروپاگاندای کمونیستی می شوند که از روزنه ی باورهای عامیانه وارد شد، در دومی اما روشنفکران "دانا" به نحوی دیگر گرفتار می شوند.
سهم استبداد و استعمار را در این میان نباید از یاد برد.

✅ @karkhone

یکی از دلایل به نتیجه نرسیدن برجام سود شرکت های رانتی خصولتی در تحریم است

| محمد سرافراز

اخیرا ویوئویی شامل بخشهایی از گفت و گوی خانم شهرزاد میرقلی خان که سابقه اشتغال در صدا و سیما داشته با محمد سرافراز رییس اسبق صدا و سیما و عضو حقیقی شورایعالی فضای مجازی از سوی خانم میرقلی خان در یوتیوب منتشر شده است. وی پس از انتشار این ویدیو در صفحه توئیترش نوشت: از پایان ۴۰ روز، چند ویدیوی ناقابل از مصاحبه ام با محمدسرافراز رو پخش کردم. زمان ضبط ویدیوها مربوط به گذشته است. الان من در آلمان هستم و سرافراز در تهران.

محمد سرافراز رییس اسبق سازمان صداوسیما در این گفت و گو و در حالی که پیراهن مشکی بر تن دارد، با اشاره به آن چه 《فساد سیستماتیک》و 《دروغ سیستماتیک》 خوانده، می گوید: اقتصاد ما در کلان به این شکل است که دولت ها هزینه و مخارج خود را بالا می برند درحالی که متناسب با آن درآمد ندارند لذا از طریق نظام بانکداری ناکارآمد و فاسد پول چاپ می کنند، نرخ ارز را افزایش می دهند و در نهایت با مکانیزم های مختلف ارزش پول ملی را پایین می آورند در نتیجه آنها که درآمدهای کمی دارند از ناحیه این سیاست ها ضرر می کند و فاصله طبقاتی در جامعه ما افزایش می یابد. در کنار این موضوع، شرکت های بزرگ رانتی با ماهیت مبهم خود در فساد اقتصادی نقش دارند.

وی با ابراز این که 《این شرکت های خصولتی یا رانتی در همه ارگان های دولتی و حکومتی وجود دارند.》و نام بردن از برخی نهادهای به گفته ی سرافراز حاکمیتی و برخی بانکها که چنین شرکتهایی در اختیار دارند، مدعیات خود را چنین ادامه می دهد: این شرکت ها زمانی که می خواهند به دولت گزارش دهند یا مالیاتی بپردازند، می گویند خصوصی هستیم و آنجایی که می خواهند از مزایا و رانت های قانونی استفاده کنند، خود را دولتی می نامند. این شرکت های خصولتی یا رانتی در همه ارگان های دولتی و حکومتی وجود دارند. اقتصاد کلان کشور در دست این ها است که امکان رقابت عادلانه را از مردمی که یک سرمایه ای در اختیار دارند گرفته است.

سرافراز همچنین به نقش آفرینی شرکت های شبه دولتی در ماجرای تحریم ها اشاره کرده و مدعی می شود: این شرکت های بزرگ رانت خوار، هر جا ببینند سود کلانی وجود دارد، می روند و در آنجا چمبره می زنند. مثلا یک زمانی اگر قرار باشد قیمت سکه و دلار افزایش پیدا کند، دلار و سکه بازار را جمع می کنند. در دوره تحریم ها هم عمده سود را همین شرکت های رانتی بردند چون در زمان تحریم اقتصاد مبهم می شود. یکی از دلایلی که موجب شده تا حالا ما در ماجرای برجام به نتیجه نرسیم یا تحریم ها پایان پیدا نکند، سود همین شرکت های رانتی است که از قبل تحریم ها تامین می شود.

گفته های سرافراز در همین جا تمام نمی شود. وی می گوید: در حوزه مسائل امنیتی هم همین است. کار به جایی رسیده که به تدریج قدرت نهادهای امنیتی بیشتر شده است. در نهادهای امنیتی، افرادی با اسم مستعار و ناشناخته وجود دارد که دارای اختیارات فوق العاده زیادی شده اند یعنی می توانند حتی به قضات قوه قضاییه بگویند چه جور حکم بدهید، چجور زندانی کنید و ...

بخش زیادی از کارهای اینها خلاف قانون اساسی است اما چون کسی وجود ندارد با این افراد برخورد کند، هرکاری که دلشان می خواهد می کنند. ما می بینیم در اتفاقات روزهای اخیر و سال 98 سیستم امنیتی ما هیچ چیزی را بر عهده نمی گیرد. در سال 1398 از 300 تا 1500 نفر کشته اعلام شده است اما حتی یک مورد وجود نداشته که بیایند بگویند ما اشتباه کرده ایم. هیچ چیزی بر عهده نمی گیرند و وقتی سیستم را در حالت امنیتی قرار می دهند تمام نهادها را از کارکرد خود خارج می کنند.

وی در پایان می گوید: صداوسیما در اختیار این افراد قرار گرفته است و به آن گفته می شود چگونه خبر، روایت، اعتراف و ... منتشر کند و همین باعث شده یک بی اعتمادی در جامعه شکل بگیرد... واقعیت ها گفته نمی شود و در عین حال روایت های جعلی و غیرواقعی با نام جنگ روایت ها خلق می شود.


✅ @karkhone

شیخ محمد در مسکو، عالیجناب شی در ریاض!

| محمدرضا اسلامی

در حالی که ایرانیان به شدت درگیر مسایل خود هستند و منازعات درونی به سطحی خاص رسیده، اعراب ولی رویکرد جدیدی در روابط بین الملل را دنبال می کنند.

با آنکه سفر رئیس جمهو‌ر چین به عربستان انعکاس وسیعی در رسانه های ایرانی داشت، ولی سفر بن زاید و دیدارش با پوتین انعکاس زیادی در رسانه های فارسی نداشت. با این حال، سفر شیخ محمد به روسیه پیامهای مهمی به خارج از دنیای عرب داشت که در این خصوص ذکر موارد ذیل ضروری است:

۱- هر دو دیدارِ بن سلمان با رئیس جمهور چین و دیدار شیخ محمد با رئیس جمهور روسیه را باید در یک پکیج دید و آن «حس جدید عربی» است.

پس از سالهای طولانی، اکنون اعراب حاشیه خلیج در یک نقطه ی «تغییر رفتار» نسبت به آمریکا قرار گرفته اند ‌و در تعریف هویت جدید عربی می کوشند که از ذیل نام آمریکا خارج شوند.

۲- برای مثال قطر جام جهانی فوتبال‌ را برگزار می‌کند. اجرای پروژه ای بزرگ در این سطح بیش از آنکه ذیل فوتبال یا درآمدزایی از توریست تعریف شود، ذیل هویت جدید قطری تعریف می شود. هویتی که می خواهد پیام به دنیای جدید بدهد: «من هستم و من عرضه دارم».

۳– نگاهی داشته باشیم به جزئیات سفر شیخ محمد و دیدارش با پوتین آنهم در روزهایی که عالیجناب مشغول قتل عام در اوکراین است.
سه شنبه ۱۱ اکتبر این دیدار انجام شد. کرملین مشروح مذاکرات را منتشر کرده است

حرفهای پوتین خیلی صریح و همزمان صمیمانه است. او به صراحت به شیخ محمد می گوید:
می دانم که شما نگران وضعیت نیروگاه هسته ای
Zaporozhye Nuclear Power Plant
هستی(!)

پوتین به شیخ محمد اطمینان می دهد که درباره مسایل این نیروگاه (در جنگ) با گروسی حرف زده!

همچنین پوتین به نگرانیهای امارات درباره اوکراین اشاره می کند؛

او درباره حجم مبادله_تجاری روسیه و امارات صحبت کرده؛

او درباره اوپک و سوریه هم صحبت کرده.

در طرف مقابل، صحبتهای شیخ محمد هم جالب است:

اشاره می کند که نخستین دبیرستان روسی را در امارات افتتاح کرده اند. اضافه می کند که چهار هزار ۴۰۰۰ شرکت روس در امارات کار می کنند و لذا دبیرستان روسی لازم بوده (نحوه دیدگاه و نگاه بین المللی را در توجهِ یک شیخ ببینید)؛
This year we will also mark the opening of the first Russian school in the Emirates.

بن زاید اشاره می کند که سطح مبادلاتِ تجاری امارات و روسیه از دو و نیم میلیارد دلار به پنج میلیارد دلار افزایش پیدا کرده؛
(العجب)

و می گوید سالیانه پانصدهزار‌ توریست روسی از امارات بازدید می کنند.
(آه از نهاد انسان بلند می شود)

شیخ محمد گفته دلیلِ «عدم دیدارشان با پوتین در سه سال گذشته» کرونا بوده؛ اما فارغ از تعارفاتی که این دو با هم مبادله کردند، یکی از دلایل این سفر می‌تواند به تهدیدات صورت گرفته توسط آمریکائیها علیه امارات و سعودی باز ‌گردد که مبتنی بر تلاش برای خروجِ سامانه‌های پدافندی آمریکایی از این دو کشور بوده؛ (احتمالا درخواست طرف اماراتی برای دریافت سامانه‌های پدافندی از روسها).

یک هفته بعد از تصمیم اوپک برای کاهش تولید نفت بن زاید، در میانه ی جنگ اوکراین به صدای بلند دارد می گوید که امارات «با همه» در ارتباط است.

دیپلماسی فعال شیخ محمد در ارتباط دو سویه با غرب و شرق!

۴- اعراب به نقطه ای رسیده اند که «احساس قدرت نسبی» می کنند و این احساس جدید با نوعی از «حس اعتماد به نفس» هم همراه شده به نحوی که گمان می کنند اکنون وقت آن است که پروژه های جدید و بزرگ را با «رقبای آمریکا» در منطقه آغاز کنیم. الان وقت مخابره پیام به واشنگتن است:
هی جو! ما هستیم، ولی از موضع قدرت.

۵- دنیا، دنیای قدرت است و در دنیای بشر همیشه ضعیف پایمال است؛ ولی چه نیکوست که اگر کسی قصد قوی شدن دارد، لااقل مقطعی یا مدت زمان مشخصی بتواند انرژی محدود خویش را از منازعه های داخلی و تقابلهای فرساینده خارجی دور نگه دارد. اعراب، در یک مقطع سی - چهل ساله در برابر آمریکا صبوری پیشه کردند تا بتوانند به «استقرار نسبی» و «توسعه مدرن» دست پیدا کنند و حال امروز، روزگار جدیدی است و احوال جدید!

پیام سفر شیخ محمد به غرب بسیار صریح تر‌ و تلخ تر از پیام سفر «عالیجناب شی» به ریاض بود.

وقتی کشوری در جایگاه مستحکم و در مسیر توسعه قرار گیرد، در میز بازی بزرگان، طرفِ حساب (و گفتگوی) «هر دو طرف» واقع می شود. نه اینکه تکه زمینی باشد افتاده در گوشه ای، که هیچ یک از طرفین جدی نگیرندش.

بله! باید قوی شد ولی برای قوی شدن، صبوری لازم است، و نه هر روز پنجه در صورت کسی کشیدن.

✅ @karkhone

سوسیالیسم ایدهٔ شکست خورده ای که هرگز نمی میرد

| کریستین نیمیتز

یکی از ویژگی های همیشگی رژیم های سوسیالیستی این است که برای پاسخ به شکست های اقتصادی به دنبال فردی برای قربانی کردن
می گردند؛ کسانی که مثلا خرابکار، جاسوس،محتکر، دلال و ضد انقلاب هستند. این رژیم ها توهمات خود را تعقیب می کنند آنها مجبور به انجام چنین کاری هستند؛ زیرا مشکلات اقتصادی تحت سوسیالیسم که هیچ وقت نمی تواند تقصیر خود سوسیالیسم باشد بنابراین باید شخصی وجود داشته باشد که از عمد در حال خراب کردن اقتصاد است.



پ.ن: این رو ما امروز دیدیم، شما هم ببینید امروز که قراره فردا تجربش کنیم.

✅ @karkhone

مثالی از مشکلات مداخله‌گرایی

سیاست‌گذاران خیرخواه دولتی با نیت خیر می‌خواهند در خرید شیر به خانواده‌های کم درآمد کمک کنند و یک سقف قیمت برای مقرون‌به‌صرفه کردن شیر گاو تعیین کنند. «سقف قیمت» یک دستور دولتی است و تعیین می‌کند در ازای فروش آن محصول حداکثر قیمت پولی که می‌توان «قانونا» دریافت کرد، چقدر است.
در هر حال تولیدکنندگان شیر در مقابل دستور دولت منفعل و کت‌بسته نیستند. آن‌ها رفتار خود را با سقف قیمت تعدیل و تنظیم می‌کنند و مقداری شیر را به بازار عرضه نمی‌کنند، تا قیمت شیر دوباره از سقف قیمت تعیین‌شده فراتر رود. این کاهش عرضه شیر در حالی رخ می‌دهد که آن شیر قبلا به اندازه کافی در دسترس همه مصرف‌کنندگان بود؛ از جمله همان خانواده‌های کم درآمد که قرار بود ذینفعان کنترل قیمت دولتی باشند. این همه داستان نیست؛ مصرف‌کنندگان در پاسخ به کاهش عرضه شیر به سراغ جایگزین‌های شیر نظیر شیرسویا و شیربادام می‌روند که موجب افزایش تقاضا و افزایش قیمت این کالاها خواهد شد و برای کم درآمدترین خانواده‌های جامعه، این کالاها بیش از پیش مقرون‌به‌صرفه نخواهند بود.
از این نقطه نظر، سیاست‌گذاران دولتی با یک تصمیم مواجه هستند. آن‌ها می‌توانند کنترل قیمت شیر گاو را حذف کنند که موجب می‌شود تا تولیدکنندگان در پاسخ به افزایش قیمت، شیر بیشتری به بازار روانه کنند و مقدار عرضه شیر افزایش یابد و یا می‌توانند مقررات بیشتری بر تولیدکنندگان وضع کنند. به عنوان مثال، آن‌ها می‌توانند در تلاشی برای مقرون‌به‌صرفه کردن جایگزین‌های شیر بر این کالاها نیز کنترل قیمتی وضع کنند. یا می‌توانند همزمان با کنترل قیمتی بر شیر تلاش کنند تولیدکنندگان را از طریق اعطای سوبسید به افزایش عرضه تشویق کنند. یا می‌توانند تولید شیر را با زور قوه قهریه مصادره کنند که طی آن دارایی‌های خصوصی به کنترل دولت در‌می‌آید.
مثال فوق یک طبع‌آزمایی فکری توسط لودویگ فون میزس برای نشان دادن مشکلات مداخله‌گرایی ارائه شد که به تلاش برای دستکاری فعالیت‌های اقتصادی برای همسوکردن آن‌ها با اهداف سیاست‌گذاران دولتی است تا رجحان‌های سیاست‌گذاران را به جای رجحان‌های کنش‌گران اقتصادی بنشاند. چنین برنامه‌ریزی‌هایی برای بخشی از کل فعالیت اقتصادی یا خرده برنامه‌ریزی‌ها، زاده فرآیند بازار نیست و نهایتا بن‌بست‌های اقتصادی شعاع مداخلات دولتی را بیشتر کرده و ناکارآمدی‌های آن را آشکارتر میسازد.


✅ @karkhone

تجارت، عامل پیشرفت اقتصادی

اساس تجارت، سود دوجانبه است. زمانی مردم با یک مبادله موافقت میکنند که انتظار دارند با آن، وضعشان بهتر شود. انگیزه دادوستد این است: «اگر کار خوبی برای من انجام دهید، من هم کار خوبی برای شما انجام خواهم داد» تجارت مولد است، زیرا به هر دو طرف معامله اجازه میدهد مقدار بیشتری از چیزی که درنظرشان مطلوب است، بدست آورند. در تجارت سه منبع عمده برای کسب منفعت وجود دارد:

1. تجارت، باعث میشود کالا از دست کسانی که ارزش کمتری برایش قائل‌اند، به کسانی منتقل شود که آن را ارزشمندتر میشمارند

در تجارت حتی باوجود اینکه هیچ تولیدی صورت نمیگیرد، ارزش بدست آمده از کالاها افزایش می‌یابد. وقتی کالاهای دست‌دوم در مغازه‌های سمساری یا در فروش اینترنتی دادوستد میشود، کمیت کالاهای در دسترس افزایش نیافته اما این دادوستدها، محصولات را بسوی مردمی که ارزش بیشتری برای آنها قائل‌اند حرکت میدهد‌. خریدار و فروشنده هر دو از مبادله نفع میبرند، درغیر این صورت هرگز مبادله‌ای صورت نمیگرفت‌

سلیقه، آگاهی و اهداف افراد بسیارمتفاوت است. کالایی که برای شخصی بی‌ارزش است شاید برای دیگری گرانبها باشد. کتاب تخصصی مهندسی الکترونیک برای کلکسیونر آثار هنری ارزشی ندارد، اما برای یک مهندس صدها دلار میارزد. درعوض، تابلوی نقاشی‌ای که یک مهندس علاقه‌ای به آن ندارد، شاید گمشده کلکسیونر آثار هنری باشد. مبادله اختیاری که کتاب الکترونیک را بسوی مهندس و نقاشی را بسوی کلکسیونر حرکت دهد، منفعت ناشی از هر دو کالا را افزایش میدهد. تنها مقدار کالا و خدمات تولیدشده در یک کشور ثروت ملت را تعیین نمیکند، بلکه چگونگی تخصیص این کالا و خدمات نیز مهم است

2. تجارت، افزایش میزان تولید و مصرف را امکانپذیر میکند، زیرا به هر یک از ما اجازه میدهد تا در کاری که آن را بهتر انجام میدهیم، متمرکزتر و تخصصیتر کار کنیم

وقتی مردم در تولید کالا یا خدمات بخصوصی با هزینه کمتر تخصص پیدا کنند، قادر خواهندبود این محصولات را به دیگران فروخته و از محل عواید فروش، کالا یا خدماتی خریداری کنند که خود قادر به تولید آن با هزینه پایین نیستند‌ بدین ترتیب مردمی که بصورت تخصصی به تولید میپردازند، بیش از آنچه به تنهایی ممکن است کالا و خدمات تولید خواهندکرد. ترکیب کالاهای تولیدی نیز متنوعتر و مرغوبتر خواهدشد. اقتصاددانان این اصل را قانون مزیت نسبی نامیده‌اند. این قانون همه‌جا کاربرد دارد: در مبادلات میان افراد، شرکتها، مناطق و ملل

اگر کسی میتواند و مایل است که محصولی را با هزینه کمتر(یادمان باشد که منظور از هزینه، هزینه‌ی فرصت از دست رفته‌ست) از آنچه برای شما امکان دارد، تولید کرده و با شما مبادله کند، عقل سلیم حکم میکند که مبادله را بپذیرید. آنگاه میتوانید وقت و منابعتان را برای تولید چیزهایی بکار گیرید که شما، تولیدکننده کم‌هزینه آن هستید. نتیجه این فرآیند آن است که تولید تخصصی، نسبت به اینکه افراد مجبور باشند مایحتاجشان را -که در تولیدش مزیت نسبی ندارند- خود تولید کنند، کم‌هزینه‌تر خواهدشد

برای مثال با اینکه بیشتر پزشکان، مشکلی در ثبت سوابق و تنظیم قرارملاقاتها ندارند، ولی به نفعشان است که یک منشی استخدام کنند. زمان مورد نیاز جهت منشی‌گری، زمانی است که میشود درعوض صرف ویزیت بیماران گردد. از آنجاکه صرف وقت برای ویزیت بیمار، ارزش به مراتب بیشتری دارد، هزینه‌ی فرصت از دست رفته برای پزشکی که خود منشی‌گری میکند، بسیار بالاست. اینطور است که استخدام منشی به نفع پزشک است‌ و خروجی بیشتری حاصل میگردد

3. مبادله داوطلبانه این امکان را برای شرکتها بوجود می‌آورد که با اتخاذ روشهای تولید انبوه، هزینه تولید هر واحد محصول را کاهش دهند

تجارت برای شرکتهای تجاری، فروش تولیداتشان در بازار وسیعی را ممکن میکند، بنابراین میتوانند برای تولید بیشتر برنامه‌ریزی و فرآیند تولید را طوری طراحی کنند که از اثر مقیاس بهره‌مند گردند. چنین فرآیندهایی به هزینه کمتر تولید به ازای هر واحد محصول و افزایش عظیم بازده هر کارگر منجر میشود

نیروهای بازار تولید را به سمت تولیدکنندگان کم‌هزینه‌تر سوق داده و از تولیدکنندگان پرهزینه دور میسازد درنتیجه تمایل حرکت بازارهای آزاد به سمتی است که تخصیص منابع، به حداکثرشدن ارزش، مقدار و تنوع کالاها و خدمات تولیدی منجر شود. تجارت برای اکثر ما، امکان مصرف مجموعه کالاهایی را مهیا میسازد که بسیارفراتر از چیزی است که ما قادر باشیم برای خود تولید کنیم

تصور کنید صرفنظر از چیزهایی نظیر کامپیوتر، تلویزیون، موبایل، ماشین‌لباسشویی و اتوموبیل چقدر دشوار است کسی فقط بخواهد خودش مسکن، پوشاک و خوراک خود را تامین کند؟ کشورهایی که موانعی را برای مبادله تحمیل میکنند -خواه داخلی یا بین‌المللی- توانایی شهروندانشان را در رسیدن به منفعت از راه تجارت و نیل به کامیابی در زندگی کاهش میدهند.

✅ @karkhone

ماجرای سرمایه‌گذاری حسین ثابت در کیش از زبان سیدحسین موسویان

با تمهیدات درست و جامع، امکان جذب صدها میلیارد دلار سرمایه ایرانی‌های خارج از کشور فراهم میشود. یکی از این تمهیدات مربوط به تامین چتر حمایتی و امنیت سرمایه‌ای است که به کشور منتقل میکنند.

یک نمونه سرمایه‌گذاری که بسیاری درکشور شاهد آن بودند، سرمایه‌گذاری آقای حسین ثابت برای هتل داریوش، پارک جنگلی و دلفیناریو درکیش بود. حدود سال ۱۳۷۱ او را به سفارت دعوت کردم. وقتی ملاقات کردیم رنگش پریده بود. گفتم چه شده؟ گفت شما بگویید که چه شده که برای اولین بار بعد از انقلاب سفیر ایران مرا دعوت کرده؟ خلاصه بعد از گفتگو نفس راحتی کشید. بعدا طی یک سفر دوروزه به جزایر قناری، از نزدیک سرمایه‌گذاری عظیم او که شامل ۸ هتل، رستورانهای متعدد، پارک جنگلی، استخرها و فروشگاههای متعدد و غیره بود، را ازنزدیک بازدید کردم و او را به سفر به ایران دعوت کردم. چون برای اولین باربعد از انقلاب به ایران سفر میکرد، خیلی نگران بود. متاسفانه دربدو ورود پاسپورت اورا درفرودگاه گرفتند و نیمه شب وحشت زده به من زنگ زد. دوروز طول کشید تا معلوم شد تشابه اسمی بوده است. چند روزی درایران بود و با تاثیر منفی بازگشت به آلمان و به دیدنم آمد. دفعه بعد خودم شخصا با ایشان رفتم به کیش ودرجلسات وی با آقای یزدان پناه مدیروقت کیش نشستم تا اینکه قرارداد سرمایه گذاریهای اولیه را امضاکرد و مستمرا حمایتش کردم تا سرمایه گذاریهایش کلید خورد. بعد از اجرای هتل داریوش و پارک جنگلی و دلفیناریو در چهار هتل دیگر کیش بنام هلیا، لاله، تماشا و پانیذ نیز سرمایه‌گذاری کرد که جمعا بالغ بر ۱۰۰ میلیون دلار سرمایه‌گذاری کرده بود.

سال ۱۳۹۴ بعد از سالهای طولانی بطور اتفاقی در هواپیما درمسیر تهران فرانکفورت یکدیگررادیدیم. گفت حدود ۱۰ سال عمرم را گذاشتم و نهایتا همه سرمایه‌گذاری هایم درایران را فروختم ورفتم چون جانم را به لبم رساندند. از وقتی وارد فرودگاه میشدم تا وقتی که به فرودگاه برمیگشتم، از من باج و رشوه میخواستند و...خلاصه دوساعتی درهواپیما درد دل کرد و آخرش هم گفت ضمنا از سازمانهای امنیتی و نظارتی سراغم آمدند وسوال میکردند آیا به آقای موسویان رشوه هم داده ای؟ چون عجیب و غریب از شما حمایت کرد و برای شما وقت گذاشت. من به آنها گفتم آقای موسویان جزء نادر افرادی بود که بیشترین حمایت را از من کرد و هیج توقعی از من نداشت و زمانیکه قبل از انقلاب پدر من خادم حرم امام رضا ع بود، پدراو از تجاربزرگ فرش کاشان بود و....
حالا چند درس از این یک نمونه سرمایه گذاری.

اول. درابتدا چنان ترسی از ایران داشت که برای ملافات با سفیر ایران آنهم درشهر بن آلمان هم رنگش پریده بود.
دوم. در بدو ورود پاسپورتش را گرفتند آنهم بی‌مورد.
سوم. بعد از ده سال که سرمایه گذاری‌هایش تحقق یافت، بلایی بر سرش آمد که ایران را ترک کرد و رفت.
چهارم. نه تنها ازمن برای جذب و حمایت از وی تشکر نشد بلکه عده‌ای دنبال پرونده سازی هم رفته بودند.
این یک نمونه مستند درمورد عدم حمایت و امنیت برای سرمایه‌گذاری یک ایرانی مقیم خارج. لذا باید سازوکارهای قانونی و اجرایی برای رفع این نقیصه‌ها تمهید شود.

✅ @karkhone

سندروم مرگ ناگهانی روسی

| الین گادفری


این فهرست کسانی است که نباید دلتان بخواهد جای آنها باشید: صاحب یک شرکت روسی بزرگ تولید سوسیس، مدیر اجرایی در صنعت گاز، سرویراستار مجله‌ای روسی، مدیر یک کشتی‌سازی روسی، رئیس یک تفریحگاه اسکی روسی، یک مسئول هوانوردی روس یا رئیس یک شرکت ساخت راه‌آهن. هر کسی که این شرایط را داشته باشد، نباید در هیچ کشوری و تقریباً در هیچ قاره‌ای، کنار پنجرۀ بازی بایستد.
طی آخر هفته، پاول آنتوف، مدیر شرکت سوسیس فوق الذکر، مردی که گفته می‌شود عدم علاقۀ خطرناکی نسبت به جنگ ولادیمیر پوتین علیه اوکراین نشان داده بود، در هتلی در هند مرده پیدا شد، فقط دو روز پس از اینکه یکی از همسفران روسش در همان هتل مرد. بنا بر گزارش‌ها آنتوف از پنجرۀ هتلش افتاده و مرده است. این میلیونر صنعت گوشت و دوست متوفی‌اش آخرین مواردی هستند که به فهرست مهیب قربانیان سندروم مرگ ناگهانی روسی اضافه شده‌اند، پدیده‌ای که جان تعداد زیادی از تجار، بوروکرات‌ها، الیگارش‌ها و خبرنگاران را گرفته است. حجم این مرگ‌ها– شامل پرتاب از پنجره، مسمومیت مشکوک، سکتۀ مشکوک و خودکشی‌های مشکوک – از لحاظ گوناگونی مرگ‌های غیرطبیعی می‌تواند به اندازۀ یک رمان روسی شود.
در سال 2022، بیش از 20 روس برجسته مرگ‌هایی مرموز، و در مواردی مهیب، داشته‌اند. جنازه‌های رهبران صنعت گاز، لئونید شالمان و الکساندر تیولاکوف، در اوایل سال همراه با یادداشت‌های خودکشی پیدا شدند. سپس، طی یک ماه، سه مدیر روس دیگر – واسیلی ملنیاکوف، ولادیسلاف آوایف و سرگی پروتسنیا – را همراه همسران و کودکانشان مرده یافتند، در خودکشی‌هایی که به وضوح قتل بودند. در ماه مه، مقامات روس جسد مالک تفریحگاه اسکی سوچی، آندری کروکوفسکی، را ته یک دره یافتند؛ یک هفته بعد، الکساندر سابوتین، مدیر یک شرکت گاز، در خانه‌ای متعلق به یک شمن روس مرد، پس از اینکه ظاهراً مسموم شده بود.
این فهرست ادامه دارد. در ژوئیه، مدیر شرکت انرژی، یوری وارانوف، در استخر شنای خانه‌اش در حومۀ سنت پترزبورگ پیدا شد، با گلوله‌ای در سرش. به گتسبی اثر نوا فکر کنید. در ماه اوت، دن راپاپورت، منتقد زادۀ لاتویای پوتین، ظاهراً از پنجرۀ آپارتمانش در واشنگتن دی سی، در2کیلومتری کاخ سفید افتاد – درست پیش از اینکه راویل ماگانوف، رئیس یک شرکت نفت روسی از یک پنجرۀ طبقۀ ششم در مسکو بیفتد. قبل‌تر در همین ماه، رئیس یک شرکت آی تی، گرگوری کوچنوف از بالکنی افتاد. ده روز پیش، در ریورای فرانسه، یک غول املاک و مستغلات روس از پلکان بلندی افتاد.
باید تصریح کنم که تمام این مرگ‌ها امسال {2022} اتفاق افتاده‌اند.
شاید کسی بگوید با توجه به امید به زندگی بسیار پایین روس‌ها و نرخ الکی بودنشان، دست کم بعضی از این مرگ‌ها طبیعی یا تصادفی است. صرفاً به این دلیل که کسی روس است، اتفاقی از یک پنجرۀ طبقۀ بالا نمی‌افتد. بعضی وقت‌ها، آدم‌ها خودشان را می‌کشند – و نرخ خودکشی در میان مردان روس از بالاترین نرخ‌های جهان است. برای ادوارد لوتواک، مورخ و کارشناس استراتژی نظامی، دست کم بخشی از ماجرا از این قرار است: شیوع یأس گسترده میان نخبگان متصل و دارای امتیاز روس. او به من گفت «تصور کنید وقتی کشوری جهانی شده را تحریم می‌کنند چه اتفاقی می‌افتد. بعضی خودکشی می‌کنند.» اما تکثیر زیاد این مرگ‌های بی‌موقع نگاه دقیق‌تری را می‌طلبد.
هر چه که باشد، کرملین از این کارها می‌کند. این پدیده پیشینه‌ای دارد. در سال 2020، مأموران روس، منتقد پوتین، الکسی ناوالنی را با عامل اعصاب مسموم کردند – اما نمرد؛ یک دهه قبل، در تلاشی مشابه در مورد مأمور امنیتی و پناهنده، الکساندر لیتویننکو، موفق شدند. در سال 2004، وقتی در انتخابات ریاست‌جمهوری اوکراین، ویکتور یوشاچنکو علیه رقیبش کاندید شد که از حمایت کرملین برخوردار بود، با دیوکسین مسموم شد و از ریخت افتاد. سی سال پیش، سرویس امنیتی بلغارستان، ظاهراً به کمک کا گ ب شوروی، روی پل واترلو لندن دگراندیشی به نام گئورگی مارکوف را با نوک رایسینی یک چتر زخمی کرد. لوتواک به من گفت مأموران روس معمولاً «سراغ سمی‌ترین می‌روند. کسانی که به دلایل تجاری آدم می‌کشند با دیدن {روش‌های}شان می‌خندند.»

ادامه مطلب

✅ @karkhone

موسیو لئون‌تیه وزیر مالیه حالیه فرانسه روزی به حضور آمد، آدم بسیار قابلی است، خیلی صحبت شد از وضع مالیات گرفتن از رعیت سؤال كردم، چیزها گفت كه حیرت كردم، با اینكه اسم آزادی به خودشان گذاشته‌اند از همه مقیدتر هستند و در حقیقت زیر زنجیر هستند. مثلاً هركس در شهر خانه دارد باید سالی مبلغی مالیات بدهد، به این معنی كه می‌سنجند این خانه را اگر اجاره بدهند سالی چه مبلغ است اگر قابل اجاره صد تومان است بیست تومان باید به دولت بدهد، هزار تومان صد تومان و همچنین. هر كس سگ دارد باید پول بدهد، هركس گربه نگاه بدارد مالیات گربه را باید بدهد، اسب كالسكه، هر چیزی كه شخص دارد باید یک مالیات علی‌حده به اسم آن شی بدهد.

روزنامه‌ی خاطرات ناصرالدين‌شاه در سفر دوم فرنگستان

✅ @karkhone

این گاز بی‌صاحاب

سئوال: مالک گاز ایران، یعنی گازی که از مخازن زیرزمینی گاز کشورمان استخراج می‌شود، کیست؟

جواب خواهید داد: "مردم ایران!"
خوب، برای چیزی که می‌خواهم بگویم فرق نمی‌کند مالک این گاز طبیعی کیست! همین که مالکان آن و سهم مالکیت هر کس مشخص باشد، تقریباً همه‌ی آن چیزی که می‌گویم همین خواهد بود. پس فعلاً می‌توانید فرض را بر این بگذارید که مالکیت واقعی این مخازن‌ گاز طبیعی به همه‌ی ایرانیان به صورت علی‌السویه (سهام مساوی) تعلق یافته بود (و نه فقط به صورت اسمی).

در این صورت (یعنی مالکیت واقعی و مشخص):

۱- سهامداران خود مستقلاً تصمیم می‌گرفتند چگونه صنایع و چاه‌های گاز اداره شوند، و چه کسانی را به اداره‌ی آن بگمارند و چگونه در آن سرمایه‌گذاری کنند.

۲- سود فروش گاز مطابق سهام هر سهامدار، با همان ارزی که گاز فروش رفته بود (مثلاً دلار)، به او پرداخت می‌شد (اینجا فرض آن است که سهام همه‌ی ایرانیان برابر است). دولت فقط می‌توانست از این سود مالیات بگیرد، و نه بیشتر!

۳--مسلماً سهامداران گاز را به بالاترین قیمت ممکن به مشتریان می‌فروختند! اگر مشتری خارجی مبلغ بالاتری می‌داد، اکثر قریب به اتفاق گاز را به او می‌فروختند و بنابراین قیمت گاز در داخل هم نزدیک به قیمت خارجی می‌شد، بدون آنکه نارضایتی ایجاد شود (چون قیمت بالاتر یعنی سود بیشتر برای هر ایرانی).

۴- همه‌ی مردم و شرکت‌ها و صنایع (و حتی ادارات دولتی) به خاطر بالا رفتن قیمت گاز، مجبور می‌شدند مصرف خود را بهینه کنند، و مصرف گاز در کشور تا حد بسیار زیادی کاهش پیدا می‌کرد، و الان با مشکل کمبود گاز مواجه نبودیم! هیچ‌کس هم از "مصرف بی‌رویه‌ی گاز" توسط فلان شخص یا اداره یا شرکت نگران‌ نبود. همه چیز هم عادلانه‌تر بود و هم کارآمدتر!


بعضی وقت‌ها، حل بعضی مشکلات از طریقِ ساده‌ترین و سرراست‌ترین راه است. اصل مالکیت و حق اختیار شخص روی مالش از قدیمی‌ترین اصول بشر بوده، و برای آن احتیاج نه به نخبگان است و نه به اقتصاددانان!

ولی نه! اصلاً و ابداً صحبت از چنین چیزهای زشت و قبیح و شنیعی را نکنید! مگر می‌شود اختیار چیزی را دست مردم سپرد؟!! گاز باید در دست دولت و بوروکرات‌های آن باشد تا آن را به عنوان رشوه با قیمت پایین به مردم بدهد، در عوض اینکه مردم فراموش کنند یا به روی خودشان نیاورند که دولت چه قدر در عرصه‌های مختلف بد و احمقانه عمل کرده است. در ضمن دولت می‌تواند بر سر مردم برای دادن این "صدقه" منت هم بگذارد! هر زمستان هم بیش از پیش با آلودگی مازوت خفه‌مان کند!

✅ @karkhone

سراب خودروی با کیفیت خارجی با همان قیمت خودروی بی‌کیفیت داخلی

حتما زیاد شنیده‌اید و خوانده‌اید که عده‌ای ماشین‌های مدل روز خارجی به قیمت‌های زیر 20هزار دلار را لیست و با نرخ دلار آزاد به ریال تبدیل می‌کنند و نتیجه می‌گیرند که اگر واردات خودرو آزاد شود مردم می‌توانند با همان پولی که ماشین‌های بی‌کیفیت داخلی را می‌خرند، ماشین‌های خارجی مدل روز بسیار با کیفیت‌تر را تهیه کنند.

اما بنظر می‌رسد این حساب و کتاب‌شان یک باگ اساسی دارد که به آن توجه نمی‌شود.


اولا این را در نظر بگیرید که وقتی برای ماشین بی‌کیفیت داخلی حدود 5میلیون تقاضای ثبت‌نامی داریم، قاعدتا با وارد شدن ماشین خارجی همین تقاضا برای آنها نیز وجود خواهد داشت.

پس اگر واردات به تعداد محدود اعلامی (100هزار دستگاه) انجام شود، حتی با صفر در نظر گرفتن تعرفه گمرک، یا قیمت‌شان بخاطر تقاضای میلیونی، تا چند برابر بالا می‌رود و یا در صورت عدم افزایش قیمت، چاره‌ای نمی‌ماند که با قرعه‌کشی این 100هزار دستگاه را بین چند میلیون متقاضی توزیع کنند.

ثانیا اگر تمام محدودیت‌های وارداتی برای خودرو برداشته شود و‌ هر کس هر تعداد که خواست خودرو وارد کند آنگاه چه اتفاقی می‌افتد؟

در اینصورت حداقل یک میلیون خودروی وارداتی نیاز است تا به عطش بازار پاسخ بدهد و این یعنی افزایش تقاضای ارز به میزان حداقل 15میلیارد دلار که به جهش سنگین قیمت ارز آزاد تا 200هزار تومان می‌انجامد!

اینکه برخی افراد می‌گویند محل تامین ارز برای خودروی وارداتی از منابع شخصی افراد در داخل و خارج کشور است و ربطی به منابع ارزی دولت ندارد و افراد بصورت ریالی وارد می‌کنند، این یک حرف کاملا غلط است که از عدم درک تراز تجاری در یک اقتصاد بسته، ناشی می‌شود، زیرا فردی که با ارز خودش، خودرو وارد می‌کند تبعا بعد از فروش ریالی آن خودرو در داخل، دوباره اقدام به تبدیل ریال به دلار در بازار آزاد ارزی خواهد کرد (به همان دلیلی که قبلا دلار نگاه داشته) و با توجه به حجم پایین بازار آزاد دلار و ممانعت دولت از افزایش صادرات، این مقدار تقاضای سنگین باعث افرایش نرخ دلار آزاد تا حتی 200هزار تومان خواهد شد.

اما اگر تامین این 15میلیارد دلار از طریق سامانه نیما که حجم کل مبادلات سالانه آن حدود 60میلیارد دلار است، صورت پذیرد، آنگاه نرخ تثبیتی در این سامانه باید حدود 40هزار تومان تعیین شود که بخاطر سیاست تثبیت کالاهای اساسی عملا امکان‌پذیر نیست.

بنابراین آرزوی سوار شدن خودروی با کیفیت خارجی با هزینه مشابه خودروی داخلی یک سراب است که بخاطر کنترل نرخ ارز و محدودیت واردات شکل گرفته و عملا امکان‌پذیر نیست و با آزادسازی واردات، قیمت ریالی آن با تعدیل نرخ ارز، به چند برابر مقدار فعلی خواهد رسید.
مگر اینکه کشور، ناگهان میلیاردها دلار درامد اضافه ارزی پیدا کند تا بتواند چنین چیزی را جامه عمل بپوشاند و این اتفاق در اقتصادی که با قیمت‌گذاری دستوری به صلابه کشیده شده و صنعت و تولید آن روز به روز بیشتر آب می‌رود امکان پذیر نیست.

✅ @karkhone

داستان زمستان سخت

| آرش رئیسی‌نژاد

"راس لافان" بزرگترین بندر مصنوعی جهان با مساحت ۴۵۰۰ هکتار و بزرگترین پایانه صادرات ال‌ان‌جی جهان در قطر است. قطر ۲۵ تریلیون مترمکعب ذخایر گاز (١۳ درصد از کل ذخایر جهان) را دارد. ۲۰ درصد از صادرات گاز قطر از خط لوله دلفین به امارات و عمان انجام می‌شود.

این همه داستان نیست! دوحه گاز خود را به شرق صادر می‌کند و چین قرارداد ۶۰ میلیارد دلاری با قطر امضا کرد. اروپا نیز ۲۹ میلیارد دلار در اَبَرپروژه توسعه میدان گنبد شمالی و افزایش ظرفیت صادرات ال‌ان‌جی به ۱۲۶ میلیون تن سرمایه‌گذاری کرده. توتال، شل و اکسون‌موبیل هرکدام ۶.۲۵ درصد و انی و کونوکو هرکدام ۳ درصد در اختیار دارند.

روسیه اما خطوط لوله را برای صادرات گاز خود برگزید‌؛ خطوطی که اهمیت ژئوپلتیک انرژی در رقابت قدرت‌های بزرگ را نشان داد: کاربرد هوشمندانه خطوط لوله انرژی برای دستیابی به اهداف ژئوپلتیک. نه تنها اروپا٬ بلکه چین بازار اصلی گاز روسیه بوده و اکنون نیز سودای فتح بازار بزرگ هند را دارد.

در منطقه نیز جمهوری آذربایجان با راه‌اندازی کریدور جنوبی انـرژی به طول ۳۵۰۰ کیلومتر نقش مهمی در ژئوپلتیک انرژی بازی‌ خواهد‌ کرد. این کریدور ميدان شا‌ه‌دنيز را به اروپا از شبکه خط لوله گاز جنوبیSCP خط لوله نفت باكو-تفليس-ارزروم TBE ترنس-آناتولی TANAP و ترنس-آدریاتیک TAP منتقل می‌كند.

اسرائیل ۴۱۳ میلیارد متر مکعب گاز دارد. در ۲۰۱۹ میدان‌ گازی لویاتان با کمک روسیه آغاز بکار‌ کرد به‌گونه‌ای که اسرائیل را تا ۴۰ سال آینده تامین می‌کند. تل‌آویو می‌تواند با راه‌اندازی خط لوله EastMed بطول ۱۹۰۰ کیلومتر تا سال ۲۰۲۵ گاز به اروپا ‌‌صادر‌ کرده و در ژئوپلتیک انرژی قدرتنمایی‌ کند.

تا پیش از هجوم مسکو به اوکراین، بسیاری از کشورهای اروپایی نیاز انرژی خود را از روسیه فراهم‌ می‌کردند. گرچه جنگ زیان هنگفتی به اروپا وارد کرده، رهبران این قاره اما نیک آموخته‌اند که برای پیروزی در ژئوپلتیک نوین انرژی باید به انرژی‌های تجدیدپذیر، فناوری نوین و کاربرد ESG روی آورد.

در ایران اما سیاست‌ نادرست به ناترازی انرژی و کسری گاز در زمستان، روزانه ۲۴۰ میلیون‌ متر مکعب، همراه با فاجعه زیست‌بومی و مازوت‌سوزی گسترده در نیروگاه‌ها شده. همچنین سالانه ۱۸ میلیاردمترمکعب گاز (۱۵ میلیارد دلار) از مشعل‌سوزی‌ و ۹ میلیارد‌ متر مکعب به‌خاطر فرسودگی شبکه و تجهیزات هدر می‌رود.

مهم‌تر اما بحران پارس جنوبی است که وارد نیمه‌ دوم عمر خود شده و هر سال ۱۰ میلیارد متر مکعب از تولید آن کاسته می‌شود. کشور سالانه ۳ میلیارد دلار تزریق سرمایه کرده ولی برای نوسازی حکمرانی انرژی نیازمند سرمایه‌گذاری سالانه دستکم ۲۰ میلیارد دلار است؛ امری که در شرایط تحریم امکانپذیر نیست.

ناترازی انرژی اما باعث شده که کشور فاقد خط لوله گاز صادراتی استراتژیک، بجز ایران-ترکیه، باشد. کشور ۹۲ درصد گاز تولیدی را به بازار داخلی و ۸ درصد را صادر می‌کند. اما بدلیل یارانه‌های پنهان انرژی و اختلاف قیمت گاز در داخل و خارج، درآمد ایران از صادرات دو برابر درآمد از فروش داخلی آن است.

ابلهانه‌ است که بحران انرژی اروپا را پیروزی دانست چرا که کشور، گازی برای صادرات ندارد. ایران بر دریایی از گاز‌ نشسته‌ اما با سیاست کنونی در ژئوپلتیک انرژی نابود‌ شده! بارها از روندهای نوین ژئوپلتیکی گفته‌ شد اما شنیده‌ نشد. تا آنگاه که زمستان سخت آمد اما برای ایران بسیار سخت‌تر آمد!

✅ @karkhone

«منظور احمد» و آنها که اقتصاددان نیستند: نگاهی به راهبرد جدید تجاری پاکستان

دقیقا یک هفته پیش، دوشنبه ۳ ژانویه، در پاکستان «شورای امنیت ملی»، به ریاست «محمد شهباز شریف» نخست وزیر، اعضاء کابینه، رئیس کمیته ستاد مشترک و روسای سرویس‌های اطلاعاتی تصمیم گرفت تا راهبرد جایگزینی واردات را به عنوان گامی در جهت تقویت اقتصاد کشور ابلاغ کند. در بیانیه این شورا چنین آمده است که «امنیت همه جانبه ملی حول محور امنیت اقتصادی می‌چرخد و حاکمیت و عزت بدون خودکفایی و استقلال اقتصادی تضعیف خواهد شد. به منظور تقویت اقتصاد، کمیته بر روی برداشتن گام‌های مشخصی شامل منطقی‌سازی واردات و جلوگیری از خروج غیرقانونی ارز و تجارت حواله توافق کرد»

«منظور احمد» پاکستانی، که سال‌ها سفیر این کشور در سازمان تجارت جهانی، سرپرست تیم مذاکراتی پاکستان در فرایند الحاق و تسهیل تجاری و رهبر مذاکرات تجاری پاکستان در نشست‌های متعدد بوده و در کارنامه خود مدیریت در سطوح بالای سازمان غذا و کشاورزی ملل متحد و معاون ریاست سازمان جهانی گمرک را نیز دارد، پس از این تصمیم از همه بیشتر ناامید و عصبانی بود. یادداشت امروز او در روزنامه «تریبون» پاکستان انعکاس درد و خرد او است.

یادداشت: " از آنجایی که هیچ یک از اعضای این شورا اقتصاددان نیستند، نمی‌دانند که سیاست‌های جایگزینی واردات همیشه منجر به «سوگیری ضد صادراتی» (۱) جریان تجاری می‌شود و چنین سیاست‌هایی هرگز در هیچ کشوری جواب نداده است. «محمد اسحاق‌دار»، وزیر دارایی فعلی، در گذشته (که وزیر صنایع و وزیر بازرگانی بود)، چنین نگاهی داشت، اما خیلی زود نتایج منفی آن را دید. آزمایش نسخه مشابه، نتایج مشابه‌ای نیز خواهد داشت.

کافی است به تمایز نتایج اتخاذ دو استراتژی تجاری متفاوت در دو کشور شیلی و آرژانتین با شرایط اولیه مشابه نگاه کنیم. شیلی رشد صادرات-محور و آرژانتین جایگزینی واردات را برگزید. «رائول پربیش»، اقتصاددان معروف آرژانتینی، از سیاست‌های جایگزینی واردات حمایت می‌کرد، در حالی که اقتصاددان شیلیایی معروف به «پسران شیکاگو» (۲)، از دهه ۱۹۷۰ مارپیچ رو به رشد اقتصادی شیلی به پشتیبانی صادرات را طراحی کردند. حال ۵۰ سال گذشته و می‌توانیم نتایج را با هم مقایسه کنیم. آرژانتین، یکی از ثروتمندترین کشورها قبل از شروع مسیر جایگزینی واردات، اکنون در مشکلات اقتصادی عمیقی فرو رفته است. ۲۲ بار به صندوق بین‌المللی پول مراجعه کرده و در سال ۲۰۱۸، ۴۰ میلیارد دلار و در سال ۲۰۲۲، ۴۴ میلیارد دلار دیگر برای انجام تعهدات خود وام گرفته است. در آن سوی دیگر، همسایه‌ این کشور، شیلی، که زمانی کشوری نسبتا فقیر و تورم آن در سال ۱۹۷۴ به ۶۰۰ درصد رسیده بود، اکنون یکی از مرفه‌ترین کشورهای آمریکای لاتین شده است.

به طور مشابه، هند و پاکستان از زمان استقلال سیاست‌های جایگزینی واردات را دنبال کرده‌اند و هند نسبت به پاکستان سطوح حمایت بالاتری داشت. در اواخر دهه ۱۹۸۰، هر دو کشور با کسری تجاری شدیدی مواجه و مجبور شدند از صندوق بین المللی پول وام بگیرند. در مقابل، صندوق بر این دو کشور بابت باز کردن اقتصادشان فشار می‌آورد که نتیجتا هر دو کشور آزادسازی را از سال ۱۹۹۰ به بعد آغاز کردند. اقتصاد هند در این زمینه روند پایداری به خود گرفت. تا سال ۲۰۰۸، هند توانسته بود متوسط نرخ تعرفه واردات (اقلام غیرکشاورزی) خود را به ۱۰ درصد کاهش دهد. با تعرفه‌های پایین‌تر، این کشور موفق شد اقتصاد خود را در سطح جهانی متنوع‌تر و یکپارچه‌تر کند. در سال ۱۹۹۱، رشد صادرات ۲۳ میلیارد دلاری هند آغاز شد و امروز در پایان سال ۲۰۲۲ شاهد صادرات ۶۶۰ میلیارد دلاری این کشور هستیم (صادرات کالایی ۵۴۶ و صادرات خدمات ۱۱۴ میلیارد دلار).

اما از آن سو، روند آزادسازی پاکستان همیشه دو قدم به جلو و یک قدم به عقب بوده است. پس از یک دوره کوتاه آزادسازی سریع، از سال ۱۹۹۷ تا ۲۰۰۲، صادرات کالا و خدمات پاکستان به طور متوسط سالانه حدود ۱۵ درصد رشد کرد و از ۱۰ میلیارد دلار در سال ۲۰۰۱ به ۲۰ میلیارد دلار در سال ۲۰۰۷ رسید. با این حال، سال ۲۰۰۸ این روند معکوس شد و از این سال به بعد با وضع تعرفه‌‌ها و موانع قانونی بیشتر، رشد صادرات پاکستان به محاق رفت.

(۱) Anti-Export Bias = سوگیری ضد صادراتی
(۲) Chicago Boys: پسران شیکاگو
آنها گروهی از اقتصاددانان شیلیایی طرفدار دکترین شوک بودند که در گروه اقتصاد دانشگاه شیکاگو زیر نظر «میلتون فریدمن» تحصیل و بین سال‌های ۱۹۷۳ تا ۱۹۹۰ در دوره «پینوشه» به مناصب بالای دولتی رسیدند.


ادامه مطلب

✅ @karkhone

لکن از اونجایی که هیچ مجله‌ای از صفحه 76 شروع نشده ما هم بر آن شدیم که شروع کنیم در حد و اندازه خودمان تا دیگه اگر همه گفتن ارز بره بالا صادرات زیاد میشه بدونیم نظر بازرگان اصلی چیه؟
اگر صدا و سیما کارآفرین نشونمون داد بتونیم سره رو از ناسره‌اش تشخیص بدیم چون به هر حال از تهیه کننده کار خیلی انتظار نمیره همه رو بشناسه که. میره؟
اگر کسی به اسم بخش خصوصی پایی رو کج گذاشت بدونیم و به ایّ نحوا همونقدری که میکفرون میزاریم جلوی همه، تاکید میکنیم همه‌ی همه یکمی هم این تریبون رو بدیم به صنعتگران و بازرگانان تا صدای اونها رو هم وسط این بلوای بقیه بشنویم.
خلاصه که به راه بادیه رفتن رو به از نشستن باطل دیدیم تا سیه روی کنیم هر که در او غش باشد.
#زینال

نه هر که طَرْفِ کُلَه کج نهاد و تُند نشست
کلاه داری و آیینِ سروری داند
غلامِ همتِ آن رندِ عافیت سوزم
که در گداصفتی کیمیاگری داند

✅ @karkhone

محتوای خوب بشنویم

در این اپیزود داستان یک فعال اقتصادی را خواهیم گفت که خودش و پسرش کارهای بسیار زیادی برای ایران کرده‌اند کسی که هم ضراب بوده و هم امین و ناصرالدین شاه به او لقب امین الضرب را اعطا کرده.
امین الضرب نماد یک آدم مسئول و فعال در یک عصر ناامیدی است، کسی که در سرنوشت خودش و کشورش منفعل نبوده، پایه گذاری اتاق بازرگانی، بانک ملی، صنعت برق و…. بخشی از فعالیت‌های این بزرگ‌مرد اقتصادی است.

https://castbox.fm/vd/555950058

✅ @karkhone

بعضی ریال دیجیتال یا به طور کلی CBDC رو با روش‌های پرداخت الکترونیکی موجود مقایسه می‌کنن و نتایجی می‌گیرن که غلطه. ریال دیجیتال شکل دیگری از خود پوله و نه روش پرداخت. برای درک صحیح ریال دیجیتال رو اسکناسی فرض کنید که قابل برنامه‌ریزیه. اما درک صحیح این موضوع چه اهمیتی داره؟

اسکناسی رو تصور کنید که به واسطه استفاده از توکن دیجیتال متمرکز (بیتکوین غیرمتمرکز است) به جای کاغذ تک به تک قابل برنامه‌ریزیه به این صورت که در جیب یا کیف شما می‌تونه توسط رگولاتور مربوطه فریز یا حتی Burn بشه. اسکناسی رو تصور کنید که خودش در دستان شماست اما قدرت آن خیر.

ریال دیجیتالی که در کیف پول شخصی شما نگهداری بشه معادل اسکناس یا مسکوک (پول به شکل سکه) است که در جیب، کیف، قلک یا گاوصندوق شماست بنابراین متصل به هیچ حساب بانکی نیست. اما اسکناس و مسکوک به عنوان تنها جزء نقدینگی خارج از بانک‌ها چه اهمیتی داره؟

نقدینگی در اقتصاد دو جزء داره:
۱- پول ۲- شبه‌پول
پول جزئی از نقدینگی است که قابلیت نقدشوندگی بالایی داره و به عبارتی در بانک Lock نیست و در هر لحظه قابل برداشت یا خرج شدنه. پول نقد به شکل اسکناس یا سکه در دست مردم یا حساب‌های جاری و همچنین حساب‌های سپرده کوتاه‌مدت از این نوعه.

شبه‌پول جزئی از نقدینگی است که به راحتی و به سرعت برای برداشت یا خرج شدن در دسترس نیست و به عبارتی نقدشوندگی کمی داره. حساب‌های سپرده بلندمدت که نقدینگی شما برای مدت مشخص قفل می‌شه از این نوع هستند. اما درک این دو جزء نقدینگی چه اهمیتی داره؟

هرچقدر امید به بهبود شرایط اقتصادی در یک جامعه کم‌تر بشه و انتظارات تورمی مردم وضعیت خوبی نداشته باشه سهم پول از کل نقدینگی افزایش پیدا می‌کنه و برعکس هرچقدر انتظار بهبود شرایط تورمی در مردم افزایش پیدا کنه سهم شبه‌پول از نقدینگی افزایش پیدا می‌کنه.

به زبان ساده هرچقدر اوضاع خراب‌تر باشه، ترجیح مردم اینه که پول پرقدرت که نقدشوندگی بیشتری داره رو در اختیار داشته باشن. پرقدرت‌ترین شکل پول فیات اسکناسه چون تنها جزء نقدینگیه که خارج از سیستم بانکیه. بنابراین بررسی تغییرات نسبت پول و شبه‌پول از کل نقدینگی در یک اقتصاد مهمه.

در ایران طبق آخرین آمار بانک مرکزی سهم پول از کل نقدینگی رو به افزایشه و در بالاترین میزان خودش در ۱۰ سال اخیر قرار گرفته. این یعنی مردم در حال حاضر انتظار بهبود در وضعیت تورمی اقتصاد رو ندارند. این یعنی مردم ترجیح می‌دن پولشون تو بانک نباشه که البته این خودش تورم‌زاست. اما راهکار اصلی بیرون رفتن از این حلقه بی‌پایان تورم و بی‌ارزش شدن پول، توقف چاپ بی‌انتهای پول و تعریف Hard-cap برای اونه.

تغییرات سهم پول و شبه‌پول از کل نقدینگی در شرایط تورمی نشون میده شکل پول و نحوه‌ توزیع قدرت در اون، زمانی که شرایط اقتصادی جالب نیست و یا اعتماد به سیستم بانکی از بین رفته برای مردم مهمه و بانک‌های مرکزی و به طور کلی ساختارهای مالی متمرکز تمامیت‌خواه این رو به خوبی می‌دونن.

پول از نگاه ترازنامه‌ای بدهی بانک مرکزی به مردمه. بانک‌های مرکزی سال‌هاست تلاش می‌کنند پول پرقدرت (اسکناس) از دستان مردم جمع بشه چون بعد از چاپ امکان کنترلش رو ندارند.
ترویج روش‌های پرداخت الکترونیکی به همین دلیل بوده که پول پرقدرت از دستان مردم جمع بشه و به بانک‌ها بیاد.

بدهکاری رو تصور کنید که می‌خواهد اختیار سند بدهی خودش که در دست شماست را هم داشته باشه. پول سند بدهی بانک‌های مرکزی به مردمه و بانک‌های مرکزی نمی‌خواهند بپذیرند که مشکل اصلی نامحدود بودن امکان چاپ پول توسط آن‌هاست نه شکل پول که کاغذی باشد یا توکن دیجیتال.

با این توضیحات، ترویج CBDC از دیدگاه من دو پیامد قابل تامل دارد:

۱- با ترویج CBDC بانک‌های مرکزی روی اندک جزء نقدینگی که در حال حاضر خارج از سیستم بانکی است یعنی پول نقد و اسکناس هم کنترل خواهند داشت. در مقابل انتظارات مردم از نقدشوندگی پول در مقایسه با شبه‌پول هم تغییر می‌کنه. هر چند این بخش از نقدینگی در حال حاضر سهم کمی از کل نقدینگی داره اما همچنان تاثیرگذاره.

۲- با CBDC نقش بانک‌های تجاری که کمی از تمرکز قدرت در راس ساختار پولی رو کم کرده بودند کمرنگ خواهد شد. هرچند بانک‌های تجاری خودشون در خلق پول نقش داشتند اما به دلایل منافع خصوصی قطعا در تصمیمات و سیاست‌های پولی تاثیرگذار بودند و قطعا تعدد بازیگرها تعادل بهتری ایجاد می‌کرد.

اجرای CBDC به معنی واگذاری تمام قدرت پول به بانک مرکزی است. همون نهادی که با ساختار غلط خود بی‌حساب پول چاپ می‌کنه و از مردم با تورم مالیات می‌گیره. همونی که در آمارش سپرده‌های کوتاه مدت که در لحظه قابل برداشت هستند رو شبه‌پول در نظر می‌گیره تا سهم پول از نقدینگی رو کم نشون بده.

از آنجایی که ریال دیجیتال فعلا در حد طرح است و هنوز قانون نشده، امیدوارم این نکات مدنظر قرار بگیره.

✅ @karkhone

سرما و فراموشی

| حسین رجب‌پور

سال 1387 بود، تازه دانشجوی ارشد شده بودم و راه یافته به دانشگاه علامه ای که اساتید باسابقه اش در حال بازنشسته شدن بودند. مسئله ای که موجب شد محضر دکتر صادقی تهرانی، که از مشهد با او آشنا شده بودم، را نتوانم تجربه کنم. به هر حال در ترم دوم، شاگرد کلاس توسعه دکتر ستاریفر شدم که سابقه ریاست سازمان برنامه و بودجه در دولت قبل را داشت و البته او هم سال بعد بازنشست شد!

در زمستان آن ترم خبرهایی از افتتاح یک فاز پارس جنوبی در رسانه ها مطرح شد. از دکتر درباره تعداد فازهای پارس جنوبی پرسیدم و بحث به اینجا کشید که مطالعات آنها در ابتدای دهه 1380 در سازمان برنامه نشان می‌داده که حد تولید در حدود 450 میلیون مترمکعب بوده در حالی که مصرف در دوره پیک در حدود 500 میلیون مترمکعب (اعداد دقیق خاطرم نیست) بوده است، برنامه‌ریزی آن‌ها این بوده که با تداوم سرمایه‌گذاری‌ها تا سال 1387 به این میزان تولید برسند، این درحالی است که روی کار آمدن احمدی‌نژاد در سال 84 همه چیز را عوض کرده بود.
از یک طرف، طرح بحث هلوکاست توسط رئیس جمهور وقت، خروج ژاپنی‌ها از پروژه پارس جنوبی و تعویق افتتاح فازهای این طرح و عدم افزایش ظرفیت تولید را در پی داشت و از طرف دیگر، سفرهای استانی رئیس جمهور و مطرح کردن بحث گازرسانی به روستاها، حد پیک مصرف را به حدود 550 میلیون مترمکعب رسانده بود، این کسری تولید و مصرف بیکباره در زمستان 86 که آن‌ هم زمستان سخت و سردی بود، خود را نشان داد و گاز بسیاری مناطق قطع شد.

دکتر توضیح‌اش را اینطور تکمیل کرد که در پاسخ به کمبود گاز، احمدی‌نژاد خواستار باز کردن آب پشت سدها و تولید برق از نیروگاه‌های آبی و انتقال گاز نیروگاه‌ها برای مصارف خانگی شد و در نتیجه آن،سال بعد یعنی تابستان سال 1387 با قطعی برق مواجه شدیم!

اکنون نیز که باز زمستان سخت فرا رسیده و البته به‌جای اروپا ما شاهد آن بودیم، خبرهایی می‌رسد که شرکت ذخیره‌سازی گاز در همان سال 1386 تشکیل شده و تلاشی بوده است برای مدیریت توزیع گاز در زمان پیک مصرف. اما این تدبیر هم به سد خصوصی‌سازی خورده است و در قالب واگذاری شرکت‌ها، از سال 90 در لیست واگذاری قرار گرفته و تا سال 95 کاملاً واگذار شده است و مثل بسیاری دیگر از شرکت‌های خصوصی‌شده امروز نه از تاک، نشان هست، نه از تاک‌نشان!

مقایسه این دو زمستان سخت از این رو جالب است، که اگر تدبیر و برنامه پیشین با دولتی روبرو شد که برنامه را تاب نمی‌آورد و جهان را می‌خواست با سفر استانی مدیریت کند، این یکی به رهیافتی خورده که بازار را یگانه راه دانسته و جایی برای تدابیر دولتی و برنامه‌ریزی در نظر نمی‌گیرد.

اما فراتر از مقایسه بالا، در این زمستان سرد، اروپای در تله افتاده، با بحران مواجه نشد، چرا که با سیاستگذاری و برنامه‌ریزی به جنگ آینده رفت، ما اما در این جغرافیای کهن، نه آینده را با پژوهش و تامل در چنگ خویش گرفته‌ایم، نه حتی آنقدر سردمان می‌شود که از تابستان های بعد فکر زمستانمان باشیم و دیگر فراموش نکنیم تجربه‌ها، سخت بدست می‌آیند و آنگاه تجربه‌اند که مبنای عبرت آموزی شود. در سالی که روزهایش آبستن رویدادهای بی‌سابقه بوده است، آیا این تکرار سوابق، آیا این تجربه سخت، مجال عبرت‌های مهم می‌شود؟

✅ @karkhone

چرا بحث «تسلا – توئیتر» مهم است؟

| محمدرضا اسلامی

مقاله زیر در ادامه بحثهای داغِ این چند روز اخیر منتشر شده است. به شکل حیرت آوری «حجم زیادی محتوا» در حال تولید است و همه این مطالب در تلاشند تا پیش بینی کنند که وضعیت سهام تسلا در بورس چه خواهد شد؟

قبل از اینکه به مرور مقاله زیر پردازیم ضروری است که گفته شود چرا توجه به بحث این روزها در آمریکا مهم است:

1- بحث شتاب در اتفاقات
یکی از مهمترین مولفه های تسلا مساله تعجیل و شتاب است. مسالۀ پارامتر "زمان". یک شرکت هیجده ساله توانست در دنیای صنعت و اقتصاد به شتابی حیرت آور متولد شود، به سرعت کودکی را پشت سر بگذارد، به سن بلوغ برسد، به بالندگی برسد و اکنون این سوال مطرح است که: «آیا با همان شتاب به پیری(!) و مرگ هم نزدیک شده است؟!»

تسلا نماد دو چیز است:
یک-نبوغ شخصی و هوشیاری ایلان ماسک،
دو- ساز و کارِ «مهیا» برای بازرگانی و صنعت پیشگی در دنیای امروز.
اگر بخواهیم دومی را دقیقتر توضیح دهیم، باید به اجمال چنین گفت که بسترِ رشد بشر و مهیا بودنِ منابع انسانی تحصیلکرده/باتجربه در دنیای جدید به شکلی است که اگر «نادر شاه»ی پیدا بشود، به یکباره لشکری عظیم از جنگجویانِ عرصه صنعت و بازرگانی برای فتح قله ها شکل خواهد گرفت!

عملا تسلا نمادی است که نشان داد امکان رشدی فراتر از تعاریفِ کلاسیکِ بخش صنعت وجود دارد. دنیای جدید این امر را در شرکتهای فن آوری (مانند گوگل، آمازون، فیس بوک و ...) تجربه کرده بود، ولی تسلا صرفا در حوزه «تِک» نبود. در حوزه صنعت خودرو بوده و این امر مساله ی تسلا را متمایز می کند. همانگونه که مساله SpaceX هم مجزا از شرکتهای عرصه تِک است.

2- توئیت بازی!
یک نابغۀ عرصه صنعت و بازرگانی رفته و شرکت توئیتر را خریده و این روزها هزاران سهامدار بورس (از آن پیرمرد شهروند بازنشسته معمولی در میشیگان تا فلان سرمایه دار کالیفرنیایی) نگرانند که سال 2023 بلایی که در بورس تهران به سر مردم آمد قرار است به سر سرمایه یک عمر آنها بیاید! اما ماجرا از یک جهت دراماتیک تر از بورس تهران است. در قضیۀ مال باختگیِ سهامداران بورس ایران، بی تجربگی و "کارنابلدی" باعث و بانی از بین رفتن امید سرمایه گذاران/سهامداران شد، اما در خیابان مارکت سانفرانسیسکو قضیه فرق می کند. همه نگرانند که «یک کاربلد» دارد گند می زند به یک مجموعه عظیم صنعتی – مالی.

چیزی در مایه های قصۀ شیخ صنعان شده است. در آن ماجرا پیرِ دِیر بعد از عمری عبادت، محصولِ دعا و خرقه را بر سر عشق دخترک نصرانی نهاد . بی آنکه نگرانِ آبرو باشد؛ تا آنجا که حافظ شیراز هم از سر تعجب گفته:
گر مرید راه عشقی فکر بدنامی مکن/
شیخ صنعان خرقه رهنِ خانه خمّار داشت!

بخش دراماتیک ماجرا الان این است که این «پیر» نصرانی نیست و «جوانی» کارآفرین است. مضافا که «خرقه» را رهنِ خانه خمّار نگذاشته، بلکه سرمایه و سهامِ هزاران شهروند را در معرض ریسک و خطر قرار داده است!
آنچه که قرار است بر باد برود "آبرو" نیست بلکه "پول" است. و از قدیم گفته اند که از جان می توان گذشت اما از پول نه.

اما بازگردیم به مقاله زیر:
نویسنده دارد می گوید وضعیت سهام تسلا از روزی که ایلان ماسک رفته و نشسته دنبال کارهایِ توئیتر 45% درصد افت داشته است. ایلان ماسک انگیزه های شخصی خودش را از این تصمیم مهم داشته، اما جملاتی تا به این حد صریح از طرفِ رفقای قدیمی ایلان ماسک ذکر می شوند:

"I just want you back at Tesla and I just miss you, Elon … there’s a huge community of people who want to know ... how long is this going to be," (!!)
می گوید: کلی آدم منتظر «تو» نشسته اند که برگردی.

یا در این قسمت دیگر مقاله به صراحت به موضوعی که در پست قبلی اشاره کردم می پردازند. می گویند: آقا جان متمرکز باش! متمرکز نیستی. و ما نگرانیم.

• Investors have grown increasingly worried about Musk being distracted with running Twitter, as well as about reputation contagion from the saga rubbing off on Tesla.

چرا بحث «تسلا – توئیتر» مهم است؟
این بحث از منظر توسعه بسیار مهم است. در مکانیزم بازار و سازوکاری که اجازه ی رشد لگاریتمی و نجومیِ شرکتها را می دهد، این اولین بار است که چنین تداخلی مابین عرصه «تِک» ، «صنعت» و «بازارهای مالی» پیش آمده است و نکته جالب توجه این است که این زلزله به خاطرِ دخالتهای دولتی (یا حتی به خاطر یک ماهیتِ صرفا اقتصادی) و ... نیست.
در یک عرصۀ «بخش خصوصیِ محض» تجربه ای بدیع در حال رخ دادن است و سرعت رخدادها به شکلی است که حتی پیگیری روند امور را مشکل می کند. خصوصا در کشور ما که این روزها درگیر مسائلی دیگر است متاسفانه.


آدرس مقاله

در همین راستا توصیه می‎‌شود

✅ @karkhone

| آدام اسمیت

یک کارآفرین هزاران بار بهتر از یک فیلسوف، اقتصاددان، مهندس و دکتر می‌تواند در وضع زندگی مردم بهبود ایجاد کند. کار‌آفرینان نقش کلیدی در بهبود اوضاع اقتصادی یک کشور دارند، آن‌ها همیشه از شرایط ناراضی هستند و می‌خواهند همه چیز را تغییر دهند، پیشروی می‌کنند و وضع موجود را مورد پرسش قرار می‌دهند.

✅ @karkhone