برگی از تاریخ

گویا گفت‌‌گویی بوده در زمان ناصرالدین‌شاه، در مورد ایجاد وزارت #تجارت برای تامین حقوق و امنیت تجارت و تاجران، و گویا جماعت جویای مقامِ اداری، آن هم از نوع وزارتش، هر یکی اصرار به وزیر تجارت شدن داشته، احتمالاً به این نیت یا ادعا که چه معجزاتی خواهد کرد. ناصرالدین شاه هم عقلی نشان داده بیشتر از عقلِ همه‌ی حکومت‌های بعدی، و گفته که امور تجارت را خود تاجران (و حتی دلالان) باید تصمیم بگیرند (و شاه فقط آن را اجرایی خواهد کرد) و نیازی به فضولی بوروکرات‌جماعت نیست!

حال این حکم عاقلانه حاصل عقلِ خودِ شاه بوده، یا حاصل نبودِ درآمدِ یامُفتِ نفت، الله اعلم!

متن دست‌نوشته‌ی ناصرالدین‌شاه در این مورد را اینجا بخوانید

✅ @karkhone

چه کنم حرف دگر یاد نداد استادم

پر واضحه که ما همیشه علت‌های رفتن رو بررسی کردیم و علت‌های موندن رو بررسی نکردیم. چرا؟! خیلی معلومه چون موندن که لازم نیست بررسی بشه. اصلا مگه موندن علت میخواد، طرف مونده دیگه چیکارش کنم باید همیشه فکر کنیم، هزینه کنیم مطالعات انجام بدیم کارگروه شکل بدیم سامانه در کنیم وبسایت طراحی بشه کال سنتر ست بشه ارگان بزنیم مقام مسئول ایجاد کنیم و ازینا تاکید میکنم روی ازیناش نه چیز دیگه تفت بدیم برای خودمون که چرا رفتن. اونکه مونده که مهم نیست اون حالا هست بیخ گوشمون یک روزی هم شد به اون تریبون میدیم. اون آقا مهم نیست.
طرح بریزیم رفته ها رو برگردونیم حالا اگه تو این اثنا که داریم سامانه رجعت نخبگان به مام میهن رو میدیم رفقا طراحی کنند و زمان رو از دست دادیم و اونی هم که اینجا بودم رفت، طوریش نی. دیگه باید وقت داد دیگه بچه هم کمتر از ۹ ماه که به دنیا نمی‌آید آقا، شما صاحب تجربه میاد؟

اگر هم کسی زد رو شونمونو گفتش که آقا این نقدی که اینجا هست و دریاب کم هزینه تره بخدا میگیم وا مصیبا نزن این حرفو آقا من دارم تمرکز می کنم رفته رو برگردونم دیگه این چه حرفیه که میزنید.
بهتون برنخوره ها رفقا ما خیلی کج کار کردیم به خودم میگم. من خیلی کج کار کردم.
آقایون خانما از من بپذیرید که ما نسبتش رو هم رعایت نکردیم. یعنی چی؟
ینی هر چرتی هر کی گفت آقا برامون مهم تر بود از حرفی که تولیدکننده و صنعتگر و بازرگانمون گفتن.
ما مادامی که تولیدکننده مون همینجاست میگیم خانم عزیز برادر من میشناسی اینو؟ میگه کی هَ؟ میگیم این دستاورد هارو داشته سنگ بنای این کارخونه رو گذاشته این همه آدم سر سفرش نون میخورن. میگه خدا گواهه اگه بشناسمش!
میگی فلانی که اینجا بود رفت خارج چی؟ میگه آهان اون که دیشب گزارشش پخش شدو میگی؟
میگیم آره. میگه عجب آدمای قد بلندی داریم ما تو این مملکت بهشون بها نمیدن. ای پدرت خوب مادرت خوب اینکه تا دوروز پیش همینجا بود نمیشناختیش حالا رفته اونور یک خبر یک کانال ازش زده از صدر تا ذیلش رو میشناسی؟ حاشا و کلا ازین کار های ما.

مخلص کلام اگر نبود اینقدر رک سخن به میان نمی‌آوردم. عزیزان من اگر ما نمی‌شناسیم به خوبی اون‌هارو اگر نمیدونیم حرف حسابشون چیه اگر نمیدونیم اونا با چه مشکلاتی دست به گریبان هستند و اگر ما به هر علتی بهشون تریبون نمیدیم راه حلش رو باید از اجماع و اجتماع خودمون بخواهیم و طلب کنیم.

زمان برای حسرت خوردن و آنچه تاکنون برما رفته زیاده، بدرد نه مثل منی میخوره نه چون شمایی. راه حل باید داد خیلی هم ساده باید گفت. باید لبیک گفت. باید به اندازه قد و قواره خودمون به این خواست جمعی لبیک بگیم. یکی داره اندازه خودش، یکی معنوی میتونه اندازه خودش یکی علمش رو داره یکی هم میگه من تو هیچ جرگه ای نمیگنجم نه علمش رو دارم نه مایه دارم نه خرم جایی میره ولی فکر میکنم این حرفا که میگی اینا راه درسته. فقط میتونم رول سیاه لشگر رو خوب بازی کنم. اصلا شاید این آخری چه بسا بیش از بقیه به کار هممون بیاید.

عرضم تمام‌. از ساعات پیش رو تا هر وقتیکه این سطور در ذهنتون بود اولا خودتون رو دست کم نگیرید و دوم لبیک بگید به این راه. فکر می‌کنم در خانه ما کس هست که این یک حرف بس باشد. لبیک. لبیک سیاه لشگر هارو دستکم نگیرید.

| م. زائری

#ائتلاف_برای_فردا

✅ @karkhone

‍ جهانی‌شدن معکوس و صنعت رباتیک

| لئو لوییس
/ فایننشیال تایمز

هفته گذشته توکیو مملو از مدیران صندوق‌های سرمایه‌گذاری از سرتاسر جهان بود که مشتاق بودند بدانند ژاپن به عنوان بزرگترین شریک تجاری در جنگ سرد جدید چه می‌کند. در «کنفرانس سرمایه گذاری دایوا» صحنه آماده و جعبه‌های نهار بنتو (بقچه غذای خانگی ژاپنی) توزیع شد و در ادامه روبات‌ها و پشتیبان انسانی آنها کاری کردند که قانع‌کننده‌ترین پاسخ داده شد.

ژئوپلیتیک، امروز ساحت ارائه تحلیل‌هایی شده که به ویژه به کار آن دسته از شرکت‌های ژاپنی می‌خورد که به طور فزاینده‌ای با کمبود نیروی کار مواجه‌اند. جهان عملا دارد وارد مرحله‌ جدیدی می‌شود و منظومه‌ای از عوامل، که می‌توانیم آنها را چوب‌ها و هویج‌های فرایند جهانی‌شدن معکوس بنامیم، کاری کرده که آمریکا، چین، ژاپن و جاهای دیگر (به ویژه کره‌جنوبی و تایوان) ناچار به جانمایی جدیدی نظام ترتیبات تولیدی خود شوند و در پاسخ به جهانی‌شدن معکوس، این اتوماسیون است که می‌تواند بهترین راه حل باشد.

تا کنون در ذهنمان همیشه عادت داشتیم کارخانه‌های آینده را با تصویری از اتوماسیون شدید به خاطر آوریم، اما امروز در نتیجه مخاطرات جنگ‌سرد گونه و بروز عواملی که ناچار صنعت را در عرصه جهانی جانمایی مجددی می‌کند، اتوماسیون به شکل جدی‌تری در دستور کار کشورها قرار گرفته است.

تا پیش از همه‌گیری کووید-۱۹، پکن برنامه‌های خودکفایی صنعتی در عرصه فناورانه و محصولات تخصصی را ذیل تابلو «ساخت چین ۲۰۲۵» عادی جلوه می‌داد اما امروز کووید-۱۹ کاری کرده که آنها برای این برنامه سرعت بیشتری در نظر بگیرد و جنبه‌های تند ناسیونالیستی هم به آن بدهند.

هر چه وخامت روابط بین آمریکا و چین بیشتر شده، آمریکا نیز آزادانه سیاست‌های سخت‌گیرانه‌تری را در اتمسفر جداسازی دنبال کرده است. تصویب قوانین «کاهش تورم» و «دانش و تراشه» در سال ۲۰۲۲ به این معنی بود که آمریکا و چین هر دو با سیاست‌های صنعتی برهنه و بر ضد یکدیگر وارد سال ۲۰۲۳ خواهند شد. در سه‌گانه آمریکا، چین و ژاپن، ژاپن که سیاست صنعتی‌اش در دو دهه ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ هم دلیل و باعث نیک‌بختی برخی کشورها و هم مضل و عامل سیه‌بختی تعدادی کشور دیگر بوده، در این تنش ورود اندکی داشت و شاید اکنون این بی‌طرفی باعث شود که این کشور بهترین موقعیت را برای ایفای نقش «ربات‌ساز» دو دیگر کشور داشته باشد.

امروز اصطلاحاتی مانند «درون‌سپاری» (۱)‌ به معنای آوردن خط تولید از بیرون به داخل، «کرانه‌سپاری» (۲)‌ به معنای آوردن خط تولید از فواصل دور به نزدیک و «متحد‌سپاری» (۳)‌ به معنای آوردن خط تولید به کشورهای هم‌پیمان، عبارات پاک و مقدس بسته‌های ژئوپلیتیک شده‌اند. هر چقدر هم که در دنیای واقعی شرکت‌ها نسبت به این مساله شک و تردید داشته باشند، اما منافع مالی و ملی در کوتاه‌‌تر شدن و کمترجهانی‌ شدن زنجیره‌های ارزش، اتفاق‌نظر زیادی بین مقامات در اجرای این سیاست‌ها به همراه ‌آورده است.

هیچ اطمینانی وجود ندارد که این رویه جدید در کوتاه‌ و کمترجهانی شدن زنجیره‌های ارزش تا چه زمان ادامه خواهد داشت و شاید بهترین کار این باشد که همه فرض کنند این فرایند دائمی خواهد بود. بی‌شک تا زمانی که ملاحظات ژئوپلیتیک بر ملاحظات اقتصادی تفوق دارند، دیگر محاسبات اقتصادی که منجر به شکل‌گیری زنجیره‌های ارزش جهانی شده بود به کناری خواهد رفت. به طور مشخص، فشار بر صنایع در ایجاد زنجیره‌های تامین متعدد و کاهش وابستگی به چین، محدودیت‌های جدیدی را در توانایی آنها از منظر بکارگیری نیروی کار ارزانی که هر کجا که در دسترس بود می‌توانست به خدمت درآید، ایجاد می‌کند. در بسیاری از موارد، کاملا آشکار است که انتقال خطوط تولید به آمریکا یا ژاپن، آنها را در جایی مستقر می‌کند که با کمبود نیروی کار و کمبود مهارت شدیدی مواجه‌اند. همین پویایی‌ها و رویه‌های ضدجهانی‌شدن برای چین نیز صادق است و دقت کنیم امروز چین کشوری است که شکاف عرضه و تقاضای نیروی کار آن به طور پیوسته در حال افزایش است.

ادامه مطلب

✅ @karkhone

از کشور دوست و برادر، عربستان سعودی

| شایان اویسی

در کشوری که زنان آن حق نداشتند به ورزشگاه بروند و یا حتی رانندگی کنند و دختران مدرسه‌ای هم زنگ ورزش نداشتند اکنون نه تنها آن محدودیت‌ها برداشته شده بلکه زنان آن سرزمین می‌توانند بدون حجاب به کنسرت خوانندگان مطرح جهان که در شهرشان برگزار می‌شود بروند و حتی پست سیاسی هم دریافت کنند! در این سرزمین که روزگاری حمل ساز همچون حمل و مصرف مشروبات الکلی ممنوع بود و یا خواندن و فروش کتب فلسفی و سایر ادیان حکم ارتداد داشت؛ در حال حاضر در مدارسش به کودکان موسیقی و فلسفه می‌آموزند و خرید و فروش مشروبات الکلی نیز آزاد است.

شرح و خلاصه‌ای از کتاب پرفروش «هزارتوی سعودی»
/ ادامه دارد...

✅ @karkhone

رکود اقتصادی بزرگ؟

علائم رکود در اقتصاد جهان مشخص هست ولی اقتصاددانان جریان اصلی معمولا تا وقتی که وضعیت خیلی خراب نشه، این علائم رو به رسمیت نمی‌شناسن. در ۲۰۰۷ قبل از فروپاشی، تحلیل‌گران در رسانه‌های جریان اصلی، بازار مسکن امریکا رو فوق العاده قوی ارزیابی میکردن. خیال می‌کردن که اگر مردم تصور کنن همه چیز خوبه، در نهایت چوب جادو به گردش درمیاد و همه چیزو درست می‌کنه. چه ایران باشه و چه امریکا مشکلات اقتصاد با شعبده‌بازی رسانه‌ای حل نمیشه.

برای نمونه بحران رکود تورمی فعلی در امریکا عامل اصلیش خود فدرال رزرو هست که طی سال‌ها تحریک اقتصاد با کمک پول فیات به وجود آورد. حالا شاهد هستیم نرخ بهره دیگه توان کاهش قیمت‌ها رو نداره. یا در اوایل دهه ۲۰۰۰، فدرال رزرو به طور مصنوعی نرخ‌های بهره رو پایین آورد که باعث ایجاد حباب در بازار مسکن شد. اقتصاددانان جریان اصلی باور دارن که فدرال رزرو میتونه یک‌ بار دیگه مثل سال ۲۰۰۸ با تخصیص محرک‌های مالی، به اقتصاد رونق بده, چون میخوان جشن همچنان ادامه پیدا کنه اما باید قبول کرد که جشن مدت‌ها است که به پایان رسیده.

انتظار میره تا شاهد یک افت بسیار قابل توجه در بازارهای سهام یا اخراج گسترده کارکنان نباشیم فدرال رزرو به افزایش نرخ بهره ادامه بده و به 5 درصد برسونه. بازخرید سهام با پول‌های بادآورده فدرال رزرو که نرخ بهره صفر داشت، یکی از مهم‌ترین دلایل افزایش شدید و سریع بازار سهام بود. امریکا رو مثال زدم چون بزرگترین اقتصاد دنیاست و بانک مرکزی این کشور قویترین ابزار های رو برای کنترل در اختیار داره. قوانین و قواعد اقتصاد چیزی نیست که بشه باهاش جنگید و با سخنرانی حلش کرد. برای کشور ما که دهه هاست درگیر این مشکلاتیم, تورم 10 درصدی امریکا یک شوخی بیش نیست. ما عملا هیچ ابزاری برای کنترل تورم نداریم و دولت توان کاهش هزینه هاشو نداره.

میزس در بخشی از کتابش نوشت دولت ها در وهله نخست به این موضوع اهمیت نمیدن که با ایجاد تورم و بالا رفتن قیمت‌ها، برخی افراد ضرر می‌کنن. قانونگذاران میگن: "این نظام خلق پول محشره" اما این نظام محشر، یک نقطه‌ضعف اساسی داره و اون اینه که دوام نمیاره. واقعیت حتمی درباره تورم اینه که دیر یا زود باید جمع بشه. سیاست تورمی نمیتونه همیشگی باشه. تورم در بلندمدت بر اثر فروپاشی پول، به پایان میرسه. به چنان فاجعه‌ای می‌انجامه که وضعی مانند وضع آلمان در سال ۱۹۲۳ پیدا می‌کنه. روز اول ماه اوت ۱۹۱۴ هر دلار آمریکا با چهار مارک و بیست فینیگ آلمان مبادله می‌شد. نُه سال و سه ماه بعد در نوامبر ۱۹۲۳ هر دلار آمریکا معادل ۴.۲ تریلیون مارک بود. به تعبیر دیگر، مارک به هیچ نمی‌ارزید. هیچ ارزشی نداشت.

ZeroHedge

✅ @karkhone

در برخورد با ورشکستگی بانک آنها چه می‌کنند؟ و ما چه می‌کنیم؟

| سیدمحمدمحسن میرداماد


اقتصاد آمریکا در قرن بیستم ۹ بار و در قرن ۲۱ دوبار(قبل ازکرونا) فروپاشی اقتصادی را تجربه کرده ‌است. آخرین بار در سال 2008، ورشکستگی بزرگترین بانک آمریکا (لمن برادرز) با بیش از یک قرن سابقه و ۱۲ بانک دیگر موجب شد بیش از چهار تریلیون دلار دارایی آنها صفر شود، مسکن ثلث قیمت قبل شود، بسیاری بی‌ خانمان شوند و رکود عجیبی دنیا را فراگیرد. البته تعداد بانک‌های ورشکسته (اغلب کوچک) طی دوسال به بیش از۱۶۰عدد رسید.

آنان با پژوهش و درس گرفتن از این واقعه «بازل۳» را برای بانکداری خود نوشتند.

شرکت بیمه سپرده فدرال FDIC نهادی دولتی و مستقل است که اندیشه‌اش پس از فروپاشی اقتصادی سال 1929شکل گرفت و از سال 1934در تعامل با فدرال رزرو(بانک مرکزی آمریکا)، فعالیت می‌کند.

در آمریکا، فدرال رزرو پس از ایفا به وظیفه خود در قبال بانک‌های خصوصی و دولتی در صورتی ‌که وضعیت مالی بانکی اقتضای ورشکستگی داشته باشد، مانع از آن نخواهد شد. اگرچه ورشکستگی هر بانکی به صورت ذاتی ناخوشایند است، اما شاید مزایایی برای کل شبکه بانکی از جهت جلوگیری از ایجاد رقابت‌های ناسالم (مانند بالا بردن نرخ بهره بانکی برای جذب سپرده بیشتر) به همراه داشته باشد.

بیمه و ضمانت سپرده بیش از آنکه از لحاظ اقتصادی حیاتی باشد، از جهت اجتماعی و جلوگیری از هراس بانکی و آشوب‌های مردمی برای حاکمیت هر کشور اهمیت دارد.

پرداخت خسارت بانک‌های ورشکسته چند شرط دارد؛
الف - سپرده های خرد تا سقف ۲۵۰ هزار دلار، زیرا فرض این است که سپرده گذار کلان یک آشنا به اقتصاد است و خودش باید تحقیق لازم را کرده باشد و ریسک پولش به عهده خودش است.

ب- این شرکت 6600 بانک از 6900بانک فعال در ایالات متحده را تحت پوشش خود دارد بانک‌هایی که حق بیمه می‌پردازند در شعب خود موظفند تابلویی نصب کنند که سپرده گذاران خرد از این موضوع آگاه باشند. حق بیمه پس از بازکردن حساب به صورت اتوماتیک به FDIC واریز می‌شود ریسک پول در بانک‌هایی که تحت پوشش نیستند به عهده سپرده‌گذار است.

ج-این خسارت از محل حق بیمه‌ای که FDIC متناسب با ریسک، جمع‌آوری کرده انجام می‌شود. اگر این نهاد توان پوشش سپرده‌ها را نداشته باشد، خزانه از محل درآمدهای مالیاتی و در صورت کسری بودجه با استقراض از بازار (از طریق انتشار اوراق)، تعهدات این بیمه‌گذار را برآورده خواهد کرد. در هر صورت پایه پولی و ترازنامه بانک مرکزی (به هیچ عنوان) درگیر فعالیت‌های مرتبط با ضمانت سپرده‌ها نمی‌شود.

د-شرکت بودن FDIC به این معنی است که حق بیمه‌ها باید به‌گونه‌ای تعیین شود که صرفه اقتصادی داشته باشد. بانک‌سالاری و تعارف معنی ندارد این شرکت در طول بیش از ۸۰ سال فعالیت و حتی در اوج بحران سال ۲۰۰۸، اگر چه نزدیک بود ذخیره این شرکت خالی شود، ولی این‌گونه نشد و بدون اتکا به خزانه فعالیت خود را با سودآوری معقول ادامه داده است.

ما چه کردیم؟
1. اولاً یک صندوق تشریفاتی به نام «صندوق ضمانت سپرده» درست کردیم که سپرده زیر۱۰۰ملیون تومان را تحت پوشش قرار دهد.

2. ثانیاً هیچ بانکی بیمه سپرده‌اش را پرداخت نکرد و بانک مرکزی هیچ کاری نکرد!
بانک‌سالاری یعنی این!!!

3. ثالثاً زمانی هم که صندوق های مالی و اعتباری ورشکست شدند به سپرده گذاران زیر یک میلیارد تومان؟!!! (ودر مواردی بالاتر از یک میلیارد تومان) از پایه پولی، یعنی جیب همه ملت ایران، درست وسط بحران ارزی (خرداد-تیر۹۷) ۳۵ هزار میلیارد تومان پرداخت کردیم!

از همه جالب‌تر استدلال سخیف سپرده گذاران بود که مجوز بانک مرکزی را بهانه می‌کردند!
مگر این همه شرکت(مانند ارج)، که ورشکست شدند از وزارت صنایع، وزارت بهداشت، وزارت کار، تأمین اجتماعی، سازمان استاندارد و... مجوز نداشته‌اند؟ چه کسی خسارت ورشکستگی آنها را به سهام‌داران وسرمایه‌گذاران پرداخت کرد؟

سپرده گذاران محترم! آیا فقط مجوز بانک مرکزی کافی بود یا باید ازخود می‌پرسیدید در اقتصاد راکدی که هیچ فعالیت اقتصادی سود نمی‌کند و همه درحال ورشکستگی هستند، از کجا یک مؤسسه اعتباری دو برابر بانک سود می‌دهد؟

✅ @karkhone

اکبرلاجوردیان؛ آخرین بازمانده خاندان صنعتگر لاجوردی درگذشت

اکبر لاجوردیان از بنیانگذارن گروه صنعتی بهشر و دارنده نشان امین الضرب، 13 مارس برابر با 25 اسفند 1401 از دنیا رفت.


اکبر لاجوردیان از مشهورترین تجار و فعالان اقتصادی عصر پهلوی، عضو هیئت‌رئیسه اتاق بازرگانی تهران، رئیس هیئت‌مدیره شرکت صنعتی بهشهر، عضو هیئت‌مدیره بانک بین‌‌المللی ایران و ژاپن و مدیرعامل «گروه صنعتی بهشهر» و از بنیانگذاران شرکت‌های «مخمل کاشان»، «راوند کاشان» و «پلی اکریل» بود. او سال‌ها بود که در آمریکا زندگی می‌ کرد

پدرش سیدمحمد لاجوردیان و مادرش بتول خانم مرتضوی بود. نظام تربیتی خانواده لاجوردیان، به شدت منظم و سختگیرانه بود. پدرش از کودکی او را به تجارتخانه می‌فرستاد تا در کارهایی مثل جارو کردن کمک کند. سید محمد لاجوردیان با وجود داشتن چند کارمند، همیشه فرزندان و نوه‌هایش را در کارهای مختلف به کار می‌گرفت.

اکبر در دوازده سالگی مادرش را از دست. او تحصیلات ابتدایی و دبیرستان را (غیر از سال سوم و ششم ابتدایی) در کاشان گذراند. در خرداد ۱۳۲۰ در دبیرستان شاهپور کاشان دیپلم گرفت. پدرش علاوه بر تجارت قماش، مغز بادام، مغز گردو و برگه زردآلو به آلمان صادر می‌کرد.

اکبر از دوازده تا شانزده سالگی، تابستان‌ها به روستاهای مختلف می‌رفت و در خرید زردآلو به کارکنان پدرش کمک می‌کرد. پدرش در هفده سالگی، ده هزار تومان سرمایه برای فعالیت مستقل به وی داد و به این ترتیب او برای اولین بار به فعالیت مستقل تجاری خود روی آورد. او طی چهار سال (۱۳۲۰-۱۳۲۴) سرمایه‌اش را از ده تومان به ششصد هزار تومان رساند. وی در سال ۱۳۲۶ برای گسترش کار به تهران آمد. وی به همراه اعضای خانواده در تجارت برنج، شکر، مغز گردو، پنبه و… فعالیت کرد.

با گسترش فعالیت‌های تجاری خانواده لاجوردی، صادرات به آمریکا و ژاپننیز گسترش یافت و در این کشورها دفاتر تجاری خود را دایر کردند. سیدمحمود، ۲۵ درصد از سهام شرکت «آرین» و دو شرکت تضامنی »لاجوردی» و «جاوید» را با سرمایه‌ای اضافه به برادرش، اکبر فروخت. چهار عضو خاندان لاجوردی، سیدمحمود، اکبر لاجوردیان، احمد و قاسم لاجوردی تا سال ۱۳۴۲ شرکت آرین را اداره می‌کردند. اکبر لاجوردیان در سال ۱۳۲۶ با مهین دخت رضازاده ازدواج کرد . ثمره این ازدواج سه پسر به نام‌های محمد، مسعود، رضا و دو دختر به نام‌های لی‌لی و مهناز بود.

از سال ۱۳۳۰ لاجوردی‌‌ها وارد عرصه صنعتی شدند. بعدها به تولید روغن نباتی، نخ، پارچه، قالی، فلاسک، کشتیرانی و خدمات مالی مانند تاسیس بانک و شرکت‌های خدمات کامپیوتری پرداختند. در سال ۱۳۴۸ اتاق بازرگانی ایران او را به عنوان بازرگانی نمونه معرفی کرد. اکبر لاجوردیان در تأسیس کارخانه‌های نساجی خانوادگی لاجوردیان حضوری فعال داشت و از سال ۱۳۵۰ مدیرعامل کارخانه‌های مخمل کاشان، راوند کاشان و پلی‌اکریل بود.

✅ @karkhone

چه اتفاقی تو سیستم بانکی آمریکا افتاده؟

همونطور که می‌دونید، بانک سیلیکون ولی (Silicon Valley Bank یا همون SVB) که یکی از بزرگ‌ترین بانک‌های آمریکا و یکی از 500 شرکت بزرگ این کشور بود، دیروز (10 مارس 2023) سقوط کرد. طبق روال عادی سیستم بانکی آمریکا، FDIC (شرکت بیمه سپرده فدرال یا Federal Deposit Insurance Company) که مسئول بیمه کردن سپرده‌ی سپرده‌گذاران آمریکایی تا سقف 250 هزار دلاره، وارد بانک شد و مدیریت این بانک رو به عهده گرفت تا مشکل رو حل کنه. خبری هم از کمک‌های دولتی نیست، یعنی دولت فدرال قرار نیست از جیب مالیات‌‌دهنده‌های آمریکایی این بانک رو نجات بده.
تجربیات اخیر بحران بانکی در آمریکا نشون داده این روش (از بین بردن ریسک با کمک‌های دولتی) برای نجات سیستم بانکی در شرایطی که سیستم درگیر یک ریسک بزرگ شده اثربخش نیست و بهتره در این شرایط، به جای تلاش برای نجات اون بانک خاص، اون بانک رو ایزوله کنیم تا ریسک پخش نشه و به نظر می‌رسه که همین روش در خصوص SVB داره به کار گرفته می‌شه.

تا این لحظه، FDIC طبق وظیفه خودش هر سپرده رو تا سقف 250 هزار دلار پرداخت می‌کنه. اما تکلیف سپرده‌هایی که بیش از این مقدار بودند چی می‌شه؟ قرار شده هر سپرده، به جای مازاد 250 هزار دلار، یک «گواهی» دریافت کنه و هر وقت دارایی‌های SVB نقد شد، دارندگان اون گواهی از مبالغ حاصل از نقد شدن دارایی‌ها، پول‌هاشون رو دریافت کنن. به عبارت ساده، یعنی بیا فعلاً 250 هزار دلار بگیر تا بانک رو بفروشیم ببینیم چقدر تهش می‌مونه، هر چی موند رو تقسیم می‌کنیم. همونطور که حدس می‌زنید، احتمالاً به دلیل زیان‌های بانک، کسایی که بیش از 250 هزار دلار در این بانک پول داشتند، اصل پولشون رو کامل دریافت نخواهند کرد.

تا اینجا داشته باشید تا بقیه‌ش رو بگم.

پس سپرده‌های تا 250 هزار دلار اوکی، سپرده‌های بیشتر از 250 هزار دلار هم 250 هزار تاش رو دریافت می‌کنند و برای بقیه‌ش باید صبر کنند تا بانک نقد شه. (دارایی‌های بانک به فروش برسه.)

بر اساس آخرین آماری که در این بانک وجود داره، در فصل چهارم سال 2022 سپرده‌های زیر 250 هزار دلار فقط 2.7% کل سپرده‌ها رو تشکیل می‌دادن و 97.3% سپرده‌ها بیش از 250 هزار دلار بودند! (عکس زیر)

بگذریم. تا اینجا سیستم رگولاتوری آمریکا عالی عمل کرده؛ هم از نظر سرعت و هم از نظر راهکار خروج از بحران. چرا می‌گیم کمک‌های دولتی راه حل خوبی نخواهد بود؟ چون کمک‌های دولتی این سیگنال رو به سیستم بانکی می‌ده که «جور بانک‌های بد رو باید بانک‌های خوب بکشند.» یعنی وقتی بحرانی بخاطر مدیریت بد یک بانک رخ می‌ده، بقیه بانک‌ها هم باید کتک این بحران رو بخورند. (جلوتر توضیح می‌دم که چرا بحران بخاطر مدیریت بد رخ داده.)

قضیه از شروع تورم شروع شد. فدرال رزرو با هدف کاهش تورم، شروع به افزایش نرخ وجوهات فدرال کرد. از اونجا که نرخ بهره مهم‌ترین متغیر موثر بر فعالیت بانکه (چون بانک به سپرده‌ها بر اساس نرخ بهره سود می‌ده و از سرمایه‌گذاری‌های خودش در اوراق و دارایی‌های مختلف بر اساس نرخ بهره سود می‌گیره و اختلاف این دو تا سود، می‌شه سود اصلی بانک)، با تغییر نرخ بهره هم درآمدهای بانک تغییر می‌کنه و هم هزینه ها.

مثلاً شما که تا دیروز پولت رو پیش بانک سپرده کرده بودی و با نرخ 2% سالانه خوشحال بودی، امروز با این سطح نرخ بهره دیگه به 2% راضی نیستی و نرخ بیشتری از بانک طلب می‌کنی.

بنابراین بانک‌ها با «خروج سپرده» مواجه هستند. یعنی سپرده‌گذاران به نرخ‌هایی که بانک‌ها بهشون پرداخت می‌کنند رضایت نمی‌دن و به دنبال نرخ‌های بالاتر، به سراغ ابزارهای دیگه – مثل صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترک بازار پول که شباهت زیادی به حساب بانکی دارند – می‌رن.

ادامه مطلب

✅ @karkhone

| آین رند

کسانی که واقعاً نگران صلح هستند، ببینند که سرمایه داری، طولانی ترین دوره صلح در تاریخ را به بشر بخشید.
دوره ای که در آن هیچ جنگی در جهان متمدن رخ نداد: از پایان جنگ های ناپلئونی در سال 1815 تا شروع جنگ جهانی اول در سال 1914.

تصویر: بیانیه مشترک ایران و سعودی و چین

✅ @karkhone

داستان مختصری از دومین بزرگترین ورشکستگی یک بانک در کل تاریخ آمریکا

| رضا کبیری

گادفادر سیلیکون ولی، چطوری تونست با کمی سلیته بازی، یکی از معتبرترین بانکهای آمریکا رو 48 ساعته به خاک سیاه بنشونه، و بزرگترین بزیر رفتن یک بانک رو بعد از بحران مالی سال 2008 رقم بزنه؟

صبح روز پنجشنبه 9 مارس 2023 یا 18 اسفندماه 1401 (10 روز قبل) وقتی مدیرعامل یکی از بزرگترین بانکهای آمریکا، که میلیاردها دلار از پول VC ها و استارتاپ های تکنولوژی در بانک ایشون سپرده گذاری شده و اصلی ترین بانکی‌ست که ابرشرکتهای تکنولوژی برای پرداخت حقوق ماهیانه.
کارمندانشون ازش استفاده میکنن، هرگز فکر نمیکرد چه روز جهنمی در انتظار خودش و بانکش و سپرده گذارانش هست!

برای درک میزان تاثیر این بانک در صنعت تکنولوژی ایالات متحده، جالبه بدونید که 50 درصد کل استارتاپهای آمریکایی تمام یا بخشی از پولشون در Silicon Valley Bank بوده.
همین چند هفته پیش در روز 14 فوریه 2023 مجله فوربس، مقاله ای منتشر کرد با عنوان "بهترین بانک های آمریکا" یا
America's Best Banks
که در اون مقاله بانک سیلیکون ولی در رده بیستم قرار گرفته بود. پنج سالی میشه که SVB در این لیست حضور داره.
بانک سیلیکون ولی سال 1983 تاسیس شده و بیش از 209 میلیارد دلار دارایی داشت.

بانک SVB طی 9 و 10 مارس 2023 ورشکست شد. دولت آمریکا مجبور شد سپرده ی مشتریانش رو قبل از دوشنبه Bail Out بکنه، تا مبادا این موضوع تبدیل به یک موج بزرگ و فراگیر برای کل سیستم مالی و بانکی آمریکا نشه.

بیشترین تاثیر مخرب رو ایمیل هایی داشت که شرکتها و صندوق های سرمایه گذاری تِک ای، به فاندرهای استارتاپهای زیرمجموعه شون زدند و توصیه کردند به سرعت برق و باد هر آنچه پول در حسابهای بانک سیلیکون ولی دارند، خارج کنند.

و این موضوع یک موج بزرگ تشکیل داد از افراد حقیقی و حقوقی که برای خالی کردن حسابهاشون مسابقه میدادند.

در پایان روز کاری 9 مارچ 2023 یعنی همون پنجشنبه که قبلا گفتم، 42 میلیارد دلار سپرده از بانک سیلیکون ولی خارج شده بود.

این باعث شد که بانک بالانس نقدینگیش منفی بشه، منفی 958 میلیون دلار!

برداشتها اونقدر زیاد بودند که سیستم بانکداری اینترنتی SVB دائم کرش میکرد.
و این کرش کردنها خودش بیشتر به ترس صاحبان حساب دامن میزد.
طبق قوانین (نهاد FDIC) دولت فقط تا سقف 250 هزار دلار ریفاند حسابها رو در چنین رخدادی تضمین میکنه. حال آنکه 97 درصد سپرده ها از این رقم بیشتر داشتند.

صبح روز دهم مارچ، سهام SVB از شدت سقوط ارزشش، غیرقابل معامله شد.
ظهر همون روز بانک دنبال شرکتی بود تا حاضر بشه اونها رو Bail Out بکنه، اما کسی حاضر نشد چنین بکنه.

پر واضحه که بانک نتونست پاسخگو باشه و اعلام ورشکستگی کرد.
همین VC ها بعد از استفاده ای که از ایمیلهاشون کردند، با همدیگه هجوم آوردند به توییتر و شروع کردند به توییت زدن که آهای آقای دولت فدرال، سریعا به موضوع رسیدگی کن و از خزانه پول سپرده گذارها رو تامین بنما!
حالا سوال اصلی اینجاست: چه چیزی تریگر اون ایمیل اولیه بود؟ که یکی از بهترین، بزرگترین و معتبرترین بانکهای آمریکا رو به زانو درآورد. بانکی که به همین استارتاپها و VC ها در طی سالها، خدمات فوق العاده ای داده بود و حمایتشون کرده بود.
بله، جناب آقای پیتر تیل بزرگ Peter Thiel

ایشون اولین کسی بود که به فاندرهای VC خودش یعنی Founder's Fund ایمیل اخطار رو زد. و این ایمیل اثر پروانه ای رو ایجاد کرد که سکانس پایانیش رو واستون تعریف کردم.

اندکی بیشتر ایشون رو بشناسید:
- یکی از فاندرهای پی پال
2- یکی از اولین سرمایه دهندگان به مارک زاکربرگ (فکر کنم 500 هزار دلار) که همون سهام الان میلیاردرش کرده
3- یکی از تنها حامیان ترامپ در صنعت تک آمریکا
4- آدم بشدت استراتژیک، سیاستمدار، لابی کننده، تاثیرگذار در مارکت تکنولوژی
5- الان یک شرکت بزرگ، مخوف و رازآلود در صنعت دفاعی داره و تکنولوژی تسلیحاتی آمریکا رو پیشرفت میده و خودش هم از فروششون پولدارتر میشه
6- میگن هرجا میره، یک مرسدس مشکی باید همیشه روشن باشه و آماده. دلیلش رو شما بگید؟
7- در نقاط مختلف دنیا، از جمله نیوزلند، خانه های بزرگ خریده برای اینکه در آخر الزمان هرجا امین تر بود، به اونجا بره (جدی)
8- کلکسیون اسلحه داره، باز هم به دلایل آخر الزمانی
توجه: ناگفته نماند که داستان جزیئیات بسیار زیادی داره و عوامل این اتفاق یکی دو تا نبودند، مخصوصا سوء مدیریت های صورت گرفته در تیم رهبری بانک.

✅ @karkhone

افزایش حداقل دستمزد به‌عنوان یک دستور کار اجتماعی

| رضا امیدی

دارون عجم‌اوغلو؛ استاد اقتصاد دانشگاه ام.آی.تی، در ایران با کتاب «چرا ملت‌ها شکست می‌خورند» شناخته می‌شود. اخیراً در پروجکت سندیکیت از او یادداشتی دربارۀ ضرورت افزایش حداقل دستمزد منتشر شده که بخش‌هایی از آن را در ادامه می‌خوانید.

با قدرت‌گرفتن دموکرات‌ها در کاخ سفید، تلاش‌ها برای افزایش حداقل دستمزد از ۷.۲۵ دلار به ۱۵ دلار در ازای هر ساعت افزایش یافته؛ اقدامی که چه به‌لحاظ اقتصادی و چه به‌لحاظ سیاسی منطقی است. برخلاف گذشته، اقتصاددانان دیگر نسبت به حداقل دستمزد بدبین نیستند. قبلاً فرض می‌شد که بازار کار مانع از قدرت انحصاری کارفرمایان در رانت‌جویی از سرمایه می‌شود. با چنین فرضی، پیش‌بینی می‌شد که حداقل دستمزد به کاهش اشتغال منجر می‌شود.

اما در پژوهش‌هایی که از اواخر دهۀ ۸۰ انجام شده، شواهدی مبنی بر تأثیر افزایش حداقل دستمزد بر بیکاری به‌دست نیامده است. دیوید کارد از دانشگاه کالیفرنیا و آلن کروگر از دانشگاه پرینستون در کتاب «افسانه و اندازه‌گیری: اقتصاد جدید حداقل دستمزد» نشان داده‌اند که کاهش اشتغال نه‌تنها ربطی به افزایش حداقل دستمزد ندارد، بلکه در مواردی با افزایش کف دستمزد، اشتغال افزایش می‌یابد. هرچند این یافته‌ها در ابتدا جنجال‌برانگیز بود، اما شواهد بعدی مبتنی بر نمونه‌های بزرگتر و رویکردهای تجربی دقیق‌تر آن‌را تأیید کرد. اگر افزایش حداقل دستمزد اشتغال را کاهش نمی‌دهد، پس می‌توان استدلال کرد که کارفرمایان بزرگی نظیر مک‌دونالد یا والمارت عملاً دارند از قدرت بازار برای کسب رانت بهره می‌برند.

ادبیات اولیۀ اقتصاد، دستاوردهای حداقل دستمزد را بسیار دست کم گرفته است. چنین سیاست‌هایی بسیار فراتر از افزایش درآمد کارگران است. حداقل دستمزد، انگیزۀ ایجاد مشاغل با دستمزد بالاتر و باثبات‌تر را تقویت می‌کند و امکان پیشرفت شغلی را نیز فراهم می‌کند. برخی اقتصاددانان نگران‌اند که حداقل دستمزد ممکن است میل به سرمایه‌گذاری برای آموزش‌های مهارتی و افزایش بهره‌وری نیروی کار را تضعیف کند. اما همان‌‌طورکه در کار مشترکم با استیو پیشکه نشان داده‌ام، این نگرانی اغراق‌آمیز است. وقتی کارفرمایی باید به کارگران خود دستمزد بالاتری پرداخت کند، اتفاقاً انگیزۀ قوی‌تری برای بهره‌وری آن‌ها دارد.

توجه به عوامل غیراقتصادی، اهمیت توجه به حداقل دستمزد را بیشتر هم می‌کند. همان‌طورکه فیلیپ پتی؛ فیلسوف، توضیح داده، «انسان‌ها برای آزادی از سلطه تلاش می‌کنند. زندگی تحت سلطه به‌معنای وابستگی به رحم و بخشش دیگری است؛ زندگی در معرض رنج‌هایی که دیگری می‌تواند دلبخواهانه به تو تحمیل کند». این تعریف، تجربۀ کسانی را که در طول تاریخ رعیت و برده بوده‌اند به تصویر می‌کشد. همان‌طورکه به همراه جیمز رابینسون در کتاب «راه باریک آزادی» تأکید کرده‌ایم، حتی اگر امروزه بیشتر کارگران در غرب دربارۀ وحشیانه‌ترین اشکال کار اجباری نگرانی چندانی نداشته باشند، اما نبود امنیت شغلی و ناکافی‌بودن حقوق به این معنا است که کسانی هنوز تحت سلطه هستند.

البته نه پتی، و نه من و رابینسون اولین کسانی نیستیم که به این نکته اشاره می‌کنیم. ویلیام بوریج؛ از معماران دولت رفاه انگلیس، در سال ۱۹۴۵ استدلال کرد «آزادی معنایی فراتر از آزادی از قدرت خودسرانۀ دولت‌ها است. آزادی به‌معنای رهایی از بندگی اقتصادی در برابر شرهای اجتماعی است. آزادی به‌معنای آزادی از هر نوع قدرت خودسرانه است». از همین رو است که در مادۀ ۲۳ اعلامیۀ جهانی حقوق بشر آمده «هر کسی که کار می‌کند حق دارد از حق‌الزحمۀ منصفانه و مطلوب برخوردار باشد به‌اندازه‌ای‌که برای خود و خانواده‌اش زندگی شایسته و توأم با کرامت انسانی را فراهم کند».

براین‌اساس، تلاش دموکرات‌ها برای افزایش حداقل دستمزد و گسترش حمایت از کارگران باید به‌عنوان بازگشت به یک دستور کار اجتماعی تلقی شود که برای مدتی طولانی نادیده گرفته شده است. در اقتصادی که با نابرابری و طبقاتی‌شدن فزاینده مواجه است، سیاست‌های مربوط به هموارکردن شرایط بازی و کاهش سلطه مدت‌ها به تأخیر افتاده است. باید در نظر داشت که امروزه مشکل بزرگتر اقتصادهای غربی کمبود مشاغل خوب به‌دلیل تمرکز بیش‌ازحد بر اتوماسیون و تلاش ناکافی برای توسعۀ فناوری‌های جدیدی است که از همه نظر برای کارگران مفید باشد. افزایش حداقل دستمزد اولین قدم مهمی است که باید برداشته شود، اما باید با سیاست‌های تغییرِ جهت فناوری و ایجاد انگیزه برای ایجاد مشاغل خوب و شرایط کار بهتر همراه باشد.


منبع: پروجکت سندیکیت
https://www.project-syndicate.org/commentary/case-for-higher-minimum-wage-in-the-us-by-daron-acemoglu-2021-02


✅ @karkhone

جمعیت اسمی در برابر جمعیت موثر (واقعی)

امریکا چه بلایی سر چین آورد؟

امریکا برای تمام شهروندانش، هر نوع همکاری با چین در صنعت نیمه رساناها رو ممنوع کرد، وگرنه ممکنه حتی شهروندی امریکا رو از دست بدن.
در نتیجه، بازار چیپ‌‌های الکترونیکی چین با طوفانی از استعفا در موقعیت های شغلی کلیدی مواجه شده و شرکت ها رو مجبور کرده که تمام شعب خودشون رو از چین خارج کنن

شهو ان‌جی، مدیر نهاد مالی رنسانس چین می‌گه:
"در واقع به صورت ملایم (شبیه اتفاقی که تحریم ها در یک دهه سر اقتصاد ایران آورد)، شرکت های چینی در عمل به عصر حجر فرستاده می‌شوند. (عصر حجر نسبت به رقبا)" یکی از مدیران منابع انسانی فعال در صنعت نیمه رسانای چین به صورت ناشناس به فایننشال‌تایمز گفته:
"این حتی مصیبت بدتریه نسبت به ممنوعیت صادرات نیمه رساناها به چین."

به عنوان مثال ۶ نفر از هر ۷ نفر فعال در بخش تحقیق و توسعه در بزرگترین شرکت تولید کننده تجهیزات نیمه رسانا یعنی پایوتک، شهروند امریکایی حساب می‌شن.
بیشتر مدیران اجرایی رده بالای پایوتک، از جمله مدیرعامل، آمریکایی هستن.

همه اینا در شرایطیه که با ظهور ملموس نسلی از محصولات هوش مصنوعی مثل چت جی‌پی‌تی، که تنها گوشه کوچک غیرنظامی کاربرد هوش مصنوعی هستن، نیاز سخت افزاری برای تولید هوشی قوی تر، به تجهیزات لبه تکنولوژی نیمه رساناها (که در دست تایوان و امریکا قبضه شده) وابسته است.

تکرار تاریخ اینجا رخ می‌ده:
ایرانیان به عثمانی ها به دلیل نداشتن توپ و تفنگ باختند. در واقع هر نفر مسلح به تفنگ، معادل چند نفر مثلا ۵ نفر شمشیر زنه.
یا کارخانه تویوتا با تکنولوژی که داره، به ازای هر کارگر معادل چند نفر مثلا ۱۰ نفر ایران خودرو تولید با کیفیت تر داره.

حالا هوش مصنوعی و لبه تکنولوژی هم همینه. آمریکای ۳۰۰ ۴۰۰ میلیونی، گویی که با داشتن لبه تکنولوژی، معادل ۴ ۵ میلیارد چینی، جمعیت موثر در قدرت ملی داره.

فاصله دو کشور در زمینه هوش مصنوعی، با گذر زمان بیشتر و بیشتر می‌شه و غیر قابل جبران تر.
همین به زودی در تکنولوژی نظامی خودش رو نشون می‌ده و عملا تکنولوژی خودش رو به شکل جمعیت واقعی به جای جمعیت نسبی نشون می‌ده.
جمعیت اسمی ایران ۸۰ میلیون نفر باشه، اما به صورت واقعی نسبت به اسراییل با ۸ میلیون نفر عملا اگه کمتر نباشه، بیشتر هم نیست.

حتی من شهروند مجهز به چت جی‌پی‌تی، اندازه ۱۰ ۲۰ نفر آدمی که این دسترسی رو ندارند، قدرتمندتر و موثرترم.

جمع بندی اینه که عدد جمعیتی کشورها اسمیه، جمعیت باید تبدیل به المان قدرت بشه و این میسر نیست جز با رشد تکنولوژی و با ژست گذار قدرت از آمریکا به چین، اونم سر یه میانجی گری ایران و عربستان، کلان قضیه اینقدر احمقانه نیست که چین داره دنیا رو قبضه می‌کنه.

نه تنها در عرصه تکنولوژی دچار بحران غیر قابل جبران با امریکاست، که روند جمعیتیش هم منفی و تولید بدهیش هم دو برابر امریکاست به بیان ساده تر، حجم صادرات چین رو کیلویی و حتی دلاری نسنجید
حتی اگر تولید ناخالص ملی چین، ۲ برابر امریکا هم از نظر دلاری و کیلویی بشه، باز به دلیل اینکه لبه تکنولوژی دست امریکاست، در نبرد سر شاخ، شکست خواهد خورد

خلاصه با خودتون، چین ارضایی نکنید. خبری نیست. واقعیت پیچیده تره ایشالا که منظور کلی رو رسوندم و تفاوت جمعیت اسمی و جمعیت واقعی (که کلمات و مفهوم من درآوردی خودم هستن و در حفظ کپی رایتشان کوشا باشید) رو خوب توضیح داده باشم.
قطع یا کند شدن اینترنت ایران نیز همینه.

به صورت برایند، جامعه ایران رو خنگ تر و زامبی‌تر می‌کنه، خشونت رو افزایش می‌‌ده و عملا جمعیت واقعی ما نسبت به بقیه کشورهای منطقه کاهش پیدا می‌کنه.
البته که رشد جمعیت اسمی هم الان نسبت به بقیه اوضاع بدی داره که حتی اینم تشدید می‌کنه.

✅ @karkhone

هزارتوی سعودی

| شایان اویسی

تمام این تحولات و رفع محدودیت‌ها نه در چند دهه بلکه در کمتر از ۴ سال در پادشاهی عربی سعودی به اجرا درآمد و اینها تنها بخش کوچکی از تغییرات فرهنگی و قانون‌گذاری سعودی است. راه اندازی صنعت توریسم و برگزاری فستیوال‌های بین‌المللی همچون موسم ریاض و جده و تلاش جهت ورود به عرصه خودرو سازی و خروج از اقتصاد وابسته به انرژی، مقابله با بیکاری و کمبودخانه و مبارزه با فساد هم بخش دیگری از تحولات اقتصادی عربستان است. اما سوال اصلی بسیاری از جامعه‌شناسان و تحلیلگران سیاسی اکنون این است که عربستان چگونه پذیرای این میزان از رفع محدودیت، رواداری و تساهل شده است و نظم سیاسی و اجتماعی آن دچار بحران نگردیده است؟ جهت فهم این مسئله می‌بایست به تحولات پادشاهی سعودی پیش از ظهور ولیعهد جنجالی آن یعنی محمد بن سلمان پرداخت زیرا تمام این اصلاحات به دستور مستقیم آن انجام شده است.

کارن الیوت هاوس بنا به روایت خودش در محیطی بیابانی و مذهبی و محافظه‌کار در تگزاس امریکا رشد یافته‌است و می‌تواند عربستان را به خوبی درک کند سال‌ها بر روی پادشاهی عربی سعودی تحقیق کرده و به آنجا سفر داشته و کتابش با عنوان《هزارتوی سعودی》در سال ۲۰۱۲ به چاپ رسید و اثر بسیار مهمی جهت فهم دلایل ظهور شخصی چون محمد بن سلمان و اصلاحات وسیعی است که او انجام داده است زیرا تنها ۵ سال پس از نگارش این کتاب شاهزاده محمد به مقام ولیعهدی رسید و اصلاحاتش را آغاز کرد. اثری که به جهت آنکه نویسنده آن یک زن بوده اهمیت زیادی دارد زیرا توانسته به لایه‌های پنهان جامعه زنان سعودی پیش از آغاز اصلاحات شاهزاده محمد بن سلمان دست یابد.

پادشاهی سعودی از بدو تاسیس پیوندی قوی با تعالیم محمدبن‌عبدالوهاب و مفتی‌های وهابی داشته‌است تا بتواند قدرت اجتماعی و ثبات سیاسی خود را حفظ کند و تعالیم آن را جهت یکدستی قدرت و مقابله با رقبا به کار ببرد به همین دلیل همواره اجرای دستورات سختگیرانه مفتی‌های مطرح را جزو ملزمات سیاسی خود قرار داده است.

《این مبلغ یعنی محمدبن‌عبدالوهاب آن‌قدر متعصب بود که هنگام ملاقات آن دو با هم، برای حفظ جانش فراری بود؛ زیرا بقعه‌ی یکی از اصحاب پیامبر را تخریب کرده‌بود و برای نشان دادن پایبندی و شور دینی خود، زنی متهم به زنا را سنگسار کرده‌بود. هیچ یک از این‌ها محمدبن‌سعود را ناراحت نکرد‌. او در دعوت این مبلغ به جهاد اسلامی فرصتی برای استفاده از دین در سرکوب دشمنان قبیله‌ای خود و تصرف عربستان می‌دید. همان‌طور که احتمالا حدس می‌زنید، آل‌سعود نه‌تنها برای تصرفات قبیله‌ای، بلکه به نام دین، شمشیر به دست گرفت و سرانجام پیروز شد》ص۲۰

《عبدالعزیز[موسس کشور فعلی عربستان]که فهمیده‌بود این عشایر کوچ‌نشین می‌توانند در یک آن بیعت خود را تغییر دهند، می‌دانست که باید راهی برای کنترل آن‌ها بیابد. او از دین بهره گرفت؛ درست همان‌گونه که اجداد او چنین کرده‌بودند》ص۳۴

از طرفی دیگر خاندان سلطنتی نیز وجهه صرفا سیاسی نداشته و نوعی هویت و جایگاه دینی نیز برای خود تعریف کرده است و به همین دلیل وابستگی زیادی به تعالیم مذهبی و اجرای آن دارد.

《از نظر بسیاری از مردم عربستان، خاندان شاهنشاهی مثل خاندان‌های سلطنتی کشورهای سکولار غربی نیستند بلکه الگوهای دینی برای یک جامعه‌ی اسلامی و ایمانی هستند. اگر بخواهیم مشابهی در جهان غرب بیابیم، باید به هزار سال قبل برگردیم؛ یعنی به دوران امپراتور‌های روم مقدس که توسط پاپ تقدیس می‌شدند. با این تفاوت که در عربستان سعودی، پادشاه خودش هم امپراتور است و هم از آن جهت که خود را خادم حرمین شریفین می‌نامد، صاحب جایگاه پاپ یا رئیس اسلام است. در واقع پادشاه عربستان نه تنها پیشوای دینی است بلکه فرقه‌ی ریاضت‌طلب وهابی که خودپادشاه نماینده آن است هم به مسلمانان یاد می‌دهد که در برابر حاکمان خود_ولو اینکه دارای عیب و نقص باشند_مطیع و سربه‌زیر باشند تا زندگی سعادتمندی در بهشت نصیبشان شود》ص۴۹

اما دین تنها راهکار جهت حفظ یکپارچگی قدرت و تایید وفاداری نبوده و توزیع ثروت نیز شگرد دیگر بوده‌است. همین رویکرد اما به مرور باعث ایجاد نارضایتی‌های بسیار و اعتراضات وسیع شد.

《با اینکه عبدالعزیز با این ولخرجی‌ها مخالف بود اما راهبرد او در استفاده از دست‌کم مقداری از ثروت مملکت برای خرید بیعت عوام تا امروز نیز ادامه دارد. خرید بیعت در عربستان برخلاف بسیاری از کشورها به معنای چرب کردن سیبیل سیاستمداران خریداری شده نیست؛ زیرا سیاستمدار عربستانی مستقلی برای خریدن وجود ندارد. خریدن بیعت بسیار فراگیرتر از این حرف‌هاست. در حقیقت، عربستان سعودی یک دولت رفاه ثروتمند است که در آن بخش عمومی جامعه مالیات پرداخت نمی‌کند اما خدمات گسترده، هرچند اغلب بی‌کیفیت از تحصیل و خدمات بهداشتی_درمانی رایگان گرفته تا آب و برق و البته انرژی ارزان دریافت می‌کند.》ص۴۷

ادامه مطلب

✅ @karkhone

| ریچارد کانتیلون

افزایش حجم پول در اقتصاد (یا همان تورم) باعث اثرات متفاوتی در بخش‌های مختلف اقتصاد می‌شود. در واقع آن‌هایی که زودتر پول جدید را دریافت می‌کنند، از جیب آن‌هایی که در آخر پول به آنها می‌رسد سود می‌برند. به عبارتی چیزی به ثروت جامعه اضافه نمی‌شود؛ ولی جیب آن‌هایی که اول صف دریافت پول جدید ایستاده‌اند، پرتر و جیب ته‎صفی‎ها خالی‌تر می‌شود. شاید پیامد افزایش عرضه پول در کوتاه‌مدت، افزایش سطح عمومی قیمت‌ها نباشد، ولی به‌هم‌خوردن محاسبه عاملان اقتصادی و مخدوش‌شدن تخصیص منابع در اقتصاد و «سرمایه‌سوزی» پیامد ناگزیر آن است. طبیعی است پدیده‌ای که چنین تاثیر گسترده‌ای بر کل اقتصاد دارد و شیوه توزیع منابع را تغییر می‎دهد و جامعه را به برندگان و بازندگان تقسیم می‌کند، نمی‌تواند «سیاسی» نباشد. تورم یا همان افزایش حجم (عرضه) پول در اقتصاد را باید از منظر سیاسی و مناسبات قدرت نیز بررسی کرد.

✅ @karkhone

| مسعود زمانی

وزارت کشاورزی آمریکا هفته پیش گزارشی منتشر کرد که در آن پیش‌بینی کرده که بدلیل بدترین خشکسالی! 60 سال گذشته، تولید سویا در آرژانتین 30 درصد کاهش داشته باشه (اون هم در ابتدای فصل برداشت در نیمکره جنوبی) و دقت داشته باشید آرژانتین بعد از آمریکا و برزیل سومین تولید‌کننده و خودش بزرگترین صادرکننده سویا است!

طنر ماجرا این هست که تولید سویای برزیل هم بدلیل بارندگی شدید! 30 درصد کاهش داشته ولی برنامه‌ریزی کرده که عقب‌افتادگی رو جبران کنه که انشالله بکنه!

در همان گزارش تولید گندم آرژانتین نیز با 35 درصد کاهش به 13 میلیون تن خواهد رسید و حجم صادرات آن نیز تا 7 میلیون تن کاهش خواهد یافت. آرژانتین سال 2022 با افزایش 5 میلیون تنی صادرات گندم تا حدی ضربه ناشی از جنگ اکراین را گرفته بود ولی امسال حتی برای مصارف داخلی خودش هم با مشکل مواجه خواهد شد. کلاً گندم در سال 2023 وضعیت خوبی نخواهد داشت و همه نگاه‌ها به کانادا و استرالیا هست که خلا را جبران کنند که انشالله بکنند!

در مورد ذرت هم وضعیت مشابهی در کار است که فکر میکنم وضعیتش برای همه قابل حدس است: کاهش 30 درصدی تولید و صادرات

خب حالا همه این‌ها رو بزارید کنار اینکه لگد بزرگتری در کاهش تولید بخاطر کمبود و گران‌شدن کود (بخصوص ازت) نیز در راه است که اون هم دلیلش مختل شدن تولید و صادرات اوره از بزرگترین صادرکنندگان آن یعنی روسیه و تا حدی اکراین است.

پینوشت ضروری: همینجوری که داریم از عید و دید و بازدید لذت می‌بریم دقت داشته باشیم احتمال زیادی دارد که وارد دوران سختی از امنیت غذایی شده باشیم که بدلیل خشکسالی، جنگ اکراین و تحولات سیاسی، کمبود و اختلال در زنجیره تامین مواد غذایی و افزایش قیمت کود بشدت زندگی مردمان دنیا و بویژه خاورمیانه را تحت‌الشعاع قرار دهد.

پینوشت ضروری‌تر: آدم‌های باهوش و حواس جمع می‌فهمند که اگر راه‌حلی برای تعدیل این مشکلات چه در بهینه‌سازی زنجیره‌تامین و چه نوآوری در تولید و بهره‌وری داشته باشند الان زمان خوبی برای ورود به بازار است. البته که بهره‌وری حوزه کشاورزی همین الان هم وضعیت خوبی دارد ولی در کل شرایط سخت همیشه موجب رشد نوآوری می‌شود.
اگر دوست داشتید بیایید راجع به کارهایی که می‌شود از داخل و خارج برای این حوزه کرد صحبت کنیم.

پینوشت کنکوری: بنظرتان چند درصد غذای خاورمیانه از آمریکای جنوبی تامین می‌شود؟

لینک‌های مفید:
https://downloads.usda.library.cornell.edu/usda-esmis/files/tx31qh68h/mp48ts41n/9k420s80v/oilseeds__1_.pdf

https://www.agflow.com/agricultural-markets-news/argentina-wheat-market-my-2022-2023-overview/

https://www.aljazeera.com/news/2023/3/9/argentinas-grain-harvest-suffers-under-worst-drought-in-60-years

✅ @karkhone

انتخاب ارز

| فردریش فون هایک


سیاستمداران بر اساس یک آموزۀ کینزی رفتار می‌کنند؛ با این
مضمون که «همۀ ما در بلندمدت از مسئولیت و مقام خود کنار رفته‌ایم». فلذا اهمیتی نمی‌دهند که درمان موفقیت‌آمیز بیکاری فعلی به ایجاد بیکاری بیشتر در آینده منجر شود؛ زیرا سیاستمدارانی که بابت بیکاری بیشتر در آینده سرزنش خواهند شد همان سیاستمدارانی نیستند که تورم ایجاد کردند و به وسیلهٔ آن ظاهراً بیکاری را مهار کردند. بدترین نوع نظام دموکراتیک که می‌توان بر پا کرد، آن نظامی‌ست که دولت مجبور باشد بر اساس پندارهایی عمل کند که مردم آن را درست می‌پندارند. تنها امید برای دستیابی به پول باثبات در واقع منوط به این اســت کـه بتوانیم راهی پیدا کنیم تا از پول در برابر سیاست محافظت کنیم. به استثنای دورۀ دویست سالۀ استاندارد طلا، همۀ دولت‌های تاریخ عملاً از قدرت انحصاری خود در خلق پول برای کلاه‌برداری و غارت مردم استفاده کرده‌اند. کمتر از هر زمان دیگری امید آن وجود دارد که اگر مردم مجبور باشند صرفا از پول دولتی استفاده کنند، بتوان راهی پیدا کرد که دولت‌ها قابل اعتمادتر بشوند. نمی‌توان خطرناک‌ترین ابزارهای [اجتماعی] را به دست دولت‌هایی سپرد که سلطه کامل بر جامعه دارند و قرار است بر اساس رأی اکثریت عمل کنند، ولی عملاً بر اساس منویّات گروه‌های ذینفع بزرگی عمل می‌کنند که با گروگان گرفتن رأی‌ها - که دولت‌ها به آن نیاز دارند تا ادعا کنند حمایت اکثریت را کسب کرده‌اند - می‌توانند «ضرورت سیاسی» خلق کنند. خوشبختانه هنوز به جایی نرسیده‌ایم - البته باید بگویم امیدوارم این طور باشد ـ که نگران باشیم دولت‌ها برای جلب رضایت برخی حامیان نه چندان مهم، به فکر آغاز کردن یک جنگ بیفتند؛ اما در هر حال، پول یکی از خطرناک‌ترین ابزارهایی‌ست که نباید آن را به دست بخت و اقبال، سیاستمداران و یا آن‌هایی که اصطلاحاً اقتصاددان نامیده می‌شوند بسپاریم.

انحصار خطرناک

چیزی که خطرناک است و باید از آن پرهیز شود این نیست که دولت حق انتشار پول داشته باشد؛ بلکه این است که دولت در انتشار پول از انحصار برخوردار باشد و بتواند مردم را مجبور کند که از آن پول [که در انحصار دولت] استفاده کنند و آن را در قیمت خاصی بپذیرند. منشأ ایجاد این انحصار دولتی - نظیر انحصار در خدمات پست - این نیست که منافع خاصی را برای مردم
تضمین کند؛ بلکه منشأ آن صرفاً به گسترش قدرت دولت در اِعمال قوه قهریه و اقدامات اجباری برمی‌گردد. تردید دارم که چنین انحصاری تا به حال فایده‌ای به مردم رسانده باشد؛ البته بجز حاکمان و هواداران آن‌ها. همۀ شواهد تاریخ این باور را نقض می‌کنند که: دولت توانسته است برای ما در قیاس با آن‌چه خودمان می‌توانستیم فراهم کنیم - البته اگر دولت حق انحصاری انتشار پول را در اختیار نداشت - پول مطلوب‌تری فراهم کند.


✅ @karkhone

بانک‌داری به اخلاق چه ربطی دارد؟

| مهرپویا اعلا


این مطلب را می‌توان گزارشی بسیار بسیار مختصر از کتاب «پول، اعتبار بانکی و بحران‌های اقتصادی۱» اثر خسوس هوئرتا د سوتو نامید، که شاید مخاطب با خواندن آن به خواندن خود کتاب نیز علاقه پیدا کند. تا جایی که شنیده‌ام دوست عزیزی در حال ترجمۀ آن کتاب پراهمیت به فارسی نیز هست.

هوئرتا د سوتو - و همچنین موری روتبارد - از نظام بانکی دفاع می‌کنند که فاقد بانک مرکزی است و در عین حال بانک‌های خصوصی ملزم به اصل رعایت ذخیرۀ صد درصدی طلا باشند. در ادامه روشن می‌شود که منظور از ذخیرۀ صد در صدی طلا در اینجا چیست. منتها بنیان حقوقی بحث این حکم اخلاقی به ظاهر بدیهی است که دو نفر نمی‌توانند طی قراردادی آزاد و داوطلبانه حق نفر سومی را ضایع کنند. برای مثال دو نفر نمی‌توانند قرار قتل نفر سومی را بگذارند، ولو اینکه قراردادشان کاملاً آزادانه بسته شده باشد و هر دو هم راضی باشند! هوئرتا د سوتو می‌گوید بانک با زیر پا گذاردن اصل حقوقی سنتی ناظر بر حفظ امانت، از ارزش اسکناس خود می‌کاهد و در نتیجه بر خلاف قرارداد به دارایی افرادی که اسکناس آن بانک را در دست دارند آسیب وارد می‌کند. اجازه دهید بحث را با مثالی بیشتر بشکافیم.

فرض کنید من ده سکۀ طلا پیش کسی به امانت گذاشته‌ام و آن فرد در ازای آن برگه/اسکناس‌هایی را در اختیار من می‌گذارد که حاکی از آن امانت‌اند. این اسکناس‌ها تضمین می‌کنند که به محض ارائۀ آنها، طلاهای به امانت گذاشتۀ من نزد او مسترد خواهد شد. ممکن است من در ازای خرید کالایی بخواهم به جای پول بخشی از همان برگه‌ها را به فروشنده بدهم که در نتیجه او هرگاه مایل بود برگه‌ها را نزد امانت‌گیر ببرد و طلاها را مطالبه کند. حالا اگر امانت‌گیر آن طلای به امانت گذارده را به کس دیگری وام دهد در واقع به دارایی من تجاوز کرده است؛ مگر آنکه قرارداد نه جنبۀ امانت که جنبۀ اجاره داشته باشد. به این معنا که مثلاً من با سر رسید یک ساله آن ده سکه را در اختیار امانت‌گیر/بانک گذاشته باشم؛ یا به بیان دیگر ده سکه را به بانک اجاره دهم. در این حالت بانک تا یک سال مالک آن طلاهاست و می‌تواند از آنها استفاده کند. مانند این است که کسی خانه‌ای را به مدت یک سال اجاره کند و در نتیجه تا یک سال حق استفاده از خانه را دارد به شرط آنکه پس از یک سال خانه را سالم تحویل دهد. بانک هم با دریافت پول به صورت سپردۀ بلندمدت در واقع آن پول را اجاره کرده است و حق دارد تا زمان رسیدن مهلت سر رسید از آن استفاده کند به شرطی که پس از پایان مهلت عین پول را مطابق قرارداد پس بدهد. این استفاده به افزایش غیرواقعی حجم پول در گردش منتهی نمی‌شود. چرا؟

باز گردیم به مثال ده سکۀ طلا. فرض کنید من آن ده سکه را با مهلت یک ساله به امانت‌گیر اجاره داده‌ام. در طول این یک سال من آن ده سکۀ طلا را از آن خود نمی‌دانم و توانایی خرج کردن آنها را ندارم. حتی اگر در ازای این ده سکه برگه‌هایی در اختیارم باشند که قابل انتقال به غیر باشند، باز این حقیقت که آن برگه‌ها تنها با رسیدن مهلت بازپرداخت، و نه زودتر، قابلیت تعویض شدن با طلا را دارند عوض نمی‌شود. بنابراین از پول تنها یک بار استفاده می‌شود.

اما در حالت سپردۀ امانتی۲ (تقریباً مشابه سپردۀ کوتاه مدت) داستان متفاوت است. در اینجا امانت‌گیر متعهد است که با ارائۀ اسناد بی‌درنگ طلاها را به من بازگرداند. با این حال در اینجا اتفاقی بسیار شگفت‌انگیز می‌افتاد و بانک‌ها در لحظاتی از تاریخ حقه‌ای زدند که باعث می‌شد از یک پول دو بار یا بیشتر استفاده شود. فهم این اتفاق شگفت‌انگیز یکی از کلیدهای فهم بحران‌های مالی - و سیاسی و اجتماعی و فرهنگی و... - به ویژه در دوران معاصر است. به راستی بانک‌ها چه کردند که کار خراب شد؟

ادامه مطلب

✅ @karkhone