جمعیت اسمی در برابر جمعیت موثر (واقعی)

امریکا چه بلایی سر چین آورد؟

امریکا برای تمام شهروندانش، هر نوع همکاری با چین در صنعت نیمه رساناها رو ممنوع کرد، وگرنه ممکنه حتی شهروندی امریکا رو از دست بدن.
در نتیجه، بازار چیپ‌‌های الکترونیکی چین با طوفانی از استعفا در موقعیت های شغلی کلیدی مواجه شده و شرکت ها رو مجبور کرده که تمام شعب خودشون رو از چین خارج کنن

شهو ان‌جی، مدیر نهاد مالی رنسانس چین می‌گه:
"در واقع به صورت ملایم (شبیه اتفاقی که تحریم ها در یک دهه سر اقتصاد ایران آورد)، شرکت های چینی در عمل به عصر حجر فرستاده می‌شوند. (عصر حجر نسبت به رقبا)" یکی از مدیران منابع انسانی فعال در صنعت نیمه رسانای چین به صورت ناشناس به فایننشال‌تایمز گفته:
"این حتی مصیبت بدتریه نسبت به ممنوعیت صادرات نیمه رساناها به چین."

به عنوان مثال ۶ نفر از هر ۷ نفر فعال در بخش تحقیق و توسعه در بزرگترین شرکت تولید کننده تجهیزات نیمه رسانا یعنی پایوتک، شهروند امریکایی حساب می‌شن.
بیشتر مدیران اجرایی رده بالای پایوتک، از جمله مدیرعامل، آمریکایی هستن.

همه اینا در شرایطیه که با ظهور ملموس نسلی از محصولات هوش مصنوعی مثل چت جی‌پی‌تی، که تنها گوشه کوچک غیرنظامی کاربرد هوش مصنوعی هستن، نیاز سخت افزاری برای تولید هوشی قوی تر، به تجهیزات لبه تکنولوژی نیمه رساناها (که در دست تایوان و امریکا قبضه شده) وابسته است.

تکرار تاریخ اینجا رخ می‌ده:
ایرانیان به عثمانی ها به دلیل نداشتن توپ و تفنگ باختند. در واقع هر نفر مسلح به تفنگ، معادل چند نفر مثلا ۵ نفر شمشیر زنه.
یا کارخانه تویوتا با تکنولوژی که داره، به ازای هر کارگر معادل چند نفر مثلا ۱۰ نفر ایران خودرو تولید با کیفیت تر داره.

حالا هوش مصنوعی و لبه تکنولوژی هم همینه. آمریکای ۳۰۰ ۴۰۰ میلیونی، گویی که با داشتن لبه تکنولوژی، معادل ۴ ۵ میلیارد چینی، جمعیت موثر در قدرت ملی داره.

فاصله دو کشور در زمینه هوش مصنوعی، با گذر زمان بیشتر و بیشتر می‌شه و غیر قابل جبران تر.
همین به زودی در تکنولوژی نظامی خودش رو نشون می‌ده و عملا تکنولوژی خودش رو به شکل جمعیت واقعی به جای جمعیت نسبی نشون می‌ده.
جمعیت اسمی ایران ۸۰ میلیون نفر باشه، اما به صورت واقعی نسبت به اسراییل با ۸ میلیون نفر عملا اگه کمتر نباشه، بیشتر هم نیست.

حتی من شهروند مجهز به چت جی‌پی‌تی، اندازه ۱۰ ۲۰ نفر آدمی که این دسترسی رو ندارند، قدرتمندتر و موثرترم.

جمع بندی اینه که عدد جمعیتی کشورها اسمیه، جمعیت باید تبدیل به المان قدرت بشه و این میسر نیست جز با رشد تکنولوژی و با ژست گذار قدرت از آمریکا به چین، اونم سر یه میانجی گری ایران و عربستان، کلان قضیه اینقدر احمقانه نیست که چین داره دنیا رو قبضه می‌کنه.

نه تنها در عرصه تکنولوژی دچار بحران غیر قابل جبران با امریکاست، که روند جمعیتیش هم منفی و تولید بدهیش هم دو برابر امریکاست به بیان ساده تر، حجم صادرات چین رو کیلویی و حتی دلاری نسنجید
حتی اگر تولید ناخالص ملی چین، ۲ برابر امریکا هم از نظر دلاری و کیلویی بشه، باز به دلیل اینکه لبه تکنولوژی دست امریکاست، در نبرد سر شاخ، شکست خواهد خورد

خلاصه با خودتون، چین ارضایی نکنید. خبری نیست. واقعیت پیچیده تره ایشالا که منظور کلی رو رسوندم و تفاوت جمعیت اسمی و جمعیت واقعی (که کلمات و مفهوم من درآوردی خودم هستن و در حفظ کپی رایتشان کوشا باشید) رو خوب توضیح داده باشم.
قطع یا کند شدن اینترنت ایران نیز همینه.

به صورت برایند، جامعه ایران رو خنگ تر و زامبی‌تر می‌کنه، خشونت رو افزایش می‌‌ده و عملا جمعیت واقعی ما نسبت به بقیه کشورهای منطقه کاهش پیدا می‌کنه.
البته که رشد جمعیت اسمی هم الان نسبت به بقیه اوضاع بدی داره که حتی اینم تشدید می‌کنه.

✅ @karkhone

هزارتوی سعودی

| شایان اویسی

تمام این تحولات و رفع محدودیت‌ها نه در چند دهه بلکه در کمتر از ۴ سال در پادشاهی عربی سعودی به اجرا درآمد و اینها تنها بخش کوچکی از تغییرات فرهنگی و قانون‌گذاری سعودی است. راه اندازی صنعت توریسم و برگزاری فستیوال‌های بین‌المللی همچون موسم ریاض و جده و تلاش جهت ورود به عرصه خودرو سازی و خروج از اقتصاد وابسته به انرژی، مقابله با بیکاری و کمبودخانه و مبارزه با فساد هم بخش دیگری از تحولات اقتصادی عربستان است. اما سوال اصلی بسیاری از جامعه‌شناسان و تحلیلگران سیاسی اکنون این است که عربستان چگونه پذیرای این میزان از رفع محدودیت، رواداری و تساهل شده است و نظم سیاسی و اجتماعی آن دچار بحران نگردیده است؟ جهت فهم این مسئله می‌بایست به تحولات پادشاهی سعودی پیش از ظهور ولیعهد جنجالی آن یعنی محمد بن سلمان پرداخت زیرا تمام این اصلاحات به دستور مستقیم آن انجام شده است.

کارن الیوت هاوس بنا به روایت خودش در محیطی بیابانی و مذهبی و محافظه‌کار در تگزاس امریکا رشد یافته‌است و می‌تواند عربستان را به خوبی درک کند سال‌ها بر روی پادشاهی عربی سعودی تحقیق کرده و به آنجا سفر داشته و کتابش با عنوان《هزارتوی سعودی》در سال ۲۰۱۲ به چاپ رسید و اثر بسیار مهمی جهت فهم دلایل ظهور شخصی چون محمد بن سلمان و اصلاحات وسیعی است که او انجام داده است زیرا تنها ۵ سال پس از نگارش این کتاب شاهزاده محمد به مقام ولیعهدی رسید و اصلاحاتش را آغاز کرد. اثری که به جهت آنکه نویسنده آن یک زن بوده اهمیت زیادی دارد زیرا توانسته به لایه‌های پنهان جامعه زنان سعودی پیش از آغاز اصلاحات شاهزاده محمد بن سلمان دست یابد.

پادشاهی سعودی از بدو تاسیس پیوندی قوی با تعالیم محمدبن‌عبدالوهاب و مفتی‌های وهابی داشته‌است تا بتواند قدرت اجتماعی و ثبات سیاسی خود را حفظ کند و تعالیم آن را جهت یکدستی قدرت و مقابله با رقبا به کار ببرد به همین دلیل همواره اجرای دستورات سختگیرانه مفتی‌های مطرح را جزو ملزمات سیاسی خود قرار داده است.

《این مبلغ یعنی محمدبن‌عبدالوهاب آن‌قدر متعصب بود که هنگام ملاقات آن دو با هم، برای حفظ جانش فراری بود؛ زیرا بقعه‌ی یکی از اصحاب پیامبر را تخریب کرده‌بود و برای نشان دادن پایبندی و شور دینی خود، زنی متهم به زنا را سنگسار کرده‌بود. هیچ یک از این‌ها محمدبن‌سعود را ناراحت نکرد‌. او در دعوت این مبلغ به جهاد اسلامی فرصتی برای استفاده از دین در سرکوب دشمنان قبیله‌ای خود و تصرف عربستان می‌دید. همان‌طور که احتمالا حدس می‌زنید، آل‌سعود نه‌تنها برای تصرفات قبیله‌ای، بلکه به نام دین، شمشیر به دست گرفت و سرانجام پیروز شد》ص۲۰

《عبدالعزیز[موسس کشور فعلی عربستان]که فهمیده‌بود این عشایر کوچ‌نشین می‌توانند در یک آن بیعت خود را تغییر دهند، می‌دانست که باید راهی برای کنترل آن‌ها بیابد. او از دین بهره گرفت؛ درست همان‌گونه که اجداد او چنین کرده‌بودند》ص۳۴

از طرفی دیگر خاندان سلطنتی نیز وجهه صرفا سیاسی نداشته و نوعی هویت و جایگاه دینی نیز برای خود تعریف کرده است و به همین دلیل وابستگی زیادی به تعالیم مذهبی و اجرای آن دارد.

《از نظر بسیاری از مردم عربستان، خاندان شاهنشاهی مثل خاندان‌های سلطنتی کشورهای سکولار غربی نیستند بلکه الگوهای دینی برای یک جامعه‌ی اسلامی و ایمانی هستند. اگر بخواهیم مشابهی در جهان غرب بیابیم، باید به هزار سال قبل برگردیم؛ یعنی به دوران امپراتور‌های روم مقدس که توسط پاپ تقدیس می‌شدند. با این تفاوت که در عربستان سعودی، پادشاه خودش هم امپراتور است و هم از آن جهت که خود را خادم حرمین شریفین می‌نامد، صاحب جایگاه پاپ یا رئیس اسلام است. در واقع پادشاه عربستان نه تنها پیشوای دینی است بلکه فرقه‌ی ریاضت‌طلب وهابی که خودپادشاه نماینده آن است هم به مسلمانان یاد می‌دهد که در برابر حاکمان خود_ولو اینکه دارای عیب و نقص باشند_مطیع و سربه‌زیر باشند تا زندگی سعادتمندی در بهشت نصیبشان شود》ص۴۹

اما دین تنها راهکار جهت حفظ یکپارچگی قدرت و تایید وفاداری نبوده و توزیع ثروت نیز شگرد دیگر بوده‌است. همین رویکرد اما به مرور باعث ایجاد نارضایتی‌های بسیار و اعتراضات وسیع شد.

《با اینکه عبدالعزیز با این ولخرجی‌ها مخالف بود اما راهبرد او در استفاده از دست‌کم مقداری از ثروت مملکت برای خرید بیعت عوام تا امروز نیز ادامه دارد. خرید بیعت در عربستان برخلاف بسیاری از کشورها به معنای چرب کردن سیبیل سیاستمداران خریداری شده نیست؛ زیرا سیاستمدار عربستانی مستقلی برای خریدن وجود ندارد. خریدن بیعت بسیار فراگیرتر از این حرف‌هاست. در حقیقت، عربستان سعودی یک دولت رفاه ثروتمند است که در آن بخش عمومی جامعه مالیات پرداخت نمی‌کند اما خدمات گسترده، هرچند اغلب بی‌کیفیت از تحصیل و خدمات بهداشتی_درمانی رایگان گرفته تا آب و برق و البته انرژی ارزان دریافت می‌کند.》ص۴۷

ادامه مطلب

✅ @karkhone

| ریچارد کانتیلون

افزایش حجم پول در اقتصاد (یا همان تورم) باعث اثرات متفاوتی در بخش‌های مختلف اقتصاد می‌شود. در واقع آن‌هایی که زودتر پول جدید را دریافت می‌کنند، از جیب آن‌هایی که در آخر پول به آنها می‌رسد سود می‌برند. به عبارتی چیزی به ثروت جامعه اضافه نمی‌شود؛ ولی جیب آن‌هایی که اول صف دریافت پول جدید ایستاده‌اند، پرتر و جیب ته‎صفی‎ها خالی‌تر می‌شود. شاید پیامد افزایش عرضه پول در کوتاه‌مدت، افزایش سطح عمومی قیمت‌ها نباشد، ولی به‌هم‌خوردن محاسبه عاملان اقتصادی و مخدوش‌شدن تخصیص منابع در اقتصاد و «سرمایه‌سوزی» پیامد ناگزیر آن است. طبیعی است پدیده‌ای که چنین تاثیر گسترده‌ای بر کل اقتصاد دارد و شیوه توزیع منابع را تغییر می‎دهد و جامعه را به برندگان و بازندگان تقسیم می‌کند، نمی‌تواند «سیاسی» نباشد. تورم یا همان افزایش حجم (عرضه) پول در اقتصاد را باید از منظر سیاسی و مناسبات قدرت نیز بررسی کرد.

✅ @karkhone

| مسعود زمانی

وزارت کشاورزی آمریکا هفته پیش گزارشی منتشر کرد که در آن پیش‌بینی کرده که بدلیل بدترین خشکسالی! 60 سال گذشته، تولید سویا در آرژانتین 30 درصد کاهش داشته باشه (اون هم در ابتدای فصل برداشت در نیمکره جنوبی) و دقت داشته باشید آرژانتین بعد از آمریکا و برزیل سومین تولید‌کننده و خودش بزرگترین صادرکننده سویا است!

طنر ماجرا این هست که تولید سویای برزیل هم بدلیل بارندگی شدید! 30 درصد کاهش داشته ولی برنامه‌ریزی کرده که عقب‌افتادگی رو جبران کنه که انشالله بکنه!

در همان گزارش تولید گندم آرژانتین نیز با 35 درصد کاهش به 13 میلیون تن خواهد رسید و حجم صادرات آن نیز تا 7 میلیون تن کاهش خواهد یافت. آرژانتین سال 2022 با افزایش 5 میلیون تنی صادرات گندم تا حدی ضربه ناشی از جنگ اکراین را گرفته بود ولی امسال حتی برای مصارف داخلی خودش هم با مشکل مواجه خواهد شد. کلاً گندم در سال 2023 وضعیت خوبی نخواهد داشت و همه نگاه‌ها به کانادا و استرالیا هست که خلا را جبران کنند که انشالله بکنند!

در مورد ذرت هم وضعیت مشابهی در کار است که فکر میکنم وضعیتش برای همه قابل حدس است: کاهش 30 درصدی تولید و صادرات

خب حالا همه این‌ها رو بزارید کنار اینکه لگد بزرگتری در کاهش تولید بخاطر کمبود و گران‌شدن کود (بخصوص ازت) نیز در راه است که اون هم دلیلش مختل شدن تولید و صادرات اوره از بزرگترین صادرکنندگان آن یعنی روسیه و تا حدی اکراین است.

پینوشت ضروری: همینجوری که داریم از عید و دید و بازدید لذت می‌بریم دقت داشته باشیم احتمال زیادی دارد که وارد دوران سختی از امنیت غذایی شده باشیم که بدلیل خشکسالی، جنگ اکراین و تحولات سیاسی، کمبود و اختلال در زنجیره تامین مواد غذایی و افزایش قیمت کود بشدت زندگی مردمان دنیا و بویژه خاورمیانه را تحت‌الشعاع قرار دهد.

پینوشت ضروری‌تر: آدم‌های باهوش و حواس جمع می‌فهمند که اگر راه‌حلی برای تعدیل این مشکلات چه در بهینه‌سازی زنجیره‌تامین و چه نوآوری در تولید و بهره‌وری داشته باشند الان زمان خوبی برای ورود به بازار است. البته که بهره‌وری حوزه کشاورزی همین الان هم وضعیت خوبی دارد ولی در کل شرایط سخت همیشه موجب رشد نوآوری می‌شود.
اگر دوست داشتید بیایید راجع به کارهایی که می‌شود از داخل و خارج برای این حوزه کرد صحبت کنیم.

پینوشت کنکوری: بنظرتان چند درصد غذای خاورمیانه از آمریکای جنوبی تامین می‌شود؟

لینک‌های مفید:
https://downloads.usda.library.cornell.edu/usda-esmis/files/tx31qh68h/mp48ts41n/9k420s80v/oilseeds__1_.pdf

https://www.agflow.com/agricultural-markets-news/argentina-wheat-market-my-2022-2023-overview/

https://www.aljazeera.com/news/2023/3/9/argentinas-grain-harvest-suffers-under-worst-drought-in-60-years

✅ @karkhone

انتخاب ارز

| فردریش فون هایک


سیاستمداران بر اساس یک آموزۀ کینزی رفتار می‌کنند؛ با این
مضمون که «همۀ ما در بلندمدت از مسئولیت و مقام خود کنار رفته‌ایم». فلذا اهمیتی نمی‌دهند که درمان موفقیت‌آمیز بیکاری فعلی به ایجاد بیکاری بیشتر در آینده منجر شود؛ زیرا سیاستمدارانی که بابت بیکاری بیشتر در آینده سرزنش خواهند شد همان سیاستمدارانی نیستند که تورم ایجاد کردند و به وسیلهٔ آن ظاهراً بیکاری را مهار کردند. بدترین نوع نظام دموکراتیک که می‌توان بر پا کرد، آن نظامی‌ست که دولت مجبور باشد بر اساس پندارهایی عمل کند که مردم آن را درست می‌پندارند. تنها امید برای دستیابی به پول باثبات در واقع منوط به این اســت کـه بتوانیم راهی پیدا کنیم تا از پول در برابر سیاست محافظت کنیم. به استثنای دورۀ دویست سالۀ استاندارد طلا، همۀ دولت‌های تاریخ عملاً از قدرت انحصاری خود در خلق پول برای کلاه‌برداری و غارت مردم استفاده کرده‌اند. کمتر از هر زمان دیگری امید آن وجود دارد که اگر مردم مجبور باشند صرفا از پول دولتی استفاده کنند، بتوان راهی پیدا کرد که دولت‌ها قابل اعتمادتر بشوند. نمی‌توان خطرناک‌ترین ابزارهای [اجتماعی] را به دست دولت‌هایی سپرد که سلطه کامل بر جامعه دارند و قرار است بر اساس رأی اکثریت عمل کنند، ولی عملاً بر اساس منویّات گروه‌های ذینفع بزرگی عمل می‌کنند که با گروگان گرفتن رأی‌ها - که دولت‌ها به آن نیاز دارند تا ادعا کنند حمایت اکثریت را کسب کرده‌اند - می‌توانند «ضرورت سیاسی» خلق کنند. خوشبختانه هنوز به جایی نرسیده‌ایم - البته باید بگویم امیدوارم این طور باشد ـ که نگران باشیم دولت‌ها برای جلب رضایت برخی حامیان نه چندان مهم، به فکر آغاز کردن یک جنگ بیفتند؛ اما در هر حال، پول یکی از خطرناک‌ترین ابزارهایی‌ست که نباید آن را به دست بخت و اقبال، سیاستمداران و یا آن‌هایی که اصطلاحاً اقتصاددان نامیده می‌شوند بسپاریم.

انحصار خطرناک

چیزی که خطرناک است و باید از آن پرهیز شود این نیست که دولت حق انتشار پول داشته باشد؛ بلکه این است که دولت در انتشار پول از انحصار برخوردار باشد و بتواند مردم را مجبور کند که از آن پول [که در انحصار دولت] استفاده کنند و آن را در قیمت خاصی بپذیرند. منشأ ایجاد این انحصار دولتی - نظیر انحصار در خدمات پست - این نیست که منافع خاصی را برای مردم
تضمین کند؛ بلکه منشأ آن صرفاً به گسترش قدرت دولت در اِعمال قوه قهریه و اقدامات اجباری برمی‌گردد. تردید دارم که چنین انحصاری تا به حال فایده‌ای به مردم رسانده باشد؛ البته بجز حاکمان و هواداران آن‌ها. همۀ شواهد تاریخ این باور را نقض می‌کنند که: دولت توانسته است برای ما در قیاس با آن‌چه خودمان می‌توانستیم فراهم کنیم - البته اگر دولت حق انحصاری انتشار پول را در اختیار نداشت - پول مطلوب‌تری فراهم کند.


✅ @karkhone

بانک‌داری به اخلاق چه ربطی دارد؟

| مهرپویا اعلا


این مطلب را می‌توان گزارشی بسیار بسیار مختصر از کتاب «پول، اعتبار بانکی و بحران‌های اقتصادی۱» اثر خسوس هوئرتا د سوتو نامید، که شاید مخاطب با خواندن آن به خواندن خود کتاب نیز علاقه پیدا کند. تا جایی که شنیده‌ام دوست عزیزی در حال ترجمۀ آن کتاب پراهمیت به فارسی نیز هست.

هوئرتا د سوتو - و همچنین موری روتبارد - از نظام بانکی دفاع می‌کنند که فاقد بانک مرکزی است و در عین حال بانک‌های خصوصی ملزم به اصل رعایت ذخیرۀ صد درصدی طلا باشند. در ادامه روشن می‌شود که منظور از ذخیرۀ صد در صدی طلا در اینجا چیست. منتها بنیان حقوقی بحث این حکم اخلاقی به ظاهر بدیهی است که دو نفر نمی‌توانند طی قراردادی آزاد و داوطلبانه حق نفر سومی را ضایع کنند. برای مثال دو نفر نمی‌توانند قرار قتل نفر سومی را بگذارند، ولو اینکه قراردادشان کاملاً آزادانه بسته شده باشد و هر دو هم راضی باشند! هوئرتا د سوتو می‌گوید بانک با زیر پا گذاردن اصل حقوقی سنتی ناظر بر حفظ امانت، از ارزش اسکناس خود می‌کاهد و در نتیجه بر خلاف قرارداد به دارایی افرادی که اسکناس آن بانک را در دست دارند آسیب وارد می‌کند. اجازه دهید بحث را با مثالی بیشتر بشکافیم.

فرض کنید من ده سکۀ طلا پیش کسی به امانت گذاشته‌ام و آن فرد در ازای آن برگه/اسکناس‌هایی را در اختیار من می‌گذارد که حاکی از آن امانت‌اند. این اسکناس‌ها تضمین می‌کنند که به محض ارائۀ آنها، طلاهای به امانت گذاشتۀ من نزد او مسترد خواهد شد. ممکن است من در ازای خرید کالایی بخواهم به جای پول بخشی از همان برگه‌ها را به فروشنده بدهم که در نتیجه او هرگاه مایل بود برگه‌ها را نزد امانت‌گیر ببرد و طلاها را مطالبه کند. حالا اگر امانت‌گیر آن طلای به امانت گذارده را به کس دیگری وام دهد در واقع به دارایی من تجاوز کرده است؛ مگر آنکه قرارداد نه جنبۀ امانت که جنبۀ اجاره داشته باشد. به این معنا که مثلاً من با سر رسید یک ساله آن ده سکه را در اختیار امانت‌گیر/بانک گذاشته باشم؛ یا به بیان دیگر ده سکه را به بانک اجاره دهم. در این حالت بانک تا یک سال مالک آن طلاهاست و می‌تواند از آنها استفاده کند. مانند این است که کسی خانه‌ای را به مدت یک سال اجاره کند و در نتیجه تا یک سال حق استفاده از خانه را دارد به شرط آنکه پس از یک سال خانه را سالم تحویل دهد. بانک هم با دریافت پول به صورت سپردۀ بلندمدت در واقع آن پول را اجاره کرده است و حق دارد تا زمان رسیدن مهلت سر رسید از آن استفاده کند به شرطی که پس از پایان مهلت عین پول را مطابق قرارداد پس بدهد. این استفاده به افزایش غیرواقعی حجم پول در گردش منتهی نمی‌شود. چرا؟

باز گردیم به مثال ده سکۀ طلا. فرض کنید من آن ده سکه را با مهلت یک ساله به امانت‌گیر اجاره داده‌ام. در طول این یک سال من آن ده سکۀ طلا را از آن خود نمی‌دانم و توانایی خرج کردن آنها را ندارم. حتی اگر در ازای این ده سکه برگه‌هایی در اختیارم باشند که قابل انتقال به غیر باشند، باز این حقیقت که آن برگه‌ها تنها با رسیدن مهلت بازپرداخت، و نه زودتر، قابلیت تعویض شدن با طلا را دارند عوض نمی‌شود. بنابراین از پول تنها یک بار استفاده می‌شود.

اما در حالت سپردۀ امانتی۲ (تقریباً مشابه سپردۀ کوتاه مدت) داستان متفاوت است. در اینجا امانت‌گیر متعهد است که با ارائۀ اسناد بی‌درنگ طلاها را به من بازگرداند. با این حال در اینجا اتفاقی بسیار شگفت‌انگیز می‌افتاد و بانک‌ها در لحظاتی از تاریخ حقه‌ای زدند که باعث می‌شد از یک پول دو بار یا بیشتر استفاده شود. فهم این اتفاق شگفت‌انگیز یکی از کلیدهای فهم بحران‌های مالی - و سیاسی و اجتماعی و فرهنگی و... - به ویژه در دوران معاصر است. به راستی بانک‌ها چه کردند که کار خراب شد؟

ادامه مطلب

✅ @karkhone

مونتسکیو

تجارت تأثیر بزرگی در بهبودی اخلاقِ ملل دارد، روح خشونت و وحشیگری را تعدیل می‌نماید، بطوری که در هر جا تجارت رواج دارد، اخلاق مردم آنجا ملایم است. اگر دیده می‌شود اخلاق ما امروز خیلی ملایم‌تر از اخلاق نياكان ماست و ما آن خشونت و سبعیت را نداریم، برای آن است که تجارت، اخلاقِ ما را تعدیل کرده زیرا بازرگانی سبب می‌شود اقوام و ملل مختلف با یکدیگر آمیزش نمایند و به اخلاق و روحیات یکدیگر پی ببرند و به این طریق، تباین اخلاقی و اختلافات زندگی که در آغاز خیلی غیرمانوس می‌باشد از بین می‌رود.

✅ @karkhone

حاکمیت و توسعه

اگر در سال ۱۹۷۷ به مردم می‌گفتیم که می‌خواهیم به چین و آمریکا ملحق شویم و چیزی بسازیم که انسان بتواند آن را از روی کره ماه ببیند، چه بسا می‌گفتند: خواب ببینید ای عرب‌ها؛ زیرا ارزان‌تر از حرف مفت فقط خواب دیدن است! دو سال بعد دبی ساخت بندر جبل علی را که ۶۷ اسکله داشت به پایان رساند و پس از آن بزرگ ترین پروژه مسکونی_سیاحتی جهان یعنی پروژه جزایر نخل ساخته شد. [که از کره ماه دیده می‌شوند]

میان دین و مدرنیسم و یا میان دینمان و آنچه تمدن سالم ارائه می‌کند، هیچ نوع تناقضی نمی‌بینیم. از این رو هرگز برای دنیایمان از دینمان هزینه نمی‌کنیم زیرا در این صورت هم دینمان را از دست خواهیم داد و هم دنیایمان را!

یک بار نزد پدرم رفتم و گفتم که نشریه‌ها درباره ما مطالب دروغ می‌نویسند. آنها درباره دبی چیزهایی می‌نویسند که درست نیست. پس از آن پیشنهاد کردم که جلوی آنها را بگیرد. اما او مرا آرام کرد و گفت: بهتر این است که همچنان به آنها اجازه فعالیت بدهی؛ چرا که اگر چیزهایی که درباره ما می‌نویسند، درست باشد، ما سزاوار انتقاد هستیم و حقمان است و اگر دروغ باشد، کسی آن را قبول نمی‌کند. پاسخی نداشتم؛ قانع از نزدش بیرون رفتم و پس از آن هیچ گاه خواستار لغو امتیاز نشریه‌ای نشدم.

محمد بن راشد آل مکتوم(حاکم دبی)- کتاب «نگرش من و چالشهای برتری»

آنچه کشور کوچک، بیابانی و بد آب و هوای امارات را در کمتر از نیم قرن تبدیل به قطب تجارت و گردشگری کرده است، منابع غنی و اقلیم مناسب نیست، بلکه تفکر حاکمانی است که کشور را در ریل صحیح توسعه قرار داده و هدایت می‌کنند.


✅ @karkhone

عربستان «دروازه جهان» می‌شود؟!

| صابر گل عنبری

طرح‌های بلندپروازانه ولیعهد عربستان تقریبا همه عرصه‌های نوین و پویای اقتصادی را شامل می‌شود. خمیر مایه و هدف مشترک این طرح‌ها ایجاد منابع جایگزینِ درآمدهای نفتی و خروج اقتصاد عربستان از وابستگی به نفت است.
یکی از این طرح‌ها توسعه فرودگاهی و خطوط هوایی عربستان است و بر اساس چشم انداز اقتصادی 2030 می‌بایست این کشور را به "دروازه جهان" تبدیل کند. این طرح هم از درک اهمیت و جایگاه خطوط هوایی پیشرفته در توسعه اقتصادی به ویژه در بخش گردشگری نشأت گرفته است.
عربستان با سرمایه‌گذاری 30 میلیارد دلاری پروژه شرکت خطوط هوایی جدیدی را تحت عنوان "خطوط هواپیمایی ریاض" کلید زده و در مارس قراردادی با شرکت هواپیماسازی بوئینگ آمریکا برای خرید 72 هواپیمای پیشرفته را امضا کرد.
این خطوط به میزان 20 میلیارد دلار در رشد تولید ناخالص داخلی غیر نفتی سهیم خواهد بود. همچنین قرار است شرکت هواپیمایی سومی نیز به عنوان "هواپیمایی نیوم" در شهر پیشرفته‌ای با همین نام که در دست احداث است، تاسیس شود. در کنار آن نیز، عربستان احداث یکی از بزرگ‌ترین فردوگاه‌های پیشرفته جهان را در شهر ریاض با ظرفیت پذیرش 120 میلیون مسافر در سال در دستور کار دارد.
چنانکه گفته شد، هدف از راه‌اندازی خطوط جدید هوایی و فرودگاه‌ها، تبدیل کردن عربستان به "دروازه جهان" نه فقط برای تحصیل سود جابجایی مسافر به 100 مقصد در گوشه و کنار دنیا بلکه برای رونق گردشگری در این کشور است. از این رو، عربستان در کنار توسعه خطوط هوایی، ابرپروژه‌های گردشگری چون شهر "نیوم" و بزرگ‌ترین شهر تفریحی جهان "قدیه" را برای جذب 100 میلیون گردشگر تا سال 2030 کلید زده است. در این میان، وقتی با توسعه خطوط فرودگاهی و هوایی این کشور به یکی از مراکز مهم ترانزیت مسافر در منطقه و جهان تبدیل شود، وجود جاذبه‌های گردشگری خود به خود مشوق مسافران از گوشه و کنار جهان برای انتخاب خطوط هوایی عربستان و دیدنی و لو گذرا از کشور می‌کند.
در این راستا هم چنانکه قبلا نیز گفته شد، اقتصاد احتمالا یکی از مهم‌ترین اهداف بن سلمان از توافق برای ازسرگیری روابط با تهران است. او کاملا بر تحقق اهداف چشم انداز 2030 متمرکز شده است و اولا لازمه آن فضای آرام و کاستن از تنش با ایران و پایان جنگ یمن است و تلاش می‌کند که از طریق از سرگیری این روابط هم این تنش کم شود و هم راهی برای پایان جنگ یمن که می‌تواند در نقش یک مانع جدی فراروی تحقق چشم‌انداز پیشگفته عمل کند، بیابد.
ثانیا، از فرصت‌های اقتصادی نهفته در روابط عادی با ایران در سایه اقتصاد تحریمی و نبود افقی روشن برای رهایی آن از این تحریم‌ها استفاده کند؛ اما این بدان معنا نیست که او قصد سرمایه‌گذاری در ایران را داشته باشد. خیر! بعید است او در ایران با توجه به ریسک بالای آن در سایه تداوم تحریم‌ها سرمایه‌گذاری کند؛ اما همین وضعیت تحریمی، فرصت‌های اقتصادی خوبی را فراروی عربستان قرار می‌دهد؛ به عنوان مثال در بخش حمل و نقل هوایی، جمعیت 85 میلیون نفری ایرانیان در سایه ناوگان فرسوده و کهنه کشور می‌تواند منبع مهمی برای تامین مسافر خطوط هوایی جدید عربستان و همچنین توسعه و رونق گردشگری در این کشور باشد. کما این که بعید هم نیست که گوشه چشمی هم به جذب سرمایه‌های ایرانیان برای سرمایه‌گذاری در عربستان داشته باشند.
چند وقت پیش در گروهی اجتماعی در بحثی با مشارکت نگارنده پیرامون توافق پکن و آثار آن، کارشناسی عربستانی می‌گفت چرا باید ترکیه و امارات مقصد سیاحت و سرمایه‌‎گذاری ایرانی‌ها باشند و ما نباشیم؟
ناگفته هم نماند که پروژه تبدیل عربستان به "دروازه جهان" معطوف به رقابت با شرکت‌های هوایی موفق امارات و قطر نیز هست. رقابت اقتصادی نفسگیر میان شیخ‌نشین‌های خلیج فارس به ویژه سه کشور عربستان، قطر و امارات که احیانا هم توام با نوعی رشک‌ورزی است، جدا از برخی آثار تنشی منفی، چنین آثار مثبتی را نیز در توسعه اقتصادی این کشورها بر جای گذاشته است.
در یکی دو دهه اخیر، خطوط هواپیمایی امارات و قطر پیشرفت قابل ملاحظه‌ای داشتند؛ به نحوی که جزو سه خطوط هواپیمایی برتر جهان هستند. خطوط هوایی قطر در سال 2022 بهترین در جهان شد و دو شرکت هواپیمایی اماراتی (هواپیمایی امارات و هواپیمایی الاتحاد) به ترتیب به جایگاه سوم و دوازدهم جهان دست یافتند.
البته خطوط هواپیمایی قطر در سال 1993 با چهار هواپیما کار خود را شروع کرد و امروز ناوگان آن 230 هواپیمای پیشرفته با میانگین عمر 5 سال دارد و به بیش از 160 مقصد جهانی مسافر جابجا می‌کند و شرکت هواپیمایی امارات نیز در سال 1985 با دو هواپیمای استیجاری راه‌اندازی شد و امروز 256 هواپیمای پیشرفته دارد و قراردادی را نیز برای خرید دهها هواپیمای جدید امضا کرده است. البته امارات شرکت‌های هواپیمای دیگری نیز دارد، اما UAE بزرگ‌ترین آن‌هاست.

✅ @karkhone

چگونه پول بادآورده بانک سیلیکون ولی را نابود ساخت

| دنیل لاکال

می‌شد از دومین فروپاشی بزرگ یک بانک در تاریخ معاصر پس از برادران لِمان جلوگیری شود.اکنون اثرات آن هنگفت و اندازه‌گیری خطر سرایت بسیار دشوار است.

فروپاشی بانک سیلیکون ­ولی یک هراس بانکی کلاسیک است که ناشی از یک رویداد نقدینگی است، اما درس مهم برای همگان آن است که اگر سیاست پولی فوق‌العاده انبساطی نبود، حجم زیان‌های محقق نشده و حفره‌های مالی در حساب‌های بانک وجود نمی‌داشت.اجازه دهید به چرایی آن بپردازم.

طبق حساب‌های عمومی بانک سیلیکون‌­ولی، تا 31 دسامبر 2022، کل دارایی‌های بانک حدود 209.0 میلیارد دلار و کل سپرده‌ها حدود 175.4 میلیارد دلار بوده است.

سهامداران اصلی آنها عبارتند از ونگاردگروپ (11.3 درصد)، بلک‌­راک (8.1 درصد)، استیت­‌استریت (5.2 درصد) و صندوق بازنشستگی اَلِکتای سوئد(4.5 درصد).

رشد و موفقیت باورنکردنی SVB بدون نرخ‌های منفی، سیاست‌های پولی انبساطی شدید و حباب فناوری که در سال 2022 منفجر شد، نمی‌توانست اتفاق بیفتد.

علاوه بر این، اگر مشوق‌های نظارتی و سیاست پولی برای انباشت بدهی دولتی و اوراق بهادار با پشتوانه رهنی نبود رویداد نقدینگی بانک رخ نمی‌داد.

مبنای دارایی SVB بارزترین مثال از شعار قدیمی «با فدرال رزرو مقابله نکن» می باشد. SVB مرتکب یک اشتباه بزرگ شده است: دقیقا از مشوق­‌های ایجاد شده توسط سیاست و مقررات پولی انبساطی پیروی کرد.

در سال 2021 چه اتفاقی افتاد؟ موفقیت بزرگی بدست آمد که بدبختانه اولین گام نابودی نیز بوده است. سپرده‌­های بانک با رونق فناوری تقریبا دو برابر شد. همه می­خواستند بخشی از پارادایم غیر­قابل‌­توقف فناوری جدید را داشته باشند. دارایی­‌های SVB نیز افزایش یافت و تقریبا دو برابر شد.

ارزش دارایی­‌های بانک افزایش یافت. بیش از 40 درصد آن­ها خزانه‌­داری و اوراق­‌بهادار با پشتوانه رهنی درازمدت بودند. باقی آن سرمایه‌گذاری‌های فناوری جدید و سرمایه‌گذاری­‌های مخاطره‌آمیز به ظاهر فاتح جهان بودند.

بیشتر آن اوراق و اوراق بهادار «کم ریسک» تا سررسید نگه داشته شدند. SVB از دستورالعمل جریان­ اصلی پیروی می­‌کرد: دارایی‌های کم‌ریسک جهت متعادل­ کردن ریسک در سرمایه‌گذاری‌های مخاطره­‌آمیز به کار گرفته می­شدند. هنگامیکه فدرال رزرو نرخ بهره را افزایش داد، SVB باید با یک شوک مواجه شده باشد.

مبنای دارایی آن تنها یک شرط­بندی بود: نرخ­‌های پایین و تسهیل کمّی در درازمدت. ارزش‌گذاری‌های فناوری در دوره سیاست‌های پولی انبساطی اوج گرفت، و بهترین راه برای «مصون­‌سازی» این ریسک، خزانه‌داری و اوراق بهادار با پشتوانه رهنی بود. چرا باید روی چیز دیگری شرط‌­بندی کنیم؟ این همان چیزی بود که فدرال رزرو هر ماه میلیاردها دلار از آن را خریداری می­‌کرد. طبق تمام مقررات، این دارایی‌ها کم‌خطرترین دارایی‌ها بودند، و به گفته فدرال رزرو و تمام اقتصاددانان جریان اصلی، تورم صرفا «گذرا» ، و یک حکایت با اثر پایه، بود. چه اشتباهی ممکن بود پیش بیاید؟

تورم گذرا نبوده و پول آسان، پایانی نداشت.

افزایش نرخ به وقوع پیوست. و بانک سراسر متحمل ضررهای هنگفتی شد. اوراق قرضه و قیمت اوراق­ بهادار با پشتوانه رهنی و ارزش‌گذاری‌های فناوری «پارادایم جدید» به تاریخ پیوست و هراس آغاز شد. هراس بانکی، علیرغم بهبود عالی سهام SVB در ژانویه به وقوع پیوست. زیان­‌های تحقق­‌نیافته 15 میلیارد دلاری برحسب ارزش بازار، تقریبا 100 درصد کل دارایی‌های سرمایه‌ای بانک در بازار بود.که از بین رفت.

همانطور که مدیر بانک در اپیزود معروف انیمیشن پارک جنوبیگفت: «ووووووو از دست رفت.» SVB نشان داد که سرمایه یک بانک با چه سرعتی می­تواند در مقابل چشمان ما ناپدید شود.

شرکت بیمه سپرده فدرال (FDIC) وارد عمل خواهد شد، اما این کافی نیست زیرا تنها 3 درصد از سپرده های بانک کمتر از 250,000 دلار بوده است. بر اساس گزارش مجله تایم، بیش از 85 درصد از سپرده‌های بانک سیلیکون‌ولی بیمه نبوده است.

تازه بدتر هم میشود. بر اساس گزارش بلومبرگ، یک سوم سپرده­‌های ایالات متحده در بانک­‌های کوچک قرار دارد و حدود نیمی از آنها بیمه نشده ‌اند. سپرده‌گذاران در SVB به احتمال زیاد بیشتر پول خود را از دست خواهند داد و این نیز باعث ایجاد شک وتردید‌های قابل توجهی در سایر نهادها خواهد شد.

بانک سیلیکون‌­ولی نماد مدیریت بانکداری طبق این شیوه­ بود. آنها سیاست محافظه­‌کارانه­‌ای را برای به دست آوردن امن­‌ترین دارایی ‌ها - اسناد خزانه بلندمدت - با افزایش سپرده‌ها دنبال کردند.

ادامه مطلب

✅ @karkhone

یکی از آشنایان، تریاکی هست، شغلش چوپانی هست و سگی داره (داشت البته) حاصل جفت‌گیری سگ چوپانش با ماده گرگ.
این آشنای ما به خاطر مصرف تریاک معمولا تو زندان بود، پس وظیفه چوپانی به دوش مرحوم گرگی (همان سگ-گرگ مذکور) افتاده بود.
خودش صاحب گوسفندان و بُزهایش بود و هر روز صبح مرحوم گرگی، گله را به چرا می‌برد، از آنها محافظت می‌کرد و دوباره به آغول بازمی‌گردانید.
به جهت نفلم بودن گرگی یا شاید خشونت بی‌حد و حصرش، گرگ‌های کوهستان کاری به کار گله‌ی ایشان (ائتلاف آشنای ما و سگ-گرگش) نداشتند و در عوض از گله‌های دیگر روز را به شب می‌رساندند.
جمعی از افراد دهات به سبب زعارت و حسادتی که داشتند، با اسلحه گرگی را چند روز پیش کشتند تا گله او هم آماج حملات گرگ‌ها شود.
سپس رذالت را به انتها رسانیده و چقلی آشنای ما را کردند که در نتیجه نیروی انتظامی او را وسط کوه به خاطر مصرف تریاک بازداشت کرد.

وقتی کسی در کارش موفق باشد، از مامور گرفته تا همسایه کثافت، هر شب خواب نابودی‌اش را می‌بینند و چیزی به کام این جماعت موفت‌خور، خوشتر از مشاهده به باد رفتن سرمایه فردی که با عرق جبین کسب رزق کرده نیست.

✅ @karkhone

مبارزه با فساد، بشنو اما خیلی باور نکن

| اکبر اعلمی

سال گذشته تلفنی با آقای....، یکی از اعضای شورای فقهی بانک مرکزی که از سالها قبل با او ارتباط و مراوده داشته‌‌ام تماس گرفته و در مورد عملکرد یکی از موسسات اقتصادی ،گفتگو کردم. وی پس از شنیدن اظهارات بنده گفت؛ "آقای اعلمی نگو که دلم از عملکرد این موسسه پرخون است" و با ناراحتی بسیار ضمن اشاره به نام مدیرعامل این موسسه، تاکید کرد که فلانی و موسسه‌اش"جنایت می‌کنند"!!
مدارک و اطلاعات لازم را برای ایشان ارسال و ضمن اعلام آمادگی خود برای همکاری مبنی بر ارائه اطلاعات و مدارک بیشتر از او خواستم که پس از مطالعه آنها پیگیری لازم را به عمل آورد‌.
این عضو محترم شورای فقهی بانک مرکزی از من خواست که اطلاعات مربوطه را برای آقای ... یکی از معاونین بانک مرکزی و دبیرخانه شورای فقهی این نهاد ارسال کنم و خودش هم قول داد پیگیری‌های لازم را در این خصوص به عمل آورد. به ایشان گفتم اطلاعات و مدارک را برای شما می‌فرستم شما خود به آنها منعکس کنید.
با این وصف نه تنها اطلاعات لازم از طرق مختلف برای ایشان ارسال شد، بلکه از طریق پیامک به رئیس سابق بانک مرکزی اعلام کردم که آمادگی ارائه گزارش و اطلاعات فراوان در مورد تخلفات موسسه موصوف را دارم و با دو تن از دست‌اندرکاران موثر بانک مرکزی نیز گفتگوی مفصلی کرده و بسیاری از اسناد و مدارک تخلفات موسسه مزبور را از طریق واتساپ برایشان ارسال و تصریح کردم که دونفر از کارکنان این موسسه هم برای ادای شهادت در مورد یکی از تخلفات بزرگی که خود شاهد آن بوده‌اند، اعلام آمادگی کرده‌اند.
تا این لحظه نه تنها هیچ اقدام ملموس و محسوسی از ناحیه عضو شورای فقهی بانک مرکزی و مسئولان این بانک برای برخورد با تخلفات فراوان موسسه مالی متخلف که بگفته عضو شورای فقهی بانک مرکزی؛ جنایت می‌کنند و دلش از عملکرد آنها پرخون است، مشاهده نشده، بلکه حتی یکنفر هم موضوع را پیگیری نکرده و موسسه مذکور همچنان به تخلفات خود ادامه می‌دهد.
طرفه‌آنکه اگر برخی می‌گویند؛ شعار مبارزه با فساد و یا بررسی طرح قانونی حمایت از افشاگران فساد که در دستور کار مجلس می‌باشد، کشک و در حد شعار است، پر بیراه نگفته‌اند!


✅ @karkhone

بگذارید بانک‌ها بسوزند

| رضا امیدی

با سقوط بانک سلیکون ولی و افت ارزش سهام بانک‌هایی نظیر کردیت سوییس بحث‌هایی دربارۀ بازگشت بحران اقتصادی ۰۸-۲۰۰۷ مطرح شده است. در ماه اخیر، مجموعه یادداشت‌هایی در پروجکت سندیکیت در این باره منتشر شد. آنچه در ادامه می‌خوانید خلاصۀ یادداشت یانیس واروفاکیس؛ استاد اقتصاد دانشگاه آتن است.

بحران بانکی این بار متفاوت و بدتر از آن چیزی است که در ۰۸-۲۰۰۷ رخ داد. در آن مقطع می‌شد سقوط بانک‌ها را به تقلب، وام‌های غارتگرانه، و تبانی بین آژانس‌های رتبه‌بندی نسبت داد. اما ورشکستگی اخیر بانک‌ها به این چیزها ربط ندارد. بانک سلیکون ولی احمقانه عمل کرده که ریسک شدید نرخ بهره را برای سپرده‌گذاران فاقد بیمه پذیرفته است. کردیت بانک سوییس سابقه‌ای کثیف در همکاری با جنایتکاران، تبهکاران، و سیاست‌مداران فاسد دارد. بانک‌ها از مقررات نظارتی بعد از بحران ۲۰۰۸ تبعیت می‌کردند و هیچ یک از رگولاتورها نمی‌توانند ادعا کنند که متوجه وضعیت نبوده‌اند. در واقع، رگولاتورها همه چیز را می‌دانستند، به مدل کاری بانک‌ها دسترسی داشتند و می‌دانستند این مدل‌ها از ترکیب افزایش قابل‌توجه نرخ‌های بهرۀ بلندمدت و برداشت ناگهانی سپرده‌ها جان سالم به در نخواهند برد.

آیا مقامات نتوانستند فرارهای گله‌وار سپرده‌گذاران بزرگ را پیش‌بینی کنند؟ دلیل واقعی اینکه بانک‌های مرکزی در مواجهه با مدل‌های شکنندۀ بانک‌ها کاری انجام ندادند، این است که این مدل‌ها واکنش خودِ بانک‌های مرکزی به سقوط مالی سال ۲۰۰۸ بود.

سیاست‌های سخت ریاضتی بعد از سال ۲۰۰۸ که به‌طور همزمان در اروپا و آمریکا اعمال شد، دو اثر داشت که سرمایه‌داری مالی را طی ۱۴ سال اخیر شکل داده است. اول آنکه پول غرب را مسموم کرد به این معنا که دیگر نرخ بهرۀ اسمی واحد وجود ندارد که بتواند تعادل بین عرضه و تقاضای پول را ایجاد کند. دوم، ازآنجاکه اغلب می‌دانستند هیچ نرخ بهرۀ واحدی نمی‌تواند به ثبات قیمت و ثبات مالی دست یابد، بانکداران غربی تصور می‌کردند اگر تورم دوباره بالا رفت، بانک‌های مرکزی نرخ‌های بهره را افزایش می‌دهند و آن‌ها را نجات می‌دهند. این دقیقاً همان چیزی است که اکنون شاهد آن هستیم.

از بین مهار تورم و نجات بانک‌ها، مفسران از بانک‌های مرکزی می‌خواهند که هر دو را انجام دهند: هم ادامۀ افزایش نرخ‌های بهره و هم ادامۀ حمایت دولتیِ از بانکداران. تنها سفت‌کردن حلقۀ پولی بر گردن جامعه و کمک‌های مالی فراوان به نظام بانکی می‌تواند منافع طلبکاران و بانک‌ها را تأمین کند؛ راهی برای تحمیل رنج‌های غیرضروری (از قیمت‌های بالا و بیکاری قابل پیشگیری) به بیشتر مردم، درحالی‌که بذر آتش‌سوزیِ بانکی بعدی را هم می‌پاشید.

ما می‌دانستیم که بانک‌ها ایمن نیستند، و سیستمی را تشکیل می‌دهند که قوانین بازار خوب را رعایت نمی‌کند. مشکل این است که تاکنون جایگزینی نداشتیم: بانک‌ها تنها وسیلۀ انتقال پول به مردم (از طریق عابر بانک، شعبه، و غیره) بودند. این امر جامعه را به گروگان شبکه‌ای از بانک‌های خصوصی تبدیل کرد که پرداخت‌ها، پس‌انداز، و اعتبار را در انحصار خود درآوردند. اما امروزه تکنولوژی، جایگزینی عالی برای ما فراهم کرده است.

تصور کنید که بانک مرکزی برای همه یک کیف پول دیجیتال رایگان ارائه ‌کند؛ یک حساب بانکی رایگان که سودی معادل نرخ یک‌شبه بانک مرکزی دارد. با توجه به اینکه نظام بانکی کنونی مانند یک کارتل ضداجتماعی عمل می‌کند، بانک مرکزی می‌تواند از تکنولوژی مبتنی‌بر اَبر برای ارائۀ تراکنش‌های دیجیتالی رایگان و ذخیرۀ پس‌انداز برای همه استفاده کند. مردم از اجبار به نگهداری پول خود در بانک خصوصی رها می‌شوند و پول آن‌ها در امنیت کامل در دفتر بانک مرکزی باقی خواهد ماند.

ممکن است متهم شوم به اینکه بانک مرکزی را به اهرم فشاری برای کنترل تراکنش‌ها در نظر گرفته‌ام. اما خزانه‌داری و سایر مقامات دولتی همین حالا هم به تراکنش‌های ما دسترسی دارند. اگر تراکنش‌ها در بانک مرکزی تحت نظارت یک «هیئت منصفۀ نظارت پولی» متشکل از شهروندان و کارشناسانِ طیف گسترده‌ای از حرفه‌ها (با انتخاب تصادفی) قرار گیرد، حریم خصوصی هم بهتر حفظ می‌شود.

این خبر بدی است که نظام بانکی قابل اصلاح نیست، اما دیگر نیازی نیست که به هیچ شبکۀ بانکی خصوصی، رانت‌خوار، و بی‌ثبات‌کنندۀ اجتماعی تکیه کنیم. معدنچیان زغال‌سنگ فهمیده‌اند که جامعه به آن‌ها یارانۀ دائمی برای آسیب‌رساندن به کرۀ زمین بدهکار نیست. زمان آن فرا رسیده که بانکداران هم درس مشابهی بیاموزند.

✅ @karkhone

هزارتوی سعودی

《با گسترش اینترنت و آموزش، این وضعیت به طور چشم‌گیری در حال تغییر است. تعداد بیشتری از سعودی‌ها دارند خودشان قرآن را می‌خوانند و تفسیر می‌کنند. بنابراین برای مثال زنانی که خواستار برابری اجتماعی بیشتر هستند به آیاتی از قرآن استناد می‌کنند که نقش گسترده‌ی زنان را توجیه کند و در عین حال بنیادگراها هم به آیات دیگری استناد می‌کنند که منزوی و فرمان‌بردار نگه‌داشتن زنان را توجیه کند. خلاصه اینکه آل‌سعود و علمای وهابی‌شان دیگر انحصار تفسیر قرآن را در دست ندارند》ص۶۹

《چون اسلام زیربنای کل جامعه‌ی سعودی را تشکیل داده‌است، طرفداران آزادی و فرصت‌های بیشتر برای زنان استدلال‌هایشان را به زبان قرآن بیان می‌کنند. صحبت از دستورات دین روی زنان_و مسلما مردان_تاثیر بیشتری دارد تا صحبت از حقوق زنان؛ چون هر چیز غربی مشکوک به این است که فرهنگ بیگانه به دلیلی شیطانی آن را تحمیل یا ترویج کرده‌است》ص۱۲۸

《هم متعصب‌ها و هم آن‌هایی که به دنبال متجددکردن عربستان‌اند آیاتی از قرآن را ردیف می‌کنند تا مواضع کاملا متفاوتشان درباره‌ی مسئله‌ی بحث‌برانگیز زنان را اثبات کنند. آینده نشان خواهد داد که مهارت تاریخی آل‌سعود در ایجاد تعادل بین نیروهای متضاد از پس چالش این مسئله جنجالی هم برمی‌آید ص۱۱۶

مردم عربستان و خصوصا جوانان آن هیچ سرگرمی و نشاطی نداشتند. زندگی کسالت‌بار و بدور از هرگونه هیجان را تجربه می‌کردند و اقشار ضعیف هم وضعیتی بدتر نسبت به بقیه داشتند.

《میلیون‌ها سعودی از گذرگاه ملک‌فهد که محل اتصال عربستان و بحرین است، عبور می‌کنند تا بتوانند در آن شیخ‌نشین از سینما و الکل لذت ببرند یا فقط از لذت شامی بهره‌مند شوند که در محیطی آرام و همراه با دوستان زن و مرد صرف می‌شود》ص۸۷

آن‌ها با وجود آگاهی از وضع جهان و کشورهای اطراف خود با سفر به کشورهای دیگر هم حسرت وضعیت آن‌ها را می‌خوردند.

《برخی از جوانان سعودی اندوهشان را در سکوتی تلخ به دوش می‌کشند. دو پسر نوجوان که پدرشان یکی از کارمندان دولتی میان‌رده است، بیهودگی زندگی خود را این‌گونه توصیف می‌کند: مطالعه، نماز، تماشای فیلم و انجام بازی‌های رایانه‌ای در خانه برای اوقات فراغت… اما جوان‌های فقیر عربستانی تقریبا گزینه‌ای برای سرگرمی ندارند. این پسران نوجوان ملول و افسرده در کوچه و خیابان‌ها فوتبال بازی می‌کنند یا معمولا جذابیت خلاف‌های کوچک آن‌ها را به سمت خود می‌کشاند》ص۱۶۲و۱۶۳

《برخی از این جوانان سعودی که به عضویت سازمان‌های تروریستی درآمده‌اند، علیه جامعه سخت‌گیر و سرکوبگر طغیان کرده‌اند و برای فرار از زندگی کسل‌کننده، جذب تروریسم شده‌اند. بعضی دیگر به سمت تروریسم آمده‌اند تا برلی اعمال احکام سخت‌گیرانه‌تر دینی در جامعه اقدام کنند؛ چراکه تصور می‌کنند نفوذ عوامل کفرآمیز جامعه را منحرف کرده‌است. بنابراین، برخی از تروریست‌های سعودی را نسخه‌ای افراطی از اسلام بنیادگرایانه است و برخی دیگر را نفرت از امریکا، غرب و آل‌سعود که از نظر آن‌ها غلام حلقه به گوش امریکاست.》ص۲۸۸

از همه موارد قبل مهم‌تر هم اینکه در عربستان به مرور زمان نسل‌ها نسبت به حکومت ناراضی‌تر می‌شدند زیرا دیگر اقتصاد جهان و عربستان رشد دوران دهه شصت و هفتاد را نداشت و نسل‌های بعد در کنار فساد و محدودیت دچار افت طبقاتی نیز نسبت به نسل‌های قبل شدند.

《جوانان سعودی خواه لیبرال باشند و خواه سنت‌گرا یا بنیادگرا دست‌کم سه ویژگی مشترک دارند. بیشترشان از خودبیگانه، دارای تحصیلات ضعیف و بیکارند. برخلاف والدین و پدربزرگان و مادربزرگانشان که اصولا به خاطر بهبود استاندارد زندگی در زمان رونق نفتی دهه‌ی ۱۹۷۰ قدردان آل‌سعود هستند، جوانان سعودی متولد دهه‌های ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ ذهنیتی از عربستان محروم قبل از رونق نفتی ندارند و در نتیجه هیچ‌گونه حس قدردانی از خود بروز نمی‌دهند. در عوض آن‌ها کشوری را به چشم دیده‌اند که دانشگاه‌های شلوغ و فرصت‌های شغلی رو به کاهشی دارد.》ص۱۷۱

《آل سعود به اسلام آنچنان که تبلیغش می‌کنند، عمل نمی‌کنند. وعده‌ی شغل می‌دهند، اما به آن عمل نمی‌کنند. فساد فراگیر است؛ طوری که تقریبا همه سعودی‌ها را در تارهای درهم تنیده نورچشمی بازی‌ها و رشوه‌های بزرگ و کوچک به دام می‌اندازد و کاری می‌کند که حتی رشوه‌بگیران هم احساس گناه و خشم کنند》ص۲۱

《ماهیت محدودکننده‌ی اسلام وهابی اغلب سعودی‌های تحصیل‌کرده‌ی امروزی را عصبی می‌کند. بیش از همه، شکاف روزافزونی که میان سخنرانی‌های مساجد و عمل اشراف دینی و سیاسی حاکم دیده‌می‌شود آن‌ها را خشمگین می‌کند. متعصب‌های سنتی هر روز بیشتر از روز قبل مقامات حاکم را فاسد می‌دانند و در عین حال، سعودی‌های روشنفکرتر هم همان مقامات را ریاکارهایی می‌دانند که حرفشان یک چیز است و عملشان چیز دیگر…او می‌گوید این‌ها[شورای علمای ارشد] فاسدترین مقامات دینی در کل تاریخ اسلام‌اند.》ص۸۲

ادامه مطلب
✅ @karkhone

در ره او رود سرم باز لقاش برخورم
این بشود زهی طرب آن بشود زهی شرف

سعی من از برای او جان و دلم فدای او
مطلب من لقای او گرچه روم به هر طرف

سر بنهم در این هوا جان بدهم در این هوس
به که بغیر از این شود عمر عزیز من تلف

فیض اگر ز روی صدق در ره خاندان روی
بدرقه ره تو بس، دوستی شه نجف

| فیض کاشانی

✅ @karkhone

ورشکستگی بدتر از شکست!

کسانی که در دانشگاه EPFL سوئیس درس خوانده باشند می دانند که شعبه بانک "کِرِدیت سوئیس" (Credit Suisse) در دانشگاه چقدر شناخته شده بود! این عکس درب همان شعبه است اما بی روح و بی نام و نشانی از کردیت سوئیس! جایی که زمانی کلی رونق داشت! در قلب دانشگاه بود و آنقدر شناخته شده بود که علاوه بر امور بانکی، برای همه جور قرار و مدار و آدرس دادن هم استفاده می شد. دقیقا همین جا، 15 سال پیش، شعبه بانک UBS بود یعنی رقیب دیرینه کردیت سوئیس. اما در پی بحران مالی سال 2008، وضعیت UBS آنقدر بد شد که شعبات زیادی از جمله شعبه EPFL را بست و همین زمان رقیبش، یعنی کردیت سوئیس به جایش آمد! حالا روزگار را ببین که اوضاع کردیت سوئیس آنقدر بد شد که نه تنها این شعبه را بست بلکه خودش هم به ارزشی ناچیز به همان بانک UBS واگذار شد تا عامل بحران نشود.مثلا فرض کنید یکی از باشگاه های استقلال و پرسپولیس دیگری را بخرد تا ورشکسته نشود! به همین اندازه این معامله تاریخی و باعث سرافکندگی کردیت سوئیس بود!

به قولی، "ورشکستگی از شکست در جنگ بدتر است!" در شکست معمولا بخشی را می بازی ولی در ورشکستگی همه چیز را!

✅ @karkhone

مالیات عایدی سرمایه و دلال‌ها!

| محمود اولاد

من قصد دارم خانه‌ام را بفروشم و خانه دیگری بخرم. خانه‌ی موردِ نظرم را پیدا کرده‌ام، اما مشتری برای خانه‌ام هنوز پیدا نشده. نگرانم آن خانه به فروش برسد. بیعانه داده‌ام و باید تا 1 ماه بقیه‌ی پول را بدهم. اما مشتری برای خانه‌ام نیست. یک دلال حاضر است خانه‌ی 5 میلیاردی را 4.8 بخرد! 200 میلیون ضرر می‌کنم. اما اگر قبول نکنم بابت فسخ اون معامله، تقریبا همین مقدار باید ضرر و زیان دهم. ضمن اینکه باز باید چند ماه بگردم تا خانه دلخواهم را پیدا کنم که هزینه‌ی زمانی بالائی برام داره و مهمتر اینکه اون خونه که خیلی دلم می‌خواست بخرم را از دست می‌دم، و تازه توی این فاصله، ممکنه خونه باز گرون بشه و نتونم بخرم! با رضایت خاطر، حاضر می‌شم 200 زیر قیمت بفروشم به دلال. اگر این دلال نبود، قطعا ضررم زیاد می‌شد؛ مهم‌ترینش، خونه‌ی مورد دلخواهم از دست می‌رفت و باید باز چند ماه کفش آهنی به پا از این بنگاه به اون بنگاه سر می‌زدم و خونه می‌دیدم.

من دلالم! اون خونه را 4.8 می‌خرم و جای اون فرد، پول من منتظر مشتری برای خانه می‌مانَد. در فاصله‌ای که مشتری پیدا بشه، اگر پولم را توی بانک می‌گذاشتم، از سود بانکی 20 درصد برخوردار بودم. یعنی ماهی حدود 80 میلیون! اینجا ریسک داره! ممکنه یک‌ماهه مشتری پیدا بشه و ممکنه 3 ماه طول بکشه! اگر بیش از 3 ماه شود، عملاً ضرر می‌کنم. حتی اگر ماهی 2 درصد هم قیمت بره بالا و تورم هم ماهی1.5درصد باشه! اما اگر بتونم سریع بفروشم، سود خوبی می‌کنم. من هم مثل هر فعالیت دیگری دارم ریسک می‌کنم. ممکنه در چند معامله سود و در برخی ضرر کنم. سود، پاداش ریسک کردنم است.

من دولتم! دلالی را شغل کاذب می‌دونم. اونها دارند از عدم تقارن اطلاعات سود می‌برن. معاملات سوداگرانه می‌کنند. من باید با تنظیم‌گری بازار، دست اینها را از بازار قطع کنم. سرمایه‌ی اینها باید بره سمت تولید نه سوداگری! هرکسی که در کمتر از یک‌سال مدام خونه بخره و بفروشه، سوداگر محسوب می‌شه و باید مالیات عایدی سرمایه بده! با این راه، باعث می‌شم اینها سرمایه را بردارند برن سمت تولید.

من اقتصاددانم! اقدام دولت را تنظیم‌گری نمی‌دانم، بلکه مداخله‌ی غلط در بازار می‌دانم. چون اگر اون دلال نباشد، اون فروشنده و خریدار متحمل هزینه‌ی مبادلاتی سنگین می‌شن. می‌شه هزینه مبادلاتی را کم کرد. مثلاً از طریق همین سایت‌های اینترنتی فروش خونه، که این کار را کرده. البته لزومی به دخالت دولت هم نیست و اگر بذاره، خود بازار از همین شیوه‌ها با رشد تکنولوژی استفاده می‌کند. اما نمیشه کلاً هزینه مبادلاتی را حذفش کرد. در نتیجه، دلالی کمتر میشه، ولی از بین نمیره. دلالی فعالیت سودمندی برای جامعه است. هرچند، اینجا هم مثل همه بخش‌های اقتصادی، مشکل داریم. اما اون مشکل دلیل بر کلاً بی‌فایده و غیرمولد دانستن این فعالیت نیست. اینجا باید دید دولت چه نقشی در پیچیده شدن فرآیند معاملات در بازار دارد! خود دولت خیلی مواقع، با قوانین و مقرراتی که می‌ذاره، باعث میشه هزینه‌ی مبادلاتی به شدت افزایش یابد و اون هم خُب، باعث گسترده شدن فعالیت دلالی میشه. به دولت می‌گم: اگر میخواهی بخشی از سرمایه‌ی دلالها به سمت تولید بره، ببین چه نقشی در افزایش هزینه‌ی مبادله داری و اون را کم کن! ضمنا به دولت می‌گم: طرف دیگر قضیه را هم ببین! سرمایه را بخوان ببرن سمت تولید، آیا فضای کسب و کار مناسب است؟ ریسک سرمایه گذاری تولیدی پائین و قابل پذیرش هست؟ با قوانین عجیب و غریبت حقوق مالکیت سرمایه‌گذار را زیر پا نمیذاری؟ با انواع مجوزها، زمینه‌ی ایجاد انحصارها را باعث نشدی؟ سیستمت رانتی نیست؟ اینها را باید حل کنی تا بشه گفت داری تنظیم‌گری می‌کنی!


✅ @karkhone

سقوط‌ اصفهان به روایت کروسینسکی

| مرحوم دکترسیدجوادطباطبائی

سقوط اصفهان کتابی است درباره حوادث منجر به یورش محمود افغان به پایتخت حکومت صفوی.
این کتاب بر پایه گزارش‌های تادوش‌کروسینسکی،کشیش مسیحی لهستانی است که آن سالها در اصفهان حضور داشته و مشاهدات و تحلیل‌های خود را درباره یورش افغانان ثبت کرده است.

سیدجوادطباطبایی از میان گزارش‌های دقیق این راهب لهستانی، بخش‌هایی را بازنویسی کرده و در کتاب سقوط اصفهان آورده است.
این کتاب، فقط یک روایت تاریخی ساده نیست بلکه به دلایل مختلف سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و مذهبی که منجر به ضعف حکومت صفوی شد اشاره می‌کند از جمله ضعف شاه، رقابت‌های درونی دربار، فساد، وخامت اوضاع اقتصادی، فشارهای مذهبی... به عبارت دیگر، سقوط حکومت صفوی، دلیلی نداشت جز ضعف و اشکالات درونی.

مرور این حوادث در کتاب، آنقدر تلخ است که خواننده چاره‌ای جز آه کشیدن بر این همه درد تاریخی ندارد. نویسنده یورش افغانان را با حمله اعراب و مغولان مقایسه می‌کند، با این تفاوت که حمله افغانها یک حمله خارجی نبود، بلکه شورشی داخلی علیه حکومت مرکزی به حساب می‌آمد.
بخشهایی کوتاه از کتاب سقوط اصفهان:

‏اراده شاه بر آن تعلق گرفته بود که عمارت‌های او چیزی کم نداشته باشند اما اهمیتی نمی‌داد که سپاه فاقد همه چیز باشد.

در زمان شاه عباس (عکس دوره شاه سلطان حسین) مجازات اعمال خلاف بزرگان، اعدام و در مورد عامه مردم، جریمه‌ی مالی بود. زیرا جریمه مالی در مورد بزرگان به سبب توانگری آنان کارساز نیست، در حالی که مجازات اعدام نیز در مورد عامه مردم کارساز نمی‌تواند باشد.

فساد اداری و رشوه‌خواری از دربار سرچشمه می‌گرفت و در همه سطوح کشور جریان پیدا می‌کرد...داروغه‌ها به جای محاکمه دزدان، از آنان جریمه می‌گرفتند و اگر برخی از آنان قادر به پرداخت جریمه نبودند، شبانه آنان را آزاد می‌کردند تا از راه دزدی، جریمه پرداخت کنند!

‏کروسینسکی بر آن است که در کشورهایی که تاثیر دیانت و اخلاق بسیار اندک باشد، تنها ترس می‌تواند عامه مردم را در محدوده رعایت وظایف خود نگاه دارد. در آستانه یورش افغانان ترس نیز که یگانه عامل حفظ خانه‌ی از پای‌بست ویران نظام خودکامه بود،از میان رفت.

‏پیش از بر تخت نشستن شاه سلطان حسین نیز تباهی در رفتارهای ایرانیان راه یافته بود اما وخامت وضع اقتصادی، سقوط اخلاقی بی‌سابقه‌ای را بدنبال آورده بود...تنها ملاک تصدی شغل، پرداخت پول بود. همه امور دربار، دائرمدار اخاذی و رشوه‌خواری شد و رشوه جای صناعت و تجارت را گرفت.

کسی که با سکه ده شاهی می‌خوابید، اگر حاکم شهر، شب عوض می‌شد، فردا صبح صاحب تنها پنج شاهی بود.

‏کینه یا در بهترین حالت، نوعی وحشت نسبت به هرچیزی که به فرقه مخالف تعلق داشت، با شیر در جان کودکان وارد می‌شد.

‏اعلام مذهب رسمی که در آغاز و در دوره شکوفایی فرمانروایی صفویان در رویارویی با خلافت عثمانی، نقطه قوتی برای نظام حکومتی ایران به شمار می‌آمد، با چیره شدن ضعف بر ارکان قدرت به نقطه ضعفی جدی تبدیل شد.

وصیت میرویس افغان: ‏اگر ایرانیان بخواهند به شما حمله کنند، به هر قیمتی با آنان صلح کنید اما اگر جرات و توان حمله به شما را پیدا نکردند،خود شما به آنان حمله کنید.

‏محمود در دو سال نخست با بهره گرفتن از بی‌حرکتی دربار، سرزمین‌های هزاره‌نشین را که اهالی آن شیعی مذهب بودند تصرف کرد. اگرچه هزاره‌ها به حکومت مرکزی تمایل داشتند اما حکومت ایران روی خوشی به آنان نشان نداد و آنان به ناچار زیر فشار محمود افغان با او متحد شدند.

در زمان شاه سلطان حسین بر اثر سختگیری و تعصب شریعت‌مداران قشری، مدارای دینی که از زمان شاه عباس موجب شده بود تا معتقدان همه ادیان و مذاهب با صلح و آرامش کنار هم زندگی کنند از میان رفت و مومنان بسیاری از ادیان و مذاهب در تنگنای نخوت رقیبان خود گرفتار شدند.

در ولایاتی که مومنان مذاهبی غیر از تشیع سکونت داشتند، آن شهرها آسانتر به تصرف افغان‌ها در می‌آمد. در کرمان زرتشتیان چنان مورد آزار و اذیت متولیان شریعت رسمی بودند که ورود افغانان را همچون پیام رهایی‌بخش تلقی کردند و محمود افغان به آسانی شهر را به تصرف خود در آورد.

در هر شهر و روستا دودستگی حاکم بود و مردم آنها نمی‌توانستند در برابر دشمن مشترک متحد شوند.

‏کروسینسکی می‌نویسد: در شاه حسی، در بزرگان غیرتی، در مردم اعتمادی و در وزیران تدبیری باقی نمانده بود...بی‌نظمی چنان عمومیت داشت که گویی همه بخش‌های شاهنشاهی ایران در آستانه فروپاشی است.

✅ @karkhone

‍ چین با نقش دیپلماتیک جدیدش به دنبال یک نشست سران خاورمیانۀ جدید است

| سامر سعید، استیون کالین، بنویت فاکون
/ مسعود یوسف‌حصیرچین
وال استریت ژورنال


وقتی در دسامبر گذشته، رهبران عرب در نشست منطقه‌ای ریاض با شی جین‌پینگ دیدار کردند، رئیس حکومت چین ایدۀ بی‌سابقه‌ای را مطرح کرد که به گفتۀ افراد آشنا با برنامه عبارت بود از یک گردهم‌آیی حکام عرب کشورهای خلیج {فارس} و مسئولان ایرانی در پکن در سال 2023. چند روز بعد، تهران هم متعهد شد.
جمعه، چین توافقی را برای احیای رابطۀ میان ایران و عربستان جوش داد که هفت سال با هم ارتباطی نداشتند. همان افراد گفتند برای سال بعد نشست سران گسترده‌تری میان ایران و شش کشور شورای همکاری خلیج {فارس} برنامه‌ریزی شده اما هنوز گزارش نشده است.
ابتکارات دیپلماتیک آقای شی نشان می‌دهد که پکن برای خودش نقشی مرکزی به عنوان یک قدرت جدید در خاورمیانه در نظر گرفته است، منطقه‌ای استراتژیک که دهه‌هاست ایالات متحده تأثیرگذارترین بازیگر خارجی‌اش بوده است. برداشته شدن انحصار تمرکز چین از انرژی و جریان تجارت این منطقه و ورودش به سیاست، نشان از آغاز فصل جدیدی در رقابت میان پکن و واشنگتن دارد.
توافق سعودی و ایران که هفتۀ پیش و پشت درهای بسته در پکن انجام شد به بعضی از حساس‌ترین مسائل میان دو کشوری می‌پردازد که سال‌هاست در دو سوی درگیری‌های نیابتی خاورمیانه قرار دارند.
مسئولان دو کشور گفتند که عربستان سعودی پذیرفته پوشش انتقادی ایران توسط ایران اینترنشنال، یک شبکۀ خبری ماهواره‌ای فارسی زبان که توسط تجار سعودی تأسیس شده، را ملایم‌تر کنند. تهران ایران اینترنشنال را متهم کرده که محرک جنبش اعتراضی چند ماه گذشته است و رئیس سازمان اطلاعاتی ایران آن را یک سازمان تروریستی خوانده.
ایران اینترنشنال می‌گوید مستقل است. سخنگوی ولانت مدیا، مالک این شبکه، گفت «روابط ایران و سعودی هرگز عاملی تأثیرگذار بر گزارش دادن یا خطوط مشی خبری ما نبوده است: هیچ تغییری نخواهند داشت.»
به گفتۀ مسئولان سعودی، ایرانی و آمریکایی، ایران توافق کرده است حملات فرامرزی به عربستان سعودی طرف یمن و شورشیان حوثی تحت حمایت ایران پایان دهد. حوثی‌ها بخش‌هایی از کشور را تحت کنترل دارند و از سال 2015 به این سو با ائتلافی نظامی به رهبری عربستان در جنگند.
تقریباً یک سال است که آتش‌بسی در جریان است و ماه‌هاست حوثی‌ها و سعودی‌ها مشغول مذاکرات مستقیم برای پایان دادن به جنگ هستند که از اهداف مهم دولت بایدن است.
وزارتخانه‌های امور خارجۀ چین، ایران و عربستان سعودی به درخواست‌های ما برای اظهار نظر پاسخی ندادند.
جان آلترمن، از کارشناسان امور خاورمیانۀ اندیشکدۀ مرکز مطالعات راهبردی و بین المللی سعودی، گفت این توافق به رهبران چینی اجازه می‌دهد «تصورشان از نقش جهانی خودشان را به پیش ببرند و این ادعای ایالات متحده را تضعیف کنند که نظمی به رهبری ایالات متحده تنها گزینۀ مسئولانۀ پیش روی دولت‌هاست و همینطور تنها راه پیش‌برد امنیت.»
بعید است که بازگشایی سفارت‌ها و از سرگیری روابط دیپلماتیک تنش‌های امنیتی دیرینه‌ای را که دهه‌هاست ریاض و تهران را از هم جدا کرده و باعث رقابت‌شان برای سلطۀ منطقه‌ای شده، بلافاصله کاهش دهد.
بعضی تحلیلگران غربی و ایرانی می‌گویند که این توافق، بدون سپاه پاسداران انقلاب اسلامی پایدار نخواهد بود، جناح تندرویی که نفوذ مسلحانه را به سنگ بنای سیاستش در خاورمیانه تبدیل کرده است. سپاه پاسداران انقلاب اسلامی هنوز به صورت عمومی در این باره اظهار نظری نکرده است.
از زمان قطع ارتباط این دو کشور در سال 2016، پس از حمله به سفارت سعودی در تهران بابت اعدام یک روحانی سرشناس شیعه به دست دولت سعودی، چندین تلاش نیمه کاره برای سرگیری روابط این دو کشور انجام شده است.
این بار، مسئولان ایالات متحده و سعودی گفتند آنچه ایران را تشویق کرده پای این توافق بیاید، بحران ارزی است که گریبان این کشور را گرفته و اقتصاد ایران را که از قبل بابت تحریم‌های ایالات متحده بر سر برنامۀ هسته‌ایش مشکل داشت دچار بحران کرده و همینطور از پیامدهای ماه‌ها اعتراض علیه حکومت رژیم دینی.
وخامت سریع وضعیت اقتصادی، جشن سال نو ایرانی، نوروز، در 21 مارس را تهدید کرده است. اما پس از اعلام توافق احیای روابط دیپلماتیک با عربستان در روز جمعه، ارز ایران، ریال، با افزایشی 10 درصدی به 450،000 ریال در برابر یک دلار ایالات متحده رسید.
مقامات ایرانی می‌گویند انتظار دارند نزدیکی به عربستان سعودی در زمان انزوای سیاسی و اقتصادی شدید برایشان سود اقتصادی داشته باشد.
جمهوری اسلامی اتحادی نظامی با روسیه آغاز کرده است اما مسکو نتوانسته است کمک اقتصادی فوری فراهم کند.

ادامه مطلب

✅ @karkhone