عربستان «دروازه جهان» می‌شود؟!

| صابر گل عنبری

طرح‌های بلندپروازانه ولیعهد عربستان تقریبا همه عرصه‌های نوین و پویای اقتصادی را شامل می‌شود. خمیر مایه و هدف مشترک این طرح‌ها ایجاد منابع جایگزینِ درآمدهای نفتی و خروج اقتصاد عربستان از وابستگی به نفت است.
یکی از این طرح‌ها توسعه فرودگاهی و خطوط هوایی عربستان است و بر اساس چشم انداز اقتصادی 2030 می‌بایست این کشور را به "دروازه جهان" تبدیل کند. این طرح هم از درک اهمیت و جایگاه خطوط هوایی پیشرفته در توسعه اقتصادی به ویژه در بخش گردشگری نشأت گرفته است.
عربستان با سرمایه‌گذاری 30 میلیارد دلاری پروژه شرکت خطوط هوایی جدیدی را تحت عنوان "خطوط هواپیمایی ریاض" کلید زده و در مارس قراردادی با شرکت هواپیماسازی بوئینگ آمریکا برای خرید 72 هواپیمای پیشرفته را امضا کرد.
این خطوط به میزان 20 میلیارد دلار در رشد تولید ناخالص داخلی غیر نفتی سهیم خواهد بود. همچنین قرار است شرکت هواپیمایی سومی نیز به عنوان "هواپیمایی نیوم" در شهر پیشرفته‌ای با همین نام که در دست احداث است، تاسیس شود. در کنار آن نیز، عربستان احداث یکی از بزرگ‌ترین فردوگاه‌های پیشرفته جهان را در شهر ریاض با ظرفیت پذیرش 120 میلیون مسافر در سال در دستور کار دارد.
چنانکه گفته شد، هدف از راه‌اندازی خطوط جدید هوایی و فرودگاه‌ها، تبدیل کردن عربستان به "دروازه جهان" نه فقط برای تحصیل سود جابجایی مسافر به 100 مقصد در گوشه و کنار دنیا بلکه برای رونق گردشگری در این کشور است. از این رو، عربستان در کنار توسعه خطوط هوایی، ابرپروژه‌های گردشگری چون شهر "نیوم" و بزرگ‌ترین شهر تفریحی جهان "قدیه" را برای جذب 100 میلیون گردشگر تا سال 2030 کلید زده است. در این میان، وقتی با توسعه خطوط فرودگاهی و هوایی این کشور به یکی از مراکز مهم ترانزیت مسافر در منطقه و جهان تبدیل شود، وجود جاذبه‌های گردشگری خود به خود مشوق مسافران از گوشه و کنار جهان برای انتخاب خطوط هوایی عربستان و دیدنی و لو گذرا از کشور می‌کند.
در این راستا هم چنانکه قبلا نیز گفته شد، اقتصاد احتمالا یکی از مهم‌ترین اهداف بن سلمان از توافق برای ازسرگیری روابط با تهران است. او کاملا بر تحقق اهداف چشم انداز 2030 متمرکز شده است و اولا لازمه آن فضای آرام و کاستن از تنش با ایران و پایان جنگ یمن است و تلاش می‌کند که از طریق از سرگیری این روابط هم این تنش کم شود و هم راهی برای پایان جنگ یمن که می‌تواند در نقش یک مانع جدی فراروی تحقق چشم‌انداز پیشگفته عمل کند، بیابد.
ثانیا، از فرصت‌های اقتصادی نهفته در روابط عادی با ایران در سایه اقتصاد تحریمی و نبود افقی روشن برای رهایی آن از این تحریم‌ها استفاده کند؛ اما این بدان معنا نیست که او قصد سرمایه‌گذاری در ایران را داشته باشد. خیر! بعید است او در ایران با توجه به ریسک بالای آن در سایه تداوم تحریم‌ها سرمایه‌گذاری کند؛ اما همین وضعیت تحریمی، فرصت‌های اقتصادی خوبی را فراروی عربستان قرار می‌دهد؛ به عنوان مثال در بخش حمل و نقل هوایی، جمعیت 85 میلیون نفری ایرانیان در سایه ناوگان فرسوده و کهنه کشور می‌تواند منبع مهمی برای تامین مسافر خطوط هوایی جدید عربستان و همچنین توسعه و رونق گردشگری در این کشور باشد. کما این که بعید هم نیست که گوشه چشمی هم به جذب سرمایه‌های ایرانیان برای سرمایه‌گذاری در عربستان داشته باشند.
چند وقت پیش در گروهی اجتماعی در بحثی با مشارکت نگارنده پیرامون توافق پکن و آثار آن، کارشناسی عربستانی می‌گفت چرا باید ترکیه و امارات مقصد سیاحت و سرمایه‌‎گذاری ایرانی‌ها باشند و ما نباشیم؟
ناگفته هم نماند که پروژه تبدیل عربستان به "دروازه جهان" معطوف به رقابت با شرکت‌های هوایی موفق امارات و قطر نیز هست. رقابت اقتصادی نفسگیر میان شیخ‌نشین‌های خلیج فارس به ویژه سه کشور عربستان، قطر و امارات که احیانا هم توام با نوعی رشک‌ورزی است، جدا از برخی آثار تنشی منفی، چنین آثار مثبتی را نیز در توسعه اقتصادی این کشورها بر جای گذاشته است.
در یکی دو دهه اخیر، خطوط هواپیمایی امارات و قطر پیشرفت قابل ملاحظه‌ای داشتند؛ به نحوی که جزو سه خطوط هواپیمایی برتر جهان هستند. خطوط هوایی قطر در سال 2022 بهترین در جهان شد و دو شرکت هواپیمایی اماراتی (هواپیمایی امارات و هواپیمایی الاتحاد) به ترتیب به جایگاه سوم و دوازدهم جهان دست یافتند.
البته خطوط هواپیمایی قطر در سال 1993 با چهار هواپیما کار خود را شروع کرد و امروز ناوگان آن 230 هواپیمای پیشرفته با میانگین عمر 5 سال دارد و به بیش از 160 مقصد جهانی مسافر جابجا می‌کند و شرکت هواپیمایی امارات نیز در سال 1985 با دو هواپیمای استیجاری راه‌اندازی شد و امروز 256 هواپیمای پیشرفته دارد و قراردادی را نیز برای خرید دهها هواپیمای جدید امضا کرده است. البته امارات شرکت‌های هواپیمای دیگری نیز دارد، اما UAE بزرگ‌ترین آن‌هاست.

✅ @karkhone

چگونه پول بادآورده بانک سیلیکون ولی را نابود ساخت

| دنیل لاکال

می‌شد از دومین فروپاشی بزرگ یک بانک در تاریخ معاصر پس از برادران لِمان جلوگیری شود.اکنون اثرات آن هنگفت و اندازه‌گیری خطر سرایت بسیار دشوار است.

فروپاشی بانک سیلیکون ­ولی یک هراس بانکی کلاسیک است که ناشی از یک رویداد نقدینگی است، اما درس مهم برای همگان آن است که اگر سیاست پولی فوق‌العاده انبساطی نبود، حجم زیان‌های محقق نشده و حفره‌های مالی در حساب‌های بانک وجود نمی‌داشت.اجازه دهید به چرایی آن بپردازم.

طبق حساب‌های عمومی بانک سیلیکون‌­ولی، تا 31 دسامبر 2022، کل دارایی‌های بانک حدود 209.0 میلیارد دلار و کل سپرده‌ها حدود 175.4 میلیارد دلار بوده است.

سهامداران اصلی آنها عبارتند از ونگاردگروپ (11.3 درصد)، بلک‌­راک (8.1 درصد)، استیت­‌استریت (5.2 درصد) و صندوق بازنشستگی اَلِکتای سوئد(4.5 درصد).

رشد و موفقیت باورنکردنی SVB بدون نرخ‌های منفی، سیاست‌های پولی انبساطی شدید و حباب فناوری که در سال 2022 منفجر شد، نمی‌توانست اتفاق بیفتد.

علاوه بر این، اگر مشوق‌های نظارتی و سیاست پولی برای انباشت بدهی دولتی و اوراق بهادار با پشتوانه رهنی نبود رویداد نقدینگی بانک رخ نمی‌داد.

مبنای دارایی SVB بارزترین مثال از شعار قدیمی «با فدرال رزرو مقابله نکن» می باشد. SVB مرتکب یک اشتباه بزرگ شده است: دقیقا از مشوق­‌های ایجاد شده توسط سیاست و مقررات پولی انبساطی پیروی کرد.

در سال 2021 چه اتفاقی افتاد؟ موفقیت بزرگی بدست آمد که بدبختانه اولین گام نابودی نیز بوده است. سپرده‌­های بانک با رونق فناوری تقریبا دو برابر شد. همه می­خواستند بخشی از پارادایم غیر­قابل‌­توقف فناوری جدید را داشته باشند. دارایی­‌های SVB نیز افزایش یافت و تقریبا دو برابر شد.

ارزش دارایی­‌های بانک افزایش یافت. بیش از 40 درصد آن­ها خزانه‌­داری و اوراق­‌بهادار با پشتوانه رهنی درازمدت بودند. باقی آن سرمایه‌گذاری‌های فناوری جدید و سرمایه‌گذاری­‌های مخاطره‌آمیز به ظاهر فاتح جهان بودند.

بیشتر آن اوراق و اوراق بهادار «کم ریسک» تا سررسید نگه داشته شدند. SVB از دستورالعمل جریان­ اصلی پیروی می­‌کرد: دارایی‌های کم‌ریسک جهت متعادل­ کردن ریسک در سرمایه‌گذاری‌های مخاطره­‌آمیز به کار گرفته می­شدند. هنگامیکه فدرال رزرو نرخ بهره را افزایش داد، SVB باید با یک شوک مواجه شده باشد.

مبنای دارایی آن تنها یک شرط­بندی بود: نرخ­‌های پایین و تسهیل کمّی در درازمدت. ارزش‌گذاری‌های فناوری در دوره سیاست‌های پولی انبساطی اوج گرفت، و بهترین راه برای «مصون­‌سازی» این ریسک، خزانه‌داری و اوراق بهادار با پشتوانه رهنی بود. چرا باید روی چیز دیگری شرط‌­بندی کنیم؟ این همان چیزی بود که فدرال رزرو هر ماه میلیاردها دلار از آن را خریداری می­‌کرد. طبق تمام مقررات، این دارایی‌ها کم‌خطرترین دارایی‌ها بودند، و به گفته فدرال رزرو و تمام اقتصاددانان جریان اصلی، تورم صرفا «گذرا» ، و یک حکایت با اثر پایه، بود. چه اشتباهی ممکن بود پیش بیاید؟

تورم گذرا نبوده و پول آسان، پایانی نداشت.

افزایش نرخ به وقوع پیوست. و بانک سراسر متحمل ضررهای هنگفتی شد. اوراق قرضه و قیمت اوراق­ بهادار با پشتوانه رهنی و ارزش‌گذاری‌های فناوری «پارادایم جدید» به تاریخ پیوست و هراس آغاز شد. هراس بانکی، علیرغم بهبود عالی سهام SVB در ژانویه به وقوع پیوست. زیان­‌های تحقق­‌نیافته 15 میلیارد دلاری برحسب ارزش بازار، تقریبا 100 درصد کل دارایی‌های سرمایه‌ای بانک در بازار بود.که از بین رفت.

همانطور که مدیر بانک در اپیزود معروف انیمیشن پارک جنوبیگفت: «ووووووو از دست رفت.» SVB نشان داد که سرمایه یک بانک با چه سرعتی می­تواند در مقابل چشمان ما ناپدید شود.

شرکت بیمه سپرده فدرال (FDIC) وارد عمل خواهد شد، اما این کافی نیست زیرا تنها 3 درصد از سپرده های بانک کمتر از 250,000 دلار بوده است. بر اساس گزارش مجله تایم، بیش از 85 درصد از سپرده‌های بانک سیلیکون‌ولی بیمه نبوده است.

تازه بدتر هم میشود. بر اساس گزارش بلومبرگ، یک سوم سپرده­‌های ایالات متحده در بانک­‌های کوچک قرار دارد و حدود نیمی از آنها بیمه نشده ‌اند. سپرده‌گذاران در SVB به احتمال زیاد بیشتر پول خود را از دست خواهند داد و این نیز باعث ایجاد شک وتردید‌های قابل توجهی در سایر نهادها خواهد شد.

بانک سیلیکون‌­ولی نماد مدیریت بانکداری طبق این شیوه­ بود. آنها سیاست محافظه­‌کارانه­‌ای را برای به دست آوردن امن­‌ترین دارایی ‌ها - اسناد خزانه بلندمدت - با افزایش سپرده‌ها دنبال کردند.

ادامه مطلب

✅ @karkhone

یکی از آشنایان، تریاکی هست، شغلش چوپانی هست و سگی داره (داشت البته) حاصل جفت‌گیری سگ چوپانش با ماده گرگ.
این آشنای ما به خاطر مصرف تریاک معمولا تو زندان بود، پس وظیفه چوپانی به دوش مرحوم گرگی (همان سگ-گرگ مذکور) افتاده بود.
خودش صاحب گوسفندان و بُزهایش بود و هر روز صبح مرحوم گرگی، گله را به چرا می‌برد، از آنها محافظت می‌کرد و دوباره به آغول بازمی‌گردانید.
به جهت نفلم بودن گرگی یا شاید خشونت بی‌حد و حصرش، گرگ‌های کوهستان کاری به کار گله‌ی ایشان (ائتلاف آشنای ما و سگ-گرگش) نداشتند و در عوض از گله‌های دیگر روز را به شب می‌رساندند.
جمعی از افراد دهات به سبب زعارت و حسادتی که داشتند، با اسلحه گرگی را چند روز پیش کشتند تا گله او هم آماج حملات گرگ‌ها شود.
سپس رذالت را به انتها رسانیده و چقلی آشنای ما را کردند که در نتیجه نیروی انتظامی او را وسط کوه به خاطر مصرف تریاک بازداشت کرد.

وقتی کسی در کارش موفق باشد، از مامور گرفته تا همسایه کثافت، هر شب خواب نابودی‌اش را می‌بینند و چیزی به کام این جماعت موفت‌خور، خوشتر از مشاهده به باد رفتن سرمایه فردی که با عرق جبین کسب رزق کرده نیست.

✅ @karkhone

مبارزه با فساد، بشنو اما خیلی باور نکن

| اکبر اعلمی

سال گذشته تلفنی با آقای....، یکی از اعضای شورای فقهی بانک مرکزی که از سالها قبل با او ارتباط و مراوده داشته‌‌ام تماس گرفته و در مورد عملکرد یکی از موسسات اقتصادی ،گفتگو کردم. وی پس از شنیدن اظهارات بنده گفت؛ "آقای اعلمی نگو که دلم از عملکرد این موسسه پرخون است" و با ناراحتی بسیار ضمن اشاره به نام مدیرعامل این موسسه، تاکید کرد که فلانی و موسسه‌اش"جنایت می‌کنند"!!
مدارک و اطلاعات لازم را برای ایشان ارسال و ضمن اعلام آمادگی خود برای همکاری مبنی بر ارائه اطلاعات و مدارک بیشتر از او خواستم که پس از مطالعه آنها پیگیری لازم را به عمل آورد‌.
این عضو محترم شورای فقهی بانک مرکزی از من خواست که اطلاعات مربوطه را برای آقای ... یکی از معاونین بانک مرکزی و دبیرخانه شورای فقهی این نهاد ارسال کنم و خودش هم قول داد پیگیری‌های لازم را در این خصوص به عمل آورد. به ایشان گفتم اطلاعات و مدارک را برای شما می‌فرستم شما خود به آنها منعکس کنید.
با این وصف نه تنها اطلاعات لازم از طرق مختلف برای ایشان ارسال شد، بلکه از طریق پیامک به رئیس سابق بانک مرکزی اعلام کردم که آمادگی ارائه گزارش و اطلاعات فراوان در مورد تخلفات موسسه موصوف را دارم و با دو تن از دست‌اندرکاران موثر بانک مرکزی نیز گفتگوی مفصلی کرده و بسیاری از اسناد و مدارک تخلفات موسسه مزبور را از طریق واتساپ برایشان ارسال و تصریح کردم که دونفر از کارکنان این موسسه هم برای ادای شهادت در مورد یکی از تخلفات بزرگی که خود شاهد آن بوده‌اند، اعلام آمادگی کرده‌اند.
تا این لحظه نه تنها هیچ اقدام ملموس و محسوسی از ناحیه عضو شورای فقهی بانک مرکزی و مسئولان این بانک برای برخورد با تخلفات فراوان موسسه مالی متخلف که بگفته عضو شورای فقهی بانک مرکزی؛ جنایت می‌کنند و دلش از عملکرد آنها پرخون است، مشاهده نشده، بلکه حتی یکنفر هم موضوع را پیگیری نکرده و موسسه مذکور همچنان به تخلفات خود ادامه می‌دهد.
طرفه‌آنکه اگر برخی می‌گویند؛ شعار مبارزه با فساد و یا بررسی طرح قانونی حمایت از افشاگران فساد که در دستور کار مجلس می‌باشد، کشک و در حد شعار است، پر بیراه نگفته‌اند!


✅ @karkhone

بگذارید بانک‌ها بسوزند

| رضا امیدی

با سقوط بانک سلیکون ولی و افت ارزش سهام بانک‌هایی نظیر کردیت سوییس بحث‌هایی دربارۀ بازگشت بحران اقتصادی ۰۸-۲۰۰۷ مطرح شده است. در ماه اخیر، مجموعه یادداشت‌هایی در پروجکت سندیکیت در این باره منتشر شد. آنچه در ادامه می‌خوانید خلاصۀ یادداشت یانیس واروفاکیس؛ استاد اقتصاد دانشگاه آتن است.

بحران بانکی این بار متفاوت و بدتر از آن چیزی است که در ۰۸-۲۰۰۷ رخ داد. در آن مقطع می‌شد سقوط بانک‌ها را به تقلب، وام‌های غارتگرانه، و تبانی بین آژانس‌های رتبه‌بندی نسبت داد. اما ورشکستگی اخیر بانک‌ها به این چیزها ربط ندارد. بانک سلیکون ولی احمقانه عمل کرده که ریسک شدید نرخ بهره را برای سپرده‌گذاران فاقد بیمه پذیرفته است. کردیت بانک سوییس سابقه‌ای کثیف در همکاری با جنایتکاران، تبهکاران، و سیاست‌مداران فاسد دارد. بانک‌ها از مقررات نظارتی بعد از بحران ۲۰۰۸ تبعیت می‌کردند و هیچ یک از رگولاتورها نمی‌توانند ادعا کنند که متوجه وضعیت نبوده‌اند. در واقع، رگولاتورها همه چیز را می‌دانستند، به مدل کاری بانک‌ها دسترسی داشتند و می‌دانستند این مدل‌ها از ترکیب افزایش قابل‌توجه نرخ‌های بهرۀ بلندمدت و برداشت ناگهانی سپرده‌ها جان سالم به در نخواهند برد.

آیا مقامات نتوانستند فرارهای گله‌وار سپرده‌گذاران بزرگ را پیش‌بینی کنند؟ دلیل واقعی اینکه بانک‌های مرکزی در مواجهه با مدل‌های شکنندۀ بانک‌ها کاری انجام ندادند، این است که این مدل‌ها واکنش خودِ بانک‌های مرکزی به سقوط مالی سال ۲۰۰۸ بود.

سیاست‌های سخت ریاضتی بعد از سال ۲۰۰۸ که به‌طور همزمان در اروپا و آمریکا اعمال شد، دو اثر داشت که سرمایه‌داری مالی را طی ۱۴ سال اخیر شکل داده است. اول آنکه پول غرب را مسموم کرد به این معنا که دیگر نرخ بهرۀ اسمی واحد وجود ندارد که بتواند تعادل بین عرضه و تقاضای پول را ایجاد کند. دوم، ازآنجاکه اغلب می‌دانستند هیچ نرخ بهرۀ واحدی نمی‌تواند به ثبات قیمت و ثبات مالی دست یابد، بانکداران غربی تصور می‌کردند اگر تورم دوباره بالا رفت، بانک‌های مرکزی نرخ‌های بهره را افزایش می‌دهند و آن‌ها را نجات می‌دهند. این دقیقاً همان چیزی است که اکنون شاهد آن هستیم.

از بین مهار تورم و نجات بانک‌ها، مفسران از بانک‌های مرکزی می‌خواهند که هر دو را انجام دهند: هم ادامۀ افزایش نرخ‌های بهره و هم ادامۀ حمایت دولتیِ از بانکداران. تنها سفت‌کردن حلقۀ پولی بر گردن جامعه و کمک‌های مالی فراوان به نظام بانکی می‌تواند منافع طلبکاران و بانک‌ها را تأمین کند؛ راهی برای تحمیل رنج‌های غیرضروری (از قیمت‌های بالا و بیکاری قابل پیشگیری) به بیشتر مردم، درحالی‌که بذر آتش‌سوزیِ بانکی بعدی را هم می‌پاشید.

ما می‌دانستیم که بانک‌ها ایمن نیستند، و سیستمی را تشکیل می‌دهند که قوانین بازار خوب را رعایت نمی‌کند. مشکل این است که تاکنون جایگزینی نداشتیم: بانک‌ها تنها وسیلۀ انتقال پول به مردم (از طریق عابر بانک، شعبه، و غیره) بودند. این امر جامعه را به گروگان شبکه‌ای از بانک‌های خصوصی تبدیل کرد که پرداخت‌ها، پس‌انداز، و اعتبار را در انحصار خود درآوردند. اما امروزه تکنولوژی، جایگزینی عالی برای ما فراهم کرده است.

تصور کنید که بانک مرکزی برای همه یک کیف پول دیجیتال رایگان ارائه ‌کند؛ یک حساب بانکی رایگان که سودی معادل نرخ یک‌شبه بانک مرکزی دارد. با توجه به اینکه نظام بانکی کنونی مانند یک کارتل ضداجتماعی عمل می‌کند، بانک مرکزی می‌تواند از تکنولوژی مبتنی‌بر اَبر برای ارائۀ تراکنش‌های دیجیتالی رایگان و ذخیرۀ پس‌انداز برای همه استفاده کند. مردم از اجبار به نگهداری پول خود در بانک خصوصی رها می‌شوند و پول آن‌ها در امنیت کامل در دفتر بانک مرکزی باقی خواهد ماند.

ممکن است متهم شوم به اینکه بانک مرکزی را به اهرم فشاری برای کنترل تراکنش‌ها در نظر گرفته‌ام. اما خزانه‌داری و سایر مقامات دولتی همین حالا هم به تراکنش‌های ما دسترسی دارند. اگر تراکنش‌ها در بانک مرکزی تحت نظارت یک «هیئت منصفۀ نظارت پولی» متشکل از شهروندان و کارشناسانِ طیف گسترده‌ای از حرفه‌ها (با انتخاب تصادفی) قرار گیرد، حریم خصوصی هم بهتر حفظ می‌شود.

این خبر بدی است که نظام بانکی قابل اصلاح نیست، اما دیگر نیازی نیست که به هیچ شبکۀ بانکی خصوصی، رانت‌خوار، و بی‌ثبات‌کنندۀ اجتماعی تکیه کنیم. معدنچیان زغال‌سنگ فهمیده‌اند که جامعه به آن‌ها یارانۀ دائمی برای آسیب‌رساندن به کرۀ زمین بدهکار نیست. زمان آن فرا رسیده که بانکداران هم درس مشابهی بیاموزند.

✅ @karkhone

هزارتوی سعودی

《با گسترش اینترنت و آموزش، این وضعیت به طور چشم‌گیری در حال تغییر است. تعداد بیشتری از سعودی‌ها دارند خودشان قرآن را می‌خوانند و تفسیر می‌کنند. بنابراین برای مثال زنانی که خواستار برابری اجتماعی بیشتر هستند به آیاتی از قرآن استناد می‌کنند که نقش گسترده‌ی زنان را توجیه کند و در عین حال بنیادگراها هم به آیات دیگری استناد می‌کنند که منزوی و فرمان‌بردار نگه‌داشتن زنان را توجیه کند. خلاصه اینکه آل‌سعود و علمای وهابی‌شان دیگر انحصار تفسیر قرآن را در دست ندارند》ص۶۹

《چون اسلام زیربنای کل جامعه‌ی سعودی را تشکیل داده‌است، طرفداران آزادی و فرصت‌های بیشتر برای زنان استدلال‌هایشان را به زبان قرآن بیان می‌کنند. صحبت از دستورات دین روی زنان_و مسلما مردان_تاثیر بیشتری دارد تا صحبت از حقوق زنان؛ چون هر چیز غربی مشکوک به این است که فرهنگ بیگانه به دلیلی شیطانی آن را تحمیل یا ترویج کرده‌است》ص۱۲۸

《هم متعصب‌ها و هم آن‌هایی که به دنبال متجددکردن عربستان‌اند آیاتی از قرآن را ردیف می‌کنند تا مواضع کاملا متفاوتشان درباره‌ی مسئله‌ی بحث‌برانگیز زنان را اثبات کنند. آینده نشان خواهد داد که مهارت تاریخی آل‌سعود در ایجاد تعادل بین نیروهای متضاد از پس چالش این مسئله جنجالی هم برمی‌آید ص۱۱۶

مردم عربستان و خصوصا جوانان آن هیچ سرگرمی و نشاطی نداشتند. زندگی کسالت‌بار و بدور از هرگونه هیجان را تجربه می‌کردند و اقشار ضعیف هم وضعیتی بدتر نسبت به بقیه داشتند.

《میلیون‌ها سعودی از گذرگاه ملک‌فهد که محل اتصال عربستان و بحرین است، عبور می‌کنند تا بتوانند در آن شیخ‌نشین از سینما و الکل لذت ببرند یا فقط از لذت شامی بهره‌مند شوند که در محیطی آرام و همراه با دوستان زن و مرد صرف می‌شود》ص۸۷

آن‌ها با وجود آگاهی از وضع جهان و کشورهای اطراف خود با سفر به کشورهای دیگر هم حسرت وضعیت آن‌ها را می‌خوردند.

《برخی از جوانان سعودی اندوهشان را در سکوتی تلخ به دوش می‌کشند. دو پسر نوجوان که پدرشان یکی از کارمندان دولتی میان‌رده است، بیهودگی زندگی خود را این‌گونه توصیف می‌کند: مطالعه، نماز، تماشای فیلم و انجام بازی‌های رایانه‌ای در خانه برای اوقات فراغت… اما جوان‌های فقیر عربستانی تقریبا گزینه‌ای برای سرگرمی ندارند. این پسران نوجوان ملول و افسرده در کوچه و خیابان‌ها فوتبال بازی می‌کنند یا معمولا جذابیت خلاف‌های کوچک آن‌ها را به سمت خود می‌کشاند》ص۱۶۲و۱۶۳

《برخی از این جوانان سعودی که به عضویت سازمان‌های تروریستی درآمده‌اند، علیه جامعه سخت‌گیر و سرکوبگر طغیان کرده‌اند و برای فرار از زندگی کسل‌کننده، جذب تروریسم شده‌اند. بعضی دیگر به سمت تروریسم آمده‌اند تا برلی اعمال احکام سخت‌گیرانه‌تر دینی در جامعه اقدام کنند؛ چراکه تصور می‌کنند نفوذ عوامل کفرآمیز جامعه را منحرف کرده‌است. بنابراین، برخی از تروریست‌های سعودی را نسخه‌ای افراطی از اسلام بنیادگرایانه است و برخی دیگر را نفرت از امریکا، غرب و آل‌سعود که از نظر آن‌ها غلام حلقه به گوش امریکاست.》ص۲۸۸

از همه موارد قبل مهم‌تر هم اینکه در عربستان به مرور زمان نسل‌ها نسبت به حکومت ناراضی‌تر می‌شدند زیرا دیگر اقتصاد جهان و عربستان رشد دوران دهه شصت و هفتاد را نداشت و نسل‌های بعد در کنار فساد و محدودیت دچار افت طبقاتی نیز نسبت به نسل‌های قبل شدند.

《جوانان سعودی خواه لیبرال باشند و خواه سنت‌گرا یا بنیادگرا دست‌کم سه ویژگی مشترک دارند. بیشترشان از خودبیگانه، دارای تحصیلات ضعیف و بیکارند. برخلاف والدین و پدربزرگان و مادربزرگانشان که اصولا به خاطر بهبود استاندارد زندگی در زمان رونق نفتی دهه‌ی ۱۹۷۰ قدردان آل‌سعود هستند، جوانان سعودی متولد دهه‌های ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ ذهنیتی از عربستان محروم قبل از رونق نفتی ندارند و در نتیجه هیچ‌گونه حس قدردانی از خود بروز نمی‌دهند. در عوض آن‌ها کشوری را به چشم دیده‌اند که دانشگاه‌های شلوغ و فرصت‌های شغلی رو به کاهشی دارد.》ص۱۷۱

《آل سعود به اسلام آنچنان که تبلیغش می‌کنند، عمل نمی‌کنند. وعده‌ی شغل می‌دهند، اما به آن عمل نمی‌کنند. فساد فراگیر است؛ طوری که تقریبا همه سعودی‌ها را در تارهای درهم تنیده نورچشمی بازی‌ها و رشوه‌های بزرگ و کوچک به دام می‌اندازد و کاری می‌کند که حتی رشوه‌بگیران هم احساس گناه و خشم کنند》ص۲۱

《ماهیت محدودکننده‌ی اسلام وهابی اغلب سعودی‌های تحصیل‌کرده‌ی امروزی را عصبی می‌کند. بیش از همه، شکاف روزافزونی که میان سخنرانی‌های مساجد و عمل اشراف دینی و سیاسی حاکم دیده‌می‌شود آن‌ها را خشمگین می‌کند. متعصب‌های سنتی هر روز بیشتر از روز قبل مقامات حاکم را فاسد می‌دانند و در عین حال، سعودی‌های روشنفکرتر هم همان مقامات را ریاکارهایی می‌دانند که حرفشان یک چیز است و عملشان چیز دیگر…او می‌گوید این‌ها[شورای علمای ارشد] فاسدترین مقامات دینی در کل تاریخ اسلام‌اند.》ص۸۲

ادامه مطلب
✅ @karkhone

در ره او رود سرم باز لقاش برخورم
این بشود زهی طرب آن بشود زهی شرف

سعی من از برای او جان و دلم فدای او
مطلب من لقای او گرچه روم به هر طرف

سر بنهم در این هوا جان بدهم در این هوس
به که بغیر از این شود عمر عزیز من تلف

فیض اگر ز روی صدق در ره خاندان روی
بدرقه ره تو بس، دوستی شه نجف

| فیض کاشانی

✅ @karkhone

ورشکستگی بدتر از شکست!

کسانی که در دانشگاه EPFL سوئیس درس خوانده باشند می دانند که شعبه بانک "کِرِدیت سوئیس" (Credit Suisse) در دانشگاه چقدر شناخته شده بود! این عکس درب همان شعبه است اما بی روح و بی نام و نشانی از کردیت سوئیس! جایی که زمانی کلی رونق داشت! در قلب دانشگاه بود و آنقدر شناخته شده بود که علاوه بر امور بانکی، برای همه جور قرار و مدار و آدرس دادن هم استفاده می شد. دقیقا همین جا، 15 سال پیش، شعبه بانک UBS بود یعنی رقیب دیرینه کردیت سوئیس. اما در پی بحران مالی سال 2008، وضعیت UBS آنقدر بد شد که شعبات زیادی از جمله شعبه EPFL را بست و همین زمان رقیبش، یعنی کردیت سوئیس به جایش آمد! حالا روزگار را ببین که اوضاع کردیت سوئیس آنقدر بد شد که نه تنها این شعبه را بست بلکه خودش هم به ارزشی ناچیز به همان بانک UBS واگذار شد تا عامل بحران نشود.مثلا فرض کنید یکی از باشگاه های استقلال و پرسپولیس دیگری را بخرد تا ورشکسته نشود! به همین اندازه این معامله تاریخی و باعث سرافکندگی کردیت سوئیس بود!

به قولی، "ورشکستگی از شکست در جنگ بدتر است!" در شکست معمولا بخشی را می بازی ولی در ورشکستگی همه چیز را!

✅ @karkhone

مالیات عایدی سرمایه و دلال‌ها!

| محمود اولاد

من قصد دارم خانه‌ام را بفروشم و خانه دیگری بخرم. خانه‌ی موردِ نظرم را پیدا کرده‌ام، اما مشتری برای خانه‌ام هنوز پیدا نشده. نگرانم آن خانه به فروش برسد. بیعانه داده‌ام و باید تا 1 ماه بقیه‌ی پول را بدهم. اما مشتری برای خانه‌ام نیست. یک دلال حاضر است خانه‌ی 5 میلیاردی را 4.8 بخرد! 200 میلیون ضرر می‌کنم. اما اگر قبول نکنم بابت فسخ اون معامله، تقریبا همین مقدار باید ضرر و زیان دهم. ضمن اینکه باز باید چند ماه بگردم تا خانه دلخواهم را پیدا کنم که هزینه‌ی زمانی بالائی برام داره و مهمتر اینکه اون خونه که خیلی دلم می‌خواست بخرم را از دست می‌دم، و تازه توی این فاصله، ممکنه خونه باز گرون بشه و نتونم بخرم! با رضایت خاطر، حاضر می‌شم 200 زیر قیمت بفروشم به دلال. اگر این دلال نبود، قطعا ضررم زیاد می‌شد؛ مهم‌ترینش، خونه‌ی مورد دلخواهم از دست می‌رفت و باید باز چند ماه کفش آهنی به پا از این بنگاه به اون بنگاه سر می‌زدم و خونه می‌دیدم.

من دلالم! اون خونه را 4.8 می‌خرم و جای اون فرد، پول من منتظر مشتری برای خانه می‌مانَد. در فاصله‌ای که مشتری پیدا بشه، اگر پولم را توی بانک می‌گذاشتم، از سود بانکی 20 درصد برخوردار بودم. یعنی ماهی حدود 80 میلیون! اینجا ریسک داره! ممکنه یک‌ماهه مشتری پیدا بشه و ممکنه 3 ماه طول بکشه! اگر بیش از 3 ماه شود، عملاً ضرر می‌کنم. حتی اگر ماهی 2 درصد هم قیمت بره بالا و تورم هم ماهی1.5درصد باشه! اما اگر بتونم سریع بفروشم، سود خوبی می‌کنم. من هم مثل هر فعالیت دیگری دارم ریسک می‌کنم. ممکنه در چند معامله سود و در برخی ضرر کنم. سود، پاداش ریسک کردنم است.

من دولتم! دلالی را شغل کاذب می‌دونم. اونها دارند از عدم تقارن اطلاعات سود می‌برن. معاملات سوداگرانه می‌کنند. من باید با تنظیم‌گری بازار، دست اینها را از بازار قطع کنم. سرمایه‌ی اینها باید بره سمت تولید نه سوداگری! هرکسی که در کمتر از یک‌سال مدام خونه بخره و بفروشه، سوداگر محسوب می‌شه و باید مالیات عایدی سرمایه بده! با این راه، باعث می‌شم اینها سرمایه را بردارند برن سمت تولید.

من اقتصاددانم! اقدام دولت را تنظیم‌گری نمی‌دانم، بلکه مداخله‌ی غلط در بازار می‌دانم. چون اگر اون دلال نباشد، اون فروشنده و خریدار متحمل هزینه‌ی مبادلاتی سنگین می‌شن. می‌شه هزینه مبادلاتی را کم کرد. مثلاً از طریق همین سایت‌های اینترنتی فروش خونه، که این کار را کرده. البته لزومی به دخالت دولت هم نیست و اگر بذاره، خود بازار از همین شیوه‌ها با رشد تکنولوژی استفاده می‌کند. اما نمیشه کلاً هزینه مبادلاتی را حذفش کرد. در نتیجه، دلالی کمتر میشه، ولی از بین نمیره. دلالی فعالیت سودمندی برای جامعه است. هرچند، اینجا هم مثل همه بخش‌های اقتصادی، مشکل داریم. اما اون مشکل دلیل بر کلاً بی‌فایده و غیرمولد دانستن این فعالیت نیست. اینجا باید دید دولت چه نقشی در پیچیده شدن فرآیند معاملات در بازار دارد! خود دولت خیلی مواقع، با قوانین و مقرراتی که می‌ذاره، باعث میشه هزینه‌ی مبادلاتی به شدت افزایش یابد و اون هم خُب، باعث گسترده شدن فعالیت دلالی میشه. به دولت می‌گم: اگر میخواهی بخشی از سرمایه‌ی دلالها به سمت تولید بره، ببین چه نقشی در افزایش هزینه‌ی مبادله داری و اون را کم کن! ضمنا به دولت می‌گم: طرف دیگر قضیه را هم ببین! سرمایه را بخوان ببرن سمت تولید، آیا فضای کسب و کار مناسب است؟ ریسک سرمایه گذاری تولیدی پائین و قابل پذیرش هست؟ با قوانین عجیب و غریبت حقوق مالکیت سرمایه‌گذار را زیر پا نمیذاری؟ با انواع مجوزها، زمینه‌ی ایجاد انحصارها را باعث نشدی؟ سیستمت رانتی نیست؟ اینها را باید حل کنی تا بشه گفت داری تنظیم‌گری می‌کنی!


✅ @karkhone

سقوط‌ اصفهان به روایت کروسینسکی

| مرحوم دکترسیدجوادطباطبائی

سقوط اصفهان کتابی است درباره حوادث منجر به یورش محمود افغان به پایتخت حکومت صفوی.
این کتاب بر پایه گزارش‌های تادوش‌کروسینسکی،کشیش مسیحی لهستانی است که آن سالها در اصفهان حضور داشته و مشاهدات و تحلیل‌های خود را درباره یورش افغانان ثبت کرده است.

سیدجوادطباطبایی از میان گزارش‌های دقیق این راهب لهستانی، بخش‌هایی را بازنویسی کرده و در کتاب سقوط اصفهان آورده است.
این کتاب، فقط یک روایت تاریخی ساده نیست بلکه به دلایل مختلف سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و مذهبی که منجر به ضعف حکومت صفوی شد اشاره می‌کند از جمله ضعف شاه، رقابت‌های درونی دربار، فساد، وخامت اوضاع اقتصادی، فشارهای مذهبی... به عبارت دیگر، سقوط حکومت صفوی، دلیلی نداشت جز ضعف و اشکالات درونی.

مرور این حوادث در کتاب، آنقدر تلخ است که خواننده چاره‌ای جز آه کشیدن بر این همه درد تاریخی ندارد. نویسنده یورش افغانان را با حمله اعراب و مغولان مقایسه می‌کند، با این تفاوت که حمله افغانها یک حمله خارجی نبود، بلکه شورشی داخلی علیه حکومت مرکزی به حساب می‌آمد.
بخشهایی کوتاه از کتاب سقوط اصفهان:

‏اراده شاه بر آن تعلق گرفته بود که عمارت‌های او چیزی کم نداشته باشند اما اهمیتی نمی‌داد که سپاه فاقد همه چیز باشد.

در زمان شاه عباس (عکس دوره شاه سلطان حسین) مجازات اعمال خلاف بزرگان، اعدام و در مورد عامه مردم، جریمه‌ی مالی بود. زیرا جریمه مالی در مورد بزرگان به سبب توانگری آنان کارساز نیست، در حالی که مجازات اعدام نیز در مورد عامه مردم کارساز نمی‌تواند باشد.

فساد اداری و رشوه‌خواری از دربار سرچشمه می‌گرفت و در همه سطوح کشور جریان پیدا می‌کرد...داروغه‌ها به جای محاکمه دزدان، از آنان جریمه می‌گرفتند و اگر برخی از آنان قادر به پرداخت جریمه نبودند، شبانه آنان را آزاد می‌کردند تا از راه دزدی، جریمه پرداخت کنند!

‏کروسینسکی بر آن است که در کشورهایی که تاثیر دیانت و اخلاق بسیار اندک باشد، تنها ترس می‌تواند عامه مردم را در محدوده رعایت وظایف خود نگاه دارد. در آستانه یورش افغانان ترس نیز که یگانه عامل حفظ خانه‌ی از پای‌بست ویران نظام خودکامه بود،از میان رفت.

‏پیش از بر تخت نشستن شاه سلطان حسین نیز تباهی در رفتارهای ایرانیان راه یافته بود اما وخامت وضع اقتصادی، سقوط اخلاقی بی‌سابقه‌ای را بدنبال آورده بود...تنها ملاک تصدی شغل، پرداخت پول بود. همه امور دربار، دائرمدار اخاذی و رشوه‌خواری شد و رشوه جای صناعت و تجارت را گرفت.

کسی که با سکه ده شاهی می‌خوابید، اگر حاکم شهر، شب عوض می‌شد، فردا صبح صاحب تنها پنج شاهی بود.

‏کینه یا در بهترین حالت، نوعی وحشت نسبت به هرچیزی که به فرقه مخالف تعلق داشت، با شیر در جان کودکان وارد می‌شد.

‏اعلام مذهب رسمی که در آغاز و در دوره شکوفایی فرمانروایی صفویان در رویارویی با خلافت عثمانی، نقطه قوتی برای نظام حکومتی ایران به شمار می‌آمد، با چیره شدن ضعف بر ارکان قدرت به نقطه ضعفی جدی تبدیل شد.

وصیت میرویس افغان: ‏اگر ایرانیان بخواهند به شما حمله کنند، به هر قیمتی با آنان صلح کنید اما اگر جرات و توان حمله به شما را پیدا نکردند،خود شما به آنان حمله کنید.

‏محمود در دو سال نخست با بهره گرفتن از بی‌حرکتی دربار، سرزمین‌های هزاره‌نشین را که اهالی آن شیعی مذهب بودند تصرف کرد. اگرچه هزاره‌ها به حکومت مرکزی تمایل داشتند اما حکومت ایران روی خوشی به آنان نشان نداد و آنان به ناچار زیر فشار محمود افغان با او متحد شدند.

در زمان شاه سلطان حسین بر اثر سختگیری و تعصب شریعت‌مداران قشری، مدارای دینی که از زمان شاه عباس موجب شده بود تا معتقدان همه ادیان و مذاهب با صلح و آرامش کنار هم زندگی کنند از میان رفت و مومنان بسیاری از ادیان و مذاهب در تنگنای نخوت رقیبان خود گرفتار شدند.

در ولایاتی که مومنان مذاهبی غیر از تشیع سکونت داشتند، آن شهرها آسانتر به تصرف افغان‌ها در می‌آمد. در کرمان زرتشتیان چنان مورد آزار و اذیت متولیان شریعت رسمی بودند که ورود افغانان را همچون پیام رهایی‌بخش تلقی کردند و محمود افغان به آسانی شهر را به تصرف خود در آورد.

در هر شهر و روستا دودستگی حاکم بود و مردم آنها نمی‌توانستند در برابر دشمن مشترک متحد شوند.

‏کروسینسکی می‌نویسد: در شاه حسی، در بزرگان غیرتی، در مردم اعتمادی و در وزیران تدبیری باقی نمانده بود...بی‌نظمی چنان عمومیت داشت که گویی همه بخش‌های شاهنشاهی ایران در آستانه فروپاشی است.

✅ @karkhone

‍ چین با نقش دیپلماتیک جدیدش به دنبال یک نشست سران خاورمیانۀ جدید است

| سامر سعید، استیون کالین، بنویت فاکون
/ مسعود یوسف‌حصیرچین
وال استریت ژورنال


وقتی در دسامبر گذشته، رهبران عرب در نشست منطقه‌ای ریاض با شی جین‌پینگ دیدار کردند، رئیس حکومت چین ایدۀ بی‌سابقه‌ای را مطرح کرد که به گفتۀ افراد آشنا با برنامه عبارت بود از یک گردهم‌آیی حکام عرب کشورهای خلیج {فارس} و مسئولان ایرانی در پکن در سال 2023. چند روز بعد، تهران هم متعهد شد.
جمعه، چین توافقی را برای احیای رابطۀ میان ایران و عربستان جوش داد که هفت سال با هم ارتباطی نداشتند. همان افراد گفتند برای سال بعد نشست سران گسترده‌تری میان ایران و شش کشور شورای همکاری خلیج {فارس} برنامه‌ریزی شده اما هنوز گزارش نشده است.
ابتکارات دیپلماتیک آقای شی نشان می‌دهد که پکن برای خودش نقشی مرکزی به عنوان یک قدرت جدید در خاورمیانه در نظر گرفته است، منطقه‌ای استراتژیک که دهه‌هاست ایالات متحده تأثیرگذارترین بازیگر خارجی‌اش بوده است. برداشته شدن انحصار تمرکز چین از انرژی و جریان تجارت این منطقه و ورودش به سیاست، نشان از آغاز فصل جدیدی در رقابت میان پکن و واشنگتن دارد.
توافق سعودی و ایران که هفتۀ پیش و پشت درهای بسته در پکن انجام شد به بعضی از حساس‌ترین مسائل میان دو کشوری می‌پردازد که سال‌هاست در دو سوی درگیری‌های نیابتی خاورمیانه قرار دارند.
مسئولان دو کشور گفتند که عربستان سعودی پذیرفته پوشش انتقادی ایران توسط ایران اینترنشنال، یک شبکۀ خبری ماهواره‌ای فارسی زبان که توسط تجار سعودی تأسیس شده، را ملایم‌تر کنند. تهران ایران اینترنشنال را متهم کرده که محرک جنبش اعتراضی چند ماه گذشته است و رئیس سازمان اطلاعاتی ایران آن را یک سازمان تروریستی خوانده.
ایران اینترنشنال می‌گوید مستقل است. سخنگوی ولانت مدیا، مالک این شبکه، گفت «روابط ایران و سعودی هرگز عاملی تأثیرگذار بر گزارش دادن یا خطوط مشی خبری ما نبوده است: هیچ تغییری نخواهند داشت.»
به گفتۀ مسئولان سعودی، ایرانی و آمریکایی، ایران توافق کرده است حملات فرامرزی به عربستان سعودی طرف یمن و شورشیان حوثی تحت حمایت ایران پایان دهد. حوثی‌ها بخش‌هایی از کشور را تحت کنترل دارند و از سال 2015 به این سو با ائتلافی نظامی به رهبری عربستان در جنگند.
تقریباً یک سال است که آتش‌بسی در جریان است و ماه‌هاست حوثی‌ها و سعودی‌ها مشغول مذاکرات مستقیم برای پایان دادن به جنگ هستند که از اهداف مهم دولت بایدن است.
وزارتخانه‌های امور خارجۀ چین، ایران و عربستان سعودی به درخواست‌های ما برای اظهار نظر پاسخی ندادند.
جان آلترمن، از کارشناسان امور خاورمیانۀ اندیشکدۀ مرکز مطالعات راهبردی و بین المللی سعودی، گفت این توافق به رهبران چینی اجازه می‌دهد «تصورشان از نقش جهانی خودشان را به پیش ببرند و این ادعای ایالات متحده را تضعیف کنند که نظمی به رهبری ایالات متحده تنها گزینۀ مسئولانۀ پیش روی دولت‌هاست و همینطور تنها راه پیش‌برد امنیت.»
بعید است که بازگشایی سفارت‌ها و از سرگیری روابط دیپلماتیک تنش‌های امنیتی دیرینه‌ای را که دهه‌هاست ریاض و تهران را از هم جدا کرده و باعث رقابت‌شان برای سلطۀ منطقه‌ای شده، بلافاصله کاهش دهد.
بعضی تحلیلگران غربی و ایرانی می‌گویند که این توافق، بدون سپاه پاسداران انقلاب اسلامی پایدار نخواهد بود، جناح تندرویی که نفوذ مسلحانه را به سنگ بنای سیاستش در خاورمیانه تبدیل کرده است. سپاه پاسداران انقلاب اسلامی هنوز به صورت عمومی در این باره اظهار نظری نکرده است.
از زمان قطع ارتباط این دو کشور در سال 2016، پس از حمله به سفارت سعودی در تهران بابت اعدام یک روحانی سرشناس شیعه به دست دولت سعودی، چندین تلاش نیمه کاره برای سرگیری روابط این دو کشور انجام شده است.
این بار، مسئولان ایالات متحده و سعودی گفتند آنچه ایران را تشویق کرده پای این توافق بیاید، بحران ارزی است که گریبان این کشور را گرفته و اقتصاد ایران را که از قبل بابت تحریم‌های ایالات متحده بر سر برنامۀ هسته‌ایش مشکل داشت دچار بحران کرده و همینطور از پیامدهای ماه‌ها اعتراض علیه حکومت رژیم دینی.
وخامت سریع وضعیت اقتصادی، جشن سال نو ایرانی، نوروز، در 21 مارس را تهدید کرده است. اما پس از اعلام توافق احیای روابط دیپلماتیک با عربستان در روز جمعه، ارز ایران، ریال، با افزایشی 10 درصدی به 450،000 ریال در برابر یک دلار ایالات متحده رسید.
مقامات ایرانی می‌گویند انتظار دارند نزدیکی به عربستان سعودی در زمان انزوای سیاسی و اقتصادی شدید برایشان سود اقتصادی داشته باشد.
جمهوری اسلامی اتحادی نظامی با روسیه آغاز کرده است اما مسکو نتوانسته است کمک اقتصادی فوری فراهم کند.

ادامه مطلب

✅ @karkhone

| ماریو بارگاس یوسا

فساد زمانی ناگزیر می‌شود که موفقیت یک کسب‌وکار نه متکی به بازار، بلکه وابسته به امضای یک بروکرات پای یک بخشنامه باشد.
چنین نظامی هم‌زمان، هم فعالیت اقتصادی و هم اهالی کسب‌وکار را از راه درست منحرف می‌سازد؛ اینجا است که کاسب‌کاران سعی و استعداد خویش را نه به ارائە خدمت به مصرف‌کنندگان، که به اخذ امتیاز از مقامات دولتی متمرکز می‌سازند.

✅ @karkhone

پیام مهم کتاب «انقلاب گلوبوتیک» نوشته «ریچارد بالدوین»

در نحوه اثرگذاری رباتیک و اتوماسیون بر نظام صنعتی و جهانی‌شدن، یکی از بهترین منابع، کتاب «انقلاب گلوبوتیک» نوشته نظریه‌پرداز معروف تجارت بین‌الملل «ریچارد بالدوین» است که در سال ۲۰۱۹ منتشر شد. نمودارها در بیان اندیشه «بالدوین» ساده و گویا هستند. نویسنده معتقد است انقلاب فناوری دیجیتال از مجرای اتوماسیون، توسعه صنعت‌محور را دشوارتر و از مجرای جهانی‌شدن، توسعه خدمات‌محور را ساده‌تر می‌کند و از آنجایی که موفقیت در بخش خدمات بر اساس عوامل کاملا متفاوتی نسبت به موفقیت در تولید است، استراتژی‌ها و ذهنیت‌های توسعه باید تغییر کنند.

در واقع برخلاف گذار صنعتی‌شدن که اشتغال را از مزرعه به کارخانه می‌برد، گذار خدماتی‌شدن اشتغال را از کارخانه به اداره برده و گذار دیجیتالی‌شدن (بکارگیری بیشتر ربات‌ و اتوماسیون‌) اشتغال را از بخش خدمات به حوزه‌های تحت پوشش خدمات به ویژه خدمات صادرات-محور خواهد برد. شاهد مثال مهم او نیز مقایسه دو کشور چین و هند است که اگر در گذشته شالوده رشد اقتصادی چین بر بخش صنعت بنا نهاده شد، امروز بنیان‌های رشد اقتصادی هند بر بخش خدمات صادراتی استوار شده است.

از نظر «بالدوین» از آنجا که اتوماسیون صنعتی به معنای تولید بدون اشتغال است، لذا به تدریج راهبردهای توسعه کشورهای در حال توسعه نیازمند بازنگری هستند تا بتوان با راهبردهای اشتغال‌زا سطح رفاه لازم را برای عموم جامعه فراهم ساخت.

✅ @karkhone

هنری هازلیت در یک سخنرانی در سال ۱۹۶۴

وقتی سر برمی‌گردانم و به زندگی حرفه‌ای خودم نگاه می‌کنم، می‌توانم دلایل زیادی برای دل‌سردی، دل‌سردی شخصی‌ پیدا کنم. کم تلاش نکرده‌ام. یک دوجین کتاب نوشته‌ام. در بیشتر ۵۰ سال گذشته، از بیست سالگی به این طرف عملا هر هفته می‌نوشته‌ام؛ خبر، سرمقاله، ستون، مقاله. به گمانم در مجموع باید نزدیک به ده هزار سرمقاله، مقاله و ستون نوشته باشم؛ چیزی نزدیک به ده میلیون کلمه! که هنوز در بازار هست! معادل نزدیک به ۱۵۰ کتاب متوسط!
با این‌همه چه چیزی عایدم شده؟... دنیا بی‌اندازه سوسیالیستی‌تر از زمانی شده که من کارم را آغاز کردم... با وجود این به آینده امیدوارم. گذشته از هرچیز، هنوز تندرستم، می‌توانم بنویسم، می‌توانم اندیشه‌های نامحبوب و بی‌طرفدار را بنویسم و هنوز دست برنداشته‌ام. بسیاری از شما هم همین‌طور. پس این پیغام من به شما است: دل‌شاد باشید، سرزنده باشید. اگر هنوز در این جنگ پیروز نشده‌اید، هنوز هم آن را نباخته‌اید... حتی آن عده از ما که به هفتاد سالگی رسیده‌ایم یا از آن گذشته‌ایم، نمی‌توانیم دست روی دست بگذاریم و باقی زندگی‌مان را زیر نور آفتاب فلوریدا چرت بزنیم. روزگار، بی‌باکی می‌طلبد. سخت‌کوشی می‌طلبد. اما اگر ضروریات زیادند، به این خاطر است که آن‌چه در معرض خطر قرار گرفته، حتی از این هم مهم‌تر است. آن‌چه در این میان در خطر افتاده، آینده آزادی انسان، آینده تمدن است.


پ،ن: اسب تروای سوسیالیسم در قامت عدالت اجتماعی، مصادره اموال کارآفرینان مستقل و سرمایه‌داران، حمایت از معیشت مردم، حمایت از تولید داخل، توزیع یارانه‌ها، مالیات‌بندی‌ها و تحدید ورود کالاها، تحدید آزادی‌های اقتصادی، که همه و همه در راستای رفاه خلق انجام می‌شود، دیگر پنهان نیست! و چیزی عیان‌تر از گسترش سوسیالیسم و رسواتر از پدران مهربان سوسیالیست و حامی خلق نیست. سوسیالیسم دیگر اسب تروا ندارد که پنهانی وارد شود. سوسیالیسم همین‌جاست. آزادی و تمدن سال‌هاست که جان می‌دهد و سال دیگری ورق می‌خورد...


✅ @karkhone

| کرستوفر جی.کوین،‌پیتر جی. بوتکه

بازار چیست؟ یک گرایشی در بین مردم وجود دارد که فکر می‌کنند بازارها موجوداتی هستند که تخصیص و توزیع منابع را تعيين تکلیف می‌کنند. بارها شنیده‌ایم که «بازار» مسئول کاهش فرصت‌های شغلی، از دست‌رفتن برخی فعالیت‌های اقتصادی و افزایش نابرابری در توزیع درآمد و نظایر این‌ها محسوب می‌شود. چنین تصوّراتی این واقعیت را نادیده می‌گیرند که بازارها صرفاً انتخاب تک تکِ شرکت‌کنندگان در مبادلات را بازتاب می‌دهند.«بازار» یک مکان مشخص یا یک موجودیت نیست و هیچ هدفی را دنبال نمی‌کند و همچنین هیچ قدرتی برای انتخاب کردن ندارد بلکه «بازار» صرفاً نتایج حاصل از اهداف، طرح‌ها و انتخاب‌های تعداد زیادی از آحاد جامعه (تقاضاکنندگان و عرضه کنندگان) را که آزادانه و داوطلبانه انتخاب کرده‌اند که با سایرین تعامل و مراوده داشته باشند بازتاب می‌دهد. با این وصف، روش دقیق‌تر توصیف «بازار این است که آن را مجموعه‌ای [آرایه‌ای] از مراودات و تعاملات داوطلبانه، متغیر، مداوم و دارای هم‌پوشانی افراد بدانیم که هر کدام اهداف منحصر به فرد خودشان را دنبال می‌کنند و نهایتاً الگویی از تخصیص و توزیع منابع اشکار خواهد شد.

بازارها ارزشمند هستند زیرا برای تحقق اهداف مختلف‌مان معمولاً نیاز داریم با سایر کسانی که اهدافشان را دنبال می‌کنند، هماهنگ شویم. گذشته از همه این‌ها، یکی از ویژگی‌های بارز جامعۀ ثروتمند این است که افراد مقدار ناچیزی از آن‌چه مصرف می‌کنند را خودشان به طور مستقیم تولید می‌کنند و در عوض بیشتر آن‌ها برای تولید آن کالاها و خدماتی که به نظرشان ارزشمند است به سایر افراد اطمینان کرده که می‌توانند آن‌ها را از طریق مبادله به دست آورند.

اندیشمندانی که در حوزه اقتصاد اتريشى کار می‌کنند، بیان می‌کنند که اقتصاددانان باید از تمرکز صرف بر تعادل ایستا دست بردارند و بر تبیین اصول زیربنایی در عملکرد «فرایند» بازار تمرکز کنند این اصول زیربنایی کلیدی عبارتند از:
بازارها به وجود مجموعه خاصی از نهادها وابسته هستند؛ این نهادها امکان آشکار شدن قیمت‌ها برای محاسبات
اقتصادی را فراهم می‌کنند.
محاسبات اقتصادی نقش راهنما را برای هماهنگی سرمایه بازی می‌کنند؛ هماهنگی سرمایه در بستر زمان و در یک ساختار سرمایه گسترده‌تر به منظور تولید کالاهای مصرفی با ارزش افزوده، باید ایجاد شود.
بازارها از طریق اكتشاف اُنتروپرنرها در مواجهه با جهل محض پیش می‌روند.
فرایند اکتشاف اُنتروپرنرها مستمراً ادامه دارد و یک سلسله با پایان باز است.


✅ @karkhone

صنعت تولید علم جعلی در چین: چگونه تهدید ناشی از کارخانه‌های مقاله‌سازی در حال افزایش است؟

| فاینانشال‌تایمز

در بیش از دو دهه اخیر پژوهشگران چینی به بخشی از مهم‌ترین منتشرکنندگان مقالات علمی در دنیا تبدیل شده‌اند. موسسه مطالعات علمی واقع در ایالات متحده که سازمانی است برای تحلیل مسائل حوزه پژوهش، دریافته است که چین در سال 2021، حجمی بالغ بر 23 درصد مقاله در دنیا را تولید کرده است و با این حجم از تولید مقاله، در رتبه دوم بعد از ایالات متحده قرار می‌گیرد.
در عین حال، تعداد ارجاع به مقالات چینی به طرزی چشم‌گیری ارتقا پیدا کرده است، به نحوی که در سال گذشته برای نخستین بار از حیث مقالات دارای بیشترین ارجاع، از ایالات متحده پیش افتاده است. این آمار را موسسه ملی علوم و فناوری ژاپن اعلام کرده است. البته این آمار تا حد زیادی از ارجاع به پژوهش‌های چینی‌ها به عنوان نخستین کسانی که به ژنوم ویرویس کووید 19 اشاره کرده بودند، متأثر است. چینی‌ها در زمینه‌های نو مانند فناوری کووانتوم، ژنتیک و علوم فضایی، و در کنار آن آزمایش موشک‌های هایپر سونیک در دو سال قبل، به تقویت این دیدگاه منجر شده است که چین به سمت توسعه هژمونی جهانی خود در زمینه علم و تکنولوژی در حال حرکت است.
اما متخصصان بر این عقیده‌اند که حجم بالای تولیدات پژوهشی چین از کیفیت پایین برخوردار بوده و حتی بخشی از آنها بیهوده و بی‌ثمر هستند. همچنین انگیزه بخشی از تولیدکنندگان این مقالات کسب جوایز حوزه پژوهشی است، که بقا در نظام دانشگاهی را نیز باید به آن اضافه کرد. یکی از فیزیک‌دان‌های چینی گفته است برای آنکه بتوانیم در فضای دانشگاهی چین دوام بیاوریم باید تعداد بالایی مقاله منتشر کنیم و در نتیجه تمرکز ما بیشتر بر کمیت است تا کیفیت.
مشکلی که باعث می‌شود ردیابی پژوهش های تقلبی و جعلی دشوار شود این است که هیچ ناشری، هرچند تیزبین و دقیق، توان کشف همه تقلب‌ها را ندارد. ممکن است تا زمانی که تقلب یک پژوهشگر کشف نشده است، بتواند سال‌ها یافته‌های کذب و ساختگی منتشر کند. در حوزه زیست پزشکی این مسأله اهمیتی ویژه دارد چون با پدیده درمان سروکار دارد.
افزایش و فزونی‌یافتن پژوهش‌های مشکوکی که کمک کرده‌اند تا چین به یک مرکز قدرت علمی و تکنولوژیکی تبدیل شود توجه تعدادی از پژوهش‌گران مستقلی را به خود جلب کرده است که به بررسی تولیدات علمی این کشور می‌پردازند. یکی از این پژوهشگران، دیوید باینلر است. او روانشناسی است که قبلاً در نیوزیلند کار می‌کرد. او دریافته است که تعداد 150 مقاله در حوزه زیست پزشکی از اساتید دانشگاه جیلین چین، از داده‌های محدود مشابه استفاده کرده‌اند. بر آن اساس وی نتیجه گرفته است که دانشگاه جیلین درون خود یک کارخانه مقاله‌سازی دارد. دو پژوهشگر دیگر این حوزه نیز به فاینانشال تایمز گفته‌اند که دانشگاه جیلین پیشگام تولید مقالات و پژوهش‌های تقلبی است. این دانشگاه به درخواست فاینانشال تایمز برای ارائه توضیح، پاسخ نداد.
تخمینی که از درصد تولیدات علمی تقلبی انجام شده است، بازه‌ای بین 2 تا 20 درصد کل مقالات منتشر شده را شامل می‌شود. در این امر اتفاق نظر وجود دارد که چین یکی از بدترین متخلفان جهان در حوزه تولیدات علمی است، هر چند که کارخانه‌های مقاله‌سازی فقط محدود به چین نیست.

ادامه مطلب

✅ @karkhone

فراخوان سرمایه‌گذاری در شرکت‌های نوپا

صندوق نفت در نظر دارد در راستای رسالت خود که همانا کمک به شرکت‌های فناور و نوپا می‌باشد و همچنین به منظور حمایت از بومی‌سازی فناوری‌های صنایع نفت،گاز، پتروشیمی و انرژی، نسبت به شناسایی طرح‌های استراتژیک و تحول‌آفرین در صنایع مذکور (از طریق فراخوان که متعاقبا منتشر می‌گردد) اقدام کند.

طرح‌های منتخب و برگزیده در فراخوان‌های مذکور در مسیر فرایند سرمایه‌گذاری صندوق نفت قرار خواهند گرفت.

جزییات و توضیحات تکمیلی در خصوص فراخوان و همچنین رسته‌های اولویت‌دار صندوق نفت متعاقباً از طریق تارنمای صندوق نفت اعلام خواهد شد.

ما، توسط یک چیز هدایت می‌شویم: “شما”

Www.ioiv.ir

ناگفته‌های مناظره دوشنبه شب دکتر غنی زاده و دکتر درخشان در برنامه جهان‌آرا

آن مرجع قدرت که هدایت تمامی فعالیت‌های اقتصادی را در ید قدرت خود دارد صرفاً کنترل اسباب کم اهمیت‌تر زندگی ما را در ید قدرت خود نخواهد داشت، بلکه اختیار تخصیص تمام وسایل محدود به همه اهداف‌مان در ید قدرت خود خواهد داشت. و هر آن کس که همه فعالیت‌های اقتصادی را در ید قدرت خود دارد وسیله دست‌یابی به همه اهداف‌مان را هم در مهار خواهد داشت و بدین ترتیب اوست که تصمیم می‌گیرد کدام اهداف را می‌توانیم برآورده سازیم و کدام را نه. این لب مطلب است. کنترل اقتصادی صرفاً مهاربخشی قابل تفکیک از باقی بخش‌های حیات بشری نیست‌؛ مهار تمامی آن وسایلی است که برای تحقق همه اهدافمان لازم خواهد بود. و هر آن کس که کنترل ابزار و وسایل را در اختیار داشته باشد اختیاردار این خواهد بود که کدام اهداف را باید برآورده کرد و کدام را نکرد، اوست که تعیین می‌کند انسان‌ها به چیز باور داشته و در راه چه چیز باید جهد کنند.

فریدریش فون هایک، یکی از بزرگ‌ترین اقتصاددانان و فیلسوفان سیاسی سده بیستم

✅ @karkhone

بحران بولیوی محدودیت‌های پوپولیسم چپ را به نمایش می‌گذارد

| ترجمۀ مسعود یوسف‌حصیرچین
/ اکونومیست


چندین هفته است که صحنه‌های حیرت‌انگیزی در بولیوی اتفاق می‌افتد. در یک ماه گذشته، پس از اینکه معلوم شد صرافی‌ها دیگر دلار ندارند، بانک مرکزی مستقیماً به مردم دلار فروخته است. صف‌های طولانی برای خرید دلار در خیابان‌های لاپاز، پایتخت، درست شده است. بانک مرکزی انتشار داده‌های مربوط به ذخایر ارزهای خارجی‌اش را متوقف کرده که نشان می‌دهد مقدار اسکناس‌های باقی مانده‌اش به میزان خطرناکی کم است. با فرار سرمایه‌گذاران، ارزش اوراق دولتی ریزش کرده است: اوراقی که موعد بازپرداختشان 2028 است، به ازای هر دلار ارزش، 48 سنت معامله می‌شوند.
کابوس بولیوی بازتاب چند مشکل کوتاه مدت است، از جمله افزایش نرخ بهره در سرتاسر جهان و افزایش قیمت سوخت به دلیل جنگ در اوکراین. این مسائل وام گرفتن را گران‌تر کرده‌اند و قیمت کالاهای وارادتی را افزایش داده‌اند. اما علت اصلی این مخمصه مدل اقتصادی غیرمسئولانه‌ای است که از زمان به قدرت رسیدن پوپولیست‌های چپ در حدود دو دهه پیش در حال اجرا بوده است. در سال 2006، اوو مورالس، یک کشاورز سابق کوکا، پس از رسیدن به ریاست‌جمهوری پایان «عصر استعماری و نئولیبرال» را اعلام کرد  و تصویری از چه گوارا، یک انقلابی مارکسیست خشن، را که با برگ‌های کوکا درست شده بود پشت میزش آویزان کرد. امروز، هزینۀ کامل پوپولیسم اقتصادی روشن‌تر می‌شود، همینطور درس‌هایی که دیگر کشورهای آمریکای لاتینی که وسوسه شده‌اند آن را امتحان کنند می‌توانند از آن بگیرند.
درس اول قدیمی است: روی رونق کالا حساب نکن: وقتی مورالس به قدرت رسید، بخت یارش بود و قیمت گاز طبیعی بالا رفت و ثروت بادآورده‌ای را نصیب کشوری کرد که حتی امروز هم چهار دهم درصد گاز جهانی را تولید می‌کند. صادرات افزایش یافت. بولیوی توانست انباشت ذخایر ارزی‌اش را به بیشترین میزان در تاریخش برساند: از معادل 12 درصد تولید ناخالص داخلی در سال 2003 به 52 درصد آن در سال 2012. آقای مورالس و آرسه، که الآن رئیس‌جمهور است و قبلاً وزیر اقتصاد بود، با استفاده از این درآمدها دست به خرج‌های گزافی زدند، از جمله یارانۀ سوخت، که ارزششان حدود 4 درصد تولید ناخالص داخلی در سال 2022 بود. متأسفانه قیمت بنزین و تولید رو به کاهش بوده است و چشمۀ پول دارد خشک می‌شود.
درس دوم، مراقب تثبیت قیمت ارز باشید. در سال 2008، نرخ ارز ثابتی معرفی شد که از سال 2011 به این سو، هر دلار، 96/6 بولیویانو بود. این اقدام تا مدتی تورم را پایین نگه داشت و برای اقتصادی با تلاطم‌های تاریخی ثباتی به وجود آورد. اما با گذشت زمان، معلوم شد این تثبیت قیمت بسیار پرهزینه است. به جای ارائۀ ثبات، مشکلات را زیر فرش قایم کرده است.
بالاخره، خصومت نسبت به سرمایۀ خصوصی بی‌جواب نمی‌ماند. بولیوی یک دورۀ عیاشی ملی‌سازی داشت که شامل میادین گاز و شبکۀ برق هم می‌شد. رفتار دولتش با کسب و کارها کینه‌توزانه بوده است. همانطور که انتظار می‌رود، سرمایه‌گذاری‌ها آب رفت. در پنج سال گذشته ،جریان سرمایه‌گذاری بلند مدت شرکت‌های چند ملیتی از اوج 12 درصد تولید ناخالص داخلی در سال 1999 به میانگین یک دهم درصد رسیده است. احتمالاً مجموع سرمایه‌گذاری فقط 14 درصد تولید ناخالص داخلی باشد که پایین‌ترین نرخ در آمریکای جنوبی است. هیچ شرکت بزرگی در فهرست نیست.
سخنرانی آقای آرسه برای جذب کارآفرینان کمی زیادی دیر است. فقط گزینه‌های بد پیش رویش مانده است. دولتش می‌توانست ریاضت اقتصادی وضع کند، از وام دهندگان چند جانبه وام‌های حتی بیشتری بگیرد، بعضی از ذخایر لیتیومش را به چین نکول بدهد یا بفروشد که شرکت‌های دولتی‌اش با حقوق مالکیت عجیب و غریب مشکلی ندارند اما قیمت‌های بسیار پایین می‌خواهند.
تعداد کمی از دیگر کشورهای آمریکای لاتین نرخ ارز ثابت دارند. اما بسیاری‌شان به یک نوع کالا وابسته‌اند. و این منطقه با حضور دولت‌های چپ‌گرا در قدرت، «موج صورتی» جدیدی را تجربه می‌کند که بحثشان این است که چقدر به غریزۀ قوی دخالت دولتی‌شان میدان بدهند. این پیغام از بولیوی، کشوری که به معنای واقعی کلمه دارد پول‌هایش تمام می‌شود، می‌گوید که محدودیت‌هایی وجود دارد.


✅ @karkhone