پشت پرده سرمایه گذاری ایران در ونزوئلا

یکی از دلایل عطش مدیران نهاد‌های خصولتی برای سرمایه‌گذاری فراسرزمینی در ونزوئلا، فرصت ایده‌آل آن برای برخورداری از رانت و فساد مالی از محل پروژه‌ها به دور از دستگاه‌های نظارتی در سرزمینی صد‌ها کیلومتر دورتر از ایران است.
سرنوشت چند میلیارد دلار از سرمایه‌گذاری‌های ایران در ونزوئلا در هاله‌ای از ابهام قرار دارد، بسیاری از این پروژه‌ها نیمه‌تمام رها شده‌اند و یا پولی بابت آن‌ها پرداخت نشده است.

در سفر اخیر بلاسکز، وزیر حمل و نقل ونزوئلا به ایران، فعالان اتاق بازرگانی خواستار عمل این دولت به تعهدات خود جهت پرداخت پول شرکت‌های ایرانی شدند. وی البته قول داد که برخی اقساط پروژه ساخت کارخانه سیمان و چند دیگر تامین شود، قولی که معلوم نیست تا چه میزان رنگ واقعیت به خود بگیرد.

با وجود دفاع پرشور رسانه‌های اصولگرا از حضور شرکت‌های ایرانی در اقتصاد بلازده ونزوئلا که به نظر می‌رسد بیشتر تابع شاخص‌های سیاسی و ایدئولوژیک باشد تا واقعیات اقتصادی و ریاضی، منتقدان روابط اقتصادی دو کشور را یک سویه و به نفع ونزوئلا توصیف می‌کنند.

رابطه یک سویه مالی دو کشور در ترکیب هیئت مدیره بانک ایران و ونزوئلا نیز بازتاب یافته است، ۴ عضو ونزوئلایی این هیئت مدیره غیرموظف هستند و تنها عضو موظف نماینده بانک دولتی توسعه صادرات ایران است که کل سرمایه بانک را تامین کرده است و علی‌رغم اخبار و ادعا‌های اولیه مسئولین، ونزوئلا عملاً حاضر به پرداخت سرمایه به این بانک به ظاهر مشترک نشده است و تنها از مواهب آن برخوردار می‌شود.
جالب آنکه بانک ایران و ونزوئلا برای جذب سرمایه‌گذاران ونزوئلایی جهت حضور در ایران اساساً شعبه‌ای در ونزوئلا ندارد و ساختمان و تنها شعبه آن در تهران و خیابان‌های سئول و شیخ بهایی مستقر هستند.

این بانک که در سال ۸۸ تاسیس شد، نمادی از طلوع یک نگرش جدید اقتصادی است که بر عکس اصول مرسوم تجاری که در آن همگان به دنبال تجارت با کشور‌های بهره‌مند‌تر و ثروتمند هستند، سعی دارد تا با اقتصاد‌های طوفان‌زده‌ای همچون ونزوئلا شراکت راهبردی ایجاد نمایید. اقتصادی که سطح تورم در آن به ۱۰۰۰ درصد نیز رسید و پول ملی آن چنان بی‌ارزش شده است که در بازار کاراکس با آن صنایع دستی، چون کیف جهت فروش به توریست‌ها ساخته می‌شود.
طبق صورت‌های مالی بانک ایران و ونزوئلا از ۸۱۵ میلیارد تومان سود بانک در سال ۱۳۹۹، قریب ۷۸۸ میلیارد تومان مربوط به سود تسعیر ارز بوده، یعنی عملیات اجرایی بانک عملاً سود چندانی نداشته و اگر نرخ دلار و ارز افزایش پیدا نمی‌کرد، بانک سودی نداشت. این روند در سال ۱۴۰۰ نیز ادامه پیدا کرده، با این تفاوت که سود بانکی در عمل نصف شده و ۱۰۰ درصد کاهش پیدا کرده است. از ۴۲۰ میلیارد تومان سود بانک در سال ۱۴۰۰ بیش از ۳۷۰ میلیارد تومان مربوط به نرخ تسعیر ارز است.

این بانک همچنین ۱۶ میلیارد و ۶۰۰ میلیون تومان نیز از محل دلالی ارز در سال ۱۴۰۰ سود کسب کرده است و ۹۲ میلیارد و ۶۰۰ میلیون تومان مالیات دلالی و خرید و فروش ارز آن نیز طبق قانون مصوب مجلس بخشیده شد.

میزان کل تسهیلات اعطایی و مطالبات این بانک از اشخاص غیردولتی در سال ۹۹ قریب ۱۰۰۰ میلیارد تومان بود، این عدد در سال ۱۴۰۰ به ۱۸۰۰ میلیارد تومان رسید. پرسش این است که دریافت کنندگان این مبلغ قابل توجه در این بانک چه کسانی هستند؟ فرار منابع در این بانک در سال ۱۴۰۰ رقم ۶۸۷ میلیارد تومان بوده که برای بانکی با این ابعاد قابل توجه محسوب می‌شود.

بانک ایران و نزوئلا با وثیقه ۶۱۰ میلیارد تومان چک، هزاران میلیارد تومان تسهیلات به شرکت سرمایه‌گذاری اهداف وابسته به صندوق بازنشستگی صنعت نفت پرداخت کرده است که البته اقساط آن وصول نشده است، شرکت اهداف به عنوان یکی از اموال چند میلیون بازنشسته صنعت نفت، قاعدتاً باید تمرکز خود را بر روی صنعت نفت فروسوده کشور قرار دهد و تزریق پول بازنشستگان ایرانی در صنعت نفت ونزوئلا بحث‌های بسیاری را بین متخصصین صنعت نفت پدید آورده است.

✅ @karkhone

نفوذ تویوتا در بازار آمریکا

| احمد قادری

پیرو یادداشت درگذشت مرحوم سوئیچیرو تویودا (معروف به پدر تویوتا) و اشاره به ذکاوت او در رسوخ به قلب بازار خودرو آمریکا، یادداشت زیر را از جناب دکتر احمد قادری دریافت کردم. ایشان به عنوان کسی که به مدت 3 سال در آزمایشگاه مرکزی تحقیق و توسعه تویوتا تحت مدیریت سوئیچیرو تویودا کار کرده و همچنین به مدت هفت سال در مرکز تحقیقات Nidec ژاپن سابقه کار و پژوهش داشته اند، به نکاتی اشاره کردند که در ادامه بحث قبلی در اینجا به اشتراک گذاشته می شود.


سلام. من الان مقاله شما را مجددا در کانال خواندم.
آن بخش از مقاله شما که به «هنر دیپلماسی» سوئیچیرو تویودا در نفوذ تویوتا در بازار آمریکا در دهه هشتاد میلادی و ایجاد لکسوس توسط توسط او پرداخته بود نکته ای را به یاد من انداخت که شاید دانستن آن برای خوانندگان بد نباشد.

همانطور که احتمالا بدانید، در دهه های 70 و 80 میلادی همزمان با شوکهای متوالی قیمت نفت، به علت مصرف کمِ خودروهای ژاپنی و همینطور روشهای خیلی پیشرفته کنترل کیفیت که در تویوتا و دیگر خودروسازهای ژاپنی توسعه یافته بود، «فروش خودروهای ژاپنی» در دنیا و در آمریکا به خصوص در کلاس خودروهای متوسط و ارزانتر، به شدت «افزایش» یافت. در مقابل به علت مصرفِ بالا و کیفیت پایینِ خودروهای آمریکایی، فروش این خودروها حتی در خود آمریکا به مقدار خیلی زیادی کاهش یافت که باعث نگرانی شدید خودرو سازهای بزرگ آمریکا شد، و به همین خاطر دست به لابی گری شدید برای محدود کردن واردات خودروهای ژاپنی به آمریکا زدند.

فشار لابی خودروسازهای آمریکای منتج به اجرای سیاستهای حمایتی دولت آمریکا در دهه 80 به نفع خودروسازهای آمریکایی شد، بطوریکه دولت ژاپن تحت فشار دولت آمریکا مجبور شد بر تعداد خودروهای صادراتی ژاپن به آمریکا «محدودیت» بگذارد، که با توجه به اینکه آمریکا «بزرگترین بازار خودروی دنیا» بود این موضوع تهدید بزرگی را متوجه تویوتا و دیگر خودروسازان ژاپنی کرد.

اما نکته جالب این است که هوشمندی، چابکی و انعطاف پذیری مدیریت سوئیچیرو تویودا و دیگر مدیران ارشد تویوتا و دیگر خودروسازان ژاپنی، نه تنها باعث شد که آنها بازار آمریکا را در رده خودروهای ارزان و متوسط از دست ندهند؛ بلکه عاملی شد که آنها بتوانند علاوه بر خودروهای متوسط و ارزان، در بخش خودروهای لوکسِ بازار آمریکا هم نفوذ کنند.
ژاپنی ها بعد از ایجاد محدودیت بر صادرات خودروهای ژاپنی به آمریکا، به دو کار دست زدند:

اول اینکه شروع به ساخت خودرو در داخل آمریکا به خصوص در ایالتهایی که «اتحادیه های کارگری قدرت کمتری داشتند» کردند (که این امر قدرت رقابت بیشتری در برابر خودروسازان آمریکایی به آنها می داد)؛ و

دوما چون ژاپنیها مجبور بودند که بیشتر از "تعداد" سهمیه، خودرو به آمریکا صادر نکنند، تصمیم گرفتند خودروهای لوکستر و گرانتری بسازند و به آمریکا صادر کنند تا بتوانند با همان "تعداد محدود" سودِ بیشتری ببرند.

بنابراین سه برند لوکس ژاپن یعنی لکسوس، آکورا، اینیفیتی توسط تویوتا، هوندا، و نیسان در آمریکا متولد شد.

یعنی در نهایت با درایت امثال سوئیچیرو تویودا و همچنین دیگر گردانندگان صنعت خودروی ژاپن، «تعیینِ سهمیه صادراتی» برای خودروهای ژاپنی به آمریکا، نه تنها باعث شد که آنها بتوانند خودروهای کلاس متوسط خودشان را در آمریکا بفروشند (با ساخت آن خودروها در داخل آمریکا) ، بلکه باعث شد آنها بتوانند وارد بازار خودروهای گرانقیمت آمریکا هم بشوند.

بازاری که تا پیش از آن تحت انحصار برندهای گرانقیمت اروپایی (بنز، بی ام و،..) یا آمریکایی (کادیلاک، لینکلن..) بود.


این مسیر مذکور، با آنکه بیان و شرحش در چند پاراگراف ممکن است ولی قابل تصور نیست که چه میزان درایت، صبوری، کار جمعی، پشتکار و تسلط به فنون بازرگانی نیاز داشته است.

خدایش رحمت کند.

✅ @karkhone

فرهنگِ کارمندی جامعه را فلج می‌کند

| فون میزس

استخدام در کارهای دولتی امکانی برای شکوفایی استعدادها و توانایی‌های شخصی فراهم نمی‌آورد. تنظیم مقررات، مترادف با افول ابتکار است. جوانان دیگر رؤیایی درباره آینده خود ندارند. آنها می‌دانند چه چیز در آینده در انتظارشان است. صاحب یک صندلی در یکی از ادارات بی‌شمار می‌شوند و به چرخ دنده‌ای در ماشینی بزرگ تبدیل می‌شوند که کم و بیش بطور خودکار جریان دارد. روزمرگیِ بوروکراتیک اندیشه‌شان را فلج می‌کند و دست‌هایشان را می‌بندد. از برخی جهات از امنیت برخوردارند اما این امنیت، بیشتر از آن نوع امنیتی است که یک زندانی درون دیوارهای زندان دارد. او هیچگاه اختیار ندارد تصمیماتی بگیرد و سرنوشتش را دست خود گیرد. او برای همیشه آدمی خواهد بود که دیگران برایش تصمیم می‌گیرند و هیچگاه انسانی واقعی که می‌تواند به توان خود اتکا کند نخواهد بود. با نگاه به ساختمان عظیم اداره‌ای که او را در خود دفن کرده است، لرزه بر اندامش می‌افتد.

✅ @karkhone

وسواس خنّاس



مستندی می‌دیدم در مورد ایالت بسیار زیبای توسکانی در ایتالیا، و در آن به یک‌ کارخانه‌‌ی پاستا رفتند که خانواده‌ای نسل اندر نسل مالکان و گردانندگان آن بودند. کارخانه‌ای بود نسبتاً مشهور و محصولاتش رده‌ی بالای پاستای ایتالیا حساب می‌شدند. وقتی محیط کارخانه را نشان می‌داد، اولین چیزی که به ذهنم رسید این بود که: اگر این کارخانه در ایران بود، تا حالا سازمان غذا و دارو صد بار تعطیلش کرده بود! یک‌مثالش اینکه میله‌هایی که رشته‌های خشک‌نشده‌ی پاستا را روی آن آویزان می‌کردند چوبی بود؛ در حالی که در ایران استفاده از چوب در کارخانه‌ها و کارگاه‌های مواد غذایی اکیداً ممنوع است. شما اگر حتی پالت چوبی از بهترین استاندارد اروپا (یورو) در کارخانه‌ی مواد غذایی داشته باشید، به شما بلافاصله ایراد می‌گیرند، حتی اگر روی آنها فقط کالاهای کاملاً بسته‌بندی‌شده بگذارید!

چند سال پیش، دوستی رستورانی داشت، و آشپزخانه‌ی رستوران فضای نسبتاً بزرگی بود که دیوارهایش بنابر مقررات تا سقف پوشیده از سرامیک بود‌. یک بار از بخت بدش بالای فر بزرگ‌آشپزخانه دو سه تا از سرامیک‌های زیر سقف به خاطر حرارت افتاده بود. بازرس اداره‌ی بهداشت در بازدید بعدی خود این را دید و در گزارش خود نوشت و تشخیص داد که سرامیک‌ها کهنه شده‌اند، و امر فرمود که مالک رستوران باید تمام سرامیک‌ها را بتراشد و کل آشپزخانه را دوباره سرامیک کند! هر چه دوست ما رفت و سعی کرد حکم بازرس را برگرداند نتوانست، و مجبور شد که این کار را انجام دهد. حالا اگر می‌توانستید به آشپزخانه‌ی رستوران‌های فرانسه یا انگلیس یا آمریکا سری بزنید، می‌دیدید که دیوارها لزوماً سرامیک نیستند و این قدر وسواسی‌وار با مسئله‌ی تمیزی برخورد نمی‌کنند‌ در حقیقت، خیلی از ایرانی‌ها اگر به آشپزخانه‌های انها بروند ممکن است فکر کنند آنجا آنقدر کثیف است که "حالشان به هم بخورد"!

از این مثال‌ها تا بخواهید می‌توانم برایتان بیاورم که خیلی‌هایش دیده‌های شخصی خودم است.

ایرانی‌جماعت، به خصوص جماعت مرکزنشین، کلاً در مورد مسئله‌ی تمیزی وسواسی شده است. این را می‌شود مثلاً در استفاده‌ی بی‌حدوحساب از الکل طبی در ایام کرونا دید (حتی وقتی که مشخص شد که استفاده از الکل واقعاً برای کنترل اشاعه‌ی بیماری نه لازم است و نه سودمند، و حتی مضر است). کارکنان اداره‌‌های بهداشت و سازمان غذا و دارو هم بر حسبِ شغلشان از افراد عادی به مراتب وسواسی‌تر می‌شوند، تا جایی که می‌شود گفت بیماری وسواس دارند. مشکل اینجاست که انبوه مقررات به بوروکرات‌های این سازمان‌ها این قدرت را می‌دهد که، بدون هیچ فایده‌ای، پدر ملت و کاسبکار را با وسواس‌بازی‌های احمقانه‌شان درآورند.

این از بیماران وسواسی‌شان. حالا دیگر عقده‌ای‌هایشان که داستانِ تراژیک دیگری است!


✅ @karkhone

خاطره من از فیروز نادری

| امير فيجانى

من در JPL دوست و‌همکار فیروز بودم. وقتی که در سال ۱۹۸۷ در JPL شروع به کار کردم حدودا ده نفر ایرانی قبل از من آنجا کار می‌کردند که همه PhD داشتند و واقعا در JPL در سطح بالا بودند هم‌ از نظر علمی و هم از نظر مدیریت. جالبه که وقتی برای کار مصاحبه با افراد مختلف در JPL میکردم دو نفر از مصاحبه گران ایرانی بودند: دوست عزیزم زنده یاد دکتر همایون سراجی و دوستم دکتر صمد حیاتی که مدتی هم‌ریس من بود. به نظرم فیروز از همه قدیمی تر بود. ما ایرانی ها در JPL رسم داشتیم که نهار را با هم بخوریم و البته من تازه وارد جوجه (rookie) حساب میشدم. یک روز فیروز از زندگیش گفت و اینکه بعداز گرفتن دکترا از USC با شوق به ایران بازگشت تا به میهنش خدمت کنه و در تلویزیون استخدام شد. فکر میکنم که در زمان خدمت وظیفه، بعداز ۶ ماه آموزشی مامور خدمت در تلویزیون شد و بعداش در همانجا ادامه به کار داد. فیروز دکترایش را در Digital Image Processing گرفته بود که در ان سالها رشته خیلی جدیدی بود. فیروز میگفت که بعداز انقلاب، وقتی که قطب زاده رییس تلویزیون شد، یک روز یک‌عده از تحصیل کردگان شاغل در تلویزیون را که اغلب دکترا داشتند منجمله فیروز را در یک‌جلسه جمع کرد و علنا گفت که تلویزیون به شما ها احتیاج ندارد!!! و همه را اخراج کرد!!! بعداز آن بود که فیروز به امریکا برگشت و در JPL استخدام شد. اینجا میخواهم از قصه ای غم انگیز یاد کنم. گفتم که آن ده نفر قبل از من همه در سطوح‌ بالا بودند. بالاترین مقام علمی در JPL مقام Senior Scientist بود که به افرادی داده می‌شد که در سطح استادان Caltech باشند. گفتنی هست که JPL یک‌مرکز عملیاتی و تحقیقاتی ناسا هست ولی به وسیله Caltech اداره می‌شود. در آن زمان JPL حدود ۴۵۰۰ کارمند داشت و ۱۰-۱۲ Senior Scientistsکه ۴ نفرشون ایرانی بودند!! دکتر یحیی رحمت سمیعی، دکتر داریوش دیو سالار (برنده جایزه Graham Bell in Communication, the highest award in the field of Communication) و دکتر وهراز جم نژاد، که هر سه فارغ التحصیل فنی بودند، و‌دکتر همایون سراجی. غم انگیز تر آنکه دکتر صمد حیاتی، دکتر وهراز جم نژاد، دکتر همایون سراجی استادان جوان دانشگاه آریامهر بودند که بعداز انقلاب ایران را ترک کردند.

دوستان و همکاران امریکایی من در JPL از نخبه بودن ایرانی ها در JPL در عجب بودند و به شوخی میگفتند “Iranian Mafia”!! وقتی که من با فیروز اشنا شدم، فیروز کار علمی نمیکرد و مدیر بود. در آن زمان مدیر پروژه نسبتا کوچکی بود به نام “Origins”. خودم شاهد بودم که مدیر های سطح بالا از عملکرد فیروز تعریف می‌کردند در حد تعجب! بعداز آن فیروز مدیر برنامه های مارس شد که این برنامه ها را خیلی توسعه داد و این دید را داشت که کار اصلی JPL باید Mars Exploration باشد که ایده بسیار درستی بود که باعث موفقیت و تاثبیت JPL شد. اوج موفقیت فیروز مدیریت “Twin Mars Rovers: Spirit and Opprtunity” بود که جزو موفق ترین پروژه های JPL هستند. بعداز این موفقیت فیروز مقام بالاتر گرفت و مدیر تمام برنامه های فضایی شد و بعداز چند سال به مقام Associate Director رسید که دومین مقام در JPL بود. آخرین دیار من با فیروز در JPL در دسامبر ۲۰۰۷ بود. فیروز شنیده بود که من که من میخواهم JPL را ترک‌کنم و به کمپانی Nothrope بروم. منشی فیروز به من زنگ زد و گفت که فیروز میخواهد من را ببیند. در گفتگوی مان فیروز اول اظهار تعجب کرد که که میخواهم از JPL برم و گفت تو که خیلی موفق بودی تا اینجا و چرا میخواهی بری؟ و پرسید که آیا دلیلش دستمزد بیشتر است و اگر موضوع دستمزد است او می‌تواند کاری بکند. من جواب دادم که موضوع دستمزد نیست، من عاشق JPL هستم و هیچ پولی جای JPL را برای من نمیگیرد. پرسید پس چرا میری و من در جواب گفتم که من تحقیق میکنم و یک گروه تحقیقاتی را اداره میکنم که مستقیما در پروژه های عملی نیستند و شرایط عوض شده و پول برای تحقیقات دیگر نیست. آن روز بحث خیلی جالبی با فیروز داشتم. سر آخر گفت حالا که داری میری سعی کن که رابطه همکاری JPL و Notthrope را توسعه بدی و مستقیما هم با من در تماس باش. من هم موافقت کردم و در اوایل در Northrop’s چند پروژه را با همکاری JPL مطرح‌کردم ولی بعداز ۶ ماه Notthrope را ترک‌کردم‌ و به ایتالیا رفتم در (ITT) Italian Institue of Trchnology شروع به کار کردم. با فیروز در تماس بودم و حتا قرار بود که برای بازدید و سخنرانی به ITT بیاد که نشد.

حدود ۴۵ سال پیش، قطب زاده فیروز را از تلویزیون بیرون کرد. حدود ۴۱ سال پیش قطب زاده به دست امامش بر دار شد اما فیروز رفت که جهانی را به لیاقت فتح کند و امروز حتا سیاره ای به نام اوست و نام قطب زاده؟؟
گفتم که دیگر ایرانی هایی هم در JPL بودند، یکی از یکی لایقتر و نخبه تر و راه گشا تر …

✅ @karkhone

مالیات بر کدام عایدی سرمایه؟

| مهرپویا علا

مالیات بر عایدی سرمایه به زبان ساده یعنی دولت می‌گوید من پول شما را بی‌ارزش می‌کنم و اگر بخشی از دارایی‌تان به صورت نقدی نباشد و نتوانم آن بخش را بی‌ارزش کنم در عوض مابه التفاوت آن را می‌گیرم. انگار زورگیر بابت اموالی که از او پنهان کرده‌اید مطالبۀ خسارت کند!

‏سرمایه خود به خود و به شیوۀ اسرارآمیز درآمدزایی نمی‌کند. اگر شما ملکی را بخرید و ده سال بعد قیمتش صد برابر شود لزوماً پولدارتر نشده‌اید. باید دید چقدر از این افزایش صد برابری پیامد تورم و چقدر از آن پیامد باارزش‌تر شدن خود ملک بوده است. ممکن است آن ملک پس از ده سال بر اثر گذر یک خط‌آهن از کنارش ارزشمندتر شود. اگر چنین شود می‌توانید بگویید سود کرده‌اید. اما برعکس شاید به علت از رونق افتادن محله‌ای که ملک در آنجا واقع است از ارزش آن کاسته شود. اگر چنین شود آیا دولت حاضر است بابت زیان سرمایه به شما خسارت بپردازد؟

سود یا زیان سرمایه لزوماً خود را در قیمتِ اسمی نشان نمی‌دهند. اگر قیمت ملکی سی سال پیش ده میلیون تومان بود و امروز ۱۰ میلیارد تومان (هزار برابر) شده باشد، ولی ارزش پول در برابر طلا در طول این سی سال دو هزار برابر کمتر شده باشد در واقع ارزش حقیقی دارایی شما تقریباً نصف شده است. ‏ده سال پیش با آن پول می‌توانستید به جای ملک صد اونس طلا بخرید، امروز با فروش ملک پنجاه اونس طلا به شما می‌دهند. به جای طلا اگر کالاهای دیگر مثل گوشت، نان، بنزین و... بگذاریم ممکن است نسبت اندکی بالا و پایین شود. «قدرت خرید پول» یک مفهوم تقریبی است، ولی اصل قضیه سر جای خود میماند. ‏در این شرایط چون متولی انحصاری پول دولت است بنابراین اگر قرار بر اجرای عدالت باشد دولت باید به صاحب سرمایه خسارت بپردازد. اینجا برعکس دارد اتفاق می‌افتد و دولت آمده و می‌گوید چون قیمتِ اسمی دارایی شما در طول این سی سال هزار برابر شده است پس باید مالیات بپردازید. بسیار خب چرا با همین منطق افزایش قیمت اسمی دارایی‌های دولت را به عنوان بخشی از درآمد دولت از عایدی سرمایه وارد لایحۀ بودجه نمی‌کنند؟ لابد چون زور دولت زیاد است.

اگر بخواهیم نظری‌تر صحبت کنیم باید گفت سرمایه به خودی خود سودی ندارد. سود سرمایه از چند جا ممکن است بیاید:

یکی همان موردی که در بالا مثال زدم. ملک یا سهامی را می‌خرید و اگر سرعت گران شدن آن بیشتر از سرعت ارزان شدن پول باشد سود کرده‌اید. این سود همان سود آنتروپرونری است.

دیگری ناشی از رجحان زمانی (time preference) است. سرمایه‌دار نیروی کار و مواد اولیه را می‌خرد و یک روز، یک ماه، یک سال و... منتظر می‌ماند تا کالای مد نظر تولید شود. سرمایه‌دار هم‌اکنون دستمزد و پول مواد اولیه را پرداخت کرده، اما کالایش قرار است مثلاً یک ماه دیگر آماده شود. سود سرمایه قیمتِ این یک ماه یا یک سالی است که سرمایه‌دار منتظر مانده است تا کالا آماده شود. سرمایه‌دار می‌توانست دستمزدی نپردازد و مواد اولیه‌ای نخرد و پول را خرج کند. حالا که چنین نکرده لابد انگیزه‌ای داشته است و این انگیزه همان قیمت زمانی است که منتظر می‌ماند. آن قیمت چگونه تعیین می‌شود؟ دقیقاً مانند قیمت هر کالای دیگر. «منتظر ماندن» در اینجا خود یک کالا و تابع عرضه و تقاضا در بازار است.

صرف‌نظر از اینکه ما با مالیات موافق باشیم یا نه ولی مالیات را عمدتاً از مورد دوم می‌توان گرفت چون مشخص‌تر است. در مورد اول کار دشوارتر می‌شود. ظاهراً در این طرح مالیات بر عایدی سرمایه مالیات‌ستانی از مورد اول مد نظر است. اما بر چه اساس می‌توان تشخیص داد که چه بخش از افزایش قیمت سرمایه ناشی از تورم و چه بخش از آن ناشی از افزایش ارزش حقیقی سرمایه است؟ چه کسی این را تعیین می‌کند؟ دولت. آیا ابزارش را دارد؟ صداقتش را چه؟ کسانی که به نام‌هایی همچون عدالت، دولت رفاه، مسئولیت‌های دولت مدرن، مقابله با نئولیبرالیسم یا سرمایه‌داری «لجام‌گسیخته» از چنین طرح‌هایی استقبال می‌کنند در واقع به صورت پیش‌فرض اولاً مشروعیت دولت مستقر را پذیرفته‌اند و دوم کارآمدی آن را.

✅ @karkhone

ابر تورم آلمان در سال ۱۹۲۳ چه بر سر مردم آورد؟


به زمانی می‌رویم که یک آلمانی طبقه متوسط، میلیاردها مارک در جیب خود حمل می‌کرد؛ اما هنوز نمی‌توانست چیزی بخرد. یک قرص نان ۲۰۰ میلیارد مارک قیمت داشت.

با حقوق بازنشستگی یک هفته‌ای حتی یک فنجان قهوه را نمی‌شد خرید. سقوط آزاد ادامه داشت و هر دقیقه از ارزش پول کاسته می‌شد. رستوران‌ها چاپ منوها را متوقف کردند؛ زیرا تا رسیدن غذا قیمت‌ها بالا رفته بود. یک مرد اولین فنجان قهوه را با قیمت ۵۰۰۰ مارک نوشید. فنجان دوم برای او ۹۰۰۰ مارک هزینه داشت.

داستان‌های آن روزها وحشتناک بود.
یک پسر را مادرش فرستاد تا دو نان بخرد. او در راه توقف کرد تا فوتبال بازی کند و زمانی که به مغازه رسید، قیمت نان بالا رفته بود؛ بنابراین او فقط می توانست یک نان بخرد.

مردی برای خرید یک جفت کفش عازم برلین شد. اما زمانی که او به آنجا رسید، تنها چیزی که می‌توانست بخرد یک فنجان قهوه و کرایه اتوبوس خانه بود.

این وضعیت پوچ تقریباً در اواسط جنگ جهانی اول آغاز شد.

آلمانی‌ها مطمئن بودند که پس از پیروزی در جنگ، با تصرف مناطق صنعتی غنی از منابع و تحمیل غرامت به متفقین شکست خورده، می‌توانند بدهی خود را پرداخت کنند.

اما این طرح نتیجه معکوس داد.
آلمان در جنگ شکست خورد و در نهایت با بدهی‌های هنگفتی روبرو شد.

علاوه بر این، معاهده ورسای آلمان مبلغ ۱۳۲ میلیارد مارک (یا ۳۱.۴ میلیارد دلار) به عنوان غرامت برای واردکردن خسارت به متفقین در جریان جنگ باید پرداخت می‌کرد.

برای پرداخت بدهی‌های خارجی، دولت به فریب روی آورد. آنها شروع به چاپ پول کردند و از آن برای خرید ارز استفاده کردند که سپس برای پرداخت غرامت استفاده می‌شد. به زودی تورم از کنترل خارج شد.

در ابتدا، تورم به آرامی افزایش یافت – از ۴.۲ مارک به ازای هر دلار قبل از جنگ به ۴۸ مارک در هر دلار در هنگام امضای معاهده. سپس به سرعت شتاب گرفت.

در نیمه اول سال ۱۹۲۲، قیمت برابری مارک در برابر دلار ۳۲۰ مارک بود. تا پایان سال به ۷۴۰۰ مارک در هر دلار رسید. در نهایت، این علامت به ۴.۲ تریلیون مارک در برابر یک دلار آمریکا رسید!

کارمندان چمدان و کوله پشتی را برای دریافت دستمزد خود به محل کار می‌آوردند و قبل از تغییر نرخ ارز به نزدیک‌ترین مغازه می رفتند. اسکناس های با ارزش بالاتر و بالاتر هر چند هفته یک بار شروع به چرخش کردند. حتی اسکناس ۱۰۰۰ میلیارد مارکی منتشر شد.

ابر تورم در اکتبر ۱۹۲۳ به اوج خود رسید و ارزش اسکناس به ۱۰۰ تریلیون مارک افزایش یافت. مردم معامله نقدی را متوقف کردند و به جای آن شروع به دادوستد کردند. بسیاری از پزشکان اصرار داشتند که از طریق سوسیس، تخم مرغ، زغال سنگ و مانند آن دستمزد دریافت کنند.

مردم یک جفت کفش را با یک پیراهن و مقداری ظروف را با قهوه عوض می‌کردند. وحشت و بی اعتمادی اقتصادی گسترده بود. مردم طوری زندگی کردند که انگار فردایی وجود ندارد و فروش کوکائین سر به فلک کشید.

به طرز عجیبی، کالاها کم نبودند.
اما هیچ ارز ثابتی برای خرید آنها وجود نداشت. تنها اشیایی که ارزش واقعی داشتند، دارایی های مشهود بودند – الماس، طلا، عتیقه‌جات و کالاهای هنری.

به زودی آلمان، کشور دزدها شد.
مردم شروع به سرقت هر چیزی کردند – صابون، سنجاق سر، لوله های مسی، بنزین.

در اواخر سال ۱۹۲۳، مارک با یک ارز جدید جایگزین شد – Rentenmark، که توسط وام مسکن زمین های کشاورزی و صنعتی پشتیبانی می‌شد.

آلمان لنگان به حالت عادی بازگشت، اما این کشور دیگر هرگز مثل سابق نبود.

جورج جی دبلیو گودمن ، نویسنده و اقتصاددان آمریکایی، نوشت: پس‌اندازهای از دست رفته هرگز بازیابی نشدند «و البته نه ارزش‌های سخت کوشی و نجابتی که با پس‌انداز همراه بود». خلق‌وخوی متفاوتی در کشور وجود داشت، خلقی که هیتلر بعدها با استعداد شیطانی از آن بهره برد.

پرل اس باک، نویسنده آمریکایی که در سال ۱۹۲۳ در آلمان بود، نوشت: شهرها هنوز سر جایشان بودند، خانه ها هنوز سالم بودند، اما قربانیان میلیون‌ها نفر بودند. آنها ثروت و پس‌انداز خود را از دست داده بودند. آنها مات و مبهوت شده بودند و نفهمیدند که چگونه این اتفاق برایشان افتاده است و دشمنی که آنها را شکست داده کیست.

با این حال، آنها اعتماد به نفس خود را از دست داده بودند، احساس خود را از دست داده بودند. دیگر باور نداشتند که اگر به اندازه کافی سخت کار کنند، خودشان می توانند ارباب زندگی خود باشند.  ارزش‌های قدیمی اخلاق، اخلاق و نجابت نیز از بین رفت.

✅ @karkhone

🔱 انجمن علمی اقتصاد
🆔 @anjoman_elmi_eqtesad


✅ آرشیو علم اقتصاد
🌎 مسائل روز اقتصادی ایران و جهان

🔴 در این کانال، علاوه بر بیان مسائل روز اقتصادی، به معرفی اقتصاد بازار نیز می‌پردازیم.
🔵 همچنین ایده‌های مهم اقتصاددانان طرفدار بازار آزاد، مقالات فدرالیست و ... معرفی می‌شوند.

🆔https://t.me/Anjoman_elmi_eqtesad

قدرت اقتصادی سرمایه داران تجاری و صنعتی و برخی از فعالیت های سیاسی آنها موجبات نگرانی دولت را فراهم می آورد. کنترل دولت بر سندیکای کارفرمایان و اتاق بازرگانی از طریق احزاب دولتی و وزارتخانه ها، برای کاهش همین نگرانی صورت می گرفت.
رشد فزاینده طبقه جدید در اوایل دهه ۱۳۵۰ موجب نگرانی دولت و دربـار شــد بـه نحوی که از خطر رشد  «فئودالیسم صنعتی» سخن به میان آمد.
در سال ۱۳۵۱ «شورای عالی اجتماعی» به منظور جلوگیری از رشد بی رویه طبقه سرمایه دار جدید، به دستور شاه تشکیل و مقرر شد حدود ۵۰۰۰ واحد از صنایع خصوصی بزرگ، ثلث سهام خود را به کارگران بفروشند.
سرمایه داران صنعتی در شرایطی که فاقد منزلت سیاسی و تشکل سیاسی مستقلى بودند، برای کسب مناصب سیاسی تلاش کردند. مبارزات انتخاباتی از سوی تنی چند از کارخانه داران بزرگ در اوایل سال ١٣٥٤ شاه را به خشم آورد و اخطار کرد: «کاندیداهای مرفهی که توانستند به مجلس و سنا راه یابند به هیچ وجه مجاز نخواهند بود تا از مقام
سیاسی شان در جهت حمایت از منافع سرمایه داران سوء استفاده کرده و مردم را غارت کنند.»



✅ @karkhone

شاه سوسیالیست

| اقتصاد و‌ دولت در ایران
موسی غنی‌نژاد

سیاست‌های اقتصادی دهه ۱۳۴۰، رفتن به سوی صنایع سنگین مانند ذوب آهن، ماشین‌سازی و پتروشیمی، با سرمایه‌گذاری و مدیریت دولتی بود. از همان برنامه پنج ساله سوم (۱۳۴۶-۱۳۴۱) که فکر برنامه‌ریزی جامع غالب شد موضوع تاسیس و توسعه صنایع سنگین مطرح گردید اما در برنامه پنج ساله چهارم (۱۳۴۷-۱۳۵۲) بود که این طرح جامه عمل پوشید. اصرار بر ایجاد صنایع سنگین به هر قیمتی، چه از سوی شاه و چه دیگر مسئولان بلندپایه کشور، ریشه در تفکر مهندسی اجتماعی و نوعی سوسیالیسم ناسیونالیستی داشت.
عالیخانی که در مدت قریب به هفت سال دوران مسئولیت خود در مقام وزیر ارتباط نزدیکی با شاه داشت و طبیعتا به روحیات و تفکرات وی، به ویژه درخصوص مسائل اقتصادی، شناخت‌ نسبتا دقیقی پیدا کرده بود بارها در خاطرات شفاهی خود بر این نکته تاکید می‌ورزد که اگر محمدرضا پهلوی، شاه نبود و خانواده.اش یک خانواده معمولی ایرانی بود به احتمال زیاد مهندس میشد چون به مسائل فنی علاقه مند بود، و بعد هم به عضویت حزب ایران در می‌آمد «چون یک نوع گرایش دست چپی سوسیالیستی در نهادش بود. ادا در نمی‌آورد، واقعا این گرایش را داشت.» تاکید شاه بر اصلاحات ارضی و اصرار وی به اجرای مراحل دوم و سوم این اصلاحات حاکی از این گرایش چپ گرایانه است. ایجاد شرکت‌های سهامی زراعی که شباهت زیادی به کلخوزهای کشورهای سوسیالیستی داشت باب طبع شاه بود. به دلیل همین طرز فکر بود که شاه اصرار داشت «ذوب آهن نباید در اختیار بخش خصوصی‌باشد» یا اینکه مرحله اول تولید پتروشیمی باید در‌دست دولت باشد.» شاه در مصاحبه معروفی با اوریانا فالاچی، در اکتبر ۱۹۷۳، صریحا بر تمایلات سوسیالیستی خود تاکید می‌ورزد. اوریانا فالاچی در پی انتقادش شاه از سوسیالیسم غربی و این ادعا که مدل او بهتر از سوسیالیسم سوئدی کار می‌کند، از شاه می پرسد، «آیا منظور شما این است که به تعبیری سوسیالیست هستید و سوسیالیسم شما پیشرفته‌تر و مدرن‌تر از سوسیالیسم اسکاندیناوی است؟» و شاه در پاسخ می‌گوید، «البته، زیرا سوسیالیسم اسکاندیناوی به معنای یک سیستم ایمنی برای کسانی است که کار نمی‌کنند و در عین حال در پایان مثل آنهایی که کار می کنند حقوق می‌گیرند. برعکس، سوسیالیسم انقلاب سفید من تشویق به کار است. یک سوسیالیسم تازه و مدرن است.»؟

✅ @karkhone

به فکر خرجش مباش! دولت می‌رساند!

چند سال پیش، در بحبوحه‌ی اعتصابات کارگران در صنعت نیشکر هفت‌تپه از دوستانی که در مورد صنایع نیشکر ایران تحقیقاتی داشتند پرسیدم که چرا بقیه‌ی مجموعه‌های کاشت و صنعت نیشکر این مشکلات را ندارند. جواب‌ همه‌شان یک‌ چیز بود: اوضاع آنها حتی بدتر است و همه‌شان ضررده‌اند، ولی چون خصوصی نشده‌اند ضرر و زیانش از جیب ملت ایران می‌رود. خیلی‌شان تحت تملک بانک کشاورزی‌اند، و مثل همه‌ی بانک‌ها در ایران، بانک اگر ضررده هم باشد ضررش با افزایش نقدینگی، یعنی با تورم، جبران می‌شود.

هفت‌تپه هم بعداً با حکم دادگاه از دست مالکش خلع ید شد. اکنون کم‌وبیش آرام است، اولاً چون اکنون هر گونه اعتصاب از سوی کارگران متوجه دولت است و نه بخش خصوصی، بنابراین جواب "درخور" دریافت می‌کند، و در ثانی، الان ضررهای هفت‌تپه هم از جیب من و شما فاکتور می‌شود.

چیزی که در مورد خاصِ دانشگاه صنعتی اصفهان نوشتم در مورد همه‌ی پروژه‌های دولتی صادق است: اینها ادای محاسبه‌ی سود و زیان اقتصادی را در می‌آورند، ولی در عمل به گونه‌ای پیش می‌روند که انگار پول دولتی بی‌نهایت است و پول مفت دولتی همواره در اختیار.

این ذهنیت خیلی از مردم ما نیز هست: نشنیده‌اید برای هر مشکلی، فوری تقاضاشان این است که دولت ورود کند؟! همه، حتی اگر نه در فکرشان لااقل در اعماق قلبشان، دولت را دارای همه‌ی ثروت لازم می‌دانند، که به هر که بخواهد بی‌حساب می‌بخشد!

اگر هم اعتراض کنی که "دولت پولش را از کجا بیاورد؟" جواب‌شان همیشه این است که "دولت هزار خرج بیخود می‌کند و هزار اختلاس در آن می‌شود، آنها را نکند و این خرجی که ما می‌گوییم بکند!" خوب، عزیز دلم! آن خرج‌ها را می‌کند، چون عده‌ای دیگر آن خرج‌ها را لازم می‌دانند؛ و آن اختلاس‌ها می‌شود، چون در یک دولت حجیم فربه (به خصوص با ساختار سیاسی ما و با ساختار فرهنگی جامعه‌ی ما) فساد اجتناب‌ناپذیر است.

مهم‌ترین قسمت هر فعالیت اقتصادی یا حتی فرهنگی یا سیاسی، قسمت محاسبه‌اش است: محاسبه‌ی سود و زیان، محاسبه‌ی ریسک، محاسبه‌ی امکان‌پذیری، محاسبه‌ی اقتصادی بودن.... در نظام دولتی، "محاسبه‌ی اقتصادی" در عمل جای چندانی ندارد‌؛ به خصوص که در این سیستم بوروکرات‌ها و تکنوکرات‌ها پوست در بازی ندارند.

✅ @karkhone

‏اقتصاد تردمیلی

| پوریا بختیاری


وقتی شما روی تردمیل می دوید، نیرو صرف میکنید ولی از نظر علم فیزیک، چون جابجایی ندارید (هرچه بدوید باز سر جای اول خود هستید) پس شما کاری انجام نداده‌اید؛
W = f × d
نیرو×جابجایی=کار انجام شده


حالا که فرمول کار در فیزیک را شناختید، بیایید یک دسته بندی جدید به اقتصاد اضافه کنیم و اسم آن‌را بگذاریم“اقتصاد تردمیلی”

در اقتصاد تردمیلی شما هر چقدر تلاش کنید و پول جمع کنید چون تورم خیلی بالاست، روز به روز ارزش پولتان کم می‌شود، کل زحمت و تلاش شما به باد می‌رود و رسما وارد یک دور باطل می‌شوید و گرانی و تورم از تلاش شما جلوتر است و صرفا باید بدوید تا فقیر نشوید!

در اقتصاد تردمیلی، زن و شوهر با هم دو شیفت کار می‌کنند، خسته می‌شوند ولی باز سر جای اول هستند و هیچ پیشرفت و حرکت رو به جلویی نخواهند داشت چون طبق فرمول کار (w=f×d) این دو شخص به حد کافی نیرو صرف کرده‌اند ولی چون جابجاییشان صفر بوده، کاری از پیش نبرده‌اند!

در اقتصاد تردمیلی برنامه‌ریزی بی‌معناست چون تورم شما را غافلگیر می‌کند، مثلا شما برنامه‌ریزی می‌کنید برای خرید پراید صدمیلیون تومانی، وقتی پول شما جمع شد میبینید پراید ۲۰۰ میلیون تومان شده، شما وام می‌گیرید و پول جمع می‌کنید برای خرید پراید ولی این‌بار پراید گران نمی‌شود، صاحب‌خانه شما پول رهن را ۲۰۰ میلیون تومان افزایش می‌دهد و شما دیگر نمی‌توانید همان پراید را هم بخرید.


اقتصاد تردمیلی به نفع هیچ‌کس نیست و همه آسیب می‌بینند، حتی افراد ثروتمند که دارایی دارند و داراییشان گران می‌شود هم سود نمی‌کنند صرفا ارزش داراییشان حفظ شده (مثلا قبلا ۲ کیلو طلا داشته که ۴۰۰ میلیون تومان خریده و الان شده ۴ میلیارد‏)


اقتصاد تردمیلی⁩، اقتصاد خطرناکی است، چون فاصله طبقاتی را بیشتر می‌کند، در اقتصاد تردمیلی پولدارها پولدارتر نمی‌شوند، ولی فقرا قطعا فقیر تر می‌شوند!

اقشار ضعیف روی تردمیلی هستند که سرعتش روز به روز بیشتر می‌شود و هر لحظه امکان دارد از تردمیل به بیرون پرتاب شوند یا به عبارت بهتری ‏زیر موج تورم له شوند.

در ‌اقتصاد تردمیلی⁩ خیلی از افراد در دام اثر ثروت می‌افتند.
‏یعنی مردم از رشد قیمت دارایی‌هایشان خوشحال می‌شوند (مثل گران شدن سهام و خودرو و ملک و...) و تصور می‌کنند که ثروتمند شده‌اند ولی به این نکته توجه نمی‌کنند که قدرت خریدشان از قبل کمتر شده.

برندگان اصلی اقتصاد تردمیلی، بدهکاران هستند.

هر چقدر افراد بیشتر بدهکار باشند و وام بگیرند و پول قرض کنند و با آن پول دارایی بخرند بیشتر منفعت می‌برند.

کسانی که بتوانند وام می‌گیرند ولی کسانی که زور و قدرت بیشتری داشته باشند بانک تاسیس می‌کنند و خودشان از خودشان وام می‌گیرند و ایران‌مال‌ها را می‌سازند و ابربدهکاران تبدیل به ابرثروتمندان می‌شوند!


اما چند توصیه و راهکار برای زندگی در اقتصاد تردمیلی:

‏۱.بدهی ریالی برای خود ایجاد کنید ‏(وام بگیرید، پول قرض کنید و آن‌را به دارایی تبدیل کنید)

‏۲.خریدهای ضروری را به هیچ عنوان به تعویق نیندازید.

‏۳.کمی حساب شده خرج کنید تا در دام چرخه شوم فقر نیوفتید که اگر وارد شوید خارج شدن از آن تقریبا غیر ممکن است.

✅ @karkhone

احصائیه تجارتی ایران (۱۲۸۱ تا ۱۳۸۳)

/ کار ارزشمند آقای «مصطفی لآلی»

تاریخ «گمرک» در ایرانِ بزرگ و عزیز به زمان «اشکانیان» باز می‌گردد که آنچه از جانب رومی‌ها، چینی‌ها و هندی‌ها وارد کشور می‌شده در دفاتر گمرکی مخصوص ثبت و حقوق معینی دریافت می‌شده است. از پایان دوره «اشکانیان» تا زمان «صفویه»، نظام تجارت خارجی ایران شبیه نظام درهای باز و تجارت آزاد بوده و سابقه چندانی از مقررات تجاری و تعرفه‌ای در این دوران در دست نیست. از زمان «صفویه» مجددا گمرک دایر و تعرفه‌ای بنام «فُرضِه» (با درصد مختلف بسته به قیمت کالای وارداتی) از واردات دریافت می‌شد، با این تفاوت که حاکمیت، گمرک را به اجاره می‌داد و درآمد اجاره می‌گرفت که این شیوه مدیریت در سال ۱۲۷۷ در نتیجه یک بند از قطعنامه «ترکمانچای» که لازم می‌ساخت از کالاهای وارداتی از روسیه صرفا ۵ درصد حقوق گمرکی (بدون تعرفه) اخذ شود، به پایان رسید و نظام حقوق ورودی یکسان ۵ درصدی بر کل واردات ایران حکم‌فرما شد (نظام حقوق ورودی ثابت 4 درصد فعلی به نوعی میراث همان دوره است). گمرک نوین ایران در سال ۱۲۸۱ در زمان «مظفرالدین‌شاه» با هدف پرداخت وجه استقراض‌ خارجی با کمک گرفتن از مستشاران بلژیکی ایجاد شد و «احصائیه‌های تجارتی ایران» نخستین بار در دوره مدیریت بلژیکی‌ها تدوین شده است.

«احصائیه‌های تجارتی ایران» وضعیت صادرات و واردات و قوانین گمرکی و اقتصادی سنواتی مرتبط با بخش تجارت خارجی کشور هستند و امروز از مهم‌ترین اسناد مالی اقتصاد ایران در عصر مدرن به شمار می‌روند. این گزارش‌ها اطلاعات ارزنده‌ای درباره اقلام صادراتی و وارداتی کشور،‌ مقدار و ارزش هر کدام و قوانین و سیاست‌های تجاری در طول تاریخ یک صد سال گذشته به دست می‌دهند که در دیگر منابع اقتصادی به چشم نمی‌خورد.

در مقدمه احصائیه سال ۱۳۱۴ می‌خوانیم: "تنها فن احصائیه است که قادر به تجسم اوضاع پیشین و حال و مقایسه آن به صورت محسوس است ... از همین تجربه است که دنیای متمدن تن به حکومتِ ارقام داده و آن را پایه و مبنای عمل خویش ساخته، مخصوصا اقتصادیون احصائیه را به منزله میزان‌الحراره یک طبیب مزاجی خود می‌شناسند و همیشه احصائیه را در مقابل داشته، صعود و نزول ارقام را پایه و مبنای پیشنهادها و تصمیمات و اقدامات خویش قرار می‌دهند ... به حدی اقتصادیون تابع ارقام احصائی می‌باشند که قبل از آنکه ارقامی از گذشته و حال و ارقام احتمالی از اجرائیات بعدی به دست بیاورند، به هیچ وجه حاضر نیستند ولو به طور کلی و اصولی با پیشنهادی موافقت یا مخالفت کنند"

زبان احصائیه‌های تجارتی کشور، زبان «نمانکلاتورها» است و از استانداردهای جهانی پیروی می‌کند، تا یک کالا در تمام جهان یک کد واحد داشته باشد. از سال ۱۲۸۱ زبان گمرکی کشور در این گزارش‌ها چهار بار تغییر کرده است:
۱. از سال ۱۲۹۲:‌ نمانکلاتور بین‌المللی،
۲. از سال ۱۳۱۰: نمانکلاتور ژنو،
۳. از سال ۱۳۲۷: نمانکلاتور بروکسل (CCC)،
۴. از سال ۱۳۵۲: نمانکلاتور شورای همکاری گمرکی (CCCN)
۵. از سال ۱۳۷۵: نمانکلاتور سیستم هماهنگ کدگذاری (HS) (با ۸ سال تاخیر).

سال ۱۳۹۷ در بازدیدی از «آرشیو گمرک»، متوجه شدم از برخی احصائیه‌های تجاری کشور تنها یک نسخه وجود دارد و به تحقیق دریافتم هیچ نسخه‌ دیگری از آنها حتی در کتابخانه مجلس و کتابخانه ملی موجود نیست. همانجا با مسئول این آرشیو در گمرک آشنا شدم، مردی به نام «مصطفی لَآلی». انسانی متواضع و کارآمد که بعد از انقلاب مدتی در حزب جمهوری اسلامی بوده و سپس به گمرک آمده است. او یکی از شریفترین کارمندان دولت است که تا کنون در دوره ۱۸ ساله خدمت خود شناخته‌ام. از منابع دیگری در گمرک دریافتم که «مصطفی» از پست‌‌های مهمی مانند «مسئولیت سالن فرودگاه امام» و «معاون تدارکات گمرک» به خاطر حساسیت‌ در بردن مال حلال به خانه، چشم‌ پوشیده و با دلسوزی و شفقت در «آرشیو گمرک»* در حفظ و نگهداری اسناد تجاری کوشیده است.

* واقع در ساختمان «گمرک جنوب» در خیابان شهید رجایی، که امروز تبدیل به «مرکز مطالعات و تحقیقات و ظرفیت‌سازی گمرک ایران» شده است

Nomenclature = نمانکلاتور

ادامه مطلب

✅ @karkhone

خوانش بوم کسب‌وکار از نگاه صادرات

از هم‌اکنون برای شماست این فراخوان

Bordar.trade

#تبلیغ

| جفری تاکر

یک اصل برای استفاده در تمام جنبه های اقتصاد و سیاست وجود دارد. وقتی کالا یا خدماتی را پیدا کردید که تقاضای زیادی دارد اما عرضه آن به حدی محدود است که قیمت آن بالا و بالاتر می رود، به دنبال مقرراتی باشید که باعث آن شده است. این بدون توجه به بخش، اعم از حمل و نقل، گاز، آموزش، غذا، آبجو، یا مهدکودک اعمال می شود. چیزی در این راه وجود دارد که مانع از آن می شود که بازار آنطور که باید کار کند. اگر به اندازه کافی دقت کنید، دست دولت را خواهید یافت که این آشفتگی مورد بحث را به وجود آورده است.

✅ @karkhone

اولین رئیس زن بانک مرکزی ترکیه

انتخابات ترکیه ۲۴ اردیبهشت برگزار شد. رقابت برای نخستین بار در ۲۰ سال گذشته به شدت بالا بود و انتخابات ریاست جمهوری نیز به دور دوم کشیده شد و نهایتا در ۷ خرداد، اردوغان پیروز انتخابات شد و در قدرت باقی ماند.

رییس جدید بانک مرکزی

در طول ۹۲ سال گذشته، از زمان تاسیس بانک مرکزی ترکیه تا امروز، تمامی رؤسای آن مرد بودند و پیش بینی یک خانم به عنوان رئیس بانک مرکزی آن هم زمانی که لیر به پایین ترین سطح تاریخی خود رسیده، تورم در سطح بالایی قرار گرفته و ترکیه در سخت ترین شرایط اقصادی به سر می برد، کمی عجیب به نظر می رسید.

اما ۲ روز بعد، دوشنبه در ۱۵ خرداد خبرگزاری رویترز به نقل از دو مقام ارشد آگاه، نوشت که ارکن با مهمت شیمشک (وزیر خزانه داری و اقتصاد) دیدار کرده و قرار است به زودی با اردوغان دیدار کند تا درباره نقش احتمالی او دیدار کند.

سرانجام، طبق انتظار خانم حافظیه کی ارکن (Hafize Gaye Erkan) به عنوان بیست و ششمین رییس بانک مرکزی ترکیه و در واقع اولین زن رئیس بانک مرکزی از زمان تاسیس آن (۱۹۳۱ تاکنون) معرفی شد.

سوابق رییس جدید بانک مرکزی
ارکن با دکترای تحقیقات عملیات و مهندسی مالی از دانشگاه پرینستون و فارغ التحصیل برنامه مدیریت پیشرفته دانشکده بازرگانی هاروارد و برنامه اجرایی مدیریت کسب و کار استنفورد است.

او بیش از ۹ سال در بانک گلدمن ساکس به عنوان مدیر عامل و رئیس تجزیه و تحلیل و استراتژی‌های گروه مؤسسات مالی فعالیت داشت و از تا ۱۳۹۲ به هیئت‌های مدیره و تیم‌های مدیریت ارشد بانک‌ها و شرکت‌های بیمه بزرگ آمریکا در زمینه مدیریت ترازنامه، تست استرس و برنامه‌ریزی سرمایه، مدیریت ریسک، و ادغام و تملک مشاوره داده است.

از ۱۳۹۳ (ژانویه ۲۰۱۴) تا ۱۴۰۰ (دسامبر ۲۰۲۱) در بانک First Republic، به‌عنوان مدیر اجرایی، رئیس و عضو هیئت مدیره، مدیر ارشد سرمایه‌گذاری، سپرده‌گذار ارشد و معاون ریسک خدمت کرد و در این سال ها این بانک به بالاترین سطح خود رسید.

البته لازم به ذکر است کمتر از ۳ ماه پیش، این بانک در ۲۵ اسفند ۱۴۰۱ (مارس ۲۰۲۳) به عنوان سومین بانک آمریکا در بحران بانکی ورشکست شد و در ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۲ به بانک JP Morgan فروخته شد . طبق اطلاعات ما در این هفته، رقبای ارکن به نقش او برای قرار گرفتن این بانک در مسیر ورشکستگی اشاره داشتند تا در شرایط وخیم کنونی اقتصاد ترکیه، از انتصاب او جلوگیری کنند.

بر اساس تحقیقات انجام شده توسط سانفرانسیسکو بیزینس تایمز در سال ۱۳۹۷ (۲۰۱۸)، حافظ گی ارکان به عنوان تنها زن زیر ۴۰ سال برای داشتن عنوان رئیس یا مدیر عامل در ۱۰۰ بانک بزرگ آمریکا انتخاب شد.

در ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۱ وارد هیات مدیره Tiffany & Co شد و در ۲۰۲۲ تاکنون عضو هیات مدیره Fortune 500 Marsh McLennan است.

✅ @karkhone

عدالت یا عدالت اجتماعی؟

مسئله از اونجا شروع شد که امیرحسین خالقی، پژوهشگر اقتصادی و مترجم چند کتاب توییت کرد که
"شخصا مسئله ام آزادی‌ست و و تولید ثروت. گور پدر دموکراسی و عدالت اجتماعی.
بزرگواران صریح باشید، مسئله شما چیست؟"
مشخص شد که خیلی‌ها دوست داشتند مسئله‌شونو رو کنند و جواب ایشون رو بدن...

"مسئله عدالت"
در نظر بگیرید لک‌لکی که مسئول انداختن شمای نوزاد در یکی از حوزه‌های استحفاظی محل پروازش بود، با شما که آخرین محموله پرتابی روزانه‌اش بودید پارتی‌بازی می‌کرد و این مسئله را مطرح می‌کرد که دوست داری در کدام کشور پرتابت کنم پایین؟
در کشور الف ثروت شخصی ۱۰ درصد بالا، ۵۰ برابر نیمه پایین جمعیت است و در کشور ب، همین نسبت ۲۳۵ برابر است. بنابراین کشور ب بسیار نابرابرتر از کشور الف است و شکاف طبقاتی در آن فی‌الواقع دیگر شکاف نیست و کاملا تبدیل به پارگی شده است.
اما در کشور الف قدرت خرید نیمه پایین جمعیت بطور متوسط معادل ۴۸۰۰ واحد ارز PPP و در کشور ب قدرت خرید همین نیمه معادل ۱۰۵۰۰ واحد ارز PPP است.

شما را مخیر می‌سازم که کشور محل سقوط خودت را انتخاب کنی و این آپشنی‌ست که به هر کسی داده نمی‌شود فلذا قدرش را بدان و درست انتخاب کن!
راستش ما تو چراز این مسئله رو با هر کسی مطرح کردیم جوابش یکسان بود. ولی الان جوابش رو نمیگم تا آخرای ویدئو که کشورهای الف و ب رو براتون معرفی کنم.
بیایید انواع عدالت رو بازش کنیم:
سه جور عدالت در حوزه مسائل غیر شخصی داریم:
اول عدالت قضایی یا برابری در مقابل قانون
دوم برابری در بهره‌مندی از فرصت‌ها
و سوم عدالت اجتماعی


والتر ویلیامز اقتصاددان میگه:
"هیتلر، استالین و مائو با همین اسب تروآ توانستند قدرت را به دست گیرند. ویلیامز در ادامه اذعان می‌دارد که آنها صد البته با وعده نسل‌کشی به میدان نیامدند بلکه عدالت اجتماعی را به ابزاری تبدیل کردند که نتیجه آن وحشتناک بود و آلمانی‌ها، روس‌ها و چینی‌ها اجازه دادند اسب تروآ عدالت اجتماعی وارد قلعه شود. انقلاب اکتبر که در ادبیات سیاسی شوروی با نام انقلاب بزرگ سوسیالیستی اکتبر شناخته می‌شود، نتیجه ورود این اسب تروآ به قلعه است"

فردریش فون هایک میگه:
"ایده عدالت اجتماعی اینه که حکومت باید با آدم‌های مختلف نابرابر تا کنه به این منظور که اونا رو برابر کنه!"
فرآیند چهل ساله رشد در چین کمونیستی نشون میده که ثروتمندها خیلی ثروتمندترتر شده‌اند ولی فقرا هم خیلی ثروتمندتر شده‌اند! که مجددا نشون میده رشد اقتصاد به انباشت ثروت و تشکیل سرمایه‌های بزرگ نیاز داره که اونم در دست ثروتمندانه اما نفعش به همه از جمله فقیرترین‌ها هم میرسه
حالا نابرابری مهم‌تره یا فقر؟
برابر شدن مهم‌تره یا ثروتمند شدن؟
عدالت اجتماعی مهم‌تره یا رشد؟
و متاسفانه ایرانی‌ها همواره نابرابری بیشتر در چشمشون اومده تا فقر و بیشتر دنبال عدالت اجتماعی و کندن از ثروتمندها هستند تا بکارگیری ثروت اونا برای خلق ثروت همگانی در کشور. سرمایه دارها و کارآفرینان زخم‌های زیادی در ایران خورده‌اند: قبل از انقلاب با انقلاب سفید زمین‌دارهایی که زمین‌هاشون به زور توسط شاه خریده شد سرمایه‌شون رو برداشتند و رفتند. بعد انقلاب هم سال ۵۸ سرمایه و دارایی ۵۱ کارآفرین بزرگ بدون جبران مصادره شد و بیشترشون گذاشتند و رفتند و خیلی‌هاشون مثل ایروانی‌ها و خسروشاهی‌ها از صفر در کشورهای اجنبی ثروت‌های افسانه‌ای ساختند و حالا کارخونه‌هاشون یکی یکی تعطیل شده و بعضا به طویله گوسفندان تبدیل شده.

به قول توماس ساول اقتصاددان:
"هنگامی که یک فرد مخفیانه به پولی دستبرد می‌زند آن را چه می‌نامید؟ دزدی. هنگامی که یک فرد با زور پولی را می‌گیرد آن را چه می‌نامید؟ راهزنی. هنگامی که یک سیاستمدار پول یکی را می‌گیرد و به کسی می‌دهد که احتمال می‌دهد به او رأی می‌دهد، آن‌ را چه می‌نامید؟ عدالت اجتماعی."

استفاده فریبکاران و اصحاب سیاست از عبارت عدالت اجتماعی، بیشتر اوقات حکم اسب تروایی رو داره که مردم اونا رو به داخل دروازه‌های قدرت راه بدن و نتیجه راهیابی اسب تروا تقریبا همیشه فلاکت و بیچارگی و استبداد بوده...

✅ @karkhone

افزایش نفوذ و حضور اقتصادی چین در امریکای لاتین

در سال‌های اخیر نفوذ اقتصادی چین در آمریکای لاتین رشد فزاینده داشته،به طوری که شریک تجاری 9 کشور منطقه از جمله برزیل و آرژانتین شده است.با توجه به اهمیت اقتصادی کشورهای در حال توسعه و کمتر توسعه‌یافته، پیش‌بینی می‌شود که چین بتواند،در آینده حضور قدرتمندی در آمریکای لاتین و دریای کارائیب داشته باشد.در اوایل مارس 2023، ژنرال لورا ریچاردسون،رئیس ستاد فرماندهی جنوبی ایالات متحده،در جلسه کنگره ایالات متحده اظهار کرد که اقدامات چین در آمریکای جنوبی تهدیدی برای امنیت ایالات متحده است.به گفته او،چین در یک روند پیوسته به دنبال جایگزینی با ایالات متحده به عنوان رهبر منطقه است.

جزئیات تجارت فزاینده چین و آمریکای لاتین:در حوزه اقتصادی،نفوذ چین در آمریکای جنوبی و دریای کارائیب در حالی افزایش پیدا کرده است که زمانی ایالات متحده قدرت بلامنازع در این منطقه بود.از اواخر دهه1990، علاقه چینی‌ها به آمریکای جنوبی و کارائیب روند فزاینده به خود گرفت.پکن برای تداوم رشد اقتصادی بی‌سابقه خود شروع به یافتن نفت و سایر مواد خام در سایر نقاط جهان کرد. در سال 2000، تجارت چین با این منطقه بالغ بر 12 میلیارد دلار بود که در سال 2021 به 314.8 میلیارد دلار رسید.بالاخره در سال 2023،چین بزرگترین شریک تجاری 9 کشور منطقه یعنی آرژانتین، برزیل، بولیوی، کوبا، شیلی،پرو،پاراگوئه،اروگوئه و ونزوئلا شد. هرچند رشد تجارت چین و منطقه آمریکای لاتین چشمگیر است،اما هنوز ایالات متحده بزرگترین شریک تجاری آنان محسوب می‌شود. در سال 2028،تجارت ایالات متحده با این منطقه 758.2 میلیارد دلار بود که 71 درصد آن شامل تجارت با مکزیک می‌شود.

در سال 2021،سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی چین در این منطقه به بیش از 130 میلیارد دلار رسید.قبل از همه‌گیری کووید-19، چین بزرگ‌ترین وام‌دهنده به منطقه بود و بانک‌های توسعه‌ای چینی 66.5 میلیارد دلار تسهیلات ارائه کرده‌اند که بیشتر شامل پروژه‌های زیربنایی است که دسترسی شرکت‌های چینی به منابع طبیعی را تسهیل می‌کند.البته بخش کوچکی از این تسهیلات در چارچوب ابتکار کمربند و جاده چین (BRI) ارائه شد.هرچند که ردپای اقتصادی چین در منطقه بسیار افزایش یافته است،اما ایالات متحده و اتحادیه اروپا همچنان بزرگترین سرمایه‌گذاران خارجی در آن هستند که به ترتیب 36 و 34 درصد از کل سرمایه‌گذاری را تشکیل می‌دهند. باید توجه داشت که چین به دلیل همه‌گیری کووید-19 با رکود اقتصادی مواجه است،وام‌های این کشور تا حدودی کاهش یافته‌اند.

تبدیل دستاورد اقتصادی به نفوذ سیاسی
اینکه دستاوردهای اقتصادی چین در منطقه تا چه حد به نفوذ سیاسی و دیپلماتیک منجر می‌شود،هنوز قابل برآورد نیست.برای نمونه، چین بیش از یک دهه بزرگترین شریک تجاری برزیل بود،اما تنش در دولت‌های چپ و راست برزیل در نفوذ سیاسی آن تاثیرگذار بوده است. یا در پاناما،پس از فشارهای بی‌امان ایالات متحده،چندین قرارداد زیرساختی میلیارد دلاری که در ابتدا به شرکت‌های چینی اعطا شده بود،لغو و به شرکت‌های کره جنوبی و ژاپنی داده شد.

ژنرال ریچاردسون در طول سخنرانی خود در کنگره همچنین هشدار داد که چین حمایت خود را از دولت‌های ضد آمریکایی در منطقه از جمله ونزوئلا،کوبا و نیکاراگوئه افزایش داده است.البته به استثنای ونزوئلا، سرمایه‌گذاری و تجارت چین با این کشورها بسیار کم است.در حالی که قدرت ایالات متحده در منطقه همچنان پابرجاست، چالش‌ها در حوزه اقتصادی در حال افزایش است.هیچ قدرت دیگری (حتی اتحاد جماهیر شوروی) نتوانست سلطه اقتصادی ایالات متحده بر منطقه را به چالش بکشد.

در حالی که اکثر کشورهای منطقه به دنبال روابط نزدیک خود با ایالات متحده هستند، در عین حال،خواهان بهره‌مندی از مزایای تجارت و سرمایه گذاری عظیم چین هستند. در آستانه کرونا، کل تجارت بین چین و آمریکای لاتین به 314.8 میلیارد دلار رسیده بود.همچنین
سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی چین در آمریکای لاتین حدود 130 میلیارد دلار و تسهیلات توسعه‌ای اعطاشده توسط بانک توسعه چین و بانک صادرات و واردات چین حدود 66.5 میلیارد دلار بود.با در نظر گرفتن سال 2000 به عنوان پایه، ارقام در هر سه بخش به طور تصاعدی رشد کرده‌اند.

هرچند سطح تجارت و سرمایه گذاری مستقیم خارجی در طول همه‌گیری اندکی کاهش یافت،باید توجه داشت که تسهیلات توسعه‌ای چین به منطقه در سال 2020 تقریبا صفر بود.همچنین با توجه به افزایش اهمیت اقتصادی جنوب جهانی؛پیش‌بینی می‌شود که چین بتواند به دلیل بی‌توجهی ایالات متحده به منطقه،در آینده حضور قدرتمندی در آمریکای لاتین و دریای کارائیب ایجاد کند.از همین روی،ایالات متحده دیگر نمی‌تواند منطقه را کاملا حوزه نفوذ خود بداند و احتمالا رفتار واشنگتن با آمریکای لاتین مانند حیاط جلویی تا حیاط خلوت خود باشد.

منبع

✅ @karkhone

سرمایه‌داری رفاقتی


برای آنکه بفهمیم سرمایه‌داری رفاقتی (crony-capitalism) چیست ابتدا یک مثال از حوزه‌ای غیر از مبادله و اقتصاد می‌زنم. فرض کنید کسی رسانه‌هایی مثل روزنامۀ کیهان یا خبرگزاری فارس را نشان دهد و بگوید: جریان گردش اطلاعات در ایران نه فقط مشکل کمبود آزادی ندارد بلکه برعکس مشکل بی‌‌دروپیکری و عدم دخالت دولت دارد. رسانه‌ها در ایران هرچه می‌خواهند می‌نویسند. به هر کسی دوست داشته باشند هر تهمتی می‌زنند و دست کسی هم به جایی بند نیست. حتی در آزادترین کشورها چنین آزادی وجود ندارد.
سپس چند تا مثال ذکر کند که فلان نشریه در آمریکا یا سوئیس به کسی تهمتی زد و او هم با طرح شکایت در دادگاه نه تنها غرامت کلانی از آن نشریه ستاند بلکه وادارشان ساخت تهمت خود را هم پس بگیرند: آیا چنین کاری با رسانه‌های «ارزشی» یا صداوسیما ممکن است؟ قطعاً خیر. پس این نشان می‌دهد جریان گردش اطلاعات در ایران حتی از آمریکا و سوییس آزادتر یا بهتر است بگوییم بی‌در و پیکرتر است و دولت هیچ مسئولیتی را در آن بر عهده نگرفته است. ما نیاز به عدالت رسانه‌ای داریم. ما نیاز به دولتی داریم که رسانه‌ها را تحت کنترل بگیرد و آنها را در جهت «خیر عمومی» هدایت کند.

فکر نمی‌کنم کسی این حرف‌ها را جدی بگیرد و اصلاً نیازی باشد در نقد آن استدلالی بیاورم. می‌خواهم بگویم بسیار کسانی همین شیوۀ استدلال را برای توصیف شرایط اقتصادی در ایران به کار می‌برند و نتیجه می‌گیرند که مشکل اقتصاد ایران نه دخالت دولت و فقدان آزادی که عدم دخالت دولت و آزادی در حد «بی‌بندوباری» در آن است؛ البته قصد شوخی هم ندارند و این را کاملاً جدی می‌گویند! برای همین در این زمینه ما مجبوریم استدلال آنها را جدی بگیریم و تأکید کنیم که غلط و به نوعی تحریف واقعیت است.

سرمایه‌داری رفاقتی در واقع اگر بخواهیم دقیق صحبت کنیم اصلاً سرمایه‌داری نیست. نظام اقتصادی مبتنی بر بازار آزاد نیازمند یک دسته پیش‌نیازهای حقوقی است که قبلاً باید محقق شده باشند. وجود امتیاز ویژه برای شخص یا اشخاصی در یک جامعه به معنی فقدان آزادی و نقض لااقل بخشی از پیش‌نیازهای حقوقی در آن جامعه است. وقتی من اجازۀ واردات خودرو ندارم ولی ایران‌خودرو دارد یعنی من آزادی ندارم ولی ایران‌خودرو از یک امتیاز ویژه و نامشروع بهره‌مند شده است. وقتی انتخابی جز همراه اول یا ایرانسل ندارم یعنی آزادی ندارم. فرقی هم نمی‌کند که آیا این کمپانی‌ها تنها روی کاغذ خصوصی باشند یا آنکه حقیقتاً خصوصی باشند؛ چنانکه فرقی نمی‌کند در حوزۀ رسانه نشریه‌ای که با فراغ بال هر افترایی را به دیگری می‌زند مستقیم زیر نظر دولت باشد یا نباشد. مهم این است که دولت برای بخشی از جمعیت ساکن در کشور امتیازاتی قائل شده است که جزوی از حقوق هیچ‌کس نیستند. فرقی نمی‌کند مدرسه یا دانشگاهی غیردولتی باشد یا نباشد. مهم این است که همۀ افراد اجازۀ تأسیس مؤسسات آموزشی و فرهنگی را ندارند و این امتیاز تنها به افراد خاصی با طرز فکر و وابستگی عقیدتی مشخص اعطا می‌شود.

ادامه مطلب

✅ @karkhone

‌‌‌
🔳 در الکـامپ ۱۴۰۲ با شماییم

گروه مشاوران فنی IranDB24 امسال در نمایشگاه الکامپ ۱۴۰۲ با ارائه خدمات مشاوره تخصصی فنی رایگان در زمینه‌های زیر در کنار شما خواهند بود. در صورت نیاز به مشاوره در خصوص پروژه‌های فنی زیر می‌توانید به ما مراجعه کنید.

▫️۴ لغایت ۷ تیر ماه
◾️نمایشگاه بین المللی تهران - سالن ۳۱B - غرفه ۶۰۲

برای هماهنگی و کسب اطلاعات بیشتر به لینک زیر مراجعه فرمایید:

🔗 اطلاعات بیشتر

◼️ حـوزه‌های مشــاوره :
▫️مدیریت و نگهداری پایگاه داده
◾️پروژه‌های هوش تجاری
▫️بهینه سازی سرعت پایگاه داده ( Performance Tuning )
◾️امنیت پایگاه داده
▫️مانیتورینگ و پایش بانک‌های داده
◾️استقرار Always On در سطح پایگاه داده
▫️معماری نرم افزار سازمانی و توسعه نرم‌افزارهای سازمانی
◾️ابزارهای راهبردی پایگاه داده

☑️ مشـاوره بگیرید، درست تصمیـم بگیرید


🔗 برای دریافت اطلاعات بیشتر و هماهنگی وقت مشاوره کلیک کنید

🟣@nikamooz