آموزش کالا نیست، مدرسه تجارتخانه نیست

| رضا امیدی

اخیراً یورونیوز گزارشی از وضعیت نظام آموزشی فرانسه به قلم سعید شفیعی منتشر کرده است با عنوان «آموزش کالا نیست، مدرسه تجارتخانه نیست». بخش‌هایی از این گزارش در ادامه ارائه می‌شود. توضیح اینکه، مواردی که در [ ] آمده، جزو گزارش نیست و به متن اضافه شده است.

در فرانسه بسیاری از پژوهشگران حوزۀ آموزش نگران گسترش بازار کلاس‌های خصوصی و کتاب‌های کمک آموزشی هستند. روند کالایی‌شدن آموزش در فرانسه چند پله عقب‌تر از کشورهایی همچون بریتانیاست. مری جیمبرت معلمی که سال‌ها در لندن تدریس کرده است و اکنون در جنوب فرانسه تدریس می‌کند می‌گوید: «در انگلستان روند خصوصی‌شدن آموزش و کلاس‌های خصوصی خیلی بیشتر از فرانسه گسترش یافته است و شاهد افزایش وابستگی موفقیت تحصیلی به کلاس‌های خصوصی هستیم». بنابه گزارش گاردین در سال ۲۰۱۶ بیش از ۴۰ درصد دانش‌آموزان در لندن در مقاطعی از دورۀ تحصیل‌شان معلم خصوصی گرفته‌اند که در انگلستان بطور متوسط ساعتی ۲۷ پوند هزینه دارد.

مری جیمبرت می‌افزاید در مدرسه‌ای که در فرانسه تدریس می کند اساساً معلم‌ها هیچ‌کس را تشویق به رفتن به کلاس خصوصی یا خرید کتاب کمک آموزشی نمی‌کنند. گفتنی است که تبلیغ کلاس خصوصی یا تشویق به خرید کتاب‌های آموزشی خصوصی از نظر قانونی ممنوع است [مقایسه کنید با وضعیت ایران که برخی مدارس، بخشی از مدرسه را به مؤسسات خصوصی آموزشی و کنکوری اجاره می‌دهند و برخی ساعات درسی را برای تبلیغ کارشناسان این مؤسسات در اختیار آن‌ها قرار می‌دهند] و حتی از نظر تئوریک اگر معلمی بخواهد کلاس خصوصی در بیرون از مدرسه برقرار کند باید به مسئولان وزارت آموزش خبر دهد. مری جیمبرت می‌گوید که در بیش از ۲۵ سال سابقۀ تدریس در فرانسه هرگز ندیده که معلمی در مدرسه تبلیغ کلاس خصوصی یا تشویق به خرید کتاب کمک درسی کند. مدارس در فرانسه با مشورت والدین دانش‌آموزانی که مثلاً در درس ریاضی ضعیف هستند، برای آن‌ها کلاس‌های اضافه می‌گذارند و معلم همان دانش‌آموز مسئولیت کلاس‌ها را برعهده می گیرد، بدون آنکه موضوع پرداخت پولی در میان باشد [در مقایسه با وضعیت ایران که به‌دلیل سطح پایین حقوق و مزایای معلمان، سیاست‌گذاران اساساً کلاس‌های خصوصی و حتی مدارس غیرانتفاعی را به‌عنوان مکملی برای درآمد معلمان توجیه می‌کنند].

در مدارس فرانسه دانش‌آموز هیچ پولی برای خرید کتاب‌های درسی پرداخت نمی‌کند. کتاب‌های درسی در ابتدای سال تحصیلی از سوی مدرسه به دانش‌آموز داده می‌شود و او مسئول است که کتاب‌ها را جلد کرده و تمیز نگهداری کند و در پایان سال تحصیلی به مدرسه بازگرداند و همین کتاب در سال بعد برای دانش‌آموزان دیگر مورد استفاده قرار می‌گیرد [این موضوع با رویکردهای مختلف از مسئلۀ همبستگی گرفته تا حفظ محیط زیست در برخی دیگر از کشورهای اروپایی نیز رواج دارد. در ایران نیز در دهۀ ۱۳۶۰ در پایان سال تحصیلی تحویل دریافت کارنامه منوط به تحویل کتاب‌های درسی به مدرسه بود].

نکتۀ مهم دیگر کمک‌هزینۀ مساوی برای تمامی دانش‌آموزان پیش از آغاز سال تحصیلی است. دولت به‌طور مساوی به ازای هر دانش‌آموز مبلغی پرداخت می‌کند. برای مثال این مبلغ در مقطع راهنمایی حدود ۳۵۰ یورو است. به این ترتیب خانواده‌ها می‌توانند لوازم‌التحریر موردنیاز را که ابتدای هر سال از سوی مدرسه اعلام می‌شود خریداری کنند. لوازم موردنیاز مبلغی حدود ۱۰۰ یورو هزینه دارد و خانواده‌ها با بقیۀ پول پرداخت شده برای هر دانش‌آموز می‌توانند لوازمی مانند کیف مدرسه یا لباس‌های موردنیاز دانش‌آموز را خریداری کنند [در تابستان امسال چنین طرحی در وزارت رفاه مطرح شد. پیشنهاد این بود که به‌جای توزیع کمک‌هزینۀ خوراکی، به تمام دانش‌آموزان مدارس دولتی در شهریورماه کمک‌هزینۀ تحصیلی پرداخت شود و برای تمام دانش‌آموزان ابتدایی در طول سال میان‌وعدۀ غذایی پیش‌بینی شود].

اروان لوو نویسندۀ کتاب «موفقیت با پول؟ بازار کلاس‌های خصوصی» می‌گوید: کلاس‌های خصوصی ترویج‌کنندۀ تبعیض در جامعه‌اند. کودکانِ افرادی که از نظر شغلی در جایگاه کادر قرار دارند ۳ برابر بیشتر از کودکان افراد کارگر از کلاس‌های خصوصی پولی بهره‌مند می‌شوند. از نظر این پژوهشگر، در فرانسه کلاس‌های رایگان کارایی اندکی دارند چراکه این کلاس‌ها با کودکانی سروکار دارند که به‌طور سیستماتیک با مشکلات جدی‌تر آموزشی مواجهه‌اند. اروان لوو می‌گوید باید به گفتمانی که از موفقیت دفاع می‌کند [و ذیل آن کلاس‌های خصوصی را ترویج می‌کند] بدبین بود چراکه این گفتمان اغلب پروژۀ بازتولید نابرابری اجتماعی را در دل خود پنهان کرده است.

✅ @karkhone

کارمند دولت مسئول چه چیزی است؟

| مهرپویا اعلا

یک شرکت خصوصی خودروسازی را در نظر بگیرید. فرض کنید این شرکت در مجموع ده هزار نفر پرسنل شامل کارگران، مهندسان، حسابداران، بازاریاب‌ها، مدیران و... دارد که در بخش‌های مختلف آن مشغول به کارند. این شرکت مانند هر شرکت دیگری ورودی و خروجی دارد. نیروی کار این ده هزار نفر، آلیاژهای مورد استفاده برای بدنۀ خودرو، پلاستیک، رنگ، برق، آب و... ورودی شرکت و خودروی آماده برای فروش خروجی این شرکت است.

از آنجایی که شرکت خصوصی است مدیران شرکت باید بتوانند قیمت خروجی را در یک بازۀ زمانی - معمولاً یک سال - همواره بالاتر از قیمتی نگاه دارند که برای مجموع ورودی‌ها می‌پردازند (فرض کنید قدرت خرید پول در این یک سال ثابت می‌ماند). اگر این دو قیمت برابر بشوند شرکت هیچ سودی نکرده است و اگر مجموع قیمت‌های پرداخته شده برای ورودی بالاتر از قیمت خروجی بشود شرکت زیان کرده است.

اما بحث اینجا چیز دیگری است. فرض کنید شرکت امسال سود کرده است. چه کسی مسئول این عملکرد است؟ پاسخ این است که تمام آن ده هزار نفر پرسنل شرکت به سهم خودشان مسئول عملکرد شرکت هستند. فرض بر این است که تمامی ده هزار نفر در کل فرایند تولید کارخانه نقش دارند. همچنین فرض بر این است که اگر نقشی نداشتند حضورشان در شرکت قابل توجیه نبود. اینکه آیا این آقا یا این خانم نقشی در فرایند تولید شرکت دارد یا خیر را چه کسی تعیین می‌کند؟ پاسخ این است که مدیر یا مدیران شرکت یا شاید بخش مجزایی تحت عنوان کارگزینی تعیین می‌کنند. اگر تشخیص مدیران درست باشد به افزایش قیمت خروجی، از طریق ارائۀ کالایی باکیفیت‌تر، و کاهش قیمت ورودی، از طریق ارائۀ کاری بهتر در زمانی کمتر، کمک می‌کند. اگر مهندس باسواد یا کارگر ماهر یا بازاریاب با روابط عمومی قوی استخدام کنند بدیهی است که به سود شرکت کمک خواهد کرد. اگر برعکس در انتخاب پرسنل بد عمل کنند به فرآیند کار شرکت آسیب می‌رسد.

طبیعتاً مدیران نمی‌توانند ایده‌آل عمل کنند. در هر شرکتی عده‌ای از پرسنل احتمالاً بهترین فردی نیستند که آن مدیران می‌توانستند از میان گزینه‌های موجود برای شرکت استخدام کنند. هرچه درصد اینگونه افراد افزایش یابد شرکت بیشتر زیان می‌کند. اما اینکه خود مدیران یا بخش کارگزینی در این زمینه به وظایف خود درست عمل کرده‌اند یا خیر را چه کسی تعیین می‌کند؟ پاسخ این است که نمودار قیمت سهام شرکت روی تابلوی بورس در مقایسه با نمودار دیگر شرکت‌ها محک عملکرد مدیران است. در اینجا مقایسه با دیگر شرکت‌ها مهم است چون برای مثال ممکن است اقتصاد کشوری به دلایل مختلف در دورۀ رکود یا برعکس در دورۀ رونق باشد. اگر برای مثال در دورۀ رونق باشیم صرف سوددهی ملاک موفقیت مدیران نیست.

مقایسه با دیگر شرکت‌ها یک نقش بسیار مهم دیگر هم دارد. ارزش سهام شرکت مقیاسی به دست می‌دهد که افراد می‌توانند با کمک آن صنایع و خدمات مختلف را با یکدیگر مقایسه کنند. خودروسازی ربطی به تولید لواشک ندارد. اما از روی این نمودارها می‌توانیم نه تنها عملکرد مدیران خودروسازهای مختلف را مقایسه کنیم، بلکه می‌توانیم عملکرد مدیران خودروسازی را با عملکرد مدیران لواشک‌سازی با هم مقایسه کنیم. یا مثلاً ما از کجا بدانیم منابع باید به سمت لواشک برود یا خودرو؟ عامۀ مردم و نوابغ دانشگاهی و سخنگویان «مردم» معمولاً پاسخ این پرسش را از قبل می‌دانند: البته خودرو مهم‌تر از لواشک است. ولی در اقتصاد بازار امور اینگونه اداره نمی‌شوند. در اقتصاد بازار نمودارهای روی آن تابلو تعیین می‌کنند که چقدر از منابع باید به سمت کدام بخش از تولید بروند؛ و نمودارهای روی آن تابلو هم چیزی نیستند مگر ترجیحات مشتریان و توانایی مدیران شرکت‌ها در ادارۀ کسب‌وکار زیر نظرشان.


ادامه مطلب

✅ @karkhone

فرمودند اگر ما بتوانیم حداقل زندگی را برای همه کس تامین کنیم خطر داخلی دیگر به هیچ وجه نداریم و خارجی هم دستش به‌جایی نمی‌رسد. فرمودند آمریکا با این همه شلوغی داخلی، علت آنکه منفجر نمی‌شود همین است. حتی ممالک کمونیستی هم چون همه از حداقلی برخوردارند باز هم به انفجار نمی‌کشد. عرض کردم در خصوص آمریکا باید مطلب دیگری را اضافه کرد که در کشورهای کمونیستی نیست و آن آزادی و بعلاوه عدم‌تمرکز امور است. این عرض مرا خیلی تصدیق فرمودند. به هر صورت شاه بیدار است و عملی فکر می‌کند و الحق با انقلابی که کرده است مقدار زیادی به هدف نزدیک شده‌ایم!

بعدظهر گردش رفتیم خوش گذشت...

یادداشت‌های اسدالله علم
۲۸ شهریور ۱۳۴۷

پ.ن: ورود رونالدتون به مام میهن هم مبارکا

✅ @karkhone

چرا ما تحریم هستیم و عربستان و مصر و ترکیه نیستند؟   چرا رابطه ما با بیشتر کشورها آشفته است؟ چرا متحد و شریک قابل اتکایی نداریم؟

آیا این تحلیل که ما خوب هستیم و دیگران بد هستند به اندازه کافی توضیح دهنده وضع موجود هست؟ اینکه ما بهای حمایت از مظلومان جهان را میپردازیم چقدر درست است؟ چرا بعد از اینکه در مدتی تنها کشوری بودیم که به مسلمانان بوسنی در جنگ داخلی کمک میکردیم به محض رسیدن به صلح رابطه اشان را با ایران قطع کردند؟ چرا بسیاری معتقدند بشار اسد هم به محض اطمینان از تثبیت قدرتش زیر پای ایران را خالی میکند؟ چرا به محض سرفه کردن ترامپ در خصوص تحریمها  بیشتر کشورها به سرعت تحریمها را اجرایی میکنند و حتی افغانستان و عراق هم در تجارت با ایران در پی گرفتن مجوز از آمریکا هستند؟ روزی نیست که خبری در خصوص بسته شدن حساب بانکی ایرانی ها در کشوری در رسانه ها نبینیم.

آیا دلیلش خوب بودن ما و نامرد بودن و نا رفیق بودن دیگر کشورها است؟ آیا در روابط بین الملل ملاکی به اسم رفاقت و جوانمردی و خوب بد بودن به معنایی که روابط فردی صادق است موضوعیت دارد؟

از دوران پس از جنگ دوم‌ جهانی مناسبات و روابطی در دنیا شکل گرفت که جهان کنونی را شکل داد. شکل گیری ناتو، ساختار سازمان ملل و شورای امنیت. حتی بلوک شرق و اتحاد شوروی هم در عین رقابت با غرب با شکل ماهوی این نظام نوین مشکلی نداشتند و دارای حوزه نفوذ خودشون بودند. از ارکان اصلی این نظام حفاظت از تجارت آزاد و گسترش گلوبالیسم بود. یکی از اهداف مورد نظر این بود که آزادی جابجایی مواد اولیه و کالا تضمین بشود و از جنگهایی که در گذشته به سبب محدود کردن منابع و بازارها از سوی قدرتها  به وجود میامد جلوگیری بشود .
نقش پلیس تضمین کننده آزادی تجارت هم بیشتر به امریکا محول شد.  از بازندگان جنگ دوم جهانی و برندگان این نظام جدید کشورهایی مثل آلمان و ژاپن بودند که علیرغم بازنده بودن در جنگ تونستند از مواهب دسترسی آزاد به بازار و مواد اولیه بهره مند بشوند و رشد اقتصادی خیره کننده‌ای را تجربه کنند.
  و جالب است که آه و ناله ما از کودتای ۲۸ مرداد بسیار بلندتر است تا با خاک یکسان شدن ژاپن و آلمان توسط آمریکا که میشود دلیلش را در بهره مند شدن این دو کشور از نظام شکل گرفته در دوران بعد از جنگ دانست.
منظورم از این مقدمه این است که با وجود اینکه شخصیتی مانند ترامپ از اینکه امریکا برای تداوم این نظام پول کافی از ذینفعان نگرفته است شاکی است و هر روز تهدید به تغییر نظام بین الملل میکند اما همچنان حفظ این نظام برای قدرتهای بزرگ اولویت اول است . حتی کشوری مانند چین بدون استفاده از این نظام به هیچ وجه امکان رشد اقتصادی دو رقنی دراز مدت را نداشت.

در خصوص تنظیم روابط ایران با غرب و دیگر کشورها باید در نظر داشت که ایران بارها به طور رسمی نظام بین الملل حاکم و مناسبات کنونی از جمله ساختار شورای امنیت را نظام سلطه دانسته  و خواهان نابودی این نظام سلطه شده است. اینکه امریکا پلیس جهان تلقی بشه از سوی جمهوری اسلامی کاملا نفی شده. ساختار مالی و بانکی فعلی جهان را بخشی از نظام استکباری و تلاش برای سلطه بر جهان دانستند و نمونه های بسیار دیگر.

میشود گفت تنش در روابط ایران و بخش بزرگی از دنیا که  نظام کنونی را پذیرفته و در چارچوبهای این نظام فعالیت میکنه امری طبیعی است چرا که ایران خواستار تغییر بنیادین این نظام است.
پاسخ این سوال که چرا چین و روسیه هم در بزنگاههای مهم زیر پای ایران را خالی میکنند در درون همین رویکرد است چرا که چین و روسیه در جنگ با نظام بین الملل نیستند تمایل به حفظ اون دارند اما ایران رسما روابط درون این نظام را استکباری میدونه و خواهان نابودی این سیستمه.

تلاشهای رهبر چین در حفظ تجارت آزاد و مخالفت با دیدگاههای ترامپ جالب است که کار به جایی کشیده است که رهبر حزب کمونیست چین برای حفظ نظام بین الملل تلاش میکند چرا که منافع کشورش و دسترسی به بازار عظیم دیگر کشورها از جمله آمریکا برای چین اهمیت زیادی دارد.

به قول جواد ظریف ما این راه را انتخاب کردیم و باید تبعاتش را هم بپذیریم !

✅ @karkhone

| شریف‌الحسینی

اوایل دهه‌ی نود که پول نفت و بریزبپاش زیادتر بود کنگره‌ی جراحی اعصاب هم هرسال با حضور دکتر مجید سمیعی برگزار می‌شد. من هم به فراخور رشته‌ی تحصیلی‌ام سه سالی شرکت کردم، البته هربار کمرنگ‌تر از قبل (دو سالش مقاله داشتم).

یک سال کنگره توی مرکز همایش‌های برج میلاد برگزار شد به میزبانی شهرداری تهران. همان‌ زمان یک خیریه‌ای هم درست کردند با عضویت همسر شهردار وقت و چند نفر دیگر که پیگیر ساخت مرکز علوم اعصاب باشند کنار دریاچه‌ی چیتگر و البته پول قلنبه‌ای بدهند برای اعزام جراحان جوان ایرانی به هانوفر تا آنجا تجربه کسب کنند و یک مدرک PhD هم بگیرند.

سال بعد کنگره را بردند بیمارستان میلاد به میزبانی سازمان تامین اجتماعی. دکتر سمیعی هم به همراه رفقای غیرایرانی‌اش حضور فعالی به هم رساندند. یک روز وقتی پزشکان اعزامی به هانوفر، گزارشی از پروژه‌های تحقیقاتی‌شان ارائه دادند یک حس عجیبی سالن را فراگرفت، ترکیبی از حیرت و خشم و غم که این همه بروبیا برای چنین مطالعات معمولی و حتی نازلی؟ یکی از اساتید برجسته‌ی ایرانی تاب نیاورد و از استاد راهنمای بریتانیایی حاضر در پنل، علت را پرسید. او هم تلویحا اذعان کرد به ضعیف بودن سوال پژوهشی و لبخندزنان توجیه کم‌بنیه‌ای آورد. اما به یکباره این دکتر سمیعی بود که برافروخت و از جای خود در ردیف اول بلند شد و میکروفن بی‌سیم را برداشت و آمد جلوی همین استاد وطنی و با خشم زیاد حرف‌های تندی نثارش کرد به این مضمون که اساسا تو حق نداری در این چیزها تشکیک و دخالت کنی. جو جلسه بدجوری سنگین شد. شب در اختتامیه وقتی دیدم سمیعی و رفقا آن جلو کنار رئیس وقت تامین اجتماعی لم داده‌اند و دارند برای اجرای متفاوت ژاله صادقیان با شمایلی متفاوت از چهره‌ی تلویزیونی‌اش و چهچه سینا سرلک دست می‌زنند، از سالن رفتم بیرون. شام هم یکجوری مفصل بود که بی‌اغراق تا آن زمان این مقدار تنوع دسر و غذا را یکجا ندیده بودم. و بالاخره تلخکامی‌ام وقتی کامل شد که آمدم سمت پارکینگ روباز بیمارستان و دیدم کلی خانواده از همراهان بیماران شهرستانی، همان اطراف یا چادر زده‌اند یا زیراندازی انداخته‌اند و وسط ام‌القرای تاریک اتراق کرده‌اند، همان‌ها که حقوق‌شان را نگرفته باید حق بیمه‌شان را بدهند تا بشود تابلوفرش‌های ابریشمی اهدایی به مجیدز فرندز و عکس‌های یادگاری سعید مرتضوی کنار هرکدام.

سال بعد باز هم مقاله داشتم. اما این‌بار طبق برنامه فقط برای همان نیم‌ساعت ارائه‌ام رفتم. کجا؟ هتل اسپیناس پالاس سعادت‌آباد که دورتادورش پر بود از الگانس‌های یگان ویژه‌ی ناجا، انگار رئیس‌جمهورِ ابرقدرتی جایی آمده، داخل هم که کمافی‌السابق وفور نعمت.
و دیگر نرفتم.

پ.ن: بعدها از آن خیریه که اسمش یک ربطی به امام رضا داشت خیلی حرف‌وحدیث درآمد. پروژه‌ی ساخت ساختمان مغزی‌شکل مرکز اعصاب بالای اتوبان همت هم همچنان دوسه‌روزی فعال می‌شود و دوسه‌سالی می‌خوابد تا بگردند دنبال کارفرما و پیمانکار و البته منابع مالی جدید برای ادامه. دکتر سمیعیِ پابه‌سن‌گذاشته اما کم‌پیداتر شده، کسی که غیر از جراحی مغز، در مدیریت و ارتباطات و سیاست‌ورزی و اجرای صحنه‌‌ای و ... هم تبحر بالایی داشت.

✅ @karkhone

هفت باور نادرست درباره بازار آزاد

| سنفورد ایکدا
/ سینا قنبری

1. در نظام اقتصادی دادوستد آزادانه «باید گرگ باشی؛ یا دیگری را می‌خوری یا دیگری تو را می‌خورد». به عبارت دیگر، حرف این است که بازار آزاد افراد را تشویق می‌کند تا با وجدان راحت تقلب کنند و از یکدیگر بدزدند!؟

حقیقت این است که بازار آزاد در یک چارچوب مشخص از قواعد عمل می‌کند. برخی از این قواعد صریح و صوری و مدوّن هستند، مانند قراردادها یا حقوق مالکیت، و برخی دیگر غیررسمی و ضمنی و نامدوّن—مانند قوانین صداقت، معامله بمثل و رقابت سالم. هیچ مدافع نظام دادوستد آزادانه‌ای را نمی‌یابید که بگوید که هیچ یک از این دو نوع قواعد برای برقراری و حفظِ نظم اجتماعی الزامی نیست و اِعمال مؤثر این قواعد (توسط دولت یا حکم‌رانیِ خصوصی) برای دادوستدهای مسالمت‌آمیز ضروی نیست.

2. دادوستد آزادانه باعث برآمدن انحصار می‌شود!؟

البته در فرآیند رقابتی در بازار ممکن است گاه یک ‌صنعتِ تک‌بنگاه (تک فروشنده ی انحصاری یک محصول) سربرآورد. معمولاً این موارد زیاد پابرجا نمی‌مانند، ولی اگر هم بمانند این مسأله لزوماً بد نیست. در اقتصاد رقابتی صنعتِ تک‌بنگاه به دو دلیل سربرمی‌آورد: الف) یک بنگاه رقبا به واسطه‌ی کارآمدی بیشتر‌ش یا به علتِ ارائه‌ی محصول بهتر رقبا را از بازار کنار می‌زند؛ یا ب) یک کارآفرین برای نخستین بار محصول جدیدی را به بازار عرضه می‌کند در هر کدام از این موارد، اگر صنعتِ تک‌بنگاه پابرجا بماند بدین معناست که بنگاهِ ارائه‌دهنده‌ی آن محصول کارآمدتر و نوآورانه‌تر از رقبایش عمل کرده است.

زمانی که دولت از محل مالیات‌ها به بنگاهی کمک مالی برساند، یا بنگاهی را در مقابلِ رقابت رقبا محافظت کند، البته کارآمدی و نوآوری ضربه می‌خورد. ولی مسلماً این کار در اقتصاد آزادِ غیردستوری اتفاق نمی‌افتد. مداخله‌ی پارتی‌بازانه‌یِ دولتی بازار آزاد نیست

3. بازار آزاد نوآوری را خفه می‌کند. [اما آیا می‌کند؟]

برخی می‌گویند که یک شرکت بزرگ نوآوری‌ها را از رقبای احتمالی می‌خرد تا سهم بازارش را حفظ کند. ولی به عنوان یک اصل، در بازارِ رقابتی دغدغه‌ی اولیه‌ی یک بنگاه سهم از بازار نیست، بلکه سوددهی است. اگر یک نوآوری سودده باشد دلیلی ندارد کسی آن را به بازار عرضه نکند. ممکن است شرکت الف اختراع جدیدی را از شرکت ب بخرد به این دلیل که جایگاه بهتری برای بازاریابی آن دارد؛ ولی بعد بر او معلوم شود که آن نوآوری سوددهی خوبی ندارد، و از عرضه‌‌ی آن به بازار پرهیز کند. [اما این به معنای این نیست که بنگاهِ خریدارِ نوآوری آن را از رقیب‌اش خریده به این قصد که تنها رقیب‌اش را از آن محروم کند و این‌گونه فقط سهم خود را در بازار حفظ کند.] اگر آن بنگاه به اقتضای شرایط چنین کند، با این کار به خفه کردنِ نوآوری برنخاسته، بلکه با این کار تنها از زیانی جلوگیری کرده است. هیچ تیم فوتبالی یک بازیکن را از تیم دیگر نمی‌خرد تا او را نیمکت‌نشین‌ کند، بلکه می‌خرد تا به بازی‌اش بگیرد و پیروزی‌های بیشتری حاصل کند. اما اگر بعد از خریداری و انتقال بازیکن، حسب شرایطی تیم خریدار تصمیم به نیمکت‌نشین کردن آن بازیکن بگیرد، برای این نبوده که فقط تیم فروشنده را از آن بازیکن محروم کند. بلکه احتمالاً به این دلیل بوده آن بازیکن—به هر علتی—بعد از انتقال به تیم جدید نمی‌توانسته بازی خوبی در تیم جدید عرضه کند.

4. باور نادرست دیگر این است که هر چیز که در نظام دادوستد آزاد اتفاق بیفتد مورد تأیید هواخوانِ این نظام است. [واقعاً این‌گونه است؟]

من پیشتر هم گفته‌ام که یک جامعه‌ی آزاد در حضور مدارای رادیکال و نقّادی رادیکال است که شکوفا می‌شود. یکی از جلوه‌های نقادیْ رقابتِ آزاد بین کالاها و خدمات در بازار است. اگر چیزی را دوست دارید آن را می‌خرید و اگر دوست ندارید نمی‌خرید. [این‌گونه با خریدن یا نخریدن دارید نقادی می‌کنید.] ولی یک جامعه‌ی آزاد مدارا نیز می‌کند: «پا روی دم دیگران نگذار!» من نمی‌خواهم پسرم متامفتامین مصرف کند، ولی مایل ام اجازه فروش آزادش را بدهم و با فروش آزادش مدارا کنم. یکی از ریسک‌هایی که در یک جامعه‌ی آزاد می‌پذیریم این است که به خودمان و به دیگران اجازه‌ی اشتباه کردن می‌دهیم. چرا؟ شاید چون هیچ‌وقت نمی‌توانیم یقین داشته باشیم که کدام کار اشتباه است و کدام نیست. در یک جامعه‌ی آزاد، حتی اگر درباره‌ی چیزی حس اطمینان کنیم، باز از به خدمت گرفتن بازوی دولت برای تحمیل باورهای خود بر دیگران حذر می‌کنیم. درست است که درباره‌ی اصول مالکیت شخصی و عدم ‌تعرضِ فیزیکی کوتاه نمی‌آییم، ولی با بقیه‌ی چیزهایی که با آن موافق نیستیم مدارا می‌کنیم (و در عوض، به‌طور صلح‌آمیز آن‌ها را به نقد می‌کشیم.

ادامه مطلب

✅ @karkhone

‍ تنش در بلوک بریکس

| اکونومیست
/ مسعود یوسف‌حصیرچین


درست مانند آی‌پاد و مای‌اسپیس، بلوک بریکس هم محصول خوش‌بینی خوش‌خیم دهۀ 2000 است، در سال 2001، بریک را دربارۀ پتانسیل اقتصادی برزیل، روسیه، هند و چین ساخت. این گروه چهارتایی با این ایده تأسیس شد و نخستین جلسۀ سرانش را در سال 2009 برگزار کرد. سال بعد، آفریقای جنوبی هم دعوت شد. بعضی تحلیلگران می‌ترسیدند که شاید به زودی بریکس رقیب جی 7 شود اما خیلی زود طب گروه‌سازی از بین رفت. اقتصادهای غیرآسیایی بریکس در دهۀ 2010 دچار رکود شدند. این بلوک در جلسات سران بیانیه‌های مخدوشی دربارۀ غرب فریبکار صادر می‌کرد – که غرب فریبکار هم نسبت به آنان بی‌اعتنا بود. چنین به نظر می‌رسید که بریکس مرده است.
و با این حال بریکس نمرده است. در 22 اوت، پانزدهمین نشست سران بریکس در جوهانسبورگ، از شهرهای مهم آفریقای جنوبی افتتاح می‌شود – برنامه‌ای که برای بسیاری از رأی دهندگان نامطمئن ژئوپلتیک مهم است. سیریل رامافوسا، رئیس‌جمهور آفریقای جنوبی، میزبان رهبرانی از جمله نارندرا مودیِ هند، لوییز ایناسیو لولا دا سیلوا برزیل (که به لولا شناخته می‌شود) و شی جین‌پینگ چین خواهد بود. ولادیمیر پوتین شخصاً در آنجا حضور نخواهد داشت. اگر در این جلسه شرکت می‌کرد، آن وقت آفریقای جنوبی در مقام یکی از اعضای دیوان کیفری بین المللی، مجبور خواهد بود بر اساس حکم بازداشتی که این دیوان در ماه مارس برای رئیس‌جمهور روسیه صادر کند عمل کند. و این کار شاید سرخوشی مهمانی را خراب کند.
این جلسه تأکید خواهد کرد که چگونه این بلوک در اثر حملۀ روسیه به اوکراین و افزایش تنش میان غرب و چین جان تازه‌ای گرفته است. اعضای بریکس به رهبری چین گسترش و تعمیق روابط این بلوک را بررسی خواهند کرد. بعضی قدرت‌های متوسط این گروه را وسیله‌ای در راستای منافع‌شان می‌دانند. به گفتۀ این بلوک، بیش از 40 کشور یا درخواست عضویت دادند یا علاقه‌شان به این عضویت را بیان کرده‌اند.
یک «بریکس بزرگ» غرب را به چالش خواهد کشید. اما تهدیدی مرگبار نخواهد بود. تلاش‌های چین برای گسترش این بلوک نشان دهندۀ تنش‌ها و تضادهایش است. روسیۀ تضعیف شده هم همراهش است اما برزیل، هند و آفریقای جنوبی نسبت به آن مشکوکند. بریکس بسیار ناهمگون‌تر از جی 7 است. اعضایش از لحاظ سیاسی، اقتصادی و نظامی متفاوتند؛ گسترش بریکس این گروه رنگارنگ را رنگارنگ‌تر خواهد کرد. به این معنی خواهد بود که اگرچه بریکس می‌تواند نظم بین المللی تحت رهبری غرب را با صدای بلندتری نقد کند، برای ارائۀ گزینۀ جایگزین با مشکلات حتی بزرگ‌تری مواجه خواهند بود.
پس چه چیزی بریکس را کنار هم نگه می‌دارد؟ مانند جی 7، این گروه هیچ منشور یا معیار عضویت رسمی‌ای ندارد. ملات کنار هم نگه دارنده‌اش روابط شخصی هم نیست. در ماه ژوئن، در یک دیدار وزرای امور خارجه در کِیپ تاون، نوعی تمرین برای برنامۀ اصلی، خبرنگارتان وارد رستوران میزبان ناهار آنها شد. سالاد پاستا تنها منظرۀ غم‌انگیز مهمانی نبود. هیئت‌ها کنار هم نبودند: چینی‌ها در جلسات زیادی مشغول بودند، هیئت آفریقای جنوبی زیادی به هم ریخته بود و برزیلی‌ها دیر رسیدند. در بیرون رستوران، سابرحمانیان جایشانکار، وزیر امور خارجۀ هند، با مسئولانش جلسه داشت. در داخل رستوران، سرگی لاوروف، همتای روسش، بی‌صدا یک گیلاس شراب سفید را خورد.
گشتن در اتاق
برکیس به این دلیل دوام می‌آورد که این باشگاه چندین کارکرد دارد. یکی‌شان فراهم کردن سکویی است که اعضا از طریق آن بتوانند، معمولاً به صورت موجه، رفتار نهادهایی مانند بانک جهانی، صندوق بین المللی پول و شورای امنیت سازمان ملل متحد در به حاشیه راندن کشورهای «جنوب جهانی» را نقد کنند؛ عبارتی رایج که برای کشورهای در حال توسعه به کار می‌رود. در کِیپ تاون، آقای جایشانکار از «تمرکز» قدرت اقتصادی جهانی گفت که «کشورهای بسیار زیادی را در مشت کشورهای بسیار اندکی رها می‌کند.» به طرز عجیبی، با افزایش سهم بریکس از تولید ناخالص داخلی، از 8 درصد در سال 2001 تا 26 درصد در امروز، چنین سخنانی بیشتر مطرح می‌شوند. طی همین دورۀ زمانی، سهم جی 7 از 65 درصد به 43 درصد کاهش یافته است.
دوستانه بودن بریکس هم منشأ منزلت است، به ویژه برای اعضایی که با مشکلاتی مواجه‌اند. به صورت متوسط، رشد سالانۀ تولید ناخالص داخلی برزیل، روسیه و آفریقای جنوبی از سال 2013 به این سو کمتر از یک درصد بوده است (در برابر حدود 6 درصد چین و هند). هر تحلیلگر سرمایه‌گذاری که این کشورها را به عنوان بازارهای نویدبخش در حال ظهور انتخاب کند، مورد تمسخر قرار خواهد گرفت.

ادامه مطلب

✅ @karkhone

چه چشمت گشت از او بینا و شد سرمست آن صهبا
قدم نه در ره عشاق تا جان جهان بینی

درگذشت حاج محسن شکروی، از برگزیدگان جشنواره کارآفرینی امین‌الضرب و بنیانگذار صنایع غذایی شکلّی را به جامعه تولید و صنعت ایران تسلیت عرض می‌نماییم.

✅ @karkhone

‍ حاج محسن شکروی کارآفرین صاحب‌نام در حوزه صنایع غذایی و بنیانگذار مجموعه صنعتی «شَکِلّی» درگذشت. این کارآفرین یکی از 10 فعال اقتصادی برگزیده بود که به پاس بیش از نیم قرن تلاش در عرصه تولید در هفتمین جشنواره کارآفرینی امین‌الضرب لوح و نشان امین‌الضرب را دریافت کرد.

عمر کسب‌وکار خاندان شکروی به حدود 150 سال می‌رسد. این مجموعه‌ تولیدی که به صورت سنتی در حوزه لبنیات فعال بود، با ورود حاج محسن به یک گروه صنعتی و تولیدی مدرن حوزه لبنی و صنایع غذایی تبدیل شد و اشتغال بسیار بالایی ایجاد کرد.

محسن شکوری با این که تنها ۱۸ سال سن داشت به کمک برادر بزرگ خود، نوآوری‌های بسیاری را در زمینه‌ فروش ماست، کره و عسل به عمل آورد و توانست مشتریان بسیاری را جذب و محصولات متنوعی تولید کند. براساس اطلاعات موجود، در سال ۱۳۲۸ شمسی بود که شعبه تهران برند شکلّی با هدف توزیع و فروش محصولات ماست، کره، عسل و خامه تاسیس شد. این برند در ادامه با تلاش و فعالیت خود توانست در سال ۱۳۴۶ شمسی، بسته‌بندی کره به صورت مکانیزه را در شعبه تهران خود شروع کند.

در ادامه، محسن شکروی در سال ۱۳۵۴ شمسی، کارخانه مجهز خود را در جاده مخصوص کرج احداث کرد و برند فعلی مواد غذایی شکلّی در بیستم شهریور ماه سال ۱۳۵۶ به طور رسمی آغاز به کار کرد. او در سال ۱۳۷۱ برای گسترش حوزه پخش و افزایش تولید خود، شرکت صفاپخش را نیز راه‌اندازی کرد.

خاندان شکروی در هفتمین دوره همایش اعطای تندیس و نشان امین‌الضرب نیز به عنوان یکی از فعالان کارآفرین بخش خصوصی و صاحبان یک برند خوشنام صنایع غذایی مورد تجلیل قرار گرفتند.

محمدتقی شکروی فرزند حاج‌محسن شکروی که به جای او برای دریافت لوح و نشان امین‌الضرب به روی سن رفته بود، درباره مشی انسان‌دوستانه محسن شکروی، بنیانگذار شرکت شکلی سخن گفت و عنوان کرد که او حتی اجازه تضعیف رقبای خود در بازار را نمی‌داد و طی دوره‌ای، با کمک به تامین مواد اولیه شرکت رقیب، از خروج محصولات رقیب از بازار جلوگیری کرد.
یادش گرامی باد.

✅ @karkhone

چرا نظامی نشدم؟

نظامیان، به مرور قدرتِ فکر کردن را از دست می دهند و در غیاب ارتباطِ موثر با نخبگانِ جامعه، گرفتارِ راهکارهایِ غیرواقع بینانه می شوند.
دیروز، دوستی قدیمی را دیدم که سالها در ارتشِ ایدئولوژیک (سپاه) مسوولیت های بزرگی در تامین غذا و لباس بر عهده داشت. رییس و عضو هیات مدیره چند شرکتِ «نظامیِ غیرنظامی» بود.
اطلاعات بسیار خوب و به روز، از بازارهای پاکستان و ترکیه و عراق داشت. بعد از بازنشستگیِ زودهنگام، پرهیزی از بیانِ نگاهِ انتقادی به مدیریت کلانِ کشور نداشت.
در حالِ قدم زدن در پارکِ چیتگر بودیم که ناگهان، نظریهٔ عجیبش را مطرح کرد:
به جای درختانِ غیرمثمر در این پارک، باید آن را قطعات یکی دو هکتاری کنیم و به جوانان بدهیم تا کشاورزی کنند. با علوفه ای که از همینجا به دست می آید، می شود کشور را از واردات گوشت خودکفا کنیم!
حرفهایش من را یادِ نظراتِ برخی مسوولانِ سازمان برنامهٔ دوران پهلوی انداخت که به شاه بابت بودجهٔ ۷۰۰ میلیون دلاری ایجادِ پارکِ چیتگر، انتقاد کرده بودند. البته نظرِ آنها این بود که اعتراض های جامعه، ناشی از نابرابری اقتصادی است و بهتر است این پول، به جایِ ساخت چیتگر، صرفِ آن چیزی شود که امروزه، محرومیت زدایی نامیده می شود.
بحثِ من با دوستِ قدیمی ام بالا گرفت که مگر تفاوتِ مصرفِ آب در مرتع و جنگلِ درختانِ ریزبرگ را نمی دانی؟ مگر تاثیرِ درختانِ همیشه سبز بر کاهش آلاینده های هوا مهم نیست؟ مگر همهٔ استعدادهای تولیدِ غذایِ دام‌ در بقیه کشور به اشباع رسیده که سراغِ قلع و قمعِ درختان چیتگر برویم؟ مگر اصلی ترین تهدیدِ ایمنی غذایی در ایرانِ امروز، گوشتِ قرمز است؟ مگر باید در عصرِ جهانی شدنِ اقتصاد، هنوز گرفتار هژمونیِ واژهٔ «خودکفایی» باشیم؟ مگر باید در تنظیمِ بازار، همیشه اقتصادِ روستاییان را به نفعِ رفاه شهرنشینان سرکوب کنیم؟
ایشان اما همچنان بر نظریه خود پافشاری کرد و گفت من با همین چیتگر، گوشت قرمز کل ایران را تامین می کنم.
گفتم کل مساحت چیتگر ۲۵۰ هکتار است. در خوشبینانه ترین حالت، ۸۰ تن ذرت علوفه ای از هر هکتار به دست می آید. یعنی ۲۰ هزار تن. اگر بالاترین ضریب تبدیل خوراک به گوشت یعنی ۵.۶ درصد هم باشد، سالیانه ۴۲ گرم گوشت به ازای هر ایرانی تولید می شود. یعنی برای همین ۶ کیلوگرم مصرف سرانه، دست کم به تخریب ۱۴۲ پارکِ چیتگر نیاز داریم.
دوستم در نهایت، پاسخی قاطع به من داد. گفت ایرادِ تو این است که همه چیز را با عدد و رقم حساب می کنی.
بله، ایرادِ من این است که همه چیز را با عدد و رقم حساب می کنم. ولی ایرادِ نظام حکمرانی و منتقدانی که در دلِ خودش پرورش می دهد،  این است که به کلی با عدد و رقم قهر کرده و به دنبالِ «ریاضیاتِ جهادی» هستند.

✅ @karkhone

بازارها و سازمان‌ها

هربرت سایمن، نوبلیست دگراندیش اقتصادی، در مقاله‌ی معروفی می‌گوید که اگر یک موجود مریخی با تلسکوپ پیشرفته‌اش به مناسبات اقتصادی انسان‌ها نگاه کند، شگفت‌زده می‌شود که چرا آدم‌ها به اقتصادشان "اقتصاد بازار" می‌گویند، در حالی که این «سازمان‌ها» (و نه «بازارها») هستند که عمده‌ی فعالیت‌های اقتصادی‌شان را هماهنگ می‌کند. او می‌گوید که تلسکوپ این مریخی، سازمان‌های اقتصادی (شرکت‌های تجاری) را مناطق بزرگ سبزرنگی نمایش می‌دهد که توسط تعدادی خطوط قرمزرگ (که نمود مکانیسم بازارند) به یکدیگر متصل شده‌اند. به همین خاطر، عنوان اقتصاد سازمان‌محور بیشتر برازنده‌ی این سیستم است تا اقتصاد بازارمحور؛ از نگاه مریخی در یک اقتصاد بازاری سازمان‌ها صرفا یک سری نقاط اتصال سبزرنگند که توسط شبکه‌ی گسترده‌ای از خطوط قرمزرنگ (بازار) به یکدیگر متصل شده‌اند.

به طور مشابه، نوبلیست دیگری به نام رونالد کوز نیز معتقد بود که «مکانیسم سازمان» ماهیت متفاوتی نسبت به «مکانیسم بازار» دارد. بازارها سازوکار 'نامتمرکز' تصمیم‌گیری و تخصیص منابع توسط میلیون‌ها میلیون انسانند؛ در حالی که سازمان‌ها بر مبنای 'برنامه‌ریزی وسیع مرکزی' هدایت می‌شوند و منابع را تخصیص می‌دهند. از آن مهم‌تر، کوز معتقد بود که 'مبادلات بازاری' هزینه‌های هنگفتی (نظیر هزینه‌های مالی و زمانی جستجوی طرف مبادله، مذاکره و چانه‌زنی، تضمین اجرای قرارداد و..) به طرفین مبادله تحمیل می‌کند که هزینه‌ی مبادله نام دارد و این هزینه‌ها کارآیی مکانیسم بازار را کاهش می‌دهد. در نتیجه، انسان‌ها خیلی اوقات ترجیح می‌دهند که برای برآورده‌سازی اهداف و نیازهایشان، به جای استفاده از مکانیسم پرهزینه‌ی بازار و مبادله، دور یکدیگر جمع شوند و 'سازمان' (یا 'بنگاه') تشکیل دهند و از این طریق همکاری بلندمدت با یکدیگر داشته باشند.

در این زمینه، سرنوشت ابرشرکت خرده‌فروش Sears، مرز میان «بازار» و «سازمان» را برایمان روشن می‌کند. در سال ۲۰۰۴، مدیر نامدار کسب‌وکاری به نام 'ادی لمپرت' در راُس شرکت قرار می‌گیرد تا سیرز را از رکود خارج کند. این شخص که عمیقاً به مکانیسم بازار و 'آین رند' (نویسنده معروف لیبرتارین) باور داشت، تمرکززدایی گسترده‌ای در سازمان بزرگ سیرز کلید می‌زند، سازمان را به ۴۰ واحد مجزّا تقسیم می‌کند و آنان را به رقابت با یکدیگر وا می‌دارد. لمپرت یک مکانیسم بازار داخلی در سیرز به راه انداخت که در آن هر کدام از واحدها هیئت مدیره‌ی خودشان را داشتند و تنها هدفشان بیشینه‌سازی سود واحدشان - ولو به قیمت زیان سایر واحدها و کل شرکت - شده بود.

از آن زمان مبادلات پولی جای همکاری میان واحدها را گرفت و بدین ترتیب فلسفه‌ی وجودی 'سازمان' که با همکاری معنا می‌یابد در سیرز متلاشی شد. رقابت عرصه را بر همکاری تنگ کرد، معضلات سیرز دوچندان شد و سرمایه‌گذاری‌اش به شدت کاهش یافت. این تجربه نشان می‌دهد که مکانیسم 'سازمان' به مثابه‌ی نیروی پیشران کاپیتالیسم مدرن فلسفه‌ی متفاوتی از مکانیسم بازار دارد. بخاطر داشته باشیم که مشابه اقتصادهای متمرکز سوسیالیسیتی، یک سازمان بزرگ و متمرکز اقتصادی نیز می‌تواند دچار 'معضلات اطلاعاتی' شود. برای مثال، اگر سازمان‌ها از حدی بزرگ‌تر شوند، مدیریتشان دشوار و پیچیده می‌شود و به دنبالش جریان رفت‌وبرگشت اطلاعات اقتصادی میان واحدهای مختلفشان به اختلال کشیده شود و در نهایت به عملکرد شرکت لطمه می‌زند (موسوم به اتلاف ناشی از مقیاس). سازمان‌های بسیار بزرگ ناچارند که در قابلیت‌های مدیریتی و سازمانی‌شان سرمایه‌گذاری کنند تا اختلال‌های اطلاعاتی را به حداقل رسانند.

بر این اساس، «برنامه‌ریزی کلان‌مقیاس مرکزی» یک خصلت انکارناپذیر و تفکیک‌ناپذیر کاپیتالیسم مدرن به شمار می‌رود. اگر برنامه‌ریزی مرکزی دولت‌ها را هم در کنار برنامه‌ریزی سازمان‌های تولیدی در تحلیلمان لحاظ کنیم، در می‌یابیم که اقتصادهای به‌اصطلاح 'بازاری' بسیار برنامه‌ریزی‌شده‌تر از چیزی است که تصور می‌کنیم. حال، نکاتی که در اهمیت سازمان و برنامه‌ریزی سازمان‌یافته‌ی مرکزی اشاره شد دلالت‌های سیاستی نیز برای کشورهای در حال توسعه به همراه دارد. دست‌اندازهایی که سرعت توسعه‌ی اقتصادی در این کشورها را کم می‌کند بیش از آنکه به نبود بازار و مبادلات بازاری ارتباط پیدا کند، به کمبود سازمان و سازماندهی پیشرفته‌ی تولیدی بر می‌گردد که در ادامه به آن می‌پردازیم...

✅ @karkhone

طی ۵۰ سال اخیر، ما ایرانیان بیش از آنچه تولید کرده باشیم، مصرف کرده‌ایم. نفت علت ایجاد این نامعادله بود.

مکانیسم آن هم به صورت زیر بود:
دولت پول فروش نفت را به بانک مرکزی می‌داد و در ازای آن ریال می‌گرفت و آن را به نسبتی که خود صلاح می‌دانست بین گروه‌های مختلف تقسیم می‌کرد. این فرآیند هر سال موجب گسترش و افزایش پایه پولی می‌شد که نتیجه آن تورم بود. نرخ دلار هم می‌باید متناسب با تورم افزایش می‌یافت اما دولت مانع می‌شد که منبع آن هم وجود حجم بزرگی از دلار نفتی بود. در ادبیات اقتصادی به این پدیده سرکوب ارزی می‌گویند که متروک‌ترین روش برای کنترل تورم است. نتیجه سرکوب ارزی در کنار تورم داخلی که موجب می‌شد دستمزد نیروی انسانی به اندازه تورم رشد کند اما دلار کمتر از تورم رشد یابد، توان خرید بالا و مصنوعی درآمد ما ایرانیان بود. نتیجه آنکه، ما قادر بودیم کالاهایی را مصرف کنیم که اگر نبود این سیاست سرکوب ارزی، امکان آن برایمان میسر نمی‌شد.
حالا تقریبا یک دهه است که این معادله به دلیل کاهش فروش نفت ناشی از سیاست‌های خارجی جمهوری اسلامی و تنش هسته‌ای، به یک نامعادله بدل شده است. برای تبدیل مجدد آن به یک معادله دو راه بیشتر وجود ندارد؛
- بازگشت مجدد درآمدهای نفتی که مستلزم رفع تنش بین‌المللی است که افق روشنی برای آن وجود ندارد چرا که این تغییر رویه تبعاتی برای جمهوری اسلامی در پی دارد که تنها به مناقشه هسته‌ای محدود نخواهد شد ضمن آنکه جمهوری اسلامی ناچار خواهد بود در سایر موارد هم تجدیدنظر کند.
- کاهش سطح مصرف و رساندن آن به سطحی که با تولید بدون نفت، متعادل شود.

مشاهده آثار وقوع هر دو مورد بالا یا ترکیبی از آنها در اقتصاد نیازمند زمان است چرا که اصلاحات اقتصادی با تاخیر آثارش را نشان می‌دهد ضمن آنکه هزینه زیادی هم به مردم و هم به هر دولتی وارد خواهد کرد که وارد چنین گودی شود. همزمان، اجرایی شدن این دو، نیازمند سطحی از اعتماد به دولت و وفاق ملی است که به ویژه در دهه از دست رفته ۹۰ به کمترین میزان تاریخی خود سقوط کرده است.
زمامداران ایران در چهار دهه گذشته آنقدر وعده داده‌اند و آنقدر خلف وعده کرده‌اند که دیگر کمتر کسی پیدا می‌شود که حاضر باشد حتی وقتش را برای شنیدن آنها تلف کند!
مردم می‌بینند که حاکمیت نه تنها هیچ گامی در مسیر اصلاح رویه‌ها و رویکردهای خود برنمی‌دارد که هر بار که کشور به نقطه بحرانی می‌رسد، اشتباهات گذشته آن هم به شکل مخرب‌تر تکرار می‌شوند، مطالباتشان نادیده گرفته شده و هر روز بر طول و عرض معضلات آنها نیز افزوده می‌گردد.
این وضعیت ما را در یک نقطه تقابل قرار داده است: تقابل بقا!
هر دو سمت ماجرا به ویژه در چند سال گذشته در حال جدال برای بقا هستند. مردم دیگر نه تنها امیدی به بازپس‌گیری و بقای رفاه از دست رفته خود ندارند، با جدال عمیق‌تر و حادتر زیستن در فلاکت گسترش‌یابنده که هیچ کورسویی از بهبود هم در آن دیده نمی‌شود نیز دست به گریبانند. ضمن آنکه حاکمیت نه تنها هیچ حرکتی از خود برای افق‌گشایی نشان نمی‌دهد که فساد فزاینده در تار و پود سیستم، امکان هر حرکت و ایجاد افق در ذهن مردم را هم از او ستانده است.
در این وضعیت، هر حرکتی از سوی طرفین که حامل نشانی از پذیرش مطالبات طرف مقابل باشد، علامت ضعف و عقب‌نشینی را به دیگری مخابره می‌کند که می‌تواند دومینووار سایر عرصه‌ها را هم به تصرف طرف پیروز درآورد!
این ممکن است که حاکمیت با افزایش دوز سرکوب، مطالبات مردم را برای مدتی به عقب براند اما این سرکوب با توجه به عدم خواست و توان حاکمیت برای اصلاح رویه‌ها، در مراحل بعد می‌تواند شدت و عمق اعتراضات را گسترده‌تر کند که به ویژه تجربه ۶ سال اخیر مصداقی است بر این ادعا!

✅ @karkhone

رونالدو در تهران و درس ها و عبرت های آن

| صلاح الدین خدیو

رونالدو در تهران حضور یافت، نه در ترکیب یک تیم اروپایی، بلکه در قالب تیم النصر عربستان.
کشوری که تا همین اواخر به عنوان محافظەکارترین کشور مسلمان و اصلی ترین مدافع راست کیشی دینی شناخته می شد.
عزم بن سلمان برای بنای اقتصادی بدون نفت و فوق پیشرفته و خلق هویتی ملی کە سهم مذهب در آن کمتر باشد، رونالدو را به ریاض آورده است.
" صلح  چینی " ایران و عربستان هم امکان حضور این ابرستاره را در تهران فراهم آورد و صحنەهای مهیج امروز را آفرید.
دویدن مردم مشتاق دنبال اتوبوس و فتح هتل اسپیناس، از معدود هتل های پنج ستارەی ساختە شدە در تهران پس از انقلاب از تصاویر ماندگاری هستند که حال و احوال این روزها را روایت می کنند.
هتل ها و تورنمنت های ورزشی از قضا نشانەهای رونق اقتصادیند و فقر در این حوزەها نمایانگر کسادی اقتصاد و انزوای جهانی آنست.

سولژنیتسین ناراضی معروف روس در اواسط دهەی هفتاد نامەای پیشگویانە به زمامداران شوروی با این مضمون نوشت.
...کمونیسم یک ایدئولوژی اروپایی است که در زادگاهش آن را جدی نگرفتند. اما اینک دو دهه است که ما با چینی ها بر سر حقانیت ایدئولوژیک و این که خلوص عقیده و راست کیشی کدام بیشتر است، درگیر یک رقابت مرگباریم.
وقتش رسیده این عطیه را به چینی ها پیش کش کنید و بگذارید چند صباحی هم آنها دلشان را خوش کنند و میهن مادر جهان سوسیالیسم شوند!
تا اینجا هم برای ما زیادی است، جای آن به توسعه کشور و رفاه مردم و آبادانی سیبری بپردازید...

رقابت ایران و عربستان بر سر رهبری جهان اسلام و نفوذ در خاورمیانه، یادآور منازعەی چین و روسیه بر سر ایدئولوژی و ژئوپولتیک در دهەهای پایانی قرن بیست است.
نسخەی اوریجینال اسلام سیاسی به مثابەی برساختەای مدرن در اصل یک ایدئولوژی مصری است که بعدها در ایران و عربستان صورت بندی های تازەای پیدا کرد.
مخاطب  سولژنیتسین مقامات شوروی بودند، اما شگفتا چینی هایی که روس ها را مرتد و خائن به آرمان کمونیسم می دانستند، ناگهان به خود آمده و پند او را آویزەی گوش نمودند.
داستان این بود که کمونیست های چینی از سال 1978 عملا ایدئولوژی را کنار نهادند و تمام وقت به اقتصاد پرداختند و از سرنوشت شوم شوروی در امان ماندند.

اکنون معلوم نیست کدام روشنفکر اصلاح طلب یا فن سالار خردمند زیر عبای بن سلمان رفته و مجابش کرده که رهبری جهان اسلام و پرچمداری اسلام سیاسی را به ایران بسپارد.
و بجای حمایت از جیش الاسلام در جنگ سوریه مشغول ساختن شهر نئوم و میزبانی از رونالدو و مسی و کریم بنزما گردد!
هر که بوده کار و کاسبی خوبی یاد ولیعهد جاه طلب و بلندپرواز داده است.
توسعەی اقتصادی به تنهایی نسخەی نجات بخش عربستان و احیاگر ساختار سیاسی غیردمکراتیک آن نیست.
اما مانند تجربەی شرق آسیا حتما از پس توسعه و افزایش ثروت عمومی، دمکراسی هم خواهد آمد.
مهم آنست که اکنون کشورهای حاشیەی جنوبی خلیج فارس به یک کانون مهم اقتصاد جهان و پیشانی خاورمیانەی جدید تبدیل شدەاند.
رونالدو، آرامکو، خطوط هوایی قطر و امارات، جاذبەهای سحرانگیز دوبی و ...از مظاهر این دنیای جدید هستند.
عرب هایی که زمانی با شعار "ثورة ثورة حتی النصر" در ما شور انقلاب و مبارزه بر می انگیختند، امروز " النصر " شان را با ستارەهای جهان فوتبال می آرایند و فتح و نصرتشان را در بانک داری و تجارت و خرید باشگاه ها و سوپرلیگ ها می یابند.


✅ @karkhone

‏زمانی که بایدن برای ریاست جمهوری نامزد شد، قول داد که عربستان سعودی را منزوی کند و پس از انتخاب شدن، آن را به یک "یتیم بین المللی" تبدیل کند. بایدن همچنین ماه گذشته وعده داد که حتی در صورت سفر به عربستان سعودی (به اتهام قتل روزنامه نگاران) با ولیعهد دیدار نخواهد کرد. اما بایدن، برای گدایی نفت نه تنها با ولیعهد دیدار کرد (همان مردی که به خاطر مرگ جمال خاشقجی، روزنامه‌نگار، به دادگاه کشانده بود، مشت زد. او به زودی با روشی که اقتصاد آن ها پیش می رود با پوتین برخورد خواهد کرد.) ، بلکه مانند یک دوست قدیمی گفت و گو کرد و خندید و اصلا به موضوع کشته شدن خبرنگار اشاره نکرد. وعده های بایدن بی ارزش است. حرف چپ ها بر اساس نیازشان تغییر می کند.

✅ @karkhone

«اپل» و «آمازون» در راه ایران

اخیرا تصاویری در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده است که نشان می‌دهد شرکت «vision os» یا همان اپل و شرکت «آمازون» در ایران چراغ خاموش برندشان ثبت شده است. تصاویری که ساختگی نیست و وقتی به سایت روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران سر می‌زنیم، با شماره ثبت موجود می‌توانیم سندیت آنها را اثبات کنیم.

ظاهر قضیه ثبت این علائم تجاری این‌گونه بوده که گویی قرار است این دو غول فناوری در ایران فعالیت رسمی خود را آغاز کنند، اما پشت پرده آن چیز دیگری است.

واقعیت این است که یک وکیل با اهداف بیزینسی شخصی اقدام به این کارکرده است؛ در واقع دریافت حق‌الوکاله دلاری برای ابطال علائم تجاری اپل و آمازون در ایران باعث شده است که همه تصور کنند اتفاقاتی در راه است؛ درحالی‌که جز یک حرکت فردی، تحول جدیدی در زمینه ورود این برندها رخ نداده است.

در مورد تقاضای اخیرالانتشار ثبت علامت تجاری «آمازون»، آنچه از آگهی روزنامه رسمی برمی‌آید این است که این علامت پیش‌تر در تاریخ1400.4.23 توسط شخص غیر ذی‌حقی ثبت‌شده است. حالا شرکت آمازون از طریق نماینده قانونی خود هم‌زمان با اظهارنامه تقاضای ثبت علامت تجاری خود به ثبت قبلی این علامت اعتراض کرده که مراتب رسیدگی خود را طبق قانون ثبت اختراعات، طی خواهد کرد.

در مورد تقاضای اخیرالانتشار ثبت علامت تجاری «اپل»، آنچه از آگهی روزنامه رسمی برمی‌آید این است که این اظهارنامه ثبت این علامت رأسا توسط شرکت اپل به عنوان مالک اصلی آمریکایی آن از طریق نماینده قانونی به‌عمل‌آمده است. بدیهی است اگرچه این ثبت علامت دلالت بر فعالیت عملی شرکت اپل در ایران نخواهد داشت؛ ولی نماینده قانونی این شرکت به نشانی مذکور در این آگهی در صورت داشتن اجازه از آن می‌تواند مانع استفاده غیرقانونی علامت تجاری «اپل» در ایران شود.

در واقع این دو شرکت با گرفتن وکیل قانونی در ایران به دنبال حفظ نشان تجاری خود هستند. آمازون به دنبال پس گرفتن نشان تجاری ثبت شده خود از شخص غیر ذی‌حق است. اپل نیز از طریق وکیل خود به دنبال برخورد با فروشگاه‌ها، شرکت‌ها یا مجموعه‌هایی است که به اسم این برند آمریکایی در ایران فعالیت غیرقانونی و بدون رعایت کپی‌رایت دارند، است.

✅ @karkhone

روی دیگر بنگاه‌داری بانکها

| علی سرزعیم

اخیرا با نصب یک دیوارنوشته در میدان ولیعصر، هجمه رسانه‌ای شدیدی علیه بنگاهداری و ملک‌داری بانکها مطرح شده و این فشارها تا حدی بالا گرفته که مقامات پولی و نمایندگان مجلس نیز با آن همسو شده‌اند. در این فضای یکسویه، شاید مناسب باشد موضوع از زاویه متفاوتی نیز نگریسته شود

ایده اصلی مخالفان بنگاهداری بانکها این است که آنها مثل جاروبرقی منابع جامعه را می‌بلعند و صرف توسعه بنگاههای خود میکنند. همچنین گفته میشود بانکها با خلق نقدینگی، تورم را به جامعه تحمیل میکنند و با منابعی که اینگونه خلق میکنند بنگاههایی میسازند که ارزش آنها سریعتر از تورم رشد میکند. بنابراین به هزینه جامعه منافعی را به جیب میزنند

اما باید موضوع را در یک چارچوب درستتر نگاه کرد. بانک یک بنگاه اقتصادی است که باید سودآور باشد. اگر قرار باشد فشارهای سیاسی موجب شود تا نرخ وام خیلی افزایش نیابد و وامهای معوق به بهانه‌های مختلف امهال شود، فعالیت اصلی بانکها که واسطه‌گری مالی است زیان‌ده میشود. در عمل هم فعالیت اصلی بانکها در اکثر بانکهای ایران زیان‌ده است و درآمدهای جانبی مثل کارمزد برخی خدمات در حدی نیست که بتواند این زیان را بپوشاند. آنچه در عمل موجب میشود زیان بانکها پوشانده شود یا از محل افزایش قیمت ارز است (برای بانکهایی که موقعیت ارزی باز مثبت دارند) یا از محل سود بنگاههای اقتصادی وابسته! اگر قرار باشد بانکها فعالیت اقتصادی غیرمرتبط نداشته باشند، عمده بانکهای کشور وارد زیان مستمر میشوند! آیا صلاح است با یک نظام بانکی ورشکسته روبه‌رو باشیم؟

شرط اصلی فاصله گرفتن بانکها از بنگاهداری اقتصادی آن است که تابوی افزایش نرخ بهره شکسته شود. فشار اجتماعی شدیدی روی بانک مرکزی بعنوان سیاستگذار و بانکها وجود دارد که نرخ بهره افزایش نیابد و پیوسته کمتر از تورم باشد؛ زیرا در این حالت وام‌گیرندگان نفع زیادی از شکاف بین نرخ تورم و نرخ بهره وامها میبرند و عملا بخشی از صاحبان صنایع ایران اینگونه ثروتمند شده‌اند! طبعا وقتی کسی مزه رانت را چشیده باشد، نمیتواند به سادگی از آن گذر کند و فشار شدیدی وارد میکند تا نرخ بهره مثل گذشته کمتر از تورم بماند. البته بازنده اصلی این وضعیت توده مردمی هستند که سپرده‌های خود را در حسابهای پس‌انداز بانکی میگذارند که سود کمتر از تورم میدهد. در این چارچوب یک بازتوزیع ثروت از سپرده‌گذاران به وام گیرندگان صورت میگیرد یعنی قدرت خرید از اکثریت فقیر یا طبقه متوسط به بخش برخوردارتر یا شرکتهای دولتی منتقل میشود

اگر نرخ بهره و سود بانکی بالاتر از تورم شود، آنگاه سپرده‌گذاری مدت‌دار بمعنای کاهش قدرت خرید نخواهدبود و وام‌گیری رانت تلقی نمیشود. در این حالت نیازی نیست تا سود بنگاههای اقتصادی جبران زیان عملیات اصلی بانک را بکند.
نکته دوم آن که در ترتیبات فعلی اکثر قوانین خصوصا موارد متاخر به نفع وام‌گیرندگان بدعهد است که در پرداخت به موقع بدهی خود کوتاهی کرده‌‌اند. اگرچه شوکهای بیرونی مثل تحریم بر این عامل موثر بوده، اما همگی وام‌گیرندگان بدعهد خود را قربانی معرفی میکنند و ترتیبات دولتی مثل ستاد تسهیل جانب آنها را میگیرد. در مراجع قضایی هم نوع نگاه به بانکها عموما منفی است و عمدتا جانب مشتریان حتی بدعهد گرفته میشود و چون تصور میکنند بانکها خیلی ثروتمند هستند، رسیدن یک ضرر به بانک را جدی تلقی نمیکنند. درنتیجه بانکها وقتی میبینند در بازپس گرفتن وامی که پرداخت کرده‌اند مشکل دارند، ترجیح میدهند وام را به بنگاههای خود بدهند که بازپس‌گیری مشکل نداشته باشد. بنابراین اگر میخواهیم بنگاهداری بانکها منتفی شود، باید رویه‌های برخورد با وامهای نکول‌شده اصلاح شود و اقسام ترتیبات امتیازآمیزی که برای بدعهدان ایجاد شده، تغییر کند

نکته آخر این که در بسیاری از بانکها آنچه نجات‌دهنده آنها بوده، املاک و داراییهای ملکی و بنگاههای اقتصادی آنها بوده. ناترازی شدیدی که ترازنامه بانکها وجود داشته، بدلیل نکول شدید اعتبارات بانکی بوده است. حال وقتی قیمت دارایی مثل مسکن افزایش می‌یابد، میتواند جبران‌کننده آن ناترازی باشد. یک لحظه فرض کنید که همه بانکها همه املاک و بنگاهها و حتی شعبه‌های خود را واگذار کنند و در شعبه‌های استیجاری مستقر شوند. سال بعد همه این بانکها به افلاس می‌افتند؛ زیرا ناترازی بانکها به یک بحران فوری تبدیل میشود. در آن وضعیت خیالی یا باید ثروت سهامداران بانکی را صفر کرد و حتی سپرده سپرده‌گذاران کلان را کاهش داد یا از دولت خواست که سرمایه جدید تزریق کند. آیا واقعا دولت در مقامی هست که بتواند به کل شبکه بانکی تزریق سرمایه کند؟

ادامه مطلب

✅ @karkhone

یک رفت و برگشت نیویورک: ششصد هزار دلار!

| محمدرضا اسلامی


این هفته یکبار دیگر (همچون هزاران ایرانی) مجبور شدم که از فرودگاه امام تهران حدود ۲ ساعت به طرف جنوب رفته، چند ساعت در فرودگاه دوبی معطل شده، و سپس مجدداً همان دو ساعت را از جنوب ایران به سمت شمال کشورمان پرواز کرده تا نهایتا امکان سفر به آمریکای شمالی میسر شود.

دلیل این چهار ساعت «پرواز بی دلیل» و همچنین آن چند ساعت «ترانزیت بی دلیل در دوبی» این است که هیچ پروازِ مستقیمی میان تهران و آمریکا نیست.

این بار هم بیشتر مسافرین پرواز را شهروندان هندی تشکیل می دادند. مهندسین و مدیران هندی که در شرکتهای فنآوری کار می کنند و برای سفر به سرزمین شان از فرودگاه دوبی استفاده می کنند. افرادی که قطعا «ترانزیت در تهران» می توانست امکان بهتری برای سفر آنها از هند به ایالات متحده باشد.

هواپیمای این پرواز، ایرباس آ-۳۸۰ است. هواپیمایی که رقیب بوئینگ ۷۴۷ محسوب می شود. هواپیمایی دو طبقه که ظرفیت ۶۱۵ صندلی مسافر را داراست(!) و می تواند بدون توقف از دوبی تا نیویورک را پرواز کند. همین هواپیما در مسیری طولانی تر می‌تواند فاصله دوبی به سانفرانسیسکو (یا لس آنجلس/سیاتل) را بدون وقفه پانزده ساعت روی هوا باشد.

پانزده ساعت پرواز از دوبی تا کالیفرنیا، سپس چند ساعت توقف بر روی زمین (برای کارهای سوختگیری/سوارشدن مسافرین جدید) و «مجددا پانزده ساعت روی هوا» برای بازگشت از کالیفرنیا به دوبی!

این سوال مطرح می شود که «یک پروازِ» اینگونه چقدر درآمد برای هواپیمایی امارات دارد؟

با فرض اینکه ۸۰درصد از صندلیهای پرواز ایرباس از دوبی به نیویورک فروخته شود (که البته در عموم موارد تمام صندلیها فروخته می شود)
و با فرض اینکه متوسط قیمت یک بلیط یکطرفه ۷۰۰ دلار باشد،
عملا یک پرواز دوبی به نیویورک بیش از ۳۰۰٫۰۰۰$ (سیصدهزار دلار) گردش مالی برای هواپیمایی امارات ایجاد می کند.

‌ یعنی‌ یک «رفت و برگشت» این هواپیما ۶۰۰٫۰۰۰$ (ششصد هزار دلار) گردش پول برای امارات.

حال اگر فرض کنیم این هواپیما در طول یک هفته فقط ۲ بار این مسیر را طی کند، یعنی «یک هواپیما» معادل ۱ میلیون و ۲۰۰هزار دلار گردش مالی برای هواپیمایی امارات ایجاد می کند.
بله! فقط یک هواپیما.
و فقط یک هفته!

بدیهی است که «گردش مالی» با «درآمد» (سودخالص) متفاوت است، اما همه مدیران و آشنایان به مفاهیم بازارهای مالی در دنیای مدرن می دانند که وجود «گردش مالی» شرط اولیه حیات یک بنگاه اقتصادی است.

در یادداشت قبل + ذکر شد که فرودگاه دوبی در سال گذشته ۶۶ میلیون نفر مسافر و ترانزیت هوایی داشته است.
وقتی فقط یک هواپیما در طول «یک هفته» بیش از یک میلیون ‌و ۲۰۰ هزار دلار گردش پول ایجاد می کند واضح است که چرا می گوئیم «فرودگاه از چاه نفت درآمدزا تر است».

این گزاش آسوشیتدپرس + توضیح می دهد که فرودگاه دوبی در سال گذشته ۲۹ میلیارد دلار گردش مالی داشته که منتهی به حدود ۳ میلیارد دلار سود خالص شده است.

همین اعداد و ارقام فوق را مشاورین اردوغان برایش فهرست کردند و همین نگاه باعث شد که ترکیه ظرف مدت چهار سال (2018 تا 2022) چنان پول پاشی هنگفتی در پروژه فرودگاه جدید استانبول کند، که این فرودگاه بتواند رقیب جدی فرودگاههای دوبی و قطر شود.

همزمان با استانبول قطریها هم بودجه هنگفتی صرف توسعه فرودگاه بن حمَد کردند چون باور داشتند که در دنیای مدرن توسعه فرودگاهی به اندازه توسعه میادین نفت و گاز مهم است (و شاید مهمتر!).

واضح است که دولت ایران و دولت آمریکا سالهاست که رابطه مستقیمی ندارند ولی سوالی که مطرح است اینکه آیا نمی توان از ظرفیت فرصت تجاری ترانزیت هوایی میان هند به آمریکا استفاده کرد؟
آیا نمی توان شرایطی را فراهم کرد که هزاران مدیر هندی که در آمریکای شمالی زندگی می کنند پولشان را به جیب اعراب (فرودگاههای قطر و دوبی) یا ترکیه (فرودگاه استانبول) نریزند؟
آیا هیچ راهی وجود نداشته و ندارد که امکان ترانزیت هوایی میان تهران و نیویورک (یا تهران و کالیفرنیا) برقرار شود؟

کشور قطر در سال ۱۹۷۱ تاسیس شده است. ایران ایر در سال ۱۹۷۴ (یعنی در زمان سه سالگی قطر!) هواپیمای بوئینگ ۷۴۷ سفارش داده و پرواز مستقیم به نیویورک برقرار کرده بود.
این پرواز بلندترین پرواز غیرتجاری بدون توقف در دنیا بود که تا آن زمان انجام می شد. اما حال شرایط ما در منطقه حکایت این بیت حافظ شده:

سخن درست بگویم، «نمی توانم دید»/
که مِیْ خورند حریفان و من نظاره کنم

کلام آخر اینکه به غیر از آن هزاران مدیر ارشد هندی در شرکتهای مایکروسافت، اوبر، آمازون، گوگل، فیس بوک...، هزاران ایرانیِ تحصیلکرده در برترین مراکز دانشگاهی/صنعتی آمریکا مشغول به کار هستند. چرا و به چه دلیل از چنین ظرفیتی چشم پوشی می کنیم؟

✅ @karkhone

در ستایش مدارس خصوصی

| سینا ملایری

۱.در زمانه‌ای که همه‌ی حرف‌ها از « سراب عدالت اجتماعی» است و همه، در پی ایجاد «عدالت آموزشی» هستند، نوشتن دفاعیه‌ای بلندبالا از مدارس خصوصی ممکن است تندروی باشد؛ اما زمانی یکی از دوستانم به من یاد داد که کسانی که تندروی نکنند «خیلی به دل بزرگان» نخواهند نشست. با اینکه با کلیت حرفش موافق نبودم، اما اینجا به حرفش گوش می‌دهم.

۲.مدت طولانی‌ای است که حرف، از «نابرابری آموزشی» است. برخی در پی ایجاد برابری در آموزشند، یعنی همه یک نوع آموزش یکسان و طبیعتاً دولتی ببینند (که طبیعتاً وعده‌ی نوع خوبش را می‌دهند). در این راستا، کسانی که از قضا کم هم نیستند، کمر به نابودی سیستم خصوصی در آموزش و پرورش زده‌اند.

همیشه وقتی بحث «نئولیبرالیسم» داغ می‌شود، حرفی که شدیداً تکرار می‌شود این است که «شما نئولیبرال‌ها آموزش و درمان را خصوصی کرده‌اید» و این را به عنوان یک مشکل اساسی قلمداد می‌کنند. این جانوران حیرت‌انگیزِ آکادمیا، در پی تئوریزه کردن دخالت دولت در این دو حوزه‌اند، و این که باید حتما این دو حوزه «دولتی» شوند، تا «عدالت آموزشی» برقرار شود.

در این نوشتار، استدلال می‌کنم چرا وضعیت فعلی آموزش، بسیار بهتر از یک وضعیت کاملا «دولتی» است؛ و چرا باید خصوصی‌سازی از این هم پیشتر برود.

۳.نیاز به قلم‌فرسایی نیست، اگر گذرتان، یا گذر فرزندتان، یا یکی از فرزندان خویشانتان به مدرسه یا دانشگاه افتاده باشد، حتماً با سیل درس‌های بی‌بُنیه‌ی ابلهانه‌ای روبه‌رو شده‌اید که ابداً در یک سیستم «خصوصی» جایی ندارند: از »«آمادگی دفاعی» و «تفکر و سبک‌زندگی» گرفته، تا واحدهای «سرودهای انقلابی» و «فلسفه‌ی تربیت در اسلام» و «اندیشه‌ی اسلامی» و «وصایای امام». در کدام سیستم خصوصی، این حجم هدررفت منابع رخ می‌دهد؟ توجه داشته باشید که برای هر کدام از کتاب‌های آمادگی دفاعی، سالانه حجم عظیمی کاغذ یارانه‌ای مصرف می‌شود. تعداد زیادی معلم این ساعت‌ها را برمی‌دارند و بابت ارائه‌ی «هیچ»، حقوق می‌گیرند. وقت میلیون‌ها دانش‌آموز تلف می‌شود. این در دانشگاه هم هست، دروسی که واحد‌های زیادی دارند و وقت عظیمی از دانشجو تلف می‌کنند، وقتی که می‌توانست برای هر دانشجو، استفاده‌ی بهینه‌تری به ارمغان بیاورد. اساتیدی این درس‌ها را درس می‌دهند و برای درس دادن «هیچ»، حقوق می‌گیرندو پول عظیمی صرف تهیه‌ی کاغذ برای این دروس و چاپ کتاب‌هایشان می‌شود، و مبلغ عظیم‌تری هم از دانشجو بابت خریدش «تلف» می‌شود. پولی که، اگر درآمد مستقیم من و شما نباشد، پول نفت و مالیات من و شماست. اتلاف گسترده‌ی منابع در یک سیستم آموزشی دولتی، به قدر کافی دلیل بزرگی هست.

۴.دلیل دیگر، «گسترش ایدئولوژی دولتی» است. هر دولتی که آموزش را دولتی کند، می‌تواند انحصار بهره‌مندی از تاثیر بر اذهان یادگیرندگان را برعهده بگیرد.‌این مسئله، علی‌الخصوص در مدارس حادتر از دانشگاه‌هاست: دانش‌آموزان در پذیرش هرچه که به آنها گفته می‌شود، آسیب‌پذیرترند. این می‌تواند ابزار گسترش هر ایدئولوژی‌ای باشد: از ایدئولوژی‌های مارکسیستی-لنینیستی در آموزش چین و کره‌ی شمالی، تا «چپ فرهنگی و فساد LGBT» در مدارس ایالات متحده و عقاید ایدئولوژیک اسلامی در ایران. بی‌گمان هدف ثبت‌نام بسیاری از دانش‌آموزان در مدارس خصوصی در ایران، فرار از سرود‌های انقلابی و فوق برنامه‌‌هاست. کسانی که از اخراج برخی اساتید دانشگاه و جایگزینیشان با برخی استاد بی‌سواد دیگر دفاع می‌کنند، نباید این موضوع را هنگام دفاع از «آموزش دولتی» از یاد ببرند.

۵.افزایش فساد سیستماتیک در مدارس یکی دیکر از دلایل مهم دفاع از خصوصی شدن آموزش است. تا به حال تجربه‌ی آسیب جنسی در مدارس را داشته‌اید؟ نزدیکانتان چطور؟ بین دوستانتان تعریف‌هایی از فساد جنسی برخی معاونان و مدیران را شنیده‌اید که گاهی ممکن است با خنده این داستان‌ها را تعریف کنند؟ تا به حال چندبار شنیده‌اید کارمند دولت اخراج شود؟

این یکی از ویژگی‌های سیستم‌های بروکراتیک دولتی است که کارمندان آن، تقریباً ابدی‌اند و تا وقتی صندلی هست، رویش نشسته‌اند و بعضاً با بازنشستگی هم فارغ نمی‌شوند. این سیستم در آ.پ بسیار بدتر برقرار است. آ.پ گاهی از خلع مدیر معمولی یک مدرسه از سمتش ناتوان است. اگر با آ.پ از نزدیک برخورد داشته باشید، حجم ناتوانی‌اش را به چشم دیده‌اید: سیستمی بی‌اندازه فاسد، بزرگ و ناکارآمد، که ناکارآمد بودنش، برای همه‌ی ایران تقریبا از اوضح واضحات است. جمله‌ای بین کارمندان آ.پ ایران، که یکی از آنها صاحب این قلم نیز هست، وجود دارد که از قضا، دلایل عینی گسترده‌ای برایش هست: «در آ.پ، با فساد اخلاقی کاری ندارن. فقط مالی». آن هم، مالی نه به این دلیل که «دست پاک»ند، که به این دلیل که «سفره» کوچک است، و باید در انحصار عده‌ای قلیل باشد.

ادامه مطلب

✅ @karkhone

در مذهبِ ما باده حلال است ولیکن
بی‌روی تو ای سرو گل‌اندام حرام است

با احترام و تأسف عمیق، درگذشت شادروان آقای اکبر شانه زن (بنیانگذار شرکت ایران شکلات با برند چیچک) را به خانواده صنعت تسلیت عرض می‌نماییم.

این افتخار و موفقیت‌هایی که آقای شانه زن به ارمغان آوردند، نشان از تلاش‌ها و استعداد بی‌پایان ایشان دارد. ارثی که همیشه در خاطرات مان خواهد ماند.

✅ @karkhone

🍁🍁🍁تخفیف ویژه پاییز🍁🍁🍁

✨ طراحی و برنامه نویسی انواع وب سایت و اپلیکیشن موبایل با استفاده از جدیدترین تکنولوژی های روز دنیا ✨


🎁 طراحی سایت فروشگاهی
🎁 طراحی سایت شرکتی
🎁 طراحی سایت خدماتی
🎁 طراحی سایت گردشگری
🎁 طراحی سایت پزشکی
🎁 طراحی سایت خبری
🎁 طراحی سایت دولتی
🎁 طراحی انواع اپلیکیشن موبایل (اندروید و آیفون)
🎁 طراحی اتوماسیون داخلی شرکت ها
🎁 طراحی باشگاه مشتریان اختصاصی
🎁 طراحی سیستم حسابداری اختصاصی
🎁 طراحی انواع ربات خزنده وب (Scraping)

✨و هر نوع خدمات برنامه نویسی که مورد نظر شما باشد!✨


راه های ارتباطی با ما جهت ثبت سفارش و دریافت مشاوره رایگان:

09106727900
alireza.abrishambaf@gmail.com
info@ideapractical.ir

🍁🍁🍁تخفیف ویژه پاییز🍁🍁🍁