Karkhoone | کارخانه | کارخونه
7.29K subscribers
4.04K photos
472 videos
81 files
1.42K links
کارآفرینی به روایتی دیگر...


وبسایت:
Karkhoone.com

توییتر:
twitter.com/karkhoone

📌گروه تبلیغاتی عدد:
@ADD_ADDS

دالان ارتباطی:
@channel_kar
Download Telegram
دو کلمه حرف حساب " با دادستان کل کشور درباره "سوفاف"

| محمد مهاجری

خدا رحمت کند مرحوم کیومرث صابری (گل‌آقا) را. اصطلاحی داشت به نام سوفاف. این کلمه تعبیر عامیانه است از واژه «سوپاپ» که وسیله‌ای است در قابلمه‌های زودپز.

سوپاپ یا به قول گل‌آقا «سوفاف»، کارکردش این است که بخشی از بخار متراکم در ظرف را تخلیه کند و اجازه ندهد منفجر شود.

چند سالی است جامعه ما به دیگ زودپز تبدیل شده و بخار داخل آن متراکم شده است. به گمان من، فضای مجازی نقش همان سوفاف را بازی می‌کند و بزرگ‌ترین خدمت را به سیاسیون و همچنین نیروهای انتظامی و امنیتی کرده و نگذاشته است به انفجارهای بزرگ تبدیل شود.

ممکن است بگویید: «اما همین فضای مجازی که قرار است سوفاف باشد، اکثرا تولید بخار می‌کند و برای نمونه وقایع سال‌های 96 و 98 را مثال بزنید.» حرف کاملا درستی است؛ اما چرا این‌طور شده است؟ عرض می‌کنم.

شما اگر هنگامی که سوپاپ با فشار در حال تخلیه بخار است، دست‌تان را به آن نزدیک کنید دچار سوختگی شدید می‌شوید؛ یعنی همین سوپاپی که فلسفه وجودی‌اش جلوگیری از آسیب است، خودش آسیب‌زا می‌شود. خب، چه باید کرد؟ راهش این است که به این بخار پرفشار نزدیک نشوید. اتفاقا راه سلامت این است که از آن فاصله بگیرید و اجازه دهید با سرعت بیشتری تخلیه شود. در وقایع 96 و 98 اگر سوفاف را درست تنظیم می‌کردیم اتفاقات، راحت‌تر و کم‌هزینه‌تر مدیریت می‌شد.

حتی اگر نتوانید شعله اجاق را کم کنید، باز هم از خطر فوری انفجار گریخته‌اید و زمان منفجر شدن را به تأخیر انداخته‌اید.

روشی که بعضی برای این کار توصیه می‌کنند این است که اصلا برای این قابلمه از اول سوفاف نگذاریم. احتیاجی نیست توضیح بدهم چه اتفاقی می‌افتد. برخی دیگر هم می‌گویند هنگام جوشیدن قابلمه، سوپاپ را بپرانیم. باز هم نتیجه روشن است.

روش خردمندانه آن است که چون به دلایل اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی نمی‌توانیم شعله اجاق را کم کنیم، سوفاف‌هایی با میزان خروجی متناسب و کافی تدارک ببینیم. ایجاد این سوفاف‌ها، برای مدیران کشور این فرصت را به وجود می‌آورد تا در بازه زمانی بیشتری به فکر حل مشکلات باشند و پیش از آن‌که همه چیز از دست برود، تدبیر کنند.

کلاب‌هاوس یکی از همین سوفاف‌هاست. فضایی است برای حرف زدن و بیان نظر. از میان آن‌هایی که در کلاب‌هاوس هستند عده‌ای رگ‌های گردن‌شان برآمده می‌شود. جمعی دیگر سعی می‌کنند منطقی‌تر رفتار کنند. تضارب افکاری که پیش می‌آید، اگر درجه حرارتش بالا برود از طریق سوفاف تخلیه می‌شود.

حالا اگر مسئولان مملکت در رده‌های مختلف، در همین فضا حاضر شوند و به پرسش‌های ولو تند، ولو مطرح‌شده از سوی اپوزیسیون خارج‌نشین، ولو بدگو و تند و هیستریک پاسخ دهند، به جامعه آرامش می‌دهند.

منکر این نیستم که ممکن است عده‌ای برخوردهای زشت و حتی همراه با توهین و فحاشی داشته باشند، اما یقینا در فضای گفت‌وگو چنین اقداماتی خیلی زود فروکش می‌کند؛ یعنی حاضران در نشست کلاب‌هاوس آن را تخطئه می‌کنند. نتیجه‌اش این می‌شود که آدم‌های عصبانی، یا مجبور به عزلت و گوشه‌نشینی می‌شوند، یا به گفتمان آرام و منطقی تن می‌دهند. هریک از این دو نتیجه، مطلوب است.

مشخصا از حضرت آقای منتظری، دادستان محترم کل کشور، تقاضا می‌کنم یک شب، و فقط یک شب، در یکی از نشست‌های کلاب‌هاوس که می‌تواند از طرف دوستان خودشان تدارک شود (و این دوستان بحمدالله در کلاب‌هاوس کم هم نیستد) حضور یابند.

در پایان آن جلسه مطمئنم به این نتیجه خواهند رسید که یکی از مصداق‌های بیان رهبر معظم انقلاب درباره «ول کردن فضای مجازی» حضور نیافتن امثال خود ایشان است.

وقتی فضای مجازی را ول می‌کنید آنجا خالی نمی‌ماند. دیگرانی آن را پر می‌کنند که اخم بر چهره دادستان محترم می‌نشانند.

اگر کرسی‌های آزاداندیشی را که سال‌ها پیش رهبر انقلاب بر آن تاکید داشتند، جدی می‌گرفتیم و با مصلحت‌اندیشی‌های نابجا پشت گوش نمی‌انداختیم، الآن در فضای مجازی و از جمله کلاب‌هاوس، با سرمایه‌های بزرگ حضور می‌داشتیم.

برای جبران، امروز خیلی دیر است اما فردا و پس‌فردا خیلی دیرتر.

"دوکلمه حرف حساب" نام ستونی بود در روزنامه اطلاعات و احتمالا در مجله "گل آقا" که زنده یاد کیومرث صابری آن را می نوشت.


✅ @karkhone
اشتغال‌زایی به روش هفت تپه!

| فرزین رحیمی زنوز


سی چهل سال پیش، از میلتون فریدمن، اقتصاددان فقید آمریکایی دعوت کردن که بازدیدی از کشور کمونیستی چین داشته باشه و ببینن این لیبرال جهان‌خوار که انقدر هم ادعای سوادش می‌شه، چه راهکارهایی برای بن‌بست‌های اقتصادی و تورم کشورشون داره.

در خلال این سفر، فریدمن رو می‎برن بالا سر یه پروژهٔ حفر کانال و کلی بهش پز می‌دن که ببین ما چه کارای خفنی بلدیم.
فریدمن یه نگاه به داخل کانال می‌ندازه و می‌بینه صدها کارگر چینی با بیل و کلنگ دارن زمین رو می‌کنن.

میلتون تعجب می‌کنه و می‌پرسه مگه شما تو کشورتون بیل مکانیکی و لودر ندارید!
چینیا یه پوزخند بهش می‌زنن که بندهٔ خدا، فکر کردی فقط خودت اقتصاد بلدی!
ما داریم در خلال حفر کانال، اشتغال‌زایی می‌کنیم.

فریدمن که همین جوری داشت به سواد اقتصادیش افزوده می‌شد پرسید:
خوب چرا به اینا بیل دادید؟ به هر کدوم یه قاشق بدید با اون زمین رو بکنن.
این جوری اشتغال برای افراد بیشتری ایجاد می‌شه!


حالا همین قصه با یه کم بالا پائین تو سرزمین اهورایی خودمون داره اتفاق می‌‌اُفته.

تو یه جایی به اسم هفت تپه،
دو هزار نفر نی‌بُر با قمه نی می‌برن!
یعنی تقریباً به همون شیوه‌ای که برده‌های آفریقایی سیصد سال پیش تو جزایر کارائیب رو مزارع نی شکر کار می‌کردن.

حالا سؤالی که پیش میاد اینه که مگه نی شکر هفت تپه، با اون همه عظمتش، چند دستگاه هاروستر نداره تا هم کار آسون‌تر و سریع‌تر انجام شه، هم کارفرما ناچار نباشه به دو هزار نفر حقوق بده؟

جالبه بدونید خیلی از مزارع نی شکر کشور هاروستر دارن و هفت تپه از معدود جاهاییه که تو این وسعت، نی رو به شیوه سنتی می‌برن.

طبق شواهد موجود، در ایام دولتی بودن این شرکت، کسی دنبال خرید ماشین‌آلات جدید نبود. در نتیجه، از جیب ملت، به دو هزار نفر حقوق می‌دادن.

می‌شه گفت یجورایی بهمون رحم کردن!

چون امکان داشت قمه رو ازشون بگیرن و به جاش کارد میوه‌خوری بهشون بدن و در عضو دویست هزار نفر رو استخدام کنن!

از وقتی هم که شرکت به بخش خصوصی واگذار شد، بخاطر همهٔ گرفتاری‌هایی مالی و حقوقی و ...، فقط چند تا از این دستگاه‌ها رو طی این چند سال تونستن خریداری کنن.

واضحه که هر چه زمین کشاورزی، متناسب‌تر با این ماشین‌آلات زیر کشت بره، نیاز به کارگر نی‌بُر هم کمتر می‌شه...

حالا یه بار دیگه به دعوای هفت تپه، فراتر از بحث خصوصی‌سازی-دولتی‌سازی شرکت نگاه کنید:

چه این شرکت خصوصی باشه چه دولتی، لازمه که ماشین‌آلات جای نی‌بُرها رو بگیرن. در نتیجه از هزینه‌های کارفرما، کاسته می‌شه و می‌تونه شکر رو با قیمت کمتری عرضه کنه و خیرش به هشتاد میلیون نفر برسه. این هشتاد میلون نفر هم احتمالاً با بقیه پولشون میرن چیپس و کچاپ می‌خرن و به رونق کسب‌و‌کار در سایر زمینه‌ها کمک می‌کنن.

خلاصه...
همون‌طوری که مافیای صنعت خودرو، از طریق محدودیت واردات خوردو، حق انتخاب هشتاد میلیون نفر رو زیر پا گذاشته، دست‌کم دو هزار کارگر شریف بخش نی‌بُری هفت تپه هم با قمه‌های تیزشون به یکی از موانع کاهش قیمت شکر تو بازار تبدیل شدن.

نتیجه...
حداقل مزیت خصوصی‌سازی اینه که چه خرج نوسازی تجهیزات و چه حقوق پرسنل بی‌کفایت از جیب من و شما پرداخت نمی‌شه.

✅ @karkhone
دلایل اصلی شکست تاجران به روایت عسگراولادی

اسدالله عسگراولادی در يكي از گفت و گوهايش دلايل اصلي شكست تجار را اين گونه بيان كرده است:

همانطور که ریسک یک دوره ای منفعت دارد قطعا دوره ای هم نابودی دارد. چه کسی در تجارت شکست می خورد؟ فردی که طمع کرد. طمع، بزرگترین آفت تجارت است.

دومین آفت تجارت هم این است که مال مردم را برای خود بدانید. شما می روید صد میلیون تومان یا یک میلیارد تومان از یک بانک وام می گیرید و با آن شروع به کار کردن می کنید. خیال می کنید این پول برای خودتان است.

ساعت که تیک تیک می کند شما برای آن پول بهره بدهید. یعنی یک شریک بیخودی برای خودتان درست کرده اید. هر چه در می آورید باید نصف آن را به بانک پرداخت کنید.

این موضوع سبب می شود در یک فرصت هایی فرد ثروتمند شود اما چون طمع می کند و ریسک می کند دوباره نابود می شود.

افرادی که اینگونه وارد تجارت می شوند همینگونه هم می روند. چه کسی را مشاهده کردید که اینگونه وارد شده باشد و پنجاه سال در عرصه تجارت مانده باشد.

✅ @karkhone
روز كارگر تمام شد ؛
اما خودمانيم، چه به روز كارگران آورديم؟!

| قاسم خرمي

از روز 11 ارديبهشت 1358 كه حدود دو و نيم ماه از پيروزي انقلاب اسلامي سپري شده بود، شروع كنيم. التهابات سياسي ناشي از تغيير رژيم، مسلما بر روي فضاي توليدي تاثير گذاشته بود اما هنوز دودكش كارخانه ها، دود مي كرد، كارگران مشغول به كار بودند و كارفرمايان با همان لباس هاي اتوكشيده، همچنان وارد فضاي كارخانه ها مي شدند و به رتق و فتق امور مي پرداختند.

انقلاب سياسي بدون تير خلاص به اقتصاد ملي، پيش مي رفت كه ناگهان گروههاي سياسي چپ ماركسيستي و اسلامي، با سبيل هاي پهن و ريش هاي دراز و پرچم هاي سرخ و سياه، جلوي درب كارخانه ها ظاهر شدند. يكي فرياد زد «براي اين چريكهاي خسته، صندلي بياوريد» !

چريك هاي قهرمان، شروع كردند به روخواني انشاهايي كه در دبيرستان نوشته و در زندان تمرين كرده بودند. ماحصل حرف آنها اين بود كه اين دستمزدها، اين نوع بيمه ها، اين شيوه بازنشستگي، اين سرويس هاي حمل و نقل، اين سود و سهام انقلاب به اصطلاح سفيد، اين ورزشگاهها و خانه هاي سازماني كوچك و در مجموع اين زندگي كه شما داريد، شايسته طبقه كارگر ايران نيست! شما توسط بورژوازي وابسته، استثمار شده ايد! « كارگران ايران متحد شويد!»

از فرداي آن روز، ديگر دست و دل كارگران صنعتي به كار نمي رفت. احساس خسران تاريخي به سراغشان آمده بود. تازه داشت يادشان مي آمد كه كارل ماركس گفته بود: در يك نظام سوسياليستي بايد « صبح ها كار كرد، بعد از ظهرها به ماهيگيري رفت و شب ها ويلون نواخت». خلاصه از آن روز به بعد، همه چيزشان، زشت و ناموزون مي نمود؛ خانه هاي سازماني كوچكتر و شكم صاحب كارخانه بزرگتر از هميشه به نظر مي رسيد.

كارگران ناراضي از اول خرداد 58 براي تغيير زندگي اي كه در شانشان نبود، دست به كار شدند. در گوشه و كنار كشور، شورش ها و اعتصابات كارگري آغاز شد. به محض اينكه ماشين صاحب كارخانه وارد شد، درب ورودي را بستند و زنگ دادگاه خودسرانه را نواختند. خلاصه كار به جايي رسيد كه هيچ كارفرمايي از ترس جان، جرات ورود به كارخانه اش را نداشت.

كارخانه ها بلاصاحب ماندند و شوراهاي كارگري تشكيل شد تا امور بر زمين مانده را، تمشيت كنند. زمزمه هايي از واگذاري مالكيت كارخانه ها به كارگران شنيده مي شد كه بسيار اغوا كننده بود؛ يك شبه مي شد بدون طي طريقي، از كارگري به كارفرمايي رسيد! واي خداي من! چه لقمه چربي!

در و ديوار كارخانه ها پرشد از شعارها و تصاويري كه ضد مالكان اصلي كارخانه ها و در حمايت از شوراهاي كارگري بود. اما مشكل كوچكي بروز كرده بود.؛ به همان ميزان كه شعارها رساتر مي شد، ميزان توليد و بهره وري كاهش مي يافت. «بورژواها» رفته بودند اما از حقوق آخر ماه «پرولتاريا» خبري نبود. كار به دولتي سازي كارخانه هاي خصوصي رسيد

در تير ماه 1358 قانون مصادره كارخانه هاي بزرگ خصوصي آغاز شد. با آغاز جنگ و تحريم و در چرخه اي از فساد و ناكارآمدي، كارخانه هاي مصادره شده نيز با افت توليد و تعطيلي تدريجي و بيكاري نيروي كار مواجه شدند.

از آغاز دهه 70 شمسي سياست خصوصي سازي كارخانه هاي نيمه تعطيل دولتي و بحث تعديل نيروي مازاد، مطرح شد. پرولتارياي انقلابي جا خورد! سر و صدايي بالاگرفت و وزارت كار و خانه كارگر، قانوني را در حمايت از كارگران نوشتند و تصويب كردند كه در هيچ جاي دنيا سابقه نداشت.كارفرمايان واقعي از خريد كارخانه هاي داراي چالش كارگري عقب نشستند و راه براي سرمايه داران رانتي و دلال بازشد. در غياب توليد، دارايي كارخانه ها فروخته و پرداخت حقوق كارگران به تعويق افتاد و دوباره بحران ها و شورش هاي كارگري آغاز شد.

كارگران معترض به دنبال سناريوي نوستالوژيك سال 58 رفتند كه ديدند «اين تو بميري از آن تو بميري ها نيست»!. آنهايي كه روزگاري كارفرماي طاغوتي را از سقف كارخانه آويزان مي كردند اكنون با كوچكترين حركتي در مقابل كارفرمايان جديدِ (عمدتا آقازاده و شبهه امنيتي) به عنوان نيروي مخرب و عامل بيگانه، مورد تعقيب قرار مي گرفتند.

امروز 42 سال بعد از 11 ارديبهشت سال 58، بحث نزاع كارگر و كارفرما تقريبا به حاشيه رفته و هر دو مالباخته و ناراضي اند!. كارگران ماندند و «قانون كار»، اما نه كاري مانده و نه كارفرمايي! مسئول اين وضع كيست؟ حالا هيچ كس! چندسالي همه كاسه كوزه ها را بر سرخصوصي سازي و تعديل اقتصادي و نئوليبراليسم شكستند و امروز هم عامل بيچارگي كارگران و بي كاري نيروي كار، تحريم ها و نفوذي ها و دشمنان بي شمار داخلي و خارجي معرفي مي شوند!

آيا كارگران، قربانيان دست و پابسته اين وضع حادث شده بودند؟ از حيث همنوايي پوپوليستي مي توان گفت بله! اما در عالم واقع، خير! طبقه كارگر ايران هم در آنچه به روزشان آمده است، كم تقصير نبوده اند.


✅ @karkhone
برای اولین بار در تاریخ عربستان سعودی؛ عرضه اوراق قرضه توسط مرکز ملی مدیریت قرض به یورو

در چارچوب برنامه های چشم انداز سعودی 2030 و برنامه توازن مالی، مرکز ملی مدیریت قرض روز چهارشنبه 24 فوریه، اوراق قرضه به واحد یورو را در راستای برنامه اوراق بهادار دولت عربستان سعودی عرضه کرده، و در پایان همان روز فروش اوراق را به پایان رساند.

عرضه این اوراق در نوع خود تاریخی و بی سابقه است، چرا که مرکز برای اولین بار وارد بازار اروپا شده و اوراق خود را به واحد پول یورو با نرخ بهره منفی عرضه کرده است.

عربستان سعودی به این ترتیب اولین دولت منطقه خلیج فارس است که اوراق قرضه خود را به واحد یورو در سال 2019 عرضه می کند.
تقاضای بالا برای این اوراق نشان می دهد پادشاهی عربستان سعودی توان ورود به بازارهای مختلف را بدون تاثیر آن بر نرخ وامها در دراز مدت دارد، و این اقدام می تواند به تنوع منابع درآمد و ایجاد روابط مالی استراتژیک کمک کند.

وزیر دارایی سعودی: عرضه اوراق قرضه با نرخ بهره منفی در بزرگترین حجم خارج از کشورهای عضو اتحادیه اروپا نشان دهنده توانایی اقتصادی و مالی عربستان سعودی است

مرکز ملی مدیریت قرض عربستان سعودی اعلام کرد پذیره نویسی برای خرید اوراق قرضه بر واحد یورو در چارچوب برنامه بین المللی عربستان سعودی برای صدور اوراق قرضه را به پایان رسانده، و مجموع درخواستها برای خرید اوراق به بیش از 5 میلیارد یورو رسیده که 3 برابر حجم اوراق صادره است.

به این مناسبت محمد الجدعان، وزیر دارایی عربستان سعودی اظهار داشت: عرضه اوراق قرضه به واحد یورو در چارچوب تلاشهای مرکز ملی مدیریت قرض برای تامین نیازهای سرمایه ای عربستان سعودی بر اساس اهداف سیاسی و اقتصادی و استراتژیک مربوط به قروض صورت گرفته است.

وی اشاره کرد که مرکز از فرصت ورود به بازار اروپا استفاده کرده و اوراق قرضه را با نرخ بهره منفی ارائه نموده، که بزرگترین عرضه اوراق به یورو از سوی کشورهای خارج از اتحادیه اروپا به شمار می رود، و تقاضای بالا برای خرید اوراق نشان دهنده توانایی عربستان سعودی برای حضور در بازارهای مالی جهان و ایجاد روابط استراتژیک با سرمایه گذاران و کشورهای جهان است.
✅ @karkhone
Karkhoone | کارخانه | کارخونه
اقتصاد مأموریت‌محور (بخش اول) ماریانا مازوکاتو، مشاور اقتصادی کمیسیون اروپا، و نویسنده‌ی کتاب مشهور دولت نوآفرین، ایده‌ی تحول‌آفرین دیگری را در کتاب جدیدش «اقتصاد مأموریت‌محور» (Mission Economy) مطرح ‌کرده و خوانندگان را به بازاندیشی درباره‌ی بازیگران فرآیند…
اقتصاد مأموریت‌محور (بخش دوم)


سازمان ناسا قراردادهای مختلفی با شرکت‌های خصوصی و مراکز پژوهشگر غیرانتفاعی منعقد می‌کرد تا تجهیزات فضاپیمای آپولو را تأمین کند. از دل این همکاری عمومی - خصوصی، تکنولوژی‌هایی پدید آمدند که شتاب‌دهنده‌ی نوآفرینی در سایر بخش‌های اقتصاد شدند. یکی از مهم‌ترین پیمانکاران ناسا، پژوهشگاه غیرانتفاعی دریپر بود. این پژوهشگاه بعد از آنکه سخت‌افزار مورد نیاز آپولو (نخستین رایانه‌ی کوچک سیلیکونی) را پدید آورد، به سراغ توسعه‌ی نرم‌افزار پرواز آپولو رفت. تلاش‌های این پژوهشگاه دانشی را پدید آورد که بعدها به مهندسی نرم‌افزار معروف شد.

پروژه‌ی آپولو نقش بنیادینی در توسعه‌ی تکنولوژی تحول‌بخش نرم‌افزار دارد. سازمان ناسا همچنین قراردادی ۱۵.۵ میلیون دلاری با شرکت موتورولا بست تا تکنولوژی‌های ارتباطی مورد نیازش را تولید کند. از دل این همکاری نوآوری‌هایی پدید آمدند که زیربنای تجهیزات ارتباطات دور-بُرد شرکت موتورولا قرار گرفتند؛ تجهیزاتی که تا به امروز سهم مهمی از تولیدات موتورولا را تشکیل می‌دهند.

پروژه‌ی آپولو تنها به واسطه‌ی فرآیند آزمون و خطا به موفقیت رسید. نخستین گامی که سازمان ناسا در راه ارسال انسان به سوی ماه برداشت با شکست مواجه شد. فضاپیمای Apollo 1 همراه با فضانوردانی که درونش بودند در آتش سوختند. اما ناسا ناامید و دلسرد نشد، خطاهایش را اصلاح کرد و با اهتمامی مضاعف در راه اهدافش قدم برداشت. فرآیند آزمون و خطای ناسا به نوآوری‌های بیشتر و بهتری انجامید. پس از حادثه‌ی Apollo 1، ناسا به دنبال تولید مواد اولیه‌ای بود که فضانوردان را از گرمای بی‌اندازه محافظت کند و در برابر آتش‌گرفتگی و ذوب‌شدگی مقاوم باشد. در نتیجه‌ی آن، مواد اولیه‌ای پدید آمدند که امروزه در لباس آتش‌نشانان به کار برده می‌شود و آنان را ایمن نگه می‌دارد.

به عقیده‌ی نویسنده‌ی اقتصاد مأموریت‌محور، همکاری‌های هدفمند ناسا با کسب‌وکارهای خصوصی موج گسترده‌ای از نوآوری‌های فناورانه در عرصه‌ی خوراک و تغذیه، داروسازی، زیست‌شناسی، الکترونیک، زمین‌شناسی و ... را پدید آورد. در دهه‌ی ۹۰ میلادی، آزمایشگاه پیش‌رانش جت در سازمان ناسا، پژوهش و توسعه‌ی دوربین‌های کوچکی را برای فضاپیماهای ناسا کلید زد، که هم‌اکنون در گوشی‌های همراه ما جای گرفته‌اند.

فوم‌های هوشمند، تکنولوژی سی تی اسکن، سیستم تصفیه‌ی آب، پتوهای نجات (که انسان را در برابر سرما یا گرمای شدید حفظ می‌کند)، گرماسنج گوش و جاروبرقی بدون سیم، مواردی از سرریزهای فناورانه‌ای (Spillovers) هستند که پروژه‌های فضایی ناسا به ارمغان آورده‌اند. جاروبرقی‌های بدون سیم محصول همکاری ناسا با شرکت Black & Decker بود. ناسا نیازمند دستگاه کم‌حجمی بود تا فضانوردان به وسیله‌ی آن نمونه‌هایی را از سطح ماه گردآوری کنند. همکاری ناسا و شرکت نام‌برده زمینه‌ی پیدایش جاروبرقی‌های بدون سیم را مهیا کرد.

اما مهم‌ترین پیامد جانبی پروژه‌ی آپولو اشخاصی بودند که به واسطه‌ی کار در پروژه، دانش و تجربه‌ی فراوانی انباشت کردند، بعدها راهی بخش خصوصی شدند و به پشتوانه‌ی سرمایه‌ی هنگفت انسانی‌شان، صنعت تکنولوژی اطلاعات را نیرو بخشیدند.

پروژه‌های فضایی سازمان ناسا شالوده‌ی صنعت نوین پیمایش فضا را بنیان گذاشت، و راه ناهموار سرمایه‌گذاری خصوصی در عرصه‌ی هوافضا را هموار ساخت. در میانه‌ی جنگ سرد، ناسا یک سازمان نوپای عمومی بود که همانند بسیاری از بروکراسی‌های دولتی از کاغذبازی‌های اداری و ارتباطات ضعیف میان‌اداری رنج می‌بُرد، اما به مرور تلاش کرد که خودش را از یک اداره‌ی فشِل بروکراتیک، به یک سازمان نوآفرین تکنوکراتیک بدل کند. تنها یازده سال از عمر ناسا گذشته بود که توانست انسان را رهسپار ماه سازد.

ماریانا مازوکاتو معتقد است که می‌توانیم رویکرد دولت آمریکا در رقابت فضایی‌اش با شوروی را به رفع چالش‌های اجتماعی کنونی نیز بسط دهیم. دولت‌ها می‌توانند با هم‌اندیشی بخش خصوصی و بخش مدنی (سازمان‌های مردم‌نهاد) «مأموریت»هایی برای خود تعریف کنند و با همکاری بخش‌های مختلف جامعه - اعم از جامعه‌ی کسب‌وکار، جامعه‌ی علمی، و جامعه‌ی مدنی - پروژه‌هایی برای انجام مأموریتشان ترتیب دهند. این دقیقاً همان رویکردی‌ست که دولت آمریکا در میانه‌ی قرن بیستم در پیش گرفته بود. آمریکا در چالش رقابت فضایی با امپراتوری سرخ قرار داشت، برای رفع این چالش مأموریتی به نام فرود آوردن انسان بر کره‌ی ماه تعریف کرد، و با همکاری جامعه‌ی علمی و جامعه‌ی کسب‌وکار، مأموریتش را به انجام رساند. دستاورد این هم‌افزایی، موج عظیمی از نوآوری‌های فناورانه بود که در بخش‌های مختلف اقتصاد سر بر آوردند و رشد اقتصاد کشور را شتاب بخشیدند.

✅ @karkhone
شرکت «اینتل» غول فناوری ایالات متحده، اعلام کرد «پت گلسینگر» مدیر عامل تازهٔ کمپانی هفته آینده از اسرائیل دیدن خواهد کرد و خبر ایجاد پردیس جدید ۲۰۰ میلیون دلاری در حیفا اسرائیل برای توسعهٔ «تراشه های آینده» را اعلام خواهد کرد مایکروسافت نیز بدنبال سرمایه گذاری ۱ بیلیون دلاری در اسرائیل است، و از جمله می خواهد در زمینه پژوهش و توسعه تراشه فعالیت کند.

✅ @karkhone
‍ سقوط سال ۲۰۰۸ بازار سهام آمریکا بیشترین سقوطی بود که تا آن موقع در یک روز برای این بازار عظیم رخ داده بود. اتفاقاتی که پس از آن رخ داد اندوخته دوره بازنشستگی و پس انداز های تعداد زیادی از آمریکایی ها را از بین برد و تا مدتی اثرات بسیار مخربی روی اقتصاد کشور داشت.

چه چیزی باعث این ریزش شد؟ دلیل اصلی این ریزش که بزرگترین رکود اقتصادی آمریکا بعد از دوره رکود بزرگ است، یک تصمیم ساده در اواخر دهه نود بود. اتحادیه ملی وام های آمریکا و بانک ها تصمیم گرفتند برای اینکه تعداد بیشتری از مردم صاحب خانه شوند، فرآیند وام دهی را بسیار ساده تر کنند و به کسانی که رتبه اعتباری چندانی هم نداشتند وام خرید خانه بدهند.
این تصمیم باعث شد تا تعداد کسانی که می توانند خانه بخرند بسیار بیشتر شود و طبق قوانین پایه ای اقتصاد، اگر تقاضا بسیار بالا برود و عرضه تغییر چندانی نکند، قیمت بسیار بالا خواهد رفت. همین طور هم شد؛ قیمت خانه بسیار بالا رفت.

در این میان بانک ها اوراق این وام ها را در بازار ثانویه به سرمایه گذاران می فروختند و آنها را در سود بازار بزرگ وام ها سهیم می کردند. چون طبق قوانین هر بانکی تا مقدار مشخصی میتوانست از سرمایه خود را به صورت وام در اختیار مردم قرار دهد، آنها مجبور بودند با انتشار اوراق وام ریسک این وام ها را به سرمایه گذاران منتقل کنند و در واقع این سرمایه گذار بود که به خواهان وام، وام داده بود.
بانک ها فقط درصدی از پول را به عنوان سود دریافت می کردند. قیمت خانه با سرعت بسیار بالا رشد می کرد و بسیاری در این میان وام میگرفتند تا خانه بخرند و قبل از پرداخت قسط های وام خانه را گران تر میفروختند. در نقطه ای این قدر قیمت خانه بالا رفت که دیگر خریداری وجود نداشت و کسانی که وام گرفته بودند و خانه خریده بودند، نمی توانستند خانه ها را بفروشند و توانایی پرداخت قسط های خود را نداشتند.

✅ @karkhone
به زبان مرعشی، به زمان خاتمی

در دولت دوم آقای خاتمی هم دوباره همین اشتباه شد. دولت دوم خاتمی دو بخش شد. دو سال اول و دو سال دوم. در دو سال اول طهماسب مظاهری شد وزیر اقتصاد و آقای ستاری‌فر شد رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی و آقای نوربخش هم رئیس کل بانک‌مرکزی باقی ماندند. آقای نوربخش به من زنگ زدند و گفتند که آقای خاتمی چنین تصمیمی گرفته‌اند و چنین ترکیبی را برای ستاد اقتصادی دولت مدنظر دارند.

مرحوم نوربخش به من گفتند که من به آقای خاتمی بگویم به جای من هم یک نفر دیگر را تعیین کنند چون من نمی‌توانم با آقای مظاهری و ستاری‌فر هماهنگ باشم. من آن موقع نماینده مجلس بودم. به آقای خاتمی زنگ زدم و گفتم شما حق‌تان است که وزرا و مسئولان دولت را تعیین کنید اما آقای نوربخش هم می‌گوید من را از ادامه همکاری معاف کنید و فرد دیگری را که با وزیر اقتصاد و رئیس سازمان برنامه هماهنگ باشد منصوب کنید. آقای خاتمی خیلی از این حرف من آشفته شد. گفت من اساسا آقای ستاری و مظاهری را چون می‌توانند با نوربخش کار کنند در دولت گذاشته‌ام.

مگر می‌شود نوربخش نباشد؟ از نظر آقای خاتمی، نوربخش اصالت داشت. من گفتم به هر حال برداشت من این است که اینها هماهنگ نیستند. آقای خاتمی گفت: من با ستاری‌فر و مظاهری صحبت کرده‌ام و قول گرفته‌ام که با نوربخش هماهنگ باشند. ولی آقای مظاهری تقریبا 40 روز بعد از آغاز به کار دولت دوم خاتمی به سوی درگیری با آقای نوربخش حرکت کرد.

مرعشی ادامه می‌دهد: مرحوم نوربخش هم اصفهانی بسیار زرنگی بودند. نوربخش خودش را از صحنه درگیری کنار کشید و درگیری شد میان مظاهری و ستاری‌فر. نوربخش خودش گوشه‌ نشست و آن دو نفر با هم درگیر بودند.

آقای ستاری‌فر در یک دوره‌ای حسابی اعصابش به هم ریخته بود. آقای تاجگردون که معاون‌شان بودند، به آقای ستاری‌فر گفتند که ما چه کار داریم که موجودی خزانه را بدانیم. موجودی خزانه را می‌توانیم حدس بزنیم. براساس حدسیاتمان تخصیص می‌کشیم.
تخصیص‌ها را می‌کشیدند. بعد وزارت اقتصاد تخصیص‌ها را پرداخت نمی‌کرد. وزارت اقتصاد می‌گفت فلان سازمان تخصیص گرفته است اما برای پرداخت تامین وجه نشده است. برای اولین‌بار در سیستم اداری کشور واژه‌ای درست شد به نام «تامین وجه».

مرعشی تصریح کرد: خلاصه کار به جایی رسید که آقای خاتمی تصمیم گرفت هم آقای مظاهری و هم آقای ستاری‌فر را از این دو پست برکنار کند و این همزمان شد با فوت مرحوم نوربخش. بعد از آن با تصمیم آقای خاتمی، آقای شرکا رئیس سازمان مدیریت شدند. آقای صفدرحسینی هم وزیر اقتصاد و دارایی و آقای شیبانی هم رئیس کل بانک مرکزی شدند. دو سال آخر آقای خاتمی، تقریبا دو سال آرامی بود و اینها با هم هماهنگ شدند.

✅ @karkhone
می‌گويند : ثروتمندان ماشینِ BMW سوار می‌شوند اما رانندگی با ماشینِ BMW انسان را ثروتمند نمی کند؛ به همین ترتیب برای کشور های فقیر اصرار بر داشتن کارخانه های بزرگ فولاد و یا خطوط هوایی ملی توجیه اقتصادی نداشته و از لوازم رشد اقتصادی نمی باشد روند صنعتی شدن سرمایه بسیاری می‌خواهد، کارگران را به شهرهای شلوغ جذب می‌کند و غالباً باعث بیکاری می‌شود. دهه ها تلاش برای صنعتی شدن به بهای تضعیف کشاورزی باعث شده که بسیاری از تحلیل گران به بازنگری در اهمیت نقش کشاورزی در توسعه اقتصادی بپردازند به عنوان مثال اگر کشور بنگلادش میتوانست تولید کشاورزی خود را تا 20 درصد افزایش دهد این پیشرفت می‌توانست بیش از تلاش برای احداث صنعت فولاد داخلی صنایع لازم برای تولید وسایل رفاهی را تأمین بکند.

✅ @karkhone
خارج از نوبت

امروز هم بدلیل ریش‌دار بودن و احتمالا یکمی نزدیک‌تر بودن با معاونت علمی مجریان اینوتکس نسبت به الکامپ، نمایشگاه در دو بخش حضوری و آنلاین برگزار شد.
فارغ از این مخالف با برگزاری (هر چند که احتمالا دفاعیه دوستان برگزاری مراسم در فضای باز هست) به رسم این دو سال که دوستان به ما لطف داشتند و در قالب برنامه های تعریف شده در استیج نمایشگاه ما هم اون گوشه موشه ها یکی دوتا پنل اجرا میکردیم تصمیم گرفتیم اینبار در بستر خودِ مجموعه و با استفاده از ویژگی چت صوتی خودمون رو به چالش بکشیم.
فلذا از دوستان بابت پیشنهادهاشون درخصوص موضوع و مصاحبه شونده کمال تشکر را داریم.

ترجیح بر اینه این برنامه با هدف تست این قابلیت در جمع مخاطبین باشه برای برنامه ریزی های بلند مدت.
زمان برگزاری این دو نشست متعاقبا اعلام میگردد.

✅ @karkhone
«پیشنهاد می‌کنم این گزارش تحقیقی نیویورک‌تایمز درباره شیوه فعالیت اپل در چین رو بخونید؛ سانسور و همکاری با دولت در ازای سود. مقاله شامل جزئیات حیرت‌انگیزه که خلاصه‌ش رو در ادامه می‌نویسم.

اپل مشغول ساخت دیتاسنتری در جنوب چینه تا داده‌های کاربرهای چینی رو روی سرورهایی که دولت اون کشور تهیه می‌کنه ذخیره کنه. تیم کوک گفته جای داده‌ها امنه اما بررسی‌های نیویورک‌تایمز نشون می‌ده اپل برخلاف شعارها، بخش زیادی از کنترل داده‌های کاربرانش رو به دولت چین واگذار کرده.

کارمندان دولت به سرورها دسترسی فیزیکی دارن و بدتر از اون، اپل کلید رمزگذاری داده‌ها رو روی همون سرورها قرار می‌ده. اپل بعد از اینکه دولت چین بهش اجازه نداد، حتی بی‌خیال استفاده از سیستم رمزگذاری‌ای شد که در حال حاضر در جاهای دیگه دنیا ازش استفاده می‌کنه.

اسناد داخلی اپل در کنار گفتگو با ۱۷ کارمند فعلی و سابق این شرکت و ۴ کارشناس امنیت نشون می‌ده شکل توافق اپل، منع دسترسی به داده‌ها توسط دولت چین رو تقریبا غیرممکن می‌کنه.
اپل اما در بیانیه‌ای گفته کلیدهای رمزگذاری توسط خودش کنترل می‌شن و سیستم کدگذاری جدیدش پیشرفته‌تر هم هست.
از سه سال پیش که اپل مجبور شده داده‌های کاربرانش رو به چین منتقل کنه، در ۹ مورد جداگانه محتوای تعداد نامشخصی از حساب‌های آی‌کلاد رو در اختیار دولت چین گذاشته. این شرکت پیش از این هرگز چنین کاری نکرده بود و دلیلش، قوانین حفاظت از داده‌های آمریکا بود.
حالا اما مالکیت حقوقی داده‌های آی‌کلاد در چین به شرکتی دولتی واگذار شده؛ حرکتی که به نوعی قوانین آمریکا رو دور می‌زنه. اپل حتی متن شرایط استفاده از آی‌کلاد رو بر این اساس تغییر داده. ولی این همه ماجرا نیست. این شرکت تبدیل به ابزاری قدرتمند در زمینه سانسور در چین هم شده.

اپل به شکلی فعالانه نسخه چینی اپ‌استور رو سانسور و اپ‌هایی که ممکنه مقامات چینی رو ناراحت کنه از فروشگاهش حذف می‌کنه. بسیاری از موضوعات مثل آزادی تایوان و تبت یا دالایی لاما، جزو مسائل ممنوعه اپل در چین به حساب میان. در آیفون‌های چین حتی ایموجی پرچم تایوان هم سانسور شده.

همزمان، فروشگاه اپل میزبان برنامه‌های متعددی از یک گروه شبه‌نظامی چینه که متهم به بازداشت اویغورهاست. از ۲۰۱۷ تا امروز ۵۵۰۰۰ اپ از اپ‌استور چین حذف شدن. این اواخر بخاطر حذف بازی‌هایی که مجوز دولتی ندارن، تعداد اپ‌های مسدود شده افزایش چشمگیر هم داشته
اپل حتی کارمندی رو که اجازه انتشار یک اپ متعلق به یکی از منتقدین دولت چین رو داده بود اخراج کرد ولی مدعی شده اون کارمند بخاطر عملکرد ضعیف اخراج شده و گفته اپ رو حذف کرده تا از قوانین چین پیروی کنه.
در بیانیه اپل اومده: «اینطور تصمیمات همیشه آسون نیستن.»
آشنا نیست؟

حالا چرا اپل این کارها رو می‌کنه؟
چون شرکتش رو به لطف چین پیش می‌بره. تقریبا اکثر محصولات اپل در چین ساخته می‌شن و اصلا دولت چین میلیاردها دلار خرج کرده تا این اتفاق رخ بده. حتی جمله Designed by Apple in California بخاطر اعتراض کارمندان چینی از پشت آیفون‌ها حذف شده.

از دیشب که این گزارش منتشر شده انتقادها به شیوه تعامل اپل با چین افزایش پیدا کرده. بحث قرار دادن کلید رمزگذاری روی سرورها موضوع خیلی خیلی مهمیه. حالا با این کار، دولت چین دو راه برای به دست آوردن اطلاعات کاربرها داره: یا رسما درخواست کنه، یا خودش مستقیم از سرورها برداره.»

✅ @karkhone
کرونا نشان داد چقدر از نظر سایبری ضعیفیم!

ارزیابی اندیشکده روابط خارجی از پیامدهای سایبری همه‌گیری کرونا

اگرچه تاریخ، سال ۲۰۲۰ را به عنوان سال همه‌گیری، مرگ، بحران اقتصادی و اختلال اجتماعی به یاد خواهد داشت؛ تشدید بحران‌ در سیاستگذاری پدیده‌های فناورانه نیز چیزی نیست که قابل کتمان باشد. قرنطینه سبب شد مردم در خانه بمانند و بسیاری از فعالیت‌ها و کارهایشان را به بستر اینترنت منتقل کنند. همین اتفاق آنان را به طعمه‌هایی برای جرایم سایبری و جاسوسی اینترنتی تبدیل کرد.

موضوع فقط حملات باج‌افزارها به مراکز درمانی و بیمارستان‌ها و جاسوسی سایبری از مراکز حساس آزمایش در مورد نتایج و فرایند واکسیناسیون نیست. افزایش فعالیت‌های آنلاین، آسیب‌پذیری‌های سایبری را که بحرانی پیش از همه‌گیری بود، تشدید کرد.

انتشار اطلاعات غلط، هراس‌افکنی و رواج شایعات و اخبار دروغ، ترس از ویروس را افزایش داد و تاب‌آوری روانی و مقاومت ذهنی شهروندان را که مهم‌ترین مانع انتشار ویروس است، کاهش داد و فرایند اطلاع‌رسانی صحیح و جامع و معتبر و دقیق و علمی را به چالش کشید. دولت‌ها در مقابل مجبور شدند به سرکوب دیجیتال دست بزنند و به بهانه مبارزه با اطلاعات غلط و شایعات، جایگاه حکمرانی سیاسی خود را تثبیت کنند.

قوانین و هنجارهای حقوقی بین‌المللی نیز نتوانست حد و مرزهای تعهد دولت‌ها نسبت به شهروندان را پررنگ کند و هنجارها و عرف‌های حراست‌کننده از آزادی اجتماعی را تثبیت نمایند و این خود شکست دیگری بود.

همچنین تنظیم‌گری صنعت فناوری که به موضوعاتی مانند حریم خصوصی، حق ثبت اختراع، انحصارزدایی و ارتقای فضای رقابت و مصونیت پلتفرم‌ها در مورد محتوای منتشر شده مربوط می‌شود، دچار چالش‌هایی جدی است تا جایی که همه‌گیری کرونا دستیابی به راه‌حل‌ها را در دوران پس از همه‌گیری که زمان آن روشن نیست؛ چه بسا محال کرده است.

منبع

✅ @karkhone
۴۲ سال

تلفن خانه زنگ خورد و صدایی عصبانی از آن طرف خط گفت: "یک نفر درخانه شما درحال سرک کشیدن به مناطق ممنوعه است. اگر ادامه دهید، اینترنت شما قطع می‌شود." مادر دانیل جواب داد: "اگر اینترنت ما را قطع کنید، یک آگهی در روزنامه چاپ می‌کنم که امنیت سایت‌های پنتاگون در حدی‌ست که یک بچه ۱۱ ساله می‌تواند آنها را هک کند!"

این داستان در سال ۱۹۹۰ رخ داد، زمانی که دانیل کامنیسکی ۱۱ ساله بود و به خاطر نفوذ به سایت‌های نظامی آمریکا، سه روز اینترنت خانه‌‌شان قطع شد. دانیل ابتدا در سال ۲۰۰۵ در بین محققان حوزه امنیت شهرت یافت، پس ازینکه افشا کرد شرکت سونی نزدیک به ۶۰۰ هزار کامپیوتر را عمدا آلوده کرده. اما شهرت اصلی‌ او به سال ۲۰۰۸ برمی‌گردد، وقتی که یک حفره امنیتی در سرویس DNS (دفترچه تلفن اینترنت) پیدا کرد که امکان جعل هر وبسایتی را می‌داد. بعد از پیدا کردن مشکل، دانیل سریعا با یکی از پیشگامان حوزه اینترنت و طراحان DNS یعنی پل ویکسی تماس گرفت. آقای ویکسی درباره آن تماس می‌گوید: شوکه شدم! باید به کل اینترنت یک وصله امنیتی می‌زدیم.

پل و دانیل موضوع را با دولت آمریکا، مایکروسافت، سیسکو و چند شرکت دیگر در میان گذاشتند. در مقر مایکروسافت در سیاتل یک جلسه محرمانه با حضور متخصصان حوزه امنیت از سراسر دنیا تشکیل و ظرف چند روز مشکل حل شد. چند ماه بعد ازین اتفاق، دانیل در کنفرانس Black Hat موضوع را به صورت علنی منتشر کرد. جالب اینکه همان مدیری که در ۱۱ سالگی اینترنت‌ خانه دانیل را قطع کرده بود، بعد از کنفرانس سراغش رفت و برای نجات اینترنت از او تشکر کرد. در ویدیو پیوست، دانیل خلاصه‌ای از داستان را تعریف کرده.

دانیل کامنیسکی، محقق امنیت اینترنت، در ۱۸ بهمن ۵۷ در سانفرانسیسکو به دنیا آمد و سوم اردیبهشت ۱۴۰۰ بر اثر ابتلا به کتواسیدوز دیابتی درگذشت. در این ۴۲ سال، دانیل در انجام کارهای عام‌المنفعه و کمک به تحقیقات پزشکی فعال بود و در اوج شهرت به هیچ کدام از پیشنهادهای کاری غول‌های فناوری در سیلیکون‌ولی پاسخ مثبت نداد، تا به کارهای تحقیقاتی‌‌اش بپردازد. در سال ۲۰۱۵ که FBI از شرکت اپل خواست تا برای دست‌یابی به اطلاعات یک ایفون، سیستم رمزنگاری یا به قول خودشان "سگ نگهبان شرور" را کنار بزند، دانیل اعلام کرد: من همان سگ نگهبان شرور هستم و سوالم از دولت این است: آیا هدف‌ شما افزایش امنیت است یا کاهش آن؟
/بومرنگ
nytimes


✅ @karkhone
Karkhoone | کارخانه | کارخونه
اقتصاد مأموریت‌محور (بخش دوم) سازمان ناسا قراردادهای مختلفی با شرکت‌های خصوصی و مراکز پژوهشگر غیرانتفاعی منعقد می‌کرد تا تجهیزات فضاپیمای آپولو را تأمین کند. از دل این همکاری عمومی - خصوصی، تکنولوژی‌هایی پدید آمدند که شتاب‌دهنده‌ی نوآفرینی در سایر بخش‌های…
اقتصاد مأموریت‌محور (بخش سوم)



برخی از کنشگران برجسته‌ی اجتماعی در آمریکا نظیر مارتین لوتر کینگ و رالف ابرنتی (از فعالین حقوق سیاه‌پوستان)، با پروژه‌ی فضایی آپولو عمیقاً مخالفت ورزیدند. آنها معتقد بودند کشوری که با معضلاتی نظیر فقر، بی‌خانمانی، نابرابری نژادی و... دست‌وپنجه نرم می‌کند، چرا باید منابع اقتصادی‌اش را به هدف کم‌اهمیتی نظیر پیمایش ماه اختصاص دهد؟ در سال ۱۹۷۰، یک راهبه‌ی ساکن در کشور زامبیا به نام مری جاکوندا نامه‌ای به ارنست استاهلینگر، مدیر فنّی ناسا ارسال می‌کند و در نامه‌اش می‌گوید که چگونه می‌توانید منابع اقتصادی فراوانی را صرف پیمایش فضا کنید در حالی که هزاران درد و رنج (گرسنگان، کودکان بیمار و..) بر روی زمین وجود دارد.

استاهلینگر ضمن قدردانی از قلب رئوف و ذهن کنجکاو جاکوندا، می‌پذیرد که بودجه‌ی پیمایش فضا در نوع خودش رقم بزرگی محسوب می‌شود، و نیازهای اضطراری مهمی بر روی کره‌ی زمین وجود دارد که شایسته هست پول زیادی صرف آنها شود. اما در عین حال، بودجه‌ی پیمایش فضا تنها سه‌دهم حجم اقتصاد آمریکا، و ۱.۶ درصد مجموع هزینه‌کرد دولت آمریکا را در بر می‌گیرد. اگرچه، این اعداد بدین معنا نیست که پیمایش فضا مبلغ کوچکی به خود اختصاص داده است.

استاهلینگر در نامه‌اش ماجرای یک اشراف‌زاده‌ی آلمانی در ۴۰۰ سال پیش را تعریف می‌کند که همیشه بخشی از ثروتش را بین نیازمندان توزیع می‌کرد، اما او کاری بیش از توزیع ثروت انجام می‌داد؛ او به 'تولید ثروت' هم می‌اندیشید. این اشراف‌زاده بخشی از ثروتش را به فرد پژوهشگری پرداخت می‌کرد که در آزمایشگاه کوچکش عدسی‌های شیشه‌ای را می‌سابید و آنها را در یک استوانه قرار می‌داد. اشراف‌زاده همواره مورد انتقاد دیگران قرار داشت که چرا پولت را بابت فعالیت‌های پوچ فلان پژوهشگر هدر می‌دهی، در حالی که بیماری و گرسنگی، جامعه‌ی پیرامونت را فرا گرفته است. نکته‌ی شگفت ماجرا این‌ست که فعالیت‌های ظاهراً پوچ این پژوهشگر، راه تکنولوژی تحول‌آفرینی را هموار ساخت که بعدها به "میکروسکوپ" معروف شد؛ یکی از مؤثرترین ابزارها در رفع بیماری، فقر و گرسنگی.

استاهلینگر در نامه‌اش نوشت که ❞..این اشراف‌زاده‌ی آلمانی با اهدا نکردن بخشی از ثروتش به جامعه، و اختصاص آن به پژوهش و نوآوری، به قدری در کاهش درد و رنج انسان‌ها مؤثر بود که اگر تصمیم می‌گرفت تمامی ثروتش را به جامعه‌ی بیمارزده‌اش اهدا کند، نقش چندان مؤثری در بهبود زندگی انسان‌ها ایفا نمی‌کرد..❝

نحوه‌ی همکاری سازمان ناسا با شرکت‌های خصوصی نیز درس‌های مهمی برای دولت‌های امروز به همراه دارد. ناسا در انتخاب پیمانکاران مورد نظرش از خودمختاری نسبی برخوردار بود و از هیچ مرکز فرماندهی دستور نمی‌گرفت. مدیران سازمان سعی می‌کردند که ارتباط مستقیم و بدون واسطه با پیمانکاران داشته باشند و در روند پیشبرد پروژه رهنمود دهنده‌ی آنان باشند. اولویت ناسا غالباً شرکت‌هایی را شامل می‌شد که توانمندی‌های خود را اثبات کرده بودند، اما سازمان سعی می‌کرد که با شرکت‌های مختلفی همکاری داشته باشد و وابستگی زیادی به یک شرکت خاص پیدا نکند، چرا که در این صورت توان چانه‌زنی‌اش کاهش می‌یافت، هزینه‌هایش بالا می‌رفت و کیفیت پایینی نصیبش می‌شد.

طراحی جزئیات قراردادهای پیمانکاری نیز چالش مهمی در نزد ناسا بود. این سازمان تلاش می‌کرد که قراردادهایش را به کارآترین شکل ممکن طراحی کند. ناسا در ابتدای کارش قراردادهای "هزینه+کارمزد" (Cost-Plus Contract) با پیمانکارانش می‌بست که کیفیت پایینی نصیب سازمان می‌کرد و هزینه‌های هنگفتی برایش می‌تراشید. در این نوع قراردادها، طرف تقاضای قرارداد می‌بایست همه‌ی هزینه‌های سرمایه‌گذاری پیمانکار را بپردازد، و کارمزدی را هم روی آن بگذارد. این موضوع باعث می‌شود که پیمانکار انگیزه‌ای برای کنترل هزینه‌های سرمایه‌گذاری نداشته باشد، و صرف نظر از عملکرد خوب یا بدش، کارمزدی تضمینی دریافت کند.

به همین خاطر ناسا به سمت قراردادهای "مبلغ مقطوع" (Fixed-Price Contract) حرکت کرد. در این قراردادها، مبلغی ثابت به پیمانکار پرداخت می‌شود و در طول پروژه این مبلغ تغییری نمی‌کند. این الگوی قرارداد انگیزه‌ای قوی در پیمانکار ایجاد می‌کند تا هزینه‌های سرمایه‌گذاری را کنترل نماید. ناسا مشوق‌های مالی نیز در قراردادهای مبلغ مقطوعش درج می‌کرد تا سرعت و کارآیی پیمانکاران را بالا ببرد، و در عین حال آنان را از 'ماست‌مالی' پروژه‌ها (کاهش کیفیت‌زدای هزینه‌ها با هدف افزایش سود) دور نگه دارد.

✅ @karkhone
چین اولین صادر کننده به اسراییل و دومین وارد کننده از اسراییل است.


✅ @karkhone
انفجارهای مالی اخیر؛ آیا اینها قناری های معادن ذغال سنگ هستند؟ (بخش اول)

| عبیدالله عصمت پاشا
امیرعباس زینت بخش

در طی سه ماه گذشته، حداقل سه مورد انفجار مالی جدی رخ داده است. مانند شکاف‌هایی که قبل از فوران آتشفشان ایجاد می‌شود؛ این انفجارها اگرچه مجزا هستند، می‌توانند هشدار اولیه برای سیاست‌گذاران و بازارهای مالی باشند.

1.اولین مورد Gamestop بود که حوادث پیرامون آن منجر به از بین رفتن حداقل یک صندوق پوشش ریسک شد. در اینجا، سرمایه‌گذاران خرد توانستند با استفاده از پلتفرم فین تک Reddit با یکدیگر ارتباط برقرار کرده و در مقابل پوزیشن صندوق پوشش ریسکی که معروف به فروش استقراضی سهام Gamestop بود به صورت دسته‌جمعی اقدام به خرید گسترده این سهم کنند. نتیجه این تبانی دسته‌جمعی، بالا رفتن قیمت سهم و کال مارجین شدن و ضرر 6 میلیارد دلاری صندوق پوشش ریسک بود که منافعش در پایین آوردن ساختگی قیمت این سهم بود!

2. مورد دوم مربوط به Greensill Capital ، سرمایه‌گذار مستقر در انگلستان می‌باشد. این شرکت در سال 2011 به عنوان "تامین کننده مالی زنجیره تأمین" (Supply Chain Financing) تأسیس شد اما به سرعت تبدیل به یک غول مبتنی بر بدهی گردید. اگرچه ظاهرا گریسنسیل دغدغه فین تک بودن را داشت، اما تأمین مالی زنجیره تأمین آن چیزی جز فاکتورینگ مرسوم و قدیمی نبود. با این حال به نظر می رسد فعالیت این شرکت چیزی فراتر از صرفا تأمین مالی زنجیره تأمین بود چرا که به "تأمین مالی مبتنی بر فاکتورهای پیش‌بینی شده در آینده" زنجیره تامین مشتریان خود که بسیارهم متمرکز بودند می‌پرداخت و آهسته آهسته به "یک بانک سایه" تبدیل شده بود منتها با نظارت‌های بسیار کم!
طبق گزارش‌ها عمده تامین مالی برای GFG Alliance که یک تولیدکننده فولاد مستقر در انگلستان می‌باشد صورت پذیرفته است. آنچه باعث فروپاشی گرینسیل شد؛ امتناع بیمه‌گر اصلی آن از ادامه بیمه برای تأمین مالی سرمایه در گردش بود و تبعاً بدون بیمه، بانک‌ها تمایلی به ادامه تزریق منابع مالی نداشتند و در نتیجه Credit Suisse یعنی سرمایه‌گذار اصلی، 10 میلیارد دلار منابعی را که تأمین کرده بود، مسدود نمود.

در اوایل ماه مارس 2021 ، گرینسیل که با تاخیر در پرداخت GFG Alliance روبرو شد، هنگامی که در پرداخت برنامه‌ریزی شده نسبتاً ناچیزی به Credit Suisse نکول کرد، بلافاصله ورشکست شد. در واقع یک موسسه چند میلیارد دلاری با نکول در میزانی کم از بازپرداخت برنامه‌ریزی شده؛ متلاشی شد.
همیشه اهرم بالا، یک انعطاف‌ناپذیری همراه خود دارد.

فاکتورینگ؛ یک معامله‌‌ی مالی‌‌ست که در آن، یک شرکت حساب‌‌های دریافتنی خود را به یک شرکت مالی می‌‌فروشد. شرکت‌‌ها در صورتی فاکتورینگ را انتخاب می‌‌کنند که بخواهند زودتر از موعد اصلی به پول خود دست پیدا کنند.

3. سومین و احتمالاً فجیع‌ترین مورد؛ انفجار Archegos بود؛ یک بنای مالی 50 میلیارد دلاری ساخته شده بر اساس اهرم که ظرف چند روز نابود شد. این نهاد که به عنوان یک دفتر خانوادگی در سال 2013 تاسیس گردید، از اینکه نه بانک بود و نه صندوق پوشش ریسک می‌توانست از نظارت‌های مقرراتی فرار کرده و از طریق مشتقاتی مانند قرارداد مابه التفاوت یا (Contract for Difference) و مبادله بازده کل سهام، شرط بندی‌های میلیارد دلاری روی چند سهام انجام بدهد.

این ابزارها در ازای پرداخت هزینه‌ای ناچیز؛ به یک معامله‌گر این امکان را می دهد تا سهام اصلی را تملک نماید. به بیان ساده، با مبادله کل بازده سهام، در ازای پرداخت پرمیوم، جریان نقدی معادل مجموع سود و افزایش/کاهش قیمت سهم برای یک دوره معین دریافت می‌گردد.

قرارداد مابه التفاوت یا Contract For Difference به اختصارCFD نوعی قرارداد مشتقه معاملاتی است که به موجب آن خریدار و فروشنده توافق می‌کنند، اختلاف نرخ بین قیمت باز و بسته‌ شدن یک قرارداد معاملاتی بر اساس دارایی پایه مشخصی را به یکدیگر بپردازند. به زبان ساده، شما در معاملات CFD مالک واقعی دارایی نخواهید بود و صرفاً بر اساس پیش‌بینی خود از آینده قیمت‌ آن، موقعیت‌ معاملاتی خرید یا فروش اخذ می‌کنید. در واقع این یک ابزار معاملاتی است که امکان نوسان‌گیری از تغییرات قیمت بدون تحویل فیزیکی و پرداخت کامل ارزش دارایی را برای سرمایه‌گذاران بازار مالی فراهم می‌آورد.

اهرم ذاتی این ابزارها به این معناست که آرکگوس می‌توانست با سرمایه‌ای اندک؛ در معرض سهامی به بزرگی بیش از 50 میلیارد دلار قرار گیرد. طرفین این معاملات مجددا بانک‌های سرمایه‌گذاری مانند Credit Suisse بودند.

✅ @karkhone
ادعاهای اقتصادی آیت الله خامنه‌ای از چه نوع منابعی می‌آیند؟

| حسین باستانی

در مناظره اقتصادی شبکه دو سیما در ۲۷ اردیبهشت، حجت‌الله عبدالملکی از اقتصاددانان مورد وثوق رهبر جمهوری اسلامی مدعی شد اقتصاد ایران زیادی "باز" است و باید فکری برای این وضعیت کرد. او برای مستند کردن ادعایش اعلام کرد: "ما به لحاظ معیارهای بازبودن اقتصاد از اقتصاد چین بازتر هستیم." بعد که این ادعا، با شگفتی صاحبنظران مواجه شد، برای اثبات آن تصاویری از یک جدول را در توییتر خود به نمایش گذاشت که به غلط تصور می‌کرد جدول رده بندی کشورها بر مبنای بازبودن اقتصاد است (اینجا را ببینید). عجیب‌ آنکه برای این "استاد اقتصاد دانشگاه امام صادق"، حتی این پرسش مطرح نمی‌شد که چطور در جدولی که تصور می‌کند موضوع آن "باز بودن اقتصاد" کشورهای جهان است، نه تنها چین، که کشورهایی همچون فرانسه، بریتانیا، ژاپن و آمریکا در رتبه هایی پایین تر از ایران هستند. (رتبه آمریکا، در جایگاه یکی مانده به آخر جدول یعتی قبل از سودان قرار دارد!)

به وضوح، چیزی که باعث اشتباه آقای عبدالملکی شده بود، نام انگلیسی جدول یعنی Trade Openness بود که کلمه Openness در آن، معنی "باز بودن" می‌دهد اما هیچ ربطی به "باز بودن اقتصاد" ندارد. چون طبق تعریف، شاخص Trade Openness عبارت است از "مجموع صادرات و واردات یک کشور تقسیم بر میزان تولید ناخالص داخلی". اما ظاهرا این "استاد اقتصاد دانشگاه امام صادق" نه تنها چنین شاخصی را نمی‌شناخت واز توضیح انگلیسی آن هم سر در نمی‌آورد، که چه بسا تصور می کرد اقتصاد ایران به لحاظ "باز بودن"، در جایگاهی به مراتب بالاتر از بزرگت‌ترین اقتصادهای لیبرال غرب قرار دارد.

"دکتر حجت الله عبدالملکی"، با این سطح از تصورات اقتصادی، از اقتصاددانان برگزیده ای است که دیدگاه هایش، به عنوان مرجع در سایت رسمی آیت الله خامنه‌ای منتشر می شوند (به عنوان نمونه اینجا را ببینید). برای درک بهتر میزان نفوذ امثال او بر تفکرات مقام اول حکومت، بازخوانی روایت عبدالملکی از گفتگوی خصوصی خود با آقای خامنه ای در جریان دیدار "اساتید" برگزیده دانشگاه با رهبر در ماه رمضان ۱۳۹۵ مفید خواهد بود. در این جلسه، که شرح آن در ۲۹ خرداد ۱۳۹۵ در خبرگزاری فارس و تحت عنوان "افطاری اقتصادی با آقا" منتشر شده، آقای عبدالملکی برای رهبر تعریف می کند که جمهوری اسلامی ایران می‌تواند به "سومین قدرت اقتصادی جهان بعد از آمریکا و چین" (یعنی مثلا حتی بالاتر از ژاپن، آلمان، بریتالنیا، فرانسه) تبدیل شود و او را به هیجان می آورد. بعد، گفتگوی زیر میان حجت‌الله عبدالملکی و آیت‌الله خامنه ای در می گیرد که به وضوح، حالا و هوای بحث‌های اقتصادی "تخصصی" جاری در اطراف رهبر جمهوری اسلامی را نشان می‌دهد:

[آغاز نقل قول مستقیم از گزارش عبدالملکی]
«- فرمودن: خوب این در چه افق زمانی می شه؟
- عرض کردم: بین 10 تا 25 سال شدنیه، بسته به همت خودمون.
- فرمودن: برای اینکه به اون سطح برسیم چی کم داریم؟
- عرض کردم: یکی جمعیت و یکی فرهنگ مناسب.
- فرمودن: خوب جمعیت که کار یک شب نیست!
- عرض کردم: بله، به خاطر همین می گیم بلند مدت.
- فرمودن: برای این اتفاق احتیاج به چه چیزهایی داریم؟ علی‌القاعده زیرساخت هایی لازمه. محاسبه کردید؟
- عرض کردم: به طور کلی عملیاتی بودن این موضوع را مطالعه و تحلیل کردیم. به دنبال محاسبات دقیق تر هستیم برای نیازمندی‌ها. اما به طور کلی شدنیه.
- فرمودن: اینها را محاسبه کنید، وگرنه در حد روی کاغذ باقی می‌مونه!
- عرض کردم: آقاجان مساله دوم فرهنگ اقتصادیه.
(به حالت اینکه بخوان ادامه اش را بشنون به من خیره شدن!)
- عرض کردم: مهم ترین چیزی که ما کم داریم، یه فرهنگ اقتصادی مناسبه، فرهنگی که تقویت کننده و به نفع تولید باشه.
(با حرکت سر تایید کردن.)
- عرض کردم: ما با فرهنگ اقتصادی اسلامی می تونیم به پیشرفت های شگفت انگیزی برسیم.
/مثال زدم از صدر اسلام که پیامبر اعظم با تحول فرهنگی که ایجاد کردن در مدینه النبی، رشد های اقتصادی شگفت انگیزی ایجاد کردند که گاهی تا چند صد در صد هم برآورد شده.
-آقا با تعجب پرسیدند: واقعا کسی حساب کرده؟!
- عرض کردم: بله.... پیامبر اقتصاد ربوی مدینه رو تبدیل کردن به یک اقتصاد تولیدی. از طرف دیگر فرهنگ اقتصادی مردم متحول شد، به نحوی که تولید و کار اقتصادی رو عبادت می دونستن و همین بسیار اثرگذار بود در شکوفایی اقتصاد مدینه.
- آقا با قاطعیت (هم با کلام و هم با حرکات سر) تایید کردن و فرمودن: بله، اینجوری میشه.
/ احساس کردم حالا دیگه پذیرفتن که امکان اقتصاد دوم یا سوم جهان شدن وجود داره.»
[پایان نقل قول مستقیم]

✅ @karkhone
سیاست تنش زدایی آمریکا، اساساً یک اشتباه بود چرا که می‌کوشید با رهبران شوروی رابطه تجاری داشته باشد به آن امید که شوروی سیاست خود را تغییر دهد، در حالیکه پرخاشگریِ شوروی در این سیستم نهادینه شد بنابرین آنچه ضروری می‌نمود، تغییر سیستم بود به این ترتیب لازم بود ایالات متحده سه هدف کلیدی را تعقیب کند که عبارت بودند از : تمرکز زدایی و تمرکز بیشتر بر اقتصاد شوروی، تضعیف و توزیع قدرت حاکمان، و مردمی سازی تدریجی اتحاد جماهیر شوروی؛ هیچ چیزی قبلاً به این صراحت پیشنهاد و بیان نشده بود.
پیتر شوایتز

✅ @karkhone
Karkhoone | کارخانه | کارخونه
انفجارهای مالی اخیر؛ آیا اینها قناری های معادن ذغال سنگ هستند؟ (بخش اول) | عبیدالله عصمت پاشا امیرعباس زینت بخش در طی سه ماه گذشته، حداقل سه مورد انفجار مالی جدی رخ داده است. مانند شکاف‌هایی که قبل از فوران آتشفشان ایجاد می‌شود؛ این انفجارها اگرچه…
انفجارهای مالی اخیر؛ آیا اینها قناری های معادن ذغال سنگ هستند؟ (بخش دوم و پایانی)

| عبیدالله عصمت پاشا
امیرعباس زینت بخش

به نظر می‌رسد استفاده از این مشتقات سهامی از چند جهت به لحاظ مقررات و انطباق برای هر دو طرف مفید بوده است. برای اشخاصی مانند آرکگوس، به جهت اینکه نه تنها نیازی به افشای موقعیت‌های عظیم خود نداشتند، بلکه به لحاظ معافیت‌های مالیاتی نیز صرفه‌جویی می‌کردند چرا که سهام مستقیماً در مالکیت آنها نبود.

بانک‌ها نیز به جهت اینکه این ابزارها تحت الزامات گزارش بازل سه برای کفایت سرمایه نبودند و مجبور به گزارش دادن و تخصیص سرمایه برای آنها نبودند، در واقع یک مزیت افزوده برایشان به حساب می‌آمد.

با این همه؛ بیزینس بسیار موفقیت‌آمیز هفت‌ساله آرکگوس به طور ناگهانی پایان یافت، زیرا یک سهام واحد Viacom CBS Inc پیشنهاد عرضه ثانویه سهامش را اعلام کرد و در نتیجه 9 درصد قیمت آن سقوط کرد. از آنجا که آرکگوس در معرض حدود 29٪ از سهام این شرکت بود، گشایش معاملات هنگامی رخ داد که کال مارجین روی معاوضه سهام نمی‌توانست برآورده شود!


یک سوال آشکار مربوط به هر سه واقعه این است که چگونه یک شخص می‌تواند چنین خطرات بزرگی را بپذیرد؟ مطمئناً افراد پشت این موسسات و بانک‌ها عاقل و آگاه بودند.

کلید درک چنین رفتاری در شناخت انگیزه انحرافی است که در شرایط اهرم بیش از حد ایجاد می‌شود. هنگامی که یک بنگاه اقتصادی بسیار اهرم می‌شود، انگیزه پیدا می‌کند که ریسک کند زیرا بیشتر پول در دسترس؛ از محل پول قرض گرفته شده از خارج شرکت است. عدم موفقیت به معنای باخت بسیار بیشتر طلبکاران نسبت به دارندگان سهام است، اما موفقیت به معنای سود کلان برای دارندگان سهام است اما همان نرخ بهره ثابت برای طلبکاران و وام‌دهندگان!

این بازده نامتوازن، عاملی است که باعث رفتار ریسک‌پذیری بیش از حد می‌شود.

چنین انگیزه‌هایی برای اهرم به همراه توانایی آنها در استفاده از خلاءها و روزنه‌های نظارتی به این معنی است که رفتارهای پر ریسک می‌تواند مورد غفلت قرار گیرد.
علاوه بر ریسک اعتباری، هر سه مورد "ریسک تمرکز" جدی داشتند که با توجه به وجود خلاء های نظارتی به وضوح مورد غفلت ناظران قرار گرفتند.

یک درس اساسی این است که بدهی بیش از حد؛ باعث آسیب‌پذیری می‌شود. بازارهای مالی شکننده‌تر و مستعد حوادث می‌شوند زیرا اهرم بالا؛ نوسانات را افزایش می‌دهد. به عنوان مثال؛ همانگونه که بیان شد، یک شکست کوچک در سهام ویاکوم برای از بین بردن آرکگوس، یعنی یک نهاد 50 میلیارد دلاری کافی بود.
به همین صورت و با همین منطق؛ بازارهای با اهرم مالی بالا همیشه در معرض شوک‌های داخلی و خارجی بیشتر قرار دارند و پر واضح است که اهرم بیش از حد و ریسک پذیری بالا، هزینه اجتماعی زیادی دارد.

اگرچه این سه انفجار مالی؛ جداگانه و غیرسیستماتیک و به عبارتی، یک تصادف جزئی به حساب می‌آیند، با این حال، در بزرگراه‌های با سرعت (اهرم) بالا که بازارهای مالی معاصر از آن استفاده می‌کنند، چنین تصادفاتی امکان ایجاد تلی از خودروها را دارند.

و سخن آخر اینکه همانند معدن کاران قدیم ذغال سنگ که از قناری ها به عنوان هشداردهنده زودهنگام گازهای سمی در زیر زمین استفاده می‌کردند، به سیاستگذاران توصیه می‌شود که این انفجارها (و بطور کلی؛ انفجارهای مالی در بازارهای محلی خود) را به عنوان سیگنال‌های هشدار زودهنگام مد نظر داشته باشند.

پیشتر از قناری در معدن زغال سنگ به عنوان آژیر خطر استفاده می‌شد؛ چنانچه گاز دی‌اکسید کربن یا متان در معدن نشت کند، قناری زودتر از معدنکاران می‌میرد. بنابراین معدنکاران چنانچه ناراحتی یا مرگ قناری را مشاهده می‌کردند سریع معدن را ترک می‌کردند. در زبان انگلیسی عبارت "قناری در معدن ذغال سنگ" اشاره به سیستم وسیله یا انسانی است که به عنوان سیستم اخطار اولیه کار می‌کند.

✅ @karkhone