فوربس: رشد انفجاری شمار میلیونرهای دلاری در ایران در سایه تحریم و کرونا
نشریه فوربس در مقالهای مینویسد، شمار افراد پردرآمد در سال ۲۰۲۱ در ایران بالای ۲۱ درصد رشد داشته است. به نوشته این مجله، ۲۵۰ هزار میلیونر در ایران زندگی میکنند و ۷۲ درصد افراد پردرآمد در رمزارزها سرمایهگذاری کردهاند.
رشد تعداد میلیونرهای دلاری در ایران در حالی که این کشور با تحریمهای وضع شده توسط آمریکا روبروست و درگیر پاندمی کروناست انفجاری بوده است.
در سال ۲۰۲۰ شمار افراد پردرآمد (افراد با درآمد خالص بالا) در ایران۲۱/۶ درصد رشد کرده است. میانگین جهانی این مقوله، در همین سال، ۶/۳ درصد بوده است.
بر اساس گزارش کاپژمینای (شرکت مشاوره فناوری اطلاعات) که روز ۲۹ ژوئن منتشر شد، در بازه زمانی ماه مارس تا ژوئن ارزش بازار ارز تهران در مقایسه با مدت مشابه سال قبل ۶۲۵ درصد افزایش داشته است.
این گزارش با اشاره به تحریمها و عدم سرمایهگذاریهای بینالمللی مینویسد که بسیاری از سرمایهداران ایرانی در بازار سهام سرمایهگذاری کردند و بازار پرتلاطم از آنها میلیونر ساخته است. کاپژمینای شمار ابرمیلیونرهای ایرانی را ۲۵۰ هزار نفر میداند که بیشتر آنها در تهران زندگی میکنند. به نوشته فوربس، شماری از طبقات ثروتمند در ایران پول خود را در بورس و استخراج رمز ارزها سرمایهگذاری کردند.
بورس و رمز ارز: دو دلیل رشد طبقه جدیدی از میلیونرها
به نوشته فوربس، دولت هم با تزریق سرمایه به بورس به ثروتمندتر شدن شماری محدود و رشد طبقه جدیدی از ثروتمندان کمک کرد. بنا بر این نوشته، برق ارزانقیمت در ایران و شرایط مطلوبی که برای استخراج بیتکوین برای دستهای در ایران پدید آمده، راه را برای ایجاد ثروتمندان جدید فراهم کرده است.
دولت در سپتامبر ۲۰۲۰ یک درصد و در ژانویه امسال ۵۹۲ میلیون دلار از صندوق توسعه ملی به بازار تزریق کرد.
تب استخراج رمز ارز در ایران چنان بالا گرفت که دولت در ماه مه ممنوعیتی ۴ ماهه برای این حوزه اعلام کرد. خاموشیهای متعدد در سراسر کشور یکی از پیامدهای استخراج افسارگسیخته رمز ارز توسط عدهای محدود بود.
بر پایه گزارش ثروت جهانی، تقریبا ۷۲ درصد از افراد پردرآمد در رمزارزها سرمایهگذاری کردهاند.
افزایش شمار ثروتمندان ایرانی در حالی رخ میدهد که به دلیل اقتصاد ضربه خورده از تحریمها و شرایط بحرانی پدیدآمده در اثر کرونا، ارزش پول ملی به شدت سقوط کرده و قیمت کالاهای اساسی افزایش یافته است.
ایران از عربستان پیشی گرفت!
این رشد سریع میلیونرها در ایران، بنا بر نوشته فوربس، رده ایران را از نظر شمار میلیونرها به رتبه چهاردهم در جهان و رتبه نخست در خاورمیانه رسانده است. این رشد باعث سبقت ایران از عربستان شده که با ۲۱۰ هزار میلیونر سه پله پایینتر از ایران ایستاده است.
این گزارش به پدیده آقازادهها یا صاحبان ژن برتر در ایران و عکسهایی که از زندگی لاکچری و تجملاتی آنها در شبکههای اجتماعی منتشر شده و میشود هم اشاره کرده است.
فوربس رشد این چنینی ثروتی در ایران را در تضاد شدید با فقر و وضعیت اقتصادی در ایران میداند. چرا که بر پایه برخی آمارهای غیر رسمی، ۶۰ درصد از جمعیت ایران به دلیل هزینههای زندگی در فقر نسبی به سر میبرند.
این گزارش به نقل از یک کارشناس امور سیاسی به انتقاد بسیاری از ایرانیان از فاصله فزاینده میان فقیر و غنی در این کشور و نابرابری اقتصادی اشاره میکند و مشارکت کمسابقه پایین مردم در انتخابات ریاست جمهوری ایران را نشان یأس و ناامیدی مردم از دولت میداند. فوربس مینویسد، این خبر که ثروتمندان ایران ثروتمندتر میشوند میتواند برای رئیس جمهور آتی ایران مشکلزا شود.
این کارشناس، فساد مالی گسترده و خویشاوندسالاری را از جمله دلایل اصلی وضعیت و رشد فقر در ایران میداند.
بیشترین شمار میلیونرها در آمریکا، چین در رده چهارم
بر اساس گزارش ثروت جهانی، آمریکای شمالی برای نخستین بار در ۵ سال گذشته حالا در مجموع بیش از آسیا-اقیانوسیه میلیونر دارد؛ ۷ میلیون میلیونر در آمریکای شمالی (ایالات متحده و کانادا) در برابر ۹/ ۶ میلیونر در آسیا-اقیانوسیه.
پس از آمریکا و ژاپن، آلمان و در رده چهارم، چین، بیشترین شمار میلیونرها را در خود جای دادهاند.
✅ @karkhone
نشریه فوربس در مقالهای مینویسد، شمار افراد پردرآمد در سال ۲۰۲۱ در ایران بالای ۲۱ درصد رشد داشته است. به نوشته این مجله، ۲۵۰ هزار میلیونر در ایران زندگی میکنند و ۷۲ درصد افراد پردرآمد در رمزارزها سرمایهگذاری کردهاند.
رشد تعداد میلیونرهای دلاری در ایران در حالی که این کشور با تحریمهای وضع شده توسط آمریکا روبروست و درگیر پاندمی کروناست انفجاری بوده است.
در سال ۲۰۲۰ شمار افراد پردرآمد (افراد با درآمد خالص بالا) در ایران۲۱/۶ درصد رشد کرده است. میانگین جهانی این مقوله، در همین سال، ۶/۳ درصد بوده است.
بر اساس گزارش کاپژمینای (شرکت مشاوره فناوری اطلاعات) که روز ۲۹ ژوئن منتشر شد، در بازه زمانی ماه مارس تا ژوئن ارزش بازار ارز تهران در مقایسه با مدت مشابه سال قبل ۶۲۵ درصد افزایش داشته است.
این گزارش با اشاره به تحریمها و عدم سرمایهگذاریهای بینالمللی مینویسد که بسیاری از سرمایهداران ایرانی در بازار سهام سرمایهگذاری کردند و بازار پرتلاطم از آنها میلیونر ساخته است. کاپژمینای شمار ابرمیلیونرهای ایرانی را ۲۵۰ هزار نفر میداند که بیشتر آنها در تهران زندگی میکنند. به نوشته فوربس، شماری از طبقات ثروتمند در ایران پول خود را در بورس و استخراج رمز ارزها سرمایهگذاری کردند.
بورس و رمز ارز: دو دلیل رشد طبقه جدیدی از میلیونرها
به نوشته فوربس، دولت هم با تزریق سرمایه به بورس به ثروتمندتر شدن شماری محدود و رشد طبقه جدیدی از ثروتمندان کمک کرد. بنا بر این نوشته، برق ارزانقیمت در ایران و شرایط مطلوبی که برای استخراج بیتکوین برای دستهای در ایران پدید آمده، راه را برای ایجاد ثروتمندان جدید فراهم کرده است.
دولت در سپتامبر ۲۰۲۰ یک درصد و در ژانویه امسال ۵۹۲ میلیون دلار از صندوق توسعه ملی به بازار تزریق کرد.
تب استخراج رمز ارز در ایران چنان بالا گرفت که دولت در ماه مه ممنوعیتی ۴ ماهه برای این حوزه اعلام کرد. خاموشیهای متعدد در سراسر کشور یکی از پیامدهای استخراج افسارگسیخته رمز ارز توسط عدهای محدود بود.
بر پایه گزارش ثروت جهانی، تقریبا ۷۲ درصد از افراد پردرآمد در رمزارزها سرمایهگذاری کردهاند.
افزایش شمار ثروتمندان ایرانی در حالی رخ میدهد که به دلیل اقتصاد ضربه خورده از تحریمها و شرایط بحرانی پدیدآمده در اثر کرونا، ارزش پول ملی به شدت سقوط کرده و قیمت کالاهای اساسی افزایش یافته است.
ایران از عربستان پیشی گرفت!
این رشد سریع میلیونرها در ایران، بنا بر نوشته فوربس، رده ایران را از نظر شمار میلیونرها به رتبه چهاردهم در جهان و رتبه نخست در خاورمیانه رسانده است. این رشد باعث سبقت ایران از عربستان شده که با ۲۱۰ هزار میلیونر سه پله پایینتر از ایران ایستاده است.
این گزارش به پدیده آقازادهها یا صاحبان ژن برتر در ایران و عکسهایی که از زندگی لاکچری و تجملاتی آنها در شبکههای اجتماعی منتشر شده و میشود هم اشاره کرده است.
فوربس رشد این چنینی ثروتی در ایران را در تضاد شدید با فقر و وضعیت اقتصادی در ایران میداند. چرا که بر پایه برخی آمارهای غیر رسمی، ۶۰ درصد از جمعیت ایران به دلیل هزینههای زندگی در فقر نسبی به سر میبرند.
این گزارش به نقل از یک کارشناس امور سیاسی به انتقاد بسیاری از ایرانیان از فاصله فزاینده میان فقیر و غنی در این کشور و نابرابری اقتصادی اشاره میکند و مشارکت کمسابقه پایین مردم در انتخابات ریاست جمهوری ایران را نشان یأس و ناامیدی مردم از دولت میداند. فوربس مینویسد، این خبر که ثروتمندان ایران ثروتمندتر میشوند میتواند برای رئیس جمهور آتی ایران مشکلزا شود.
این کارشناس، فساد مالی گسترده و خویشاوندسالاری را از جمله دلایل اصلی وضعیت و رشد فقر در ایران میداند.
بیشترین شمار میلیونرها در آمریکا، چین در رده چهارم
بر اساس گزارش ثروت جهانی، آمریکای شمالی برای نخستین بار در ۵ سال گذشته حالا در مجموع بیش از آسیا-اقیانوسیه میلیونر دارد؛ ۷ میلیون میلیونر در آمریکای شمالی (ایالات متحده و کانادا) در برابر ۹/ ۶ میلیونر در آسیا-اقیانوسیه.
پس از آمریکا و ژاپن، آلمان و در رده چهارم، چین، بیشترین شمار میلیونرها را در خود جای دادهاند.
✅ @karkhone
تأمین مالی نوآوری: طرح انرژی پاک
در فوریهی
اگر نمای کلّی طرح انرژیهای پاک آرپا را نگاه کنیم، میبینیم که تنها ۲.۳ درصدِ اعتبارات پرداختی این طرح نکول شدند، و تنها ۸ درصد از بنگاههایی که با حمایت این طرح شکل گرفتند به ورشکستگی افتادند. این ارقام نشان میدهد که توفیقات این طرح بسیار بیش از شکستهایش بوده است. در حقیقت، پنج مورد از نخستین ابرپروژههای انرژی خورشیدی در آمریکا توسط طرح انرژی پاک سازمان آرپا تأمین مالی شده است.
یکی از پروژههای موفق این طرح، نیروگاه خورشیدی Agua Caliente بوده است، که در حداکثر ظرفیت قادر است انرژی ۲۳۰ هزار خانوار را تأمین کند. در اهمیت این نیروگاه شایان ذکر است که طیّ بیستوپنج سال میتواند ۵.۵ میلیون تُن کربن را از ورود به اتمسفر باز دارد، که برابر با کاهش سالانهی چهل هزار خودرو از جادهها و خیابانهاست. با اینحال، تمام توجهات روی پروژهی ناکام سولیندرا متمرکز شده است. ناکامی سولیندرا تا حد زیادی محصول شرایطی بود که خارج از کنترل این شرکت قرار داشت: از آنجایی که سولیندرا در مقایسه با رقیبانش به شیوهی جدید و متفاوتی صفحات خورشیدیاش را میساخت، با کاهش چشمگیر قیمت سیلیکُن، این شرکت رقابتپذیریاش را در مقابل تولیدکنندگان سنّتی صفحات خورشیدی از دست داد.
در عین حال، وام پرداختی به سولیندرا تنها ۱.۵ درصد از مخارج طرح انرژی پاک دولت را در بر میگرفت، و بخش بزرگی از سرمایهگذاریهای طرح مذکور عملکرد خوبی داشتند. دولت آمریکا بعد از تجربهی سولیندرا دست به عصاتر نوآوری را تأمین مالی میکرد، که همین موضوع موجب شد رقم نکول وامهای دولت در صنعت انرژی خورشیدی پایین باقی بماند؛ اما در عین حال، این محافظهکاری به کاهش خودباوری و ریسکپذیری دولت در تأمین مالی نوآوری نیز دامن زد.
✅ @karkhone
در فوریهی
۲۰۰۹، باراک اوباما قانون سرمایهگذاری مجدد و بازیابی اقتصادی را با هدف بهبود اقتصاد بحرانزدهی آمریکا امضا کرد. یکی از اهداف بزرگ این قانون، افزایش بهرهوری انرژی، و پژوهش و توسعهی انرژیهای تجدیدپذیر با راهبری مرکز پژوهشهای پیشرفتهی انرژی (آرپا) بود. یکی از نخستین دریافتکنندگان تأمین مالی طرح انرژیهای پاک، شرکت نوپای سولیندرا بود. طولی نکشید که این شرکت به ورشکستگی کشیده شد و وام دریافتیاش را نکول کرد. از آن زمان، سولیندرا تبدیل به ضربالمثل ناکارآیی دولت آمریکا در حمایت از نوآوری شد.اگر نمای کلّی طرح انرژیهای پاک آرپا را نگاه کنیم، میبینیم که تنها ۲.۳ درصدِ اعتبارات پرداختی این طرح نکول شدند، و تنها ۸ درصد از بنگاههایی که با حمایت این طرح شکل گرفتند به ورشکستگی افتادند. این ارقام نشان میدهد که توفیقات این طرح بسیار بیش از شکستهایش بوده است. در حقیقت، پنج مورد از نخستین ابرپروژههای انرژی خورشیدی در آمریکا توسط طرح انرژی پاک سازمان آرپا تأمین مالی شده است.
یکی از پروژههای موفق این طرح، نیروگاه خورشیدی Agua Caliente بوده است، که در حداکثر ظرفیت قادر است انرژی ۲۳۰ هزار خانوار را تأمین کند. در اهمیت این نیروگاه شایان ذکر است که طیّ بیستوپنج سال میتواند ۵.۵ میلیون تُن کربن را از ورود به اتمسفر باز دارد، که برابر با کاهش سالانهی چهل هزار خودرو از جادهها و خیابانهاست. با اینحال، تمام توجهات روی پروژهی ناکام سولیندرا متمرکز شده است. ناکامی سولیندرا تا حد زیادی محصول شرایطی بود که خارج از کنترل این شرکت قرار داشت: از آنجایی که سولیندرا در مقایسه با رقیبانش به شیوهی جدید و متفاوتی صفحات خورشیدیاش را میساخت، با کاهش چشمگیر قیمت سیلیکُن، این شرکت رقابتپذیریاش را در مقابل تولیدکنندگان سنّتی صفحات خورشیدی از دست داد.
در عین حال، وام پرداختی به سولیندرا تنها ۱.۵ درصد از مخارج طرح انرژی پاک دولت را در بر میگرفت، و بخش بزرگی از سرمایهگذاریهای طرح مذکور عملکرد خوبی داشتند. دولت آمریکا بعد از تجربهی سولیندرا دست به عصاتر نوآوری را تأمین مالی میکرد، که همین موضوع موجب شد رقم نکول وامهای دولت در صنعت انرژی خورشیدی پایین باقی بماند؛ اما در عین حال، این محافظهکاری به کاهش خودباوری و ریسکپذیری دولت در تأمین مالی نوآوری نیز دامن زد.
✅ @karkhone
Jumpstarting America
Home | Jump-Starting America
Jump-Starting America
How Breakthrough Science Can Revive
Economic Growth and the American Dream
By Jonathan Gruber and Simon Johnson
How Breakthrough Science Can Revive
Economic Growth and the American Dream
By Jonathan Gruber and Simon Johnson
زندگی نرمال
یکشنبه قبل مهمان چند دوست عزیز بودیم و مثل همیشه صحبت رسید به اخبار ایران. سهیل حسابی دلش برای ایران تنگ شده. میگوید: "نسرین که درسش تموم بشه، برمیگردیم ایران". از آن قدیمیهای ساکن آمریکاست و چهار گوشه دنیا را دیده. از استرالیا و ژاپن بگیر تا آفریقای جنوبی و کانادا. سهیل و نسرین دلشان پر است از ایرانیهایی که آمریکا برایشان بهشت است و ایران جهنم. نسرین میگوید: "کاش ایرانیا فقط یکبار بیان اوضاع فلاکتبار چهل میلیون بیخانمان آمریکایی رو ببینن، تا اینقدر ناشکری نکنن". در ذهن نسرین ریشه همه غصهها و غربپرستیها، فیلمهای هالیوودی و شبکههای اجتماعیست. سهیل میگوید: "قطعا برمیگردم. با چند تا دانشگاه هم صحبت کردم برای استادی. البته زیاد امید ندارم، بدون رابطه بعیده قبولم کنن، ولی توکل به خدا". نسرین مخالف استاد شدن سهیل است و دنبال استارتآپ است. میگوید: "با ۱۰، ۱۲ میلیون حقوق چطور زندگی کنیم؟" سهیل اما دلش قرص است: "خدا بزرگه".
حسین که از اول بحث سرش توی گوشی بوده، لبخندی میزد و میگوید: "آقا سهیل شما انگار خیلی وقته نرفتی ایران. خبر داری چند کیلو گوشت و مرغ و برنج و میوه میشه ۲ میلیون. از هزینه مدرسه، لوازمالتحریر، پوشاک و اسباببازی بچه خبر داری؟ اجاره خونه که واویلا. توی شهرستان زیر پنج میلیون، توی تهران زیر ده میلیون یعنی خط فقر. چند درصد تهرانیا بالای ده میلیون حقوق دارن؟ کارگر چقدر در میاره؟ ایشالا زودتر برید ایران، اوضاع دستتون بیاد".
سهیل جواب میدهد: "اتفاقا خیلی هم پیگیر اخبارم، آمار قیمتها هم دارم، از قطعی برق و آب و مشکلات دیگه هم باخبرم. با این دولت هم که مشکلات چند برابر شده. نمیگم ایران بهشته. حرفم اینه که مشکلات همه جا هست. اینقدر نزنیم توی سر خودمون که بدبختیها مختص ماست. همین آمریکا برای یه عمل پزشکی اگه بیمه نداشته باشی، حسابت با کرام الکاتبینه. باید زندگیات رو بفروشی خرج بیمارستان کنی و آخرش بیخانمان میشی. باور نداری؟ آمارش رو سرچ کن. وجدانا ایران ازین خبراست؟ ایشالا که تو آمریکا هیچ وقت گذرت به بیمارستان نخوره. ضمنا تو هنوز دانشجویی، از هزینههای زندگی خبر نداری. بیمه، مدرسه بچه، مالیات، تعمیر خونه و هزار خرج دیگه. چندتا ایرانی برات مثال بزنم که همین آمریکا محتاج نون شب هستن. چندتا دکتر بگم که راننده اوبر و گارسون شدن. حق داری حسین جان، دور برت فقط دانشجو بوده و دکتر و مهندس و خانواده پولدار، از اوضاع آمریکاییها بیخبری".
حسین تقریبا از کوره در میرود: "مقایسه باید نسبی باشه، نسبی! واقعا میانگین رفاه تو ایران بیشتر از آمریکاست؟ مشکلات تو ایران کمتره؟ ایرانیا ناشکرن؟ اصلا مگه ایرانیا حق اعتراض دارن که بخوان ناشکر باشن؟" حدیث میآید وسط بحث و میگوید: "حسین باز میخوای دعوا راه بندازی؟ من میرم خونه. تو بمون با دوستات و بحثای بیخود سیاسی".
در چشم به هم زدنی همه ساکت میشوند. ایمان و مائده میروند دنبال بساط جوجه کباب، فرید مشغول تهیه سالاد است، کاوه یک چای دارچین اعلا میآورد، راضیه هم گز ناب اصفهان را. بعد از ناهار سهیل و حسین یخشان آب شده و درباره بازار سهام حرف میزنند. دوصد شکر که دوستیها پابرجاست و حال همهی ما خوب است.
✅ @karkhone
یکشنبه قبل مهمان چند دوست عزیز بودیم و مثل همیشه صحبت رسید به اخبار ایران. سهیل حسابی دلش برای ایران تنگ شده. میگوید: "نسرین که درسش تموم بشه، برمیگردیم ایران". از آن قدیمیهای ساکن آمریکاست و چهار گوشه دنیا را دیده. از استرالیا و ژاپن بگیر تا آفریقای جنوبی و کانادا. سهیل و نسرین دلشان پر است از ایرانیهایی که آمریکا برایشان بهشت است و ایران جهنم. نسرین میگوید: "کاش ایرانیا فقط یکبار بیان اوضاع فلاکتبار چهل میلیون بیخانمان آمریکایی رو ببینن، تا اینقدر ناشکری نکنن". در ذهن نسرین ریشه همه غصهها و غربپرستیها، فیلمهای هالیوودی و شبکههای اجتماعیست. سهیل میگوید: "قطعا برمیگردم. با چند تا دانشگاه هم صحبت کردم برای استادی. البته زیاد امید ندارم، بدون رابطه بعیده قبولم کنن، ولی توکل به خدا". نسرین مخالف استاد شدن سهیل است و دنبال استارتآپ است. میگوید: "با ۱۰، ۱۲ میلیون حقوق چطور زندگی کنیم؟" سهیل اما دلش قرص است: "خدا بزرگه".
حسین که از اول بحث سرش توی گوشی بوده، لبخندی میزد و میگوید: "آقا سهیل شما انگار خیلی وقته نرفتی ایران. خبر داری چند کیلو گوشت و مرغ و برنج و میوه میشه ۲ میلیون. از هزینه مدرسه، لوازمالتحریر، پوشاک و اسباببازی بچه خبر داری؟ اجاره خونه که واویلا. توی شهرستان زیر پنج میلیون، توی تهران زیر ده میلیون یعنی خط فقر. چند درصد تهرانیا بالای ده میلیون حقوق دارن؟ کارگر چقدر در میاره؟ ایشالا زودتر برید ایران، اوضاع دستتون بیاد".
سهیل جواب میدهد: "اتفاقا خیلی هم پیگیر اخبارم، آمار قیمتها هم دارم، از قطعی برق و آب و مشکلات دیگه هم باخبرم. با این دولت هم که مشکلات چند برابر شده. نمیگم ایران بهشته. حرفم اینه که مشکلات همه جا هست. اینقدر نزنیم توی سر خودمون که بدبختیها مختص ماست. همین آمریکا برای یه عمل پزشکی اگه بیمه نداشته باشی، حسابت با کرام الکاتبینه. باید زندگیات رو بفروشی خرج بیمارستان کنی و آخرش بیخانمان میشی. باور نداری؟ آمارش رو سرچ کن. وجدانا ایران ازین خبراست؟ ایشالا که تو آمریکا هیچ وقت گذرت به بیمارستان نخوره. ضمنا تو هنوز دانشجویی، از هزینههای زندگی خبر نداری. بیمه، مدرسه بچه، مالیات، تعمیر خونه و هزار خرج دیگه. چندتا ایرانی برات مثال بزنم که همین آمریکا محتاج نون شب هستن. چندتا دکتر بگم که راننده اوبر و گارسون شدن. حق داری حسین جان، دور برت فقط دانشجو بوده و دکتر و مهندس و خانواده پولدار، از اوضاع آمریکاییها بیخبری".
حسین تقریبا از کوره در میرود: "مقایسه باید نسبی باشه، نسبی! واقعا میانگین رفاه تو ایران بیشتر از آمریکاست؟ مشکلات تو ایران کمتره؟ ایرانیا ناشکرن؟ اصلا مگه ایرانیا حق اعتراض دارن که بخوان ناشکر باشن؟" حدیث میآید وسط بحث و میگوید: "حسین باز میخوای دعوا راه بندازی؟ من میرم خونه. تو بمون با دوستات و بحثای بیخود سیاسی".
در چشم به هم زدنی همه ساکت میشوند. ایمان و مائده میروند دنبال بساط جوجه کباب، فرید مشغول تهیه سالاد است، کاوه یک چای دارچین اعلا میآورد، راضیه هم گز ناب اصفهان را. بعد از ناهار سهیل و حسین یخشان آب شده و درباره بازار سهام حرف میزنند. دوصد شکر که دوستیها پابرجاست و حال همهی ما خوب است.
✅ @karkhone
| محمد ایمانی
مالیاتهایی که مدیرعاملِ سهامدار یک شرکت در آلمان پرداخت میکند:
۱. مالیات بر حقوق (بر اساس فیش حقوقی ماهیانه این رقم بین ۱۴ تا ۴۵ درصد از حقوق ماهیانه است.)
۲. مالیات کسب و کار: ۱۵ درصد از سود سالیانه
۳. مالیات شرکت: ۱۵/۸۲۵ درصد از سود سالیانه
۴. مالیات برداشت سود سالیانه: ۲۵ درصد
- مالیات بر ارزش افزوده در آلمان ۱۹ درصد است. یعنی هر کالا یا خدماتی که با درآمد حاصله خریداری شود، ۱۹ درصد اضافه بر آن باید مالیات ارزشافزوده به دولت داد.
مثال: کمپانی الف سالیانه ۲۰۰ هزار یورو سود میکند. سهامدار و مدیرعامل ماهی ۷ هزار یورو برای خود حقوق رد میکند که خالص با کسر مالیات و بیمههای اجباری برای او ۳۹۷۰ یورو در ماه میماند. میزان مالیات بر درآمد که از ۷ هزار یورو کسر میشود و مستقیم به حساب دولت ریخته میشود ماهیانه ۱۷۵۷ یوروست.
با توجه به اینکه سهمی از بیمهها از سوی شرکت باید پرداخت شود، علاوه بر ماهی ۷ هزار یورو، ماهی ۱۱۸۸ یورو نیز سهم شرکت به بیمههاست. یعنی کل پولی که شرکت برای یک ماه حقوق مدیرعامل پرداخت میکند ۸.۱۸۸ یوروست، بعبارتی دیگر سالی ۹۸.۲۵۶ یورو.
اگر ۹۸.۲۵۶ یورو را از سود سالیانه ۲۰۰ هزار یورویی کم کنیم، ۱۰۱.۷۴۴ یورو سود شرکت باقی میماند. از این مبلغ ۱۶.۷۳۶ یورو مالیات بر کسب و کار و ۱۵.۲۶۱ یورو مالیات شرکت و ۸۴۰ یورو مالیات همبستگی است. جمعاً ۳۲.۸۳۸ یورو از ۱۰۱.۷۴۴ یورو مالیاتی است که قبل از برداشت سود شرکت قبلا به حساب دولت باید ریخته شده باشد.
اکنون مدیرعامل سهامدار شرکت میخواهد سود خود یعنی مبلغ ۶۸.۹۰۶ یورو را از حساب شرکت برداشت کرده و به حساب شخصی خود بریزد. اینجا دوباره باید مالیات برداشت سود را که ۲۵ درصد میباشد به حساب دولت پرداخت کند یعنی ۱۷.۲۲۶ یورو. مبلغ نهایی که به عنوان سود به حساب مدیرعامل سهامدار واریز میشود ۵۱.۶۸۰ یوروست. اگر این مبلغ را با خالصی حقوق ماهیانه ضربدر ۱۲ ماه سال جمع ببندیم ۹۹.۳۲۰ یورو میشود. یعنی از مجموع ۲۰۰ هزار یورو سودی که یک شرکت میکند، ۷۱.۱۴۷ یورو فقط برای «مالیات» به حساب دولت ریخته میشود.
حالا مدیرعامل به عنوان یک شخص میخواهد ۹۹.۳۲۰ درآمد خالصی خود را خرج کند و با خرید هر کالا یا خدماتی ۱۹ درصد از مبلغ خرید به عنوان مالیات بر ارزش افزوده به حساب دولت میرود: یعنی ۱۸.۸۷۰ یورو. یعنی او صاحب ۸۰.۴۵۰ یورو از ۲۰۰ هزار یورو سودی است که ایجاد کرده، ولی دولت صاحب ۹۰.۰۱۷ یورو از ۲۰۰ هزار یورو سودی که آن فرد ایجاد کرده، یعنی حتی ۱۰ هزار یورو بیشتر یا بعبارتی دیگر بیش از نیمی از اموال یک فرد.
در این پست به مالیاتهای دیگر مثل مالیات بر ارث، مالیات خرید خانه و… که جمعاً ۴۰ نوع مالیات در آلمان را تشکیل میدهند نپرداختم.
✅ @karkhone
مالیاتهایی که مدیرعاملِ سهامدار یک شرکت در آلمان پرداخت میکند:
۱. مالیات بر حقوق (بر اساس فیش حقوقی ماهیانه این رقم بین ۱۴ تا ۴۵ درصد از حقوق ماهیانه است.)
۲. مالیات کسب و کار: ۱۵ درصد از سود سالیانه
۳. مالیات شرکت: ۱۵/۸۲۵ درصد از سود سالیانه
۴. مالیات برداشت سود سالیانه: ۲۵ درصد
- مالیات بر ارزش افزوده در آلمان ۱۹ درصد است. یعنی هر کالا یا خدماتی که با درآمد حاصله خریداری شود، ۱۹ درصد اضافه بر آن باید مالیات ارزشافزوده به دولت داد.
مثال: کمپانی الف سالیانه ۲۰۰ هزار یورو سود میکند. سهامدار و مدیرعامل ماهی ۷ هزار یورو برای خود حقوق رد میکند که خالص با کسر مالیات و بیمههای اجباری برای او ۳۹۷۰ یورو در ماه میماند. میزان مالیات بر درآمد که از ۷ هزار یورو کسر میشود و مستقیم به حساب دولت ریخته میشود ماهیانه ۱۷۵۷ یوروست.
با توجه به اینکه سهمی از بیمهها از سوی شرکت باید پرداخت شود، علاوه بر ماهی ۷ هزار یورو، ماهی ۱۱۸۸ یورو نیز سهم شرکت به بیمههاست. یعنی کل پولی که شرکت برای یک ماه حقوق مدیرعامل پرداخت میکند ۸.۱۸۸ یوروست، بعبارتی دیگر سالی ۹۸.۲۵۶ یورو.
اگر ۹۸.۲۵۶ یورو را از سود سالیانه ۲۰۰ هزار یورویی کم کنیم، ۱۰۱.۷۴۴ یورو سود شرکت باقی میماند. از این مبلغ ۱۶.۷۳۶ یورو مالیات بر کسب و کار و ۱۵.۲۶۱ یورو مالیات شرکت و ۸۴۰ یورو مالیات همبستگی است. جمعاً ۳۲.۸۳۸ یورو از ۱۰۱.۷۴۴ یورو مالیاتی است که قبل از برداشت سود شرکت قبلا به حساب دولت باید ریخته شده باشد.
اکنون مدیرعامل سهامدار شرکت میخواهد سود خود یعنی مبلغ ۶۸.۹۰۶ یورو را از حساب شرکت برداشت کرده و به حساب شخصی خود بریزد. اینجا دوباره باید مالیات برداشت سود را که ۲۵ درصد میباشد به حساب دولت پرداخت کند یعنی ۱۷.۲۲۶ یورو. مبلغ نهایی که به عنوان سود به حساب مدیرعامل سهامدار واریز میشود ۵۱.۶۸۰ یوروست. اگر این مبلغ را با خالصی حقوق ماهیانه ضربدر ۱۲ ماه سال جمع ببندیم ۹۹.۳۲۰ یورو میشود. یعنی از مجموع ۲۰۰ هزار یورو سودی که یک شرکت میکند، ۷۱.۱۴۷ یورو فقط برای «مالیات» به حساب دولت ریخته میشود.
حالا مدیرعامل به عنوان یک شخص میخواهد ۹۹.۳۲۰ درآمد خالصی خود را خرج کند و با خرید هر کالا یا خدماتی ۱۹ درصد از مبلغ خرید به عنوان مالیات بر ارزش افزوده به حساب دولت میرود: یعنی ۱۸.۸۷۰ یورو. یعنی او صاحب ۸۰.۴۵۰ یورو از ۲۰۰ هزار یورو سودی است که ایجاد کرده، ولی دولت صاحب ۹۰.۰۱۷ یورو از ۲۰۰ هزار یورو سودی که آن فرد ایجاد کرده، یعنی حتی ۱۰ هزار یورو بیشتر یا بعبارتی دیگر بیش از نیمی از اموال یک فرد.
در این پست به مالیاتهای دیگر مثل مالیات بر ارث، مالیات خرید خانه و… که جمعاً ۴۰ نوع مالیات در آلمان را تشکیل میدهند نپرداختم.
✅ @karkhone
تولید بزرگمقیاس صنعتی
تولید بزرگمقیاس صنعتی موجب کاهش هزینهی هر واحد محصول با افزایش حجم تولید میشود؛ چیزی که در ادبیات سازماندهی صنعتی به آن 'صرفهجویی ناشی از مقیاس' (economies of scale) میگویند. این موضوع بدین خاطرست که با تولید محصول در مقیاس بزرگ، 'هزینههای ثابت' تولید - یعنی هزینههایی که با افزایش حجم تولید تغییر نمیکنند، نظیر اجارهبها، استهلاک، بیمه، و بهرهی وام - بر شمار زیادی محصول تولیدشده سرشکن میشود و بدین طریق هزینهی هر واحد محصول کاهش مییابد. به عنوان مثال، اقتصادی را در نظر بگیرید که در آن هزار واحد پوشاک توسط ده بنگاه تولید میشود. حال اگر این ده بنگاه در هم ادغام و به دو بنگاه تبدیل شوند، هزینههای ثابت دو بنگاه (نظیر اجارهبها، استهلاک، بیمه، بهرهی وام) بر شمار زیادی محصول 'سرشکن' میشود، و در نتیجهْ هزینهی تمامشدهی هر واحد محصول کاهش مییابد.
مزیت دیگری که برای تولیدکنندگان بزرگمقیاس نام برده میشود، 'صرفهجویی ناشی از تنوع محصول' (economies of scope) میباشد. بدین معنا که اگر یک بنگاه بزرگ به جای تمرکز بر تولید یک محصول خاص، طیف متنوعی از محصولات را تولید کند، هزینهی هر واحد محصولش کاهش مییابد. برای مثال، دو شرکت حملونقل ریلی را در نظر بگیرید که یکی با قطارش خدمات حمل بار و شرکت دیگر خدمات حمل مسافر عرضه میکند. حال اگر این دو شرکت در هم ادغام شوند و از دل آن شرکتی پدید آید که با قطارش به طور همزمان هم بار و هم مسافر جابجا کند، به کاهش هزینهی هر واحد خدمات منتهی میشود. در واقع، اگر این دو نوع خدمات (حمل بار و حمل مسافر) به طور مجزا عرضه شوند، هزینههای بیشتری به بار میآید.
صرفههای ناشی از مقیاس و تنوع اهمیت زیادی دارند، چرا که میتوانند بهرهوری اقتصاد را افزایش و هزینهی تمامشدهی برخی از کالاها و خدمات را برای مصرفکنندگان کاهش دهند. این موضوع برای کشورهای توسعهنیافته و در حال توسعه - به طور خاص در آفریقا، آسیا و آمریکای لاتین - اهمیت بیشتری دارد، چرا که بسیاری از آنها با کوچکی مقیاس تولید دستوپنجه نرم میکنند و نمیتوانند به صرفههای ناشی از مقیاس (و تنوع) دست یابند. این دسته از کشورها برای آنکه بتوانند در بازارهای جهانی رقابت کنند، عمیقاً به کاهش بهای تمامشدهی کالاهایشان احتیاج دارند، و این امر تنها در گروی 'کاهش هزینهی تولید به وسیلهی بزرگسازی مقیاس تولید' میباشد.
اوضاع کشورهای توسعهنیافته و در حال توسعه زمانی وخیمتر میشود که سیاستگذاران اقتصادی آنها اهمیتی به مزایای مقیاس بزرگ تولید نمیدهند، و از آن بدتر، با تولید بزرگمقیاس صنعتی دشمنی میورزند و حمایتهای مالیشان را غالباً بر تولیدکنندگان کوچک و خُرد مقیاس کشور متمرکز میکنند. یکی از آنها کشور هند در نیمهی دوم قرن بیستم بوده است، که سیاستگذاری صنعتی دولت در جهت حفظ کوچکی مقیاس تولید در صنایع کاربر (در حد کارگاه خانگی) تنظیم شده بود، و بنگاههای متوسط و بزرگمقیاس اجازهی فعالیت در صنایع کاربر را نداشتند. این سیاست در سال ۲۰۱۵ پایان یافت، اما پیامدهای زیانبار آن (نظیر فقدان صرفههای ناشی از مقیاس) همچنان گریبان صنایع کاربر هند را گرفته است.
کشورهای در حال توسعه و نوظهوری که توانستند پسماندگی اقتصادیشان را در زمان محدودی جبران کنند، غالباً به پشتوانهی تولید بزرگمقیاس صنعتی در توسعهی اقتصادیشان کامیاب شدند. در میانهی قرن بیستم، اقتصادهایی نظیر ژاپن و فرانسه، برای آنکه خود را از آوارهای جنگ جهانی برهانند، به قدری به صرفههای ناشی از مقیاس اهمیت میدادند که عملاً با ادغامهای تحت راهبری و پشتیبانی دولت به آن دست یافتند.
صرفههای ناشی از مقیاس و تنوع غالباً از ادغامهای افقی (ادغام شدن بنگاههای مشابه در یک نوع رشتهفعالیت اقتصادی) حاصل میشوند، اما ادغامهای 'عمومی' (ادغام شدن بنگاههای درون یک زنجیرهی ارزش) هم میتواند به هزینهکاهیهایی منجر شود؛ مثلاً ادغام تأمینکنندهی نهادهی تولید در تولیدکنندهی فرآوردهی تولید، موجب میشود که این تولیدکننده تبدیل به تأمینکنندهی نهادهی خودش هم شود و بدین طریق 'هزینهی مبادله'ی تهیهی نهاده برای تولیدکننده کاهش یابد.
✅ @karkhone
تولید بزرگمقیاس صنعتی موجب کاهش هزینهی هر واحد محصول با افزایش حجم تولید میشود؛ چیزی که در ادبیات سازماندهی صنعتی به آن 'صرفهجویی ناشی از مقیاس' (economies of scale) میگویند. این موضوع بدین خاطرست که با تولید محصول در مقیاس بزرگ، 'هزینههای ثابت' تولید - یعنی هزینههایی که با افزایش حجم تولید تغییر نمیکنند، نظیر اجارهبها، استهلاک، بیمه، و بهرهی وام - بر شمار زیادی محصول تولیدشده سرشکن میشود و بدین طریق هزینهی هر واحد محصول کاهش مییابد. به عنوان مثال، اقتصادی را در نظر بگیرید که در آن هزار واحد پوشاک توسط ده بنگاه تولید میشود. حال اگر این ده بنگاه در هم ادغام و به دو بنگاه تبدیل شوند، هزینههای ثابت دو بنگاه (نظیر اجارهبها، استهلاک، بیمه، بهرهی وام) بر شمار زیادی محصول 'سرشکن' میشود، و در نتیجهْ هزینهی تمامشدهی هر واحد محصول کاهش مییابد.
مزیت دیگری که برای تولیدکنندگان بزرگمقیاس نام برده میشود، 'صرفهجویی ناشی از تنوع محصول' (economies of scope) میباشد. بدین معنا که اگر یک بنگاه بزرگ به جای تمرکز بر تولید یک محصول خاص، طیف متنوعی از محصولات را تولید کند، هزینهی هر واحد محصولش کاهش مییابد. برای مثال، دو شرکت حملونقل ریلی را در نظر بگیرید که یکی با قطارش خدمات حمل بار و شرکت دیگر خدمات حمل مسافر عرضه میکند. حال اگر این دو شرکت در هم ادغام شوند و از دل آن شرکتی پدید آید که با قطارش به طور همزمان هم بار و هم مسافر جابجا کند، به کاهش هزینهی هر واحد خدمات منتهی میشود. در واقع، اگر این دو نوع خدمات (حمل بار و حمل مسافر) به طور مجزا عرضه شوند، هزینههای بیشتری به بار میآید.
صرفههای ناشی از مقیاس و تنوع اهمیت زیادی دارند، چرا که میتوانند بهرهوری اقتصاد را افزایش و هزینهی تمامشدهی برخی از کالاها و خدمات را برای مصرفکنندگان کاهش دهند. این موضوع برای کشورهای توسعهنیافته و در حال توسعه - به طور خاص در آفریقا، آسیا و آمریکای لاتین - اهمیت بیشتری دارد، چرا که بسیاری از آنها با کوچکی مقیاس تولید دستوپنجه نرم میکنند و نمیتوانند به صرفههای ناشی از مقیاس (و تنوع) دست یابند. این دسته از کشورها برای آنکه بتوانند در بازارهای جهانی رقابت کنند، عمیقاً به کاهش بهای تمامشدهی کالاهایشان احتیاج دارند، و این امر تنها در گروی 'کاهش هزینهی تولید به وسیلهی بزرگسازی مقیاس تولید' میباشد.
اوضاع کشورهای توسعهنیافته و در حال توسعه زمانی وخیمتر میشود که سیاستگذاران اقتصادی آنها اهمیتی به مزایای مقیاس بزرگ تولید نمیدهند، و از آن بدتر، با تولید بزرگمقیاس صنعتی دشمنی میورزند و حمایتهای مالیشان را غالباً بر تولیدکنندگان کوچک و خُرد مقیاس کشور متمرکز میکنند. یکی از آنها کشور هند در نیمهی دوم قرن بیستم بوده است، که سیاستگذاری صنعتی دولت در جهت حفظ کوچکی مقیاس تولید در صنایع کاربر (در حد کارگاه خانگی) تنظیم شده بود، و بنگاههای متوسط و بزرگمقیاس اجازهی فعالیت در صنایع کاربر را نداشتند. این سیاست در سال ۲۰۱۵ پایان یافت، اما پیامدهای زیانبار آن (نظیر فقدان صرفههای ناشی از مقیاس) همچنان گریبان صنایع کاربر هند را گرفته است.
کشورهای در حال توسعه و نوظهوری که توانستند پسماندگی اقتصادیشان را در زمان محدودی جبران کنند، غالباً به پشتوانهی تولید بزرگمقیاس صنعتی در توسعهی اقتصادیشان کامیاب شدند. در میانهی قرن بیستم، اقتصادهایی نظیر ژاپن و فرانسه، برای آنکه خود را از آوارهای جنگ جهانی برهانند، به قدری به صرفههای ناشی از مقیاس اهمیت میدادند که عملاً با ادغامهای تحت راهبری و پشتیبانی دولت به آن دست یافتند.
صرفههای ناشی از مقیاس و تنوع غالباً از ادغامهای افقی (ادغام شدن بنگاههای مشابه در یک نوع رشتهفعالیت اقتصادی) حاصل میشوند، اما ادغامهای 'عمومی' (ادغام شدن بنگاههای درون یک زنجیرهی ارزش) هم میتواند به هزینهکاهیهایی منجر شود؛ مثلاً ادغام تأمینکنندهی نهادهی تولید در تولیدکنندهی فرآوردهی تولید، موجب میشود که این تولیدکننده تبدیل به تأمینکنندهی نهادهی خودش هم شود و بدین طریق 'هزینهی مبادله'ی تهیهی نهاده برای تولیدکننده کاهش یابد.
✅ @karkhone
Business-Standard
A push for labour-intensive manufacturing
Given the widespread loss of jobs and incomes, there is an immediate need to accelerate the pace of job creation
مصائب رستورانداری در دوره کرونا، ذیل تحریمهای ظالمانه، تحت فرماندهی قرارگاه مرغ
| آنام غفاری
از آذر ۹۷ تا آذر ۹۸ با سرعت و کار شبانه روزیِ من و همسر و خواهر و برادر، ۶ شعبه در فودکورتهای مختلف تهران باز کردیم. سعی کردیم حرفهای کار کنیم: میخواستیم یک Scratch Kitchen زنجیرهای باشیم. همه چیز: کچاپ، مایونز، نانها، استاکگوشت و مرغ و ... رو خودمون تولید میکردیم. از اول هم کار رو با یک گروه مشاورهی برند حرفهای پیش بردیم.
حتی برای برنامهریزی تولید هم دانشجوی دکترا داشتیم و مدلهای پیشبینی مصرف رو طراحی و عملیاتی کردیم. در مهر ۹۸ و زودتر از پیشبینی خودم، هزینههای جاری ماهانه رو سر به سر کردیم. اتفاقات آبان ۹۸ پیش اومد و همه چیز خوابید. دوباره در بهمنماه برگشتیم و روند مثبت شد، اما از ۷ اسفند ۹۸ درگیر کروناییم!
در این ۱۷ ماه، بدون استثنا هر ماه ضرر قابل توجه داشتیم، جمعش حدودا به اندازه هزینه راهاندازی همون ۶ شعبه شده، ولی بعد از ماه رمضان دوباره فروشها رو به افزایش بود که حالا مصادف شده با پیک پنجم و ظاهراً امروز دوباره باید ببندیم!
اگر فکر میکنین مشکل فقط بیعرضگی حکومت/دولت در حل معضل کروناست، بذارید اینها رو هم یادآوری کنم:
- سر ظهر، وقتی مشتری تو سالن نشسته، برق میره و دستگاههای برقی خاموش میشن!
- ما فقط سینه مرغ مصرف میکنیم، اما ستاد محترم فرماندهی مرغ، فروش مرغ قطعه شده رو ممنوع کرد!
- یادتونه روغن پیدا نمیشد؟ حالا فرض کن شما هزار لیتر در ماه روغن خوراکی مصرف داری؟ همه بچهها مجبور بودن، صبح به صبح، با کارت ملی برن تو صف خرید روغن تو شهروند، بعد بیان سرکار!
- تهیه مواد غذایی خاص (هالاپینو، لوبیا سیاه، خردل خوب، آنچووی و ...) خودش شده مأموریت غیرممکن
همهی اینها در مقابل افزایش روز به روز قیمتها اصلا چالش به حساب نمیاد! پنیری رو که در ۹۷ می خریدیم کیلویی ۷۰ تومن، شده ۲۸۰ تومن، و تازه قراره که لبنیات طی هفتههای آتی، حداقل ۴۰٪ دیگه گرون بشه! مگه چند نفر از مردم جامعه می تونن پیتزای ۱۲۰ هزار تومنی بخرن؟!
شاید تصور کنین که بیمه و مالیات که دستگاههای دولتیاند، با درک شرایط همکاری میکنن! خب، ساده این! تأمین اجتماعی، برای ماههای فروردین و اردیبهشت ۹۹ که رسماً و به حکم دولت، همه رستورانها تعطیل بودن، برای ما جرائم سنگین رد کرده! و مدرک خواسته که تعطیل بودنمون رو اثبات کنیم!
همهی اینها رو شاید بشه تحمل کرد: کرونا بدشانسی بوده، تورم همیشگیه، تأمین اجتماعی واسه همه همینه!
اما چیزی که به آدم زور میاره، فضولی دولت در کار شماست: دهنت تو دو سال سرویس شده، تازه آقایون باید اسمی رو که برای کسب و کارت گذاشتی «تأیید» کنن! و البته اسم رو رد میکنن و فرداش یه شمارهی ناشناس زنگ میزنه که ما میتونیم «مشاوره» بدیم که اسم تأیید شه!
نکتهی مثبت در این مورد، همراهی مالکها بود (دولتی و خصوصی): ارگ تجریش، اپال، سام فودهال که اجاره رو به درصد از فروش محدود کردن و یا اجازه دادن بدون ضرر و زیان جمع کنیم (بهرهبردار فودکورت شهروند آرژانتین) یا بدون جریمه بسته نگه داریم (پردیس سینمایی ملت)
این پروژه هرگز سودده نمیشه، نه اینکه سود ماهانه نداشته باشه، «نرخ بازده داخلیش» دیگه مثبت نمیشه. یعنی هرگز سرمایهگذاری انجام شده رو بر نمیگردونه، ادامه فعالیت فقط برای کم کردن میزان ضرره! البته، قیمت نیسان آبیِ سفیدرنگ یخچال داری که خریده بودیم، سه برابر شده!
نکته اخلاقی ماجرا: اگر سرمایهای دارین، باهاش نیسان آبیِ سفید بخرید!
✅ @karkhone
| آنام غفاری
از آذر ۹۷ تا آذر ۹۸ با سرعت و کار شبانه روزیِ من و همسر و خواهر و برادر، ۶ شعبه در فودکورتهای مختلف تهران باز کردیم. سعی کردیم حرفهای کار کنیم: میخواستیم یک Scratch Kitchen زنجیرهای باشیم. همه چیز: کچاپ، مایونز، نانها، استاکگوشت و مرغ و ... رو خودمون تولید میکردیم. از اول هم کار رو با یک گروه مشاورهی برند حرفهای پیش بردیم.
حتی برای برنامهریزی تولید هم دانشجوی دکترا داشتیم و مدلهای پیشبینی مصرف رو طراحی و عملیاتی کردیم. در مهر ۹۸ و زودتر از پیشبینی خودم، هزینههای جاری ماهانه رو سر به سر کردیم. اتفاقات آبان ۹۸ پیش اومد و همه چیز خوابید. دوباره در بهمنماه برگشتیم و روند مثبت شد، اما از ۷ اسفند ۹۸ درگیر کروناییم!
در این ۱۷ ماه، بدون استثنا هر ماه ضرر قابل توجه داشتیم، جمعش حدودا به اندازه هزینه راهاندازی همون ۶ شعبه شده، ولی بعد از ماه رمضان دوباره فروشها رو به افزایش بود که حالا مصادف شده با پیک پنجم و ظاهراً امروز دوباره باید ببندیم!
اگر فکر میکنین مشکل فقط بیعرضگی حکومت/دولت در حل معضل کروناست، بذارید اینها رو هم یادآوری کنم:
- سر ظهر، وقتی مشتری تو سالن نشسته، برق میره و دستگاههای برقی خاموش میشن!
- ما فقط سینه مرغ مصرف میکنیم، اما ستاد محترم فرماندهی مرغ، فروش مرغ قطعه شده رو ممنوع کرد!
- یادتونه روغن پیدا نمیشد؟ حالا فرض کن شما هزار لیتر در ماه روغن خوراکی مصرف داری؟ همه بچهها مجبور بودن، صبح به صبح، با کارت ملی برن تو صف خرید روغن تو شهروند، بعد بیان سرکار!
- تهیه مواد غذایی خاص (هالاپینو، لوبیا سیاه، خردل خوب، آنچووی و ...) خودش شده مأموریت غیرممکن
همهی اینها در مقابل افزایش روز به روز قیمتها اصلا چالش به حساب نمیاد! پنیری رو که در ۹۷ می خریدیم کیلویی ۷۰ تومن، شده ۲۸۰ تومن، و تازه قراره که لبنیات طی هفتههای آتی، حداقل ۴۰٪ دیگه گرون بشه! مگه چند نفر از مردم جامعه می تونن پیتزای ۱۲۰ هزار تومنی بخرن؟!
شاید تصور کنین که بیمه و مالیات که دستگاههای دولتیاند، با درک شرایط همکاری میکنن! خب، ساده این! تأمین اجتماعی، برای ماههای فروردین و اردیبهشت ۹۹ که رسماً و به حکم دولت، همه رستورانها تعطیل بودن، برای ما جرائم سنگین رد کرده! و مدرک خواسته که تعطیل بودنمون رو اثبات کنیم!
همهی اینها رو شاید بشه تحمل کرد: کرونا بدشانسی بوده، تورم همیشگیه، تأمین اجتماعی واسه همه همینه!
اما چیزی که به آدم زور میاره، فضولی دولت در کار شماست: دهنت تو دو سال سرویس شده، تازه آقایون باید اسمی رو که برای کسب و کارت گذاشتی «تأیید» کنن! و البته اسم رو رد میکنن و فرداش یه شمارهی ناشناس زنگ میزنه که ما میتونیم «مشاوره» بدیم که اسم تأیید شه!
نکتهی مثبت در این مورد، همراهی مالکها بود (دولتی و خصوصی): ارگ تجریش، اپال، سام فودهال که اجاره رو به درصد از فروش محدود کردن و یا اجازه دادن بدون ضرر و زیان جمع کنیم (بهرهبردار فودکورت شهروند آرژانتین) یا بدون جریمه بسته نگه داریم (پردیس سینمایی ملت)
این پروژه هرگز سودده نمیشه، نه اینکه سود ماهانه نداشته باشه، «نرخ بازده داخلیش» دیگه مثبت نمیشه. یعنی هرگز سرمایهگذاری انجام شده رو بر نمیگردونه، ادامه فعالیت فقط برای کم کردن میزان ضرره! البته، قیمت نیسان آبیِ سفیدرنگ یخچال داری که خریده بودیم، سه برابر شده!
نکته اخلاقی ماجرا: اگر سرمایهای دارین، باهاش نیسان آبیِ سفید بخرید!
✅ @karkhone
نزدیک به یک ماه از توافق تازه کشورهای بزرگ اقتصادی دنیا در همایش گروه هفت درباره آغاز طرح تازه برای ایجاد زمینه تازه برای کمک به کشورهای کمتر توسعهیافته گذشت. این طرح به طور مشخص در رقابت با طرحهای موسوم به Belt&Road Initiatives که چین در کشورهای مختلف گسترانده است، ایجاد شده یا در واقع قرار است ایجاد شود. قرار است که مطابق فکت شیت منتشر شده توسّط کاخ سفید و اظهارات و اسناد رسمی اروپاییان، بیش از هر چیز، کمکهای گسترده شفّاف، دموکراتیک و معطوف به تقویت کشورهای مردمسالار باشد که البته این نکته آخر برای بسیاری پرسش برانگیز است.
از سوی دیگر، کشورهای فقیر که نیازمند دریافت منابع مالی جدّی هستند، اغلب کشورهایی هستند که حاضر نیستند از مسیر شفّافیت مالی کشورهای غربی عبور کنند و نظامهای حاکم بر آنها، طبیعتاً از ساختار و رویکرد چینیها، بیشتر استقبال میکنند.
هدف دولت بایدن نیز در واقع تقویت دولتهای دموکراتیک و مسؤول است و در این میان، مانع اصلی همین تضاد است. یافتن کشورهای فقیری که پیشاپیش دچار بحران ساختار غارتگر غیردموکراتیک نباشند، ساده نیست!
روایت بیانیه گروه هفت از طرح کمک این کشورها به کشورهای کمتر توسعهیافته، روایت شسته و رفته و در عین گویایی است! این طرح که با الهام از شعار Build Back Better که جو بایدن در آمریکا ارائه داد، Build Back Better World نام گرفته، در قالب روایتها و توصیفات هفتههای اخیر، به نظر طرحی است که هنوز در قالب کلیات و رویکرد است. با این همه، باید در نظر داشت که آنچه در این هفتهها دیده شده، تلاش ساختارهای اداره اقتصاد کشورهای گروه هفت برای ایجاد زمینه تقویت نیروهای دموکراتیک در کشورهایی است که در صورت ورود سرمایه و نفوذ چین و روسیه، زمینههای موجود مردمسالاری خود را از دست خواهند داد. اولویت گروه هفت نیز... کمک به کشورهای فقیر برای مبارزه با بحران کورونا به عنوان اولین قدم است.
(آخرین نشست G7 دو خروجی مهم داشت. اول، اخذ مالیات حداقلی 15% که جنت یلن در حال پیگیری اون هست و دوم طرحی برای مقابله با طرح یک کمربند یک جاده چین با رقم تقریبی دوبرابر طرح چینی! )
✅ @karkhone
از سوی دیگر، کشورهای فقیر که نیازمند دریافت منابع مالی جدّی هستند، اغلب کشورهایی هستند که حاضر نیستند از مسیر شفّافیت مالی کشورهای غربی عبور کنند و نظامهای حاکم بر آنها، طبیعتاً از ساختار و رویکرد چینیها، بیشتر استقبال میکنند.
هدف دولت بایدن نیز در واقع تقویت دولتهای دموکراتیک و مسؤول است و در این میان، مانع اصلی همین تضاد است. یافتن کشورهای فقیری که پیشاپیش دچار بحران ساختار غارتگر غیردموکراتیک نباشند، ساده نیست!
روایت بیانیه گروه هفت از طرح کمک این کشورها به کشورهای کمتر توسعهیافته، روایت شسته و رفته و در عین گویایی است! این طرح که با الهام از شعار Build Back Better که جو بایدن در آمریکا ارائه داد، Build Back Better World نام گرفته، در قالب روایتها و توصیفات هفتههای اخیر، به نظر طرحی است که هنوز در قالب کلیات و رویکرد است. با این همه، باید در نظر داشت که آنچه در این هفتهها دیده شده، تلاش ساختارهای اداره اقتصاد کشورهای گروه هفت برای ایجاد زمینه تقویت نیروهای دموکراتیک در کشورهایی است که در صورت ورود سرمایه و نفوذ چین و روسیه، زمینههای موجود مردمسالاری خود را از دست خواهند داد. اولویت گروه هفت نیز... کمک به کشورهای فقیر برای مبارزه با بحران کورونا به عنوان اولین قدم است.
(آخرین نشست G7 دو خروجی مهم داشت. اول، اخذ مالیات حداقلی 15% که جنت یلن در حال پیگیری اون هست و دوم طرحی برای مقابله با طرح یک کمربند یک جاده چین با رقم تقریبی دوبرابر طرح چینی! )
✅ @karkhone
Telegram
karkhone
چند کلامی با آنها که جمعه کنکور دادند
|محمدرضا اسلامی
سلام. خدا قوت! خسته نباشید. این یادداشت برای شماست که کنکور داده اید:
هفته ای که گذشت برای یکی از کلاسهای مقطع لیسانس، از یک سخنران میهمان دعوت کردم که در کلاس حاضر شود و دربارۀ کارهایش با دانشجویانم صحبت کند. کرونا این امکان رو فراهم کرده که دعوت از سخنران به کلاسها آسان شود.
افراد عموما از منزل کار می کنند و لذا می توانند که فرصتی را برای سخنرانی در یک کلاس برای خودشون فراهم کنند. (ترم قبل از آقای کوین موهر، طراح معروف سازه های بلندمرتبه در کالیفرنیا دعوت کردم که در کلاس طراحی سازه فولادی سخنرانی کرد و پروژه هایش برای بچه ها بسیار هیجان انگیز بود)
میهمان این هفته، خانم میشل نِیوکامر از آزمایشگاه لارنس دانشگاه برکلی بود و قرار بود در خصوص پروژه های محیط زیستی که در این آزمایشگاه کار می کنند برای دانشجوها حرف بزنه.
قبل از آمدنِ میشل به کلاس آنلاین، دقایقی برای بچه ها توضیح دادم که «آزمایشگاه لارنس» یکی از آزمایشگاههای صاحبنام دنیا محسوب می شه. تا امروز چهارده برندۀ جایزه نوبل از این آزمایشگاه بوده اند! هیجده تن از افرادی که «جایزۀ سال علوم» رو کسب کردن کسانی بودن که در آنجا کار کرده اند. پروژه های پژوهشی آزمایشگاه لارنس، از گرانترین طرحهای تحقیقاتی محسوب می شوند.
خانم میشل به کلاس آمد و حدود چهل دقیقه در مورد پروژۀ آتش جنگلهای کالیفرنیا و اثراتِ اون روی «کیفیت آب» این مناطق، حرف زد. نکته جالبی که از این جلسه در خاطر ماندگار شد اینکه در پایان صحبتها یکی از دانشجوها از میشل سوال کرد که: چه شد که به سَمت دکترا در رشته محیط زیست رفتید؟ پاسخ او جالب بود. گفت:
«لیسانس من هیچ ارتباطی با بحثهای فنی و مهندسی نداشته! در رزومۀ من منعکس شده که من لیسانس رو زبان فرانسه خوندم(!) و بعد از پایان لیسانس مدتی سر کار رفتم، ولی یک «احساس عدم رضایت از خودم» داشتم
Dissatisfaction
از خودم سوال می کردم که: قراره تویِ زندگیت چکار کنی؟ شغلت قراره «چه کاری برای جامعه ات» بکنه؟
این احساسِ عدمِ رضایت (از خود) باعث شد که به این نتیجه برسم که «دنبال چیزی بیشتر از این» هستم و بروم و یک سری واحدهای فیزیک و ریاضی و علوم پایه رو در
Community College
بگذرونم».
(توضیح اینکه) "کامیونیتی کالج" ها در آمریکا، مراکز آموزش عالی ای هستن که رتبه پائینی دارن و ورود به اونها سخت نیست. میشل رفته بود و اونجا تعدادی واحد گذرونده بود تا بتونه با مباحث زمین شناسی آشنا بشه و بعد، وارد دورۀ کارشناسی ارشد در بحث زمین شناسی(گرایش منابع آب) بشه. بعد از اینکه کارشناسی ارشد رو با موفقیت گذرونده بود وارد دورۀ دکترای محیط زیست شده بود و به قدری خوب کار کرده بود که بعد از پایان تحصیلش در سازمان ناسا استخدام شده بود. حالا هم بعد از چندسال کار در ناسا، در «آزمایشگاه لارنس» (یعنی در یکی از برترین پژوهشگاههای دنیا) برای خودش یک گروهِ پژوهشی داره و فاندهای درشتی جذب کرده و...
آزمایشگاهی با 14 برندۀ جایزه نوبل!
فوق العاده از این حرفهای میشل به وجد آمده بودم. چون بارها شده بود که هنگام تدریس، در چهرۀ بعضی از بچه های لیسانس بی انگیزه بودن رو می دیدم. بچه ها با چشم خودشون دیدن که اگه بخواهی «دنبال چیزی بیشتر از این» باشی، راه تا همچین سطوحی برایت باز می شه.
حرفهای میشل من رو به یاد سریال «بهتره به سال زنگ بزنی» انداخت (Better Call Saul). سریال فوق العاده ای که بعد از «برکینگ بد» ساخته شد. در اون سریال یک نقش اول مرد (جیمی) و یک نقش اول زن (کیم) هستن که هر دو «همزمان با استخدام» و کار در قسمت بایگانی(!) دفتر حقوقی، میرن و درس می خونند و موفق می شوند که برایِ خودشون «دفتر وکالت» و شرکت ثبت کنن. در یکی از سکانسهای سریال، وقتی که مدیرعامل یک شرکت حقوقی بزرگ از کیم می پرسه که: «چه شد که از کار در زیرزمین بایگانیِ یک شرکت، خودت رو به اینجا رسوندی که برای خودت شرکت تاسیس کنی؟» دختر جواب می ده: «دنبال چیزی بیشتر از اون زندگی بودم».
البته میان این دو نفر، «جیمی» میره و میشه وکیل آدم بدها، ولی دخترِ قصّه ما، روی اصول و ارزشهای خودش زندگی می کنه و خودساختگی رو ادامه می ده و ...
عزیزم! واقعیت اینه که کنکور، تحصیلات، رشته و رتبه دانشگاه در موفقیت آدمها مؤثره، اما در دنیای امروز «مسیرِ رشد» بسیار فراخ و باز هست. اینکه در چه رشته ای قبول بشی و کجا و کدوم دانشگاه درس بخونی، یک قسمتِ ماجراست، اما مهم اینه که مسیر «خودساختگی» رو برای خودت به جدیت ادامه بدی. چیزی مشابه تادائو آندوی ژاپنی که از رانندۀ تریلی بودن در جاده های ژاپن، خودش رو کشاند به سمتِ برترین معمار شدن، یا چیزی مشابه این خانم میشل که از لیسانس زبان فرانسه، خودش رو کشاند به سمتِ دانشمندی جهانی شدن...
اصلِ ماجرا، بعد از کنکوره!
و راهِ رشد، بازه.
✅ @karkhone
|محمدرضا اسلامی
سلام. خدا قوت! خسته نباشید. این یادداشت برای شماست که کنکور داده اید:
هفته ای که گذشت برای یکی از کلاسهای مقطع لیسانس، از یک سخنران میهمان دعوت کردم که در کلاس حاضر شود و دربارۀ کارهایش با دانشجویانم صحبت کند. کرونا این امکان رو فراهم کرده که دعوت از سخنران به کلاسها آسان شود.
افراد عموما از منزل کار می کنند و لذا می توانند که فرصتی را برای سخنرانی در یک کلاس برای خودشون فراهم کنند. (ترم قبل از آقای کوین موهر، طراح معروف سازه های بلندمرتبه در کالیفرنیا دعوت کردم که در کلاس طراحی سازه فولادی سخنرانی کرد و پروژه هایش برای بچه ها بسیار هیجان انگیز بود)
میهمان این هفته، خانم میشل نِیوکامر از آزمایشگاه لارنس دانشگاه برکلی بود و قرار بود در خصوص پروژه های محیط زیستی که در این آزمایشگاه کار می کنند برای دانشجوها حرف بزنه.
قبل از آمدنِ میشل به کلاس آنلاین، دقایقی برای بچه ها توضیح دادم که «آزمایشگاه لارنس» یکی از آزمایشگاههای صاحبنام دنیا محسوب می شه. تا امروز چهارده برندۀ جایزه نوبل از این آزمایشگاه بوده اند! هیجده تن از افرادی که «جایزۀ سال علوم» رو کسب کردن کسانی بودن که در آنجا کار کرده اند. پروژه های پژوهشی آزمایشگاه لارنس، از گرانترین طرحهای تحقیقاتی محسوب می شوند.
خانم میشل به کلاس آمد و حدود چهل دقیقه در مورد پروژۀ آتش جنگلهای کالیفرنیا و اثراتِ اون روی «کیفیت آب» این مناطق، حرف زد. نکته جالبی که از این جلسه در خاطر ماندگار شد اینکه در پایان صحبتها یکی از دانشجوها از میشل سوال کرد که: چه شد که به سَمت دکترا در رشته محیط زیست رفتید؟ پاسخ او جالب بود. گفت:
«لیسانس من هیچ ارتباطی با بحثهای فنی و مهندسی نداشته! در رزومۀ من منعکس شده که من لیسانس رو زبان فرانسه خوندم(!) و بعد از پایان لیسانس مدتی سر کار رفتم، ولی یک «احساس عدم رضایت از خودم» داشتم
Dissatisfaction
از خودم سوال می کردم که: قراره تویِ زندگیت چکار کنی؟ شغلت قراره «چه کاری برای جامعه ات» بکنه؟
این احساسِ عدمِ رضایت (از خود) باعث شد که به این نتیجه برسم که «دنبال چیزی بیشتر از این» هستم و بروم و یک سری واحدهای فیزیک و ریاضی و علوم پایه رو در
Community College
بگذرونم».
(توضیح اینکه) "کامیونیتی کالج" ها در آمریکا، مراکز آموزش عالی ای هستن که رتبه پائینی دارن و ورود به اونها سخت نیست. میشل رفته بود و اونجا تعدادی واحد گذرونده بود تا بتونه با مباحث زمین شناسی آشنا بشه و بعد، وارد دورۀ کارشناسی ارشد در بحث زمین شناسی(گرایش منابع آب) بشه. بعد از اینکه کارشناسی ارشد رو با موفقیت گذرونده بود وارد دورۀ دکترای محیط زیست شده بود و به قدری خوب کار کرده بود که بعد از پایان تحصیلش در سازمان ناسا استخدام شده بود. حالا هم بعد از چندسال کار در ناسا، در «آزمایشگاه لارنس» (یعنی در یکی از برترین پژوهشگاههای دنیا) برای خودش یک گروهِ پژوهشی داره و فاندهای درشتی جذب کرده و...
آزمایشگاهی با 14 برندۀ جایزه نوبل!
فوق العاده از این حرفهای میشل به وجد آمده بودم. چون بارها شده بود که هنگام تدریس، در چهرۀ بعضی از بچه های لیسانس بی انگیزه بودن رو می دیدم. بچه ها با چشم خودشون دیدن که اگه بخواهی «دنبال چیزی بیشتر از این» باشی، راه تا همچین سطوحی برایت باز می شه.
حرفهای میشل من رو به یاد سریال «بهتره به سال زنگ بزنی» انداخت (Better Call Saul). سریال فوق العاده ای که بعد از «برکینگ بد» ساخته شد. در اون سریال یک نقش اول مرد (جیمی) و یک نقش اول زن (کیم) هستن که هر دو «همزمان با استخدام» و کار در قسمت بایگانی(!) دفتر حقوقی، میرن و درس می خونند و موفق می شوند که برایِ خودشون «دفتر وکالت» و شرکت ثبت کنن. در یکی از سکانسهای سریال، وقتی که مدیرعامل یک شرکت حقوقی بزرگ از کیم می پرسه که: «چه شد که از کار در زیرزمین بایگانیِ یک شرکت، خودت رو به اینجا رسوندی که برای خودت شرکت تاسیس کنی؟» دختر جواب می ده: «دنبال چیزی بیشتر از اون زندگی بودم».
البته میان این دو نفر، «جیمی» میره و میشه وکیل آدم بدها، ولی دخترِ قصّه ما، روی اصول و ارزشهای خودش زندگی می کنه و خودساختگی رو ادامه می ده و ...
عزیزم! واقعیت اینه که کنکور، تحصیلات، رشته و رتبه دانشگاه در موفقیت آدمها مؤثره، اما در دنیای امروز «مسیرِ رشد» بسیار فراخ و باز هست. اینکه در چه رشته ای قبول بشی و کجا و کدوم دانشگاه درس بخونی، یک قسمتِ ماجراست، اما مهم اینه که مسیر «خودساختگی» رو برای خودت به جدیت ادامه بدی. چیزی مشابه تادائو آندوی ژاپنی که از رانندۀ تریلی بودن در جاده های ژاپن، خودش رو کشاند به سمتِ برترین معمار شدن، یا چیزی مشابه این خانم میشل که از لیسانس زبان فرانسه، خودش رو کشاند به سمتِ دانشمندی جهانی شدن...
اصلِ ماجرا، بعد از کنکوره!
و راهِ رشد، بازه.
✅ @karkhone
profiles.lbl.gov
Michelle Newcomer | About | Lawrence Berkeley National Lab
View the Lawrence Berkeley National Lab profile of Michelle Newcomer. Including their publications.
مدیر ارشد چشم انداز
| امیرعباس زینت بخش
من از اصطلاح CEO خوشم نمیاد! در هر سطح اجرایی دیگر C؛ شغلشون در عنوانشون وجود داره: CFO, CMO, COO, CTO...یعنی با هر یک از این عناوین شما دقیقا میدونید باید چه کاری انجام بدید.
اگه بلد نیستی چگونه با یه DVD Player کار کنی، شما را به عنوان مدیر ارشد تکنولوژی (CTO) به کار نمیگیرم.
اگه نمیتونی یه ترازنامه رو بخونی و ازش سر دربیاری، شما رو به عنوان مدیر ارشد فایننس (CFO) بکار نمیگیرم. اینو میدونم. لازم نمیدونم حتی به رزومه ات نگاه کنم چرا که همه وظیفه ات در اون عنوان شغلی و C ات مشخصه!
اما CEO چی؟ دقیقا وظیفه یه مدیر ارشد اجرایی چیه؟ این یه عنوان شغلیه که خیلی بد تعریف شده و به همین جهت ما آدمای زیادی که مناسب این پوزیشن نیستند رو در این منصب قرار میدیم. فکر میکنم باید این پوزیشن رو به CVO تغییر بدیم (Chief Vision Officer) یکی که مسئول تعیین ویژن شرکت و اطمینان بخشی نسبت به قرارگرفتن شرکت در مسیر اون ویژن و چشم انداز باشه. یکی باید چشم انداز داشته باشه و خیلی اوقات، مدیر ارشد عملیات یا مالی که سرشون توی کار خودشونه و ذهنی محدود به شغل و وظیفه شون دارن، تمایل دارن خودشون رو در مسیر رسیدن به منصب بالاتر یعنی CEO ببینن که این درست نیست.
این؛ قابل یک و دو شدن و تفکیک پذیر نیست بلکه یک ست مهارت مکمل هم هستند؛ یعنی ویژنری و عملیاتی بودن در یک سطح که در هماهنگی با یکدیگه هستند!
پس ما شاهد یه اشتباه خیلی خیلی رایج هستیم؛ اونجایی که یه موسس (فاندر) دور اندیش و ویژنری؛ مدیر ارشد مالی یا عملیات خود را به سطح مدیر ارشد اجرایی ارتقا میده و همیشه هم شاهد چنین کاری هستیم!
هوارد شولتز؛ مدیر ارشد عملیات خود را به سمت مدیرارشد اجرایی منصوب کرد و با مدیریت ایشون، Starbucks سقوط کرد و هوارد مجبور شد خودش برگرده و اوضاع رو سامان بده!
مایک دل؛ مدیر ارشد عملیات خودش رو مدیر ارشد اجرایی کرد و شرکت Dell سقوط کرد و مایک باید خودش بر گرده و درستش کنه!
یا اینکه دیدیم...
مایک دیوک؛ مدیریت Walmart رو بدست گرفت و شرکت رو به یک مسیر وحشتناک برد و الان داگ مک میلان؛ که ذهنیت نامحدودتری داره، شرکت رو نجات داد و برش گردوند!
ما این الگوی تکرار شونده رو میبینیم و مشکل اینه که به دلیل اینکه ارتباط میان این دو ست مهارتی (عملیاتی و ویژنری بودن) تکمیلی است؛ قابل جدا شدن نیستند.
این مسئله حتی درباره استیو جابز هم اتفاق افتاد.
یه موسس ویژنری رو بر میدارن و می پرسن اونو رو با کی عوضش کنیم و در پاسخ خودشون همین رو تکرار می کنن که COO یا CFO گزینه خوبی هستند چون:
اول اینکه بیش از همه به اونا اعتماد دارم،
دوم اینکه بدون اونا به اینجا نمی رسیدم،
سوم اینکه اونا به مسائل داخل شرکت بیش از من اشراف دارن،
هر سه مورد بالا درسته جز اینکه اونا دارای مجموعه مهارت های اشتباه (برای این پوزیشن) هستن!
پس کاری که میکنیم اینه که عملیاتی ها یا مالی چی ها رو که دارای ذهنی محدودند و مجموعه مهارت ها رو با هم ندارند (نه اینکه هرکی مثلا COO یا CFO هست اینگونه باشه) در مشاغلی که نیاز به چشم انداز وسیع داره میذاریم...برای مناصبی که قراره مسیر 20 – 30 سال گذشته شرکت رو تغییر بدن! اونایی که نگاهشون به پایینه و سرشون توی کار خودشونه و دید محدودی دارن.
یه مدیر ارشد عملیاتی در یه شرکت که سال بدی داشته باشه چه می کنه؟ کاهش هزینه ها!
در یه شرکتی که سال بدی پشت سر گذاشته یه مدیر ارشد ویژنری چکار میکنه؟ چرخش، ابداع و اختراع مجدد، سرمایه گذاری مجدد...
"بازی بی نهایت" کتابیه از سایمون سینک که در سال 2019 منتشر شد. این کتاب؛ کاربرد ایده هایی از کتاب جیمز کارسه با همین عنوانه: بازیهای محدود و بی نهایت در حوزه تجارت و ساختار سازمانی.
سینک با جمع بندی تمایز کارسه، بین دو نوع بازی مختلف شروع میکنه:
بازی های محدود (مثل شطرنج و فوتبال) بازیگران مشخص، قوانین مورد توافق و هدف مشخص دارند و در انتها، بازی با تعیین برنده بازنده تموم میشه.
بازی های نامحدود یا بی نهایت (مثل تجارت و سیاست) با بازیگران نا مشخص، قوانین قابل تغییر، که به منظور ادامه بازی انجام می شوند و برنده و بازنده قطعی ندارند و دائما در جریان اند!
مشکل وقتی ایجاد میشه که بازیگر (مدیر، شرکت، کشور)با ذهن محدود رو در بازی نامحدود (بیزینس یا سیاست) قرار میگیره! بازیگری که به فکر برنده شدنه، اونم در بازی که قراره دائما در جربان باشه و هدف؛ خود بازیه!
سینک ادعا می کنه رهبرانی که از یک ذهنیت بی نهایت، مطابق با بازی بی نهایت استقبال می کنن؛ سازمانهایی مقاوم، مبتکر، الهام بخش و مقاوم تری ایجاد خواهند کرد!
✅ @karkhone
| امیرعباس زینت بخش
من از اصطلاح CEO خوشم نمیاد! در هر سطح اجرایی دیگر C؛ شغلشون در عنوانشون وجود داره: CFO, CMO, COO, CTO...یعنی با هر یک از این عناوین شما دقیقا میدونید باید چه کاری انجام بدید.
اگه بلد نیستی چگونه با یه DVD Player کار کنی، شما را به عنوان مدیر ارشد تکنولوژی (CTO) به کار نمیگیرم.
اگه نمیتونی یه ترازنامه رو بخونی و ازش سر دربیاری، شما رو به عنوان مدیر ارشد فایننس (CFO) بکار نمیگیرم. اینو میدونم. لازم نمیدونم حتی به رزومه ات نگاه کنم چرا که همه وظیفه ات در اون عنوان شغلی و C ات مشخصه!
اما CEO چی؟ دقیقا وظیفه یه مدیر ارشد اجرایی چیه؟ این یه عنوان شغلیه که خیلی بد تعریف شده و به همین جهت ما آدمای زیادی که مناسب این پوزیشن نیستند رو در این منصب قرار میدیم. فکر میکنم باید این پوزیشن رو به CVO تغییر بدیم (Chief Vision Officer) یکی که مسئول تعیین ویژن شرکت و اطمینان بخشی نسبت به قرارگرفتن شرکت در مسیر اون ویژن و چشم انداز باشه. یکی باید چشم انداز داشته باشه و خیلی اوقات، مدیر ارشد عملیات یا مالی که سرشون توی کار خودشونه و ذهنی محدود به شغل و وظیفه شون دارن، تمایل دارن خودشون رو در مسیر رسیدن به منصب بالاتر یعنی CEO ببینن که این درست نیست.
این؛ قابل یک و دو شدن و تفکیک پذیر نیست بلکه یک ست مهارت مکمل هم هستند؛ یعنی ویژنری و عملیاتی بودن در یک سطح که در هماهنگی با یکدیگه هستند!
پس ما شاهد یه اشتباه خیلی خیلی رایج هستیم؛ اونجایی که یه موسس (فاندر) دور اندیش و ویژنری؛ مدیر ارشد مالی یا عملیات خود را به سطح مدیر ارشد اجرایی ارتقا میده و همیشه هم شاهد چنین کاری هستیم!
هوارد شولتز؛ مدیر ارشد عملیات خود را به سمت مدیرارشد اجرایی منصوب کرد و با مدیریت ایشون، Starbucks سقوط کرد و هوارد مجبور شد خودش برگرده و اوضاع رو سامان بده!
مایک دل؛ مدیر ارشد عملیات خودش رو مدیر ارشد اجرایی کرد و شرکت Dell سقوط کرد و مایک باید خودش بر گرده و درستش کنه!
یا اینکه دیدیم...
مایک دیوک؛ مدیریت Walmart رو بدست گرفت و شرکت رو به یک مسیر وحشتناک برد و الان داگ مک میلان؛ که ذهنیت نامحدودتری داره، شرکت رو نجات داد و برش گردوند!
ما این الگوی تکرار شونده رو میبینیم و مشکل اینه که به دلیل اینکه ارتباط میان این دو ست مهارتی (عملیاتی و ویژنری بودن) تکمیلی است؛ قابل جدا شدن نیستند.
این مسئله حتی درباره استیو جابز هم اتفاق افتاد.
یه موسس ویژنری رو بر میدارن و می پرسن اونو رو با کی عوضش کنیم و در پاسخ خودشون همین رو تکرار می کنن که COO یا CFO گزینه خوبی هستند چون:
اول اینکه بیش از همه به اونا اعتماد دارم،
دوم اینکه بدون اونا به اینجا نمی رسیدم،
سوم اینکه اونا به مسائل داخل شرکت بیش از من اشراف دارن،
هر سه مورد بالا درسته جز اینکه اونا دارای مجموعه مهارت های اشتباه (برای این پوزیشن) هستن!
پس کاری که میکنیم اینه که عملیاتی ها یا مالی چی ها رو که دارای ذهنی محدودند و مجموعه مهارت ها رو با هم ندارند (نه اینکه هرکی مثلا COO یا CFO هست اینگونه باشه) در مشاغلی که نیاز به چشم انداز وسیع داره میذاریم...برای مناصبی که قراره مسیر 20 – 30 سال گذشته شرکت رو تغییر بدن! اونایی که نگاهشون به پایینه و سرشون توی کار خودشونه و دید محدودی دارن.
یه مدیر ارشد عملیاتی در یه شرکت که سال بدی داشته باشه چه می کنه؟ کاهش هزینه ها!
در یه شرکتی که سال بدی پشت سر گذاشته یه مدیر ارشد ویژنری چکار میکنه؟ چرخش، ابداع و اختراع مجدد، سرمایه گذاری مجدد...
"بازی بی نهایت" کتابیه از سایمون سینک که در سال 2019 منتشر شد. این کتاب؛ کاربرد ایده هایی از کتاب جیمز کارسه با همین عنوانه: بازیهای محدود و بی نهایت در حوزه تجارت و ساختار سازمانی.
سینک با جمع بندی تمایز کارسه، بین دو نوع بازی مختلف شروع میکنه:
بازی های محدود (مثل شطرنج و فوتبال) بازیگران مشخص، قوانین مورد توافق و هدف مشخص دارند و در انتها، بازی با تعیین برنده بازنده تموم میشه.
بازی های نامحدود یا بی نهایت (مثل تجارت و سیاست) با بازیگران نا مشخص، قوانین قابل تغییر، که به منظور ادامه بازی انجام می شوند و برنده و بازنده قطعی ندارند و دائما در جریان اند!
مشکل وقتی ایجاد میشه که بازیگر (مدیر، شرکت، کشور)با ذهن محدود رو در بازی نامحدود (بیزینس یا سیاست) قرار میگیره! بازیگری که به فکر برنده شدنه، اونم در بازی که قراره دائما در جربان باشه و هدف؛ خود بازیه!
سینک ادعا می کنه رهبرانی که از یک ذهنیت بی نهایت، مطابق با بازی بی نهایت استقبال می کنن؛ سازمانهایی مقاوم، مبتکر، الهام بخش و مقاوم تری ایجاد خواهند کرد!
✅ @karkhone
اقتصاد در آغاز انقلاب چنین وضعی داشت
برژینسکی در کتاب خاطراتی که سالها بعد منتشر کرد درباره ملاقات کذایی اش با نمایندگان دولت موقت مینویسد:
من (برژینسکی) بعد از انقلاب ایران تیمی را مامور کردم تا میزان دارایی های ایران در آمریکا و تراز مالی بین دو کشور را که بیش از بیست میلیارد دلار به نفع ایران بود را به دقت محاسبه کنند و سیاستی بی اندیشند که مجبور نباشیم این تعهدات را یکجا و بسرعت به دولت جدید پرداخت کنیم تا بصورت گروکشی برای روابط آینده در اختیار نگه داریم. وقتی روز ملاقات با نمایندگان ایران رسید خیلی عصبی بودیم که ببینیم آنها چه فشاری در این زمینه خواهند آورد.
اما با کمال تعجب، تیم ایرانی هیچ ادعایی در زمینه اموال ایران نکرد و تاکید اصلی و تکراری آنها در مورد پس گرفتن شاه بود!
در آن نشست به وجود تیم اقتصادی اصلا نیازی نیفتاد!
تازه همین نشست تا امروز به مذاق انقلابیون خوش نمی اید و موجب نفرین الهی برای بازرگان است. بگذریم که امیر انتظام را برای ابد به زندان انداخت.
✅ @karkhone
برژینسکی در کتاب خاطراتی که سالها بعد منتشر کرد درباره ملاقات کذایی اش با نمایندگان دولت موقت مینویسد:
من (برژینسکی) بعد از انقلاب ایران تیمی را مامور کردم تا میزان دارایی های ایران در آمریکا و تراز مالی بین دو کشور را که بیش از بیست میلیارد دلار به نفع ایران بود را به دقت محاسبه کنند و سیاستی بی اندیشند که مجبور نباشیم این تعهدات را یکجا و بسرعت به دولت جدید پرداخت کنیم تا بصورت گروکشی برای روابط آینده در اختیار نگه داریم. وقتی روز ملاقات با نمایندگان ایران رسید خیلی عصبی بودیم که ببینیم آنها چه فشاری در این زمینه خواهند آورد.
اما با کمال تعجب، تیم ایرانی هیچ ادعایی در زمینه اموال ایران نکرد و تاکید اصلی و تکراری آنها در مورد پس گرفتن شاه بود!
در آن نشست به وجود تیم اقتصادی اصلا نیازی نیفتاد!
تازه همین نشست تا امروز به مذاق انقلابیون خوش نمی اید و موجب نفرین الهی برای بازرگان است. بگذریم که امیر انتظام را برای ابد به زندان انداخت.
✅ @karkhone
تأمین مالی نوآوری: سرمایهی خطرپذیر
صنعت سرمایهی خطرپذیر (Venture Capital) آمریکا نقش مهمی در تأمین مالی شرکتهای فناورِ گوگل، اینتل، مایکروسافت، آمازون و... داشته است. اغلب کسبوکارهای مطرح درهی سیلیکُن در برههای از حیاتشان از سرمایهی خطرپذیر بهرهمند شدهاند. در سال
با این وجود، صنعت سرمایهی خطرپذیر (Venture Capital) با کاستیها و محدودیتهایی در تأمین مالی نوآوران مواجه است. یکی از آنها 'محدودیتهای اطلاعاتی'ست: فعالین سرمایهی خطرپذیر در امری سرمایهگذاری میکنند که تا حد زیادی از کنترل آنان خارج است. آنان ممکن است نوآورانی را تأمین مالی کنند که مهارت و قابلیت چندانی در تبدیل ایدههای بدیعشان به یک محصول قابل عرضه به بازار را نداشته باشند. یک فرد یا کسبوکار نوآور ممکن است بدیعترین ایدهها را در ذهن خود پرورش دهد، اما در تجاریسازی این ایدهها توانمندی لازم را از خود نشان ندهد. تأمینکنندگان سرمایهی خطرپذیر، از آنجایی که اطلاعات ناقص و محدودی نسبت به مهارت و توانمندی کسبوکارهای نوآور در تجاریسازی ایدههایشان دارند، دچار 'انگیزهزدایی' (Disincentivize) در تأمین مالی نوآوران میشوند.
محدودیتهای اطلاعاتی همچنین موجب میشود که تأمینکنندگان سرمایهی خطرپذیر تمایلی به سرمایهگذاری در کارآفرینانی که با آنان فاصلهی جغرافیایی دارند نداشته باشند. آنان عمدتاً دوست دارند کسبوکارهای مستقر در منطقهی جغرافیاییشان را تأمین مالی کنند، چرا که نسبت به آنان شناخت بیشتری دارند، میتوانند از نزدیک عملکرد آنان را پایش کنند، و با هزینهی کمتری اطلاعات بیشتری دربارهی آنان اکتساب نمایند. عدم تأمین مالی کسبوکارهای دوردست اگرچه از منظر تأمینکنندگان سرمایهی خطرپذیر یک عمل 'عقلایی' محسوب میشود، اما دست برخی از نوآورانی که در خارج از محدودهی جغرافیایی Venture Capitalها قرار دارند را از منابع مالی این صنعت خالی میگذارد. این مسئله زمانی وخیمتر میشود که میبینیم در کشوری نظیر آمریکا، عمدهی فعالیت تأمینکنندگان سرمایهی خطرپذیر تنها در سه منطقهی خلیج سانفرانسیسکو، بوستون و نیویورک متمرکز شده است.
معضل دیگر نیز انگیزههای ضعیف تجاری به سرمایهگذاری در مقاطع ابتدائی توسعهی کسبوکارها و تکنولوژیها (Early-Stage Investment) میباشد. در ابتداییترین مراحل توسعهی یک کسبوکار نوآور، چشمانداز تجاری مبهم و نامطمئنی وجود دارد، و این موضوع میتواند انگیزهی تأمین مالی نوآوری را کاهش دهد. در آمریکا تنها 'یک-ششمِ یک درصد' از کسبوکارهای نوآور موفق به دریافت تأمین مالی از صنعت سرمایهی خطرپذیر میشوند. میزان تخصیص سرمایهی این صنعت برابر با حدود ٪۰.۲ از ارزش بازار سهام میباشد. در حقیقت، ۷۶ میلیارد دلارْ سرمایهی اختصاصیافتهی صنعت Venture Capital در ۲۰۱۶ اگرچه عدد بزرگی محسوب میشود، اما در مقایسه با حجم تریلیون دلاری بازارهای تأمین مالی آمریکا، و صدها هزار درخواست تأمین مالی از جانب کسبوکارهای نوآور، عدد بزرگی به نظر نمیآید. در سال ۲۰۱۶، سرمایهگذاریهای این صنعت تنها ٪۲.۵ از مجموع سرمایهگذاری خصوصی در آمریکا را در بر میگرفت. مضاف بر آنکه اغلب سرمایهگذاریهای فعالین صنعت سرمایهی خطرپذیر با شکست مواجه میشوند.
معضل بعدی به ساختار صندوقهای سرمایهی خطرپذیر مربوط میشود. این صندوقها با وعدهی بازده بالا در طول عمر کوتاه پنج تا ده سالۀشان، سرمایهگذارانی را به سوی خود جذب میکنند. این الگوی تأمین مالی موجب میشود که منابع صندوقهای سرمایهی خطرپذیر به پروژههایی هدایت شوند که در کوتاهمدت به پایداری تجاری میرسند. این در حالیست که نوآوری یک عمل بلندمدت به حساب میآید. همچنین، این صندوقها در اولین سالهای فعالیتشان ریسکپذیری خوبی دارند، اما هرچه از عمر کوتاهشان میگذرد ریسکپذیریشان کاهش مییابد. طبق یک مطالعه، صندوقهای سرمایهی خطرپذیر از سال پنجم حیاتشان سرمایههای خود را به شرکتهایی تخصیص میدهند که مدت بیشتری از عمرشان گذشته و سابقهی بیشتری در جذب تأمین مالی داشتهاند.
محدودیت دیگر این صنعت، تنوعبخشی به سرمایهگذاریهای خود با هدف کاهش ریسک است که موجب خُردشدگی مقیاس تأمین مالی و پراکندگی سرمایههای صنعت در بین طیف گستردهای از کسبوکارها میشود. در نتیجه، پروژههایی که به تأمین مالی بزرگ و متمرکز نیاز دارند ممکنست از سرمایهی این صنعت محروم بمانند. به همین رو، الگوی تأمین مالی Venture Capital برای پروژههایی که در بلندمدت به پایداری تجاری میرسند و یا نیاز به سرمایهی هنگفتی دارند سازگاری کمتری دارد.
✅ @karkhone
صنعت سرمایهی خطرپذیر (Venture Capital) آمریکا نقش مهمی در تأمین مالی شرکتهای فناورِ گوگل، اینتل، مایکروسافت، آمازون و... داشته است. اغلب کسبوکارهای مطرح درهی سیلیکُن در برههای از حیاتشان از سرمایهی خطرپذیر بهرهمند شدهاند. در سال
۲۰۱۴، ۱۷ درصد از شرکتهای سهامی عام آمریکا کارشان را با دریافت تأمین مالی صنعت سرمایهی خطرپذیر شروع کرده بودند، که ۲۱ درصد از مجموع ارزش بازار شرکتهای سهامی عام در آمریکا را انعکاس میدهند.با این وجود، صنعت سرمایهی خطرپذیر (Venture Capital) با کاستیها و محدودیتهایی در تأمین مالی نوآوران مواجه است. یکی از آنها 'محدودیتهای اطلاعاتی'ست: فعالین سرمایهی خطرپذیر در امری سرمایهگذاری میکنند که تا حد زیادی از کنترل آنان خارج است. آنان ممکن است نوآورانی را تأمین مالی کنند که مهارت و قابلیت چندانی در تبدیل ایدههای بدیعشان به یک محصول قابل عرضه به بازار را نداشته باشند. یک فرد یا کسبوکار نوآور ممکن است بدیعترین ایدهها را در ذهن خود پرورش دهد، اما در تجاریسازی این ایدهها توانمندی لازم را از خود نشان ندهد. تأمینکنندگان سرمایهی خطرپذیر، از آنجایی که اطلاعات ناقص و محدودی نسبت به مهارت و توانمندی کسبوکارهای نوآور در تجاریسازی ایدههایشان دارند، دچار 'انگیزهزدایی' (Disincentivize) در تأمین مالی نوآوران میشوند.
محدودیتهای اطلاعاتی همچنین موجب میشود که تأمینکنندگان سرمایهی خطرپذیر تمایلی به سرمایهگذاری در کارآفرینانی که با آنان فاصلهی جغرافیایی دارند نداشته باشند. آنان عمدتاً دوست دارند کسبوکارهای مستقر در منطقهی جغرافیاییشان را تأمین مالی کنند، چرا که نسبت به آنان شناخت بیشتری دارند، میتوانند از نزدیک عملکرد آنان را پایش کنند، و با هزینهی کمتری اطلاعات بیشتری دربارهی آنان اکتساب نمایند. عدم تأمین مالی کسبوکارهای دوردست اگرچه از منظر تأمینکنندگان سرمایهی خطرپذیر یک عمل 'عقلایی' محسوب میشود، اما دست برخی از نوآورانی که در خارج از محدودهی جغرافیایی Venture Capitalها قرار دارند را از منابع مالی این صنعت خالی میگذارد. این مسئله زمانی وخیمتر میشود که میبینیم در کشوری نظیر آمریکا، عمدهی فعالیت تأمینکنندگان سرمایهی خطرپذیر تنها در سه منطقهی خلیج سانفرانسیسکو، بوستون و نیویورک متمرکز شده است.
معضل دیگر نیز انگیزههای ضعیف تجاری به سرمایهگذاری در مقاطع ابتدائی توسعهی کسبوکارها و تکنولوژیها (Early-Stage Investment) میباشد. در ابتداییترین مراحل توسعهی یک کسبوکار نوآور، چشمانداز تجاری مبهم و نامطمئنی وجود دارد، و این موضوع میتواند انگیزهی تأمین مالی نوآوری را کاهش دهد. در آمریکا تنها 'یک-ششمِ یک درصد' از کسبوکارهای نوآور موفق به دریافت تأمین مالی از صنعت سرمایهی خطرپذیر میشوند. میزان تخصیص سرمایهی این صنعت برابر با حدود ٪۰.۲ از ارزش بازار سهام میباشد. در حقیقت، ۷۶ میلیارد دلارْ سرمایهی اختصاصیافتهی صنعت Venture Capital در ۲۰۱۶ اگرچه عدد بزرگی محسوب میشود، اما در مقایسه با حجم تریلیون دلاری بازارهای تأمین مالی آمریکا، و صدها هزار درخواست تأمین مالی از جانب کسبوکارهای نوآور، عدد بزرگی به نظر نمیآید. در سال ۲۰۱۶، سرمایهگذاریهای این صنعت تنها ٪۲.۵ از مجموع سرمایهگذاری خصوصی در آمریکا را در بر میگرفت. مضاف بر آنکه اغلب سرمایهگذاریهای فعالین صنعت سرمایهی خطرپذیر با شکست مواجه میشوند.
معضل بعدی به ساختار صندوقهای سرمایهی خطرپذیر مربوط میشود. این صندوقها با وعدهی بازده بالا در طول عمر کوتاه پنج تا ده سالۀشان، سرمایهگذارانی را به سوی خود جذب میکنند. این الگوی تأمین مالی موجب میشود که منابع صندوقهای سرمایهی خطرپذیر به پروژههایی هدایت شوند که در کوتاهمدت به پایداری تجاری میرسند. این در حالیست که نوآوری یک عمل بلندمدت به حساب میآید. همچنین، این صندوقها در اولین سالهای فعالیتشان ریسکپذیری خوبی دارند، اما هرچه از عمر کوتاهشان میگذرد ریسکپذیریشان کاهش مییابد. طبق یک مطالعه، صندوقهای سرمایهی خطرپذیر از سال پنجم حیاتشان سرمایههای خود را به شرکتهایی تخصیص میدهند که مدت بیشتری از عمرشان گذشته و سابقهی بیشتری در جذب تأمین مالی داشتهاند.
محدودیت دیگر این صنعت، تنوعبخشی به سرمایهگذاریهای خود با هدف کاهش ریسک است که موجب خُردشدگی مقیاس تأمین مالی و پراکندگی سرمایههای صنعت در بین طیف گستردهای از کسبوکارها میشود. در نتیجه، پروژههایی که به تأمین مالی بزرگ و متمرکز نیاز دارند ممکنست از سرمایهی این صنعت محروم بمانند. به همین رو، الگوی تأمین مالی Venture Capital برای پروژههایی که در بلندمدت به پایداری تجاری میرسند و یا نیاز به سرمایهی هنگفتی دارند سازگاری کمتری دارد.
✅ @karkhone
Jumpstarting America
Home | Jump-Starting America
Jump-Starting America
How Breakthrough Science Can Revive
Economic Growth and the American Dream
By Jonathan Gruber and Simon Johnson
How Breakthrough Science Can Revive
Economic Growth and the American Dream
By Jonathan Gruber and Simon Johnson
۸۰ سال رانت
| محسن جلال پور
نوع حکمرانی در پنج دهه اخیر و قبلتر از آن باعث شده که شاهد ایجاد و شکلگیری بخش خصوصی سالم و با نشاط نباشیم.
در دوره امین الضرب ساختار حکومتی در کشور وجود نداشت و بوروکراسی و حضور نهادها در ادارات کشور به شکلی که امروز هست، نبود و البته منابع فراوان هم وجود نداشت که حاکمیت بخواهد از آن منتفع شود. شاه قاجار خزانهداری داشت و براساس سلیقه یا عدهای که دور ایشان به عنوان وزیر و وکیل بودند تصمیمات اقتصادی اتخاذ و کشور اداره میشد. در آن دوره بازار، بازار واقعی و بازاریان نگاهشان به اقتصاد، رقابتی بود. در آن زمان، بازاری مقتدر احساس کرد که نیاز است بازاریان در مقابل برخی از سیاستها یک جمع داشته باشند. از اینرو مجوزی از شاه میگیرند و اتاق تجارت شکل میگیرد. به روایتی 140 سال این اتاق فعالیت کرد
اما در دوره پهلوی اول نگاه دولتی وارد اقتصاد شد. اصولاً حکومتهای دیکتاتوری و حکومتهایی که قائم به ذات و به فرد هستند سعی میکنند همه جا عنان کار دستشان باشد. تأثیرگذارترین گروهی که میتوانستند در آن زمان برای حاکمیت مسأله ایجاد کنند، بازاریان بودند لذا نگاه به اقتصاد دولتی جزو سیاستهای بقای حکومت پهلوی در دوره رضا خان بوده است.
در دوره پهلوی دوم این مسأله پررنگتر میشود. وقتی صحبت از توسعه کشور میکنند، توسعه صنعتی را مدنظر قرار میدهند و خیلی جدی از اینکه توسعه صنعتی توسط بخش خصوصی گذاشته شود، پرهیز میکنند . در توسعه صنعتی پالایشگاهها، فولاد اصفهان و ساخت و سازهای بزرگی که در کشور شکل گرفت دولت وقت سعی کرد بنیانگذار آن باشد تا بخش خصوصی سهمی نداشته باشد.
در کتاب خاطرات رضا نیازمند آمده است، زمانی که معادن مس سرچشمه توسط دو برادر کشف میشود و آنها شروع به بهرهبرداری میکنند متوجه میشوند که این معدن بسیار بزرگ است و استخراج آن از توان شان خارج است. بدین جهت سراغ سرمایهگذار و شریک گشتند. این خبر به گوش شاه رسید و وی فوری به وزیر وقت خود دستور میدهد که این معدن از دو برادر خریداری و معدن دولتی شود. وقتی از طرف علینقی عالیخانی، وزیر اقتصاد مأمور مذاکره با دو برادر میشود آنها مقاومت میکنند، بدین جهت از طرف نهادهای امنیتی به آنها اولتیماتومی داده میشود. در نهایت دو برادر معدن کشف شده را میفروشند.
سران جمهوری اسلامی ایران مثل مرحوم شهید بهشتی و آیتالله هاشمی رفسنجانی بارها در کلام شان آمد که ما اصلاً تصور نمیکردیم که با این سرعت به پیروزی برسیم. از آنجا که تصور نمیکردند با سرعت به پیروزی برسند استراتژی و برنامهای برای نظام جمهوری اسلامی در هیچ زمینهای از جمله اقتصادی نداشتند.
قبل از انقلاب اقتصاد دولتی توسط رضا شاه پایهگذاری شد، در زمان محمدرضا شاه هم این سبک و سیاق ادامه پیدا کرد و در جمهوری اسلامی بهعلاوه اقتصاد دولتی کلمه «عدالت» اضافه شد. یعنی یک اقتصاد دولتی که میخواهد عدالت هم در خود داشته باشد. از آنجا که برای تغییر برنامهریزی صورت نگرفت قانون اساسی ما معجونی شد از قوانین کمونیستی، سوسیالیستی، اسلامی، مشروطه و کشورهای اروپایی.
در واقع قانون اساسی داریم که هر تکه آن از جایی آمده و با رویکرد پررنگ اقتصاد دولتی و سوسیالیستی است. حال به اقتصاد دولتی که از 80 سال پیش به ما رسیده و در 40 سال اخیر هم به اوج خود رسیده است باید بیسیاستیها، بیکیاستیها، تصمیمهای نابخردانه، رانتها و فسادها را هم اضافه کرد.آن چیزی که در کشور اتفاق افتاده است زاییده این اقتصاد است. در چنین اقتصادی از بخش خصوصی چه انتظاری میتوان داشت. ما اکنون با بخش خصوصی رانتی، وابسته به منابع دولتی مواجه هستیم. بخش خصوصی بیش از آنکه دنبال یک اقتصاد رقابتی باشد دعوای یک اقتصاد حمایتی را دارد. حال این بخش خصوصی شکل دهنده اتاق بازرگانی میشود!
مسئولان سه قوه برای بقا نسبت به حفظ جایگاه خود در اقتصاد اقدام میکنند. اما در گروههای پایینتر افراد برای حفظ جایگاه خود در برابر خصوصیسازی مقاومت میکنند. آنها نگران این هستند که منافعشان به خطر بیفتد. وقتی یک مدیر بدون اینکه پاسخگوی عملکرد خود باشد، حقوق بالا و پاداش هیأت مدیره میگیرد آرامش و آسایش خود را در عدم واگذاری میداند. همین نگاهها باعث شد که بخشنامه اصل 44 قانون اساسی که میتوانست ریل اقتصاد کشور را عوض کند به درستی اجرا نشود.
وقتی کشوری در فضای انحصار دولتی نیست تحریم نمیشود.حالا جریان انتفاعی، منفعت طلب، سیطره بر بازار و اقتصاد از 80 سال پیش شکل گرفته و در 40 سال اخیر هم تقویت شده است، اجازه نمیدهد تغییری صورت گیرد.جریانی که مثل زالو خون بازار و مردم میکشد بشدت نگران و متوجه است که اگر اقتصاد آزاد اتفاق بیفتد دیگر دور، دور آنها نخواهد بود.
✅ @karkhone
| محسن جلال پور
نوع حکمرانی در پنج دهه اخیر و قبلتر از آن باعث شده که شاهد ایجاد و شکلگیری بخش خصوصی سالم و با نشاط نباشیم.
در دوره امین الضرب ساختار حکومتی در کشور وجود نداشت و بوروکراسی و حضور نهادها در ادارات کشور به شکلی که امروز هست، نبود و البته منابع فراوان هم وجود نداشت که حاکمیت بخواهد از آن منتفع شود. شاه قاجار خزانهداری داشت و براساس سلیقه یا عدهای که دور ایشان به عنوان وزیر و وکیل بودند تصمیمات اقتصادی اتخاذ و کشور اداره میشد. در آن دوره بازار، بازار واقعی و بازاریان نگاهشان به اقتصاد، رقابتی بود. در آن زمان، بازاری مقتدر احساس کرد که نیاز است بازاریان در مقابل برخی از سیاستها یک جمع داشته باشند. از اینرو مجوزی از شاه میگیرند و اتاق تجارت شکل میگیرد. به روایتی 140 سال این اتاق فعالیت کرد
اما در دوره پهلوی اول نگاه دولتی وارد اقتصاد شد. اصولاً حکومتهای دیکتاتوری و حکومتهایی که قائم به ذات و به فرد هستند سعی میکنند همه جا عنان کار دستشان باشد. تأثیرگذارترین گروهی که میتوانستند در آن زمان برای حاکمیت مسأله ایجاد کنند، بازاریان بودند لذا نگاه به اقتصاد دولتی جزو سیاستهای بقای حکومت پهلوی در دوره رضا خان بوده است.
در دوره پهلوی دوم این مسأله پررنگتر میشود. وقتی صحبت از توسعه کشور میکنند، توسعه صنعتی را مدنظر قرار میدهند و خیلی جدی از اینکه توسعه صنعتی توسط بخش خصوصی گذاشته شود، پرهیز میکنند . در توسعه صنعتی پالایشگاهها، فولاد اصفهان و ساخت و سازهای بزرگی که در کشور شکل گرفت دولت وقت سعی کرد بنیانگذار آن باشد تا بخش خصوصی سهمی نداشته باشد.
در کتاب خاطرات رضا نیازمند آمده است، زمانی که معادن مس سرچشمه توسط دو برادر کشف میشود و آنها شروع به بهرهبرداری میکنند متوجه میشوند که این معدن بسیار بزرگ است و استخراج آن از توان شان خارج است. بدین جهت سراغ سرمایهگذار و شریک گشتند. این خبر به گوش شاه رسید و وی فوری به وزیر وقت خود دستور میدهد که این معدن از دو برادر خریداری و معدن دولتی شود. وقتی از طرف علینقی عالیخانی، وزیر اقتصاد مأمور مذاکره با دو برادر میشود آنها مقاومت میکنند، بدین جهت از طرف نهادهای امنیتی به آنها اولتیماتومی داده میشود. در نهایت دو برادر معدن کشف شده را میفروشند.
سران جمهوری اسلامی ایران مثل مرحوم شهید بهشتی و آیتالله هاشمی رفسنجانی بارها در کلام شان آمد که ما اصلاً تصور نمیکردیم که با این سرعت به پیروزی برسیم. از آنجا که تصور نمیکردند با سرعت به پیروزی برسند استراتژی و برنامهای برای نظام جمهوری اسلامی در هیچ زمینهای از جمله اقتصادی نداشتند.
قبل از انقلاب اقتصاد دولتی توسط رضا شاه پایهگذاری شد، در زمان محمدرضا شاه هم این سبک و سیاق ادامه پیدا کرد و در جمهوری اسلامی بهعلاوه اقتصاد دولتی کلمه «عدالت» اضافه شد. یعنی یک اقتصاد دولتی که میخواهد عدالت هم در خود داشته باشد. از آنجا که برای تغییر برنامهریزی صورت نگرفت قانون اساسی ما معجونی شد از قوانین کمونیستی، سوسیالیستی، اسلامی، مشروطه و کشورهای اروپایی.
در واقع قانون اساسی داریم که هر تکه آن از جایی آمده و با رویکرد پررنگ اقتصاد دولتی و سوسیالیستی است. حال به اقتصاد دولتی که از 80 سال پیش به ما رسیده و در 40 سال اخیر هم به اوج خود رسیده است باید بیسیاستیها، بیکیاستیها، تصمیمهای نابخردانه، رانتها و فسادها را هم اضافه کرد.آن چیزی که در کشور اتفاق افتاده است زاییده این اقتصاد است. در چنین اقتصادی از بخش خصوصی چه انتظاری میتوان داشت. ما اکنون با بخش خصوصی رانتی، وابسته به منابع دولتی مواجه هستیم. بخش خصوصی بیش از آنکه دنبال یک اقتصاد رقابتی باشد دعوای یک اقتصاد حمایتی را دارد. حال این بخش خصوصی شکل دهنده اتاق بازرگانی میشود!
مسئولان سه قوه برای بقا نسبت به حفظ جایگاه خود در اقتصاد اقدام میکنند. اما در گروههای پایینتر افراد برای حفظ جایگاه خود در برابر خصوصیسازی مقاومت میکنند. آنها نگران این هستند که منافعشان به خطر بیفتد. وقتی یک مدیر بدون اینکه پاسخگوی عملکرد خود باشد، حقوق بالا و پاداش هیأت مدیره میگیرد آرامش و آسایش خود را در عدم واگذاری میداند. همین نگاهها باعث شد که بخشنامه اصل 44 قانون اساسی که میتوانست ریل اقتصاد کشور را عوض کند به درستی اجرا نشود.
وقتی کشوری در فضای انحصار دولتی نیست تحریم نمیشود.حالا جریان انتفاعی، منفعت طلب، سیطره بر بازار و اقتصاد از 80 سال پیش شکل گرفته و در 40 سال اخیر هم تقویت شده است، اجازه نمیدهد تغییری صورت گیرد.جریانی که مثل زالو خون بازار و مردم میکشد بشدت نگران و متوجه است که اگر اقتصاد آزاد اتفاق بیفتد دیگر دور، دور آنها نخواهد بود.
✅ @karkhone
رویداد بسیار مهمّ دیروز در آمریکا، امضاء فرمان اجرایی "ترویج رقابت در اقتصاد آمریکا"، توسّط جو بایدن بود.
این فرمان اجرایی که بخشها مختلفی مانند بازار کار و قواعد استخدامی به طور خاص، بهداشت و درمان، حمل و نقل، خدمات اینترنت، مقوله فناوری، کشاورزی و بانکداری را پوشش میدهد، قدمهای جدّی برای بهبود زمینه رقابت با تکیه بر منافع شهروندان برداشته شده است. این فرمان اجرایی که با تکیه بر سرمایهداری رقابتی با تأکید بر حقوق شهروندی، عدالت و منافع مردم صادر شده است، از تفصیلیترین فرمانهای اجرایی بایدن است. بخشهای خاصی از فرمان اجرایی را میتوانید ببینید. همچنین بخشی از صحبتهای وی پیرامون سرمایهداری.
✅ @karkhone
این فرمان اجرایی که بخشها مختلفی مانند بازار کار و قواعد استخدامی به طور خاص، بهداشت و درمان، حمل و نقل، خدمات اینترنت، مقوله فناوری، کشاورزی و بانکداری را پوشش میدهد، قدمهای جدّی برای بهبود زمینه رقابت با تکیه بر منافع شهروندان برداشته شده است. این فرمان اجرایی که با تکیه بر سرمایهداری رقابتی با تأکید بر حقوق شهروندی، عدالت و منافع مردم صادر شده است، از تفصیلیترین فرمانهای اجرایی بایدن است. بخشهای خاصی از فرمان اجرایی را میتوانید ببینید. همچنین بخشی از صحبتهای وی پیرامون سرمایهداری.
✅ @karkhone
کسبوکارهای بزرگمقیاس و سیاستگذاری اجتماعی
اقتصادهایی که بر پایهی کسبوکارهای بزرگمقیاس شکل گرفتهاند، از ظرفیت مناسبی برای مقرراتگذاری و سیاستگذاری رفاهی - اجتماعی برخوردارند. این موضوع بدین خاطرست که مقرراتگذاری بر کسبوکارهای بزرگ و مالیاتستانی از آنها هزینههای ثابتی بر دوش این کسبوکارها میگذارد و آنها میتوانند این هزینههای ثابت را بر پایههای بزرگ درآمدی و حجم عظیم تولیداتشان 'سرشکن' کنند و بدین طریق هزینهی متوسط تولیدشان را کاهش دهند (این موضوعیست که ادارهی کسبوکارهای کوچک آمریکا به آن اشاره کرده است). کسبوکارهای کوچکمقیاس از چنین مزیتی برخوردار نیستند.
این موضوع مشابه بحث صرفههای ناشی از مقیاس میباشد، که بر اساس آن بنگاههای بزرگمقیاس هزینههای ثابت تولیدشان (نظیر اجارهبها، استهلاک، بهرهی وام و.. که با افزایش حجم تولید تغییری نمیکنند) را بر شمار فراوان تولیداتشان سرشکن میکنند و بدین طریق هزینهی متوسط تولید را کاهش میدهند. به گزارش ادارهی کسبوکارهای کوچک آمریکا، بنگاههای کوچکمقیاس ۶۷ درصد هزینهی بیشتری از محل هر واحد درآمد فروششان را صرف پیروی از مقررات مالیاتی میکنند (در مقایسه با بنگاههای بزرگ). همچنین، هزینهای که بنگاههای کوچک بابت رعایت مقررات دولتی متحمل میشوند برابر با ۱۰,۵۸۵ دلار به ازای هر کارگر میباشد، که ۳۶ درصد بیش از هزینهایست که بنگاههای بزرگ بابت رعایت مقررات دولت تحمل میکنند. از همین رو، دولتها کسبوکارهای کوچک را از بسیاری قوانین و مقررات کاری و زیستمحیطی و ... که بسیاری از آنان را ضروری میپنداریم مستثنی میکنند تا اشتغال و سرمایهگذاریشان آسیبی نبیند، و در مقابل کسبوکارهای بزرگ را هدف میگیرند.
یکی از پیشنیازهای موفقیت سیاستگذاری اجتماعی، مقرراتگذاری و مالیاتستانی، حضور کسبوکارهای بزرگمقیاس (و نه تعدد کسبوکارهای کوچکمقیاس) در اقتصاد میباشد، چرا که کسبوکارهای بزرگ هزینههای مقرراتی و مالیاتیشان را بر حجم بالای تولیدات و درآمدشان سرشکن میکنند و بدین طریق تابآوریشان را در مقابل سیاستهای مالیاتی و مقرراتی افزایش میدهند. در نتیجه، هزینههای مقرراتگذاری و مالیاتستانی دولتها آسیب جدی به سرمایهگذاری کسبوکارهای بزرگ وارد نمیکند. در همین زمینه شاید بتوان گسترش موفقیتآمیز و کمهزینهی دولتهای رفاه اروپایی (به ویژه اروپای شمالی) در سالهای پسا-جنگ دوم جهانی و بعد از آن را به تولید بزرگمقیاس اقتصادهایشان نسبت داد.
✅ @karkhone
اقتصادهایی که بر پایهی کسبوکارهای بزرگمقیاس شکل گرفتهاند، از ظرفیت مناسبی برای مقرراتگذاری و سیاستگذاری رفاهی - اجتماعی برخوردارند. این موضوع بدین خاطرست که مقرراتگذاری بر کسبوکارهای بزرگ و مالیاتستانی از آنها هزینههای ثابتی بر دوش این کسبوکارها میگذارد و آنها میتوانند این هزینههای ثابت را بر پایههای بزرگ درآمدی و حجم عظیم تولیداتشان 'سرشکن' کنند و بدین طریق هزینهی متوسط تولیدشان را کاهش دهند (این موضوعیست که ادارهی کسبوکارهای کوچک آمریکا به آن اشاره کرده است). کسبوکارهای کوچکمقیاس از چنین مزیتی برخوردار نیستند.
این موضوع مشابه بحث صرفههای ناشی از مقیاس میباشد، که بر اساس آن بنگاههای بزرگمقیاس هزینههای ثابت تولیدشان (نظیر اجارهبها، استهلاک، بهرهی وام و.. که با افزایش حجم تولید تغییری نمیکنند) را بر شمار فراوان تولیداتشان سرشکن میکنند و بدین طریق هزینهی متوسط تولید را کاهش میدهند. به گزارش ادارهی کسبوکارهای کوچک آمریکا، بنگاههای کوچکمقیاس ۶۷ درصد هزینهی بیشتری از محل هر واحد درآمد فروششان را صرف پیروی از مقررات مالیاتی میکنند (در مقایسه با بنگاههای بزرگ). همچنین، هزینهای که بنگاههای کوچک بابت رعایت مقررات دولتی متحمل میشوند برابر با ۱۰,۵۸۵ دلار به ازای هر کارگر میباشد، که ۳۶ درصد بیش از هزینهایست که بنگاههای بزرگ بابت رعایت مقررات دولت تحمل میکنند. از همین رو، دولتها کسبوکارهای کوچک را از بسیاری قوانین و مقررات کاری و زیستمحیطی و ... که بسیاری از آنان را ضروری میپنداریم مستثنی میکنند تا اشتغال و سرمایهگذاریشان آسیبی نبیند، و در مقابل کسبوکارهای بزرگ را هدف میگیرند.
یکی از پیشنیازهای موفقیت سیاستگذاری اجتماعی، مقرراتگذاری و مالیاتستانی، حضور کسبوکارهای بزرگمقیاس (و نه تعدد کسبوکارهای کوچکمقیاس) در اقتصاد میباشد، چرا که کسبوکارهای بزرگ هزینههای مقرراتی و مالیاتیشان را بر حجم بالای تولیدات و درآمدشان سرشکن میکنند و بدین طریق تابآوریشان را در مقابل سیاستهای مالیاتی و مقرراتی افزایش میدهند. در نتیجه، هزینههای مقرراتگذاری و مالیاتستانی دولتها آسیب جدی به سرمایهگذاری کسبوکارهای بزرگ وارد نمیکند. در همین زمینه شاید بتوان گسترش موفقیتآمیز و کمهزینهی دولتهای رفاه اروپایی (به ویژه اروپای شمالی) در سالهای پسا-جنگ دوم جهانی و بعد از آن را به تولید بزرگمقیاس اقتصادهایشان نسبت داد.
✅ @karkhone
Google Books
The Impact of Regulatory Costs on Small Firms
"The annual cost of federal regulations in the United States increased to more than $1.1 trillion in 2004. Had every household received a bill for an equal share, each would have owed $10,172, an amount that exceeds what the average American household spent…
ابوالحسن بنیصدر چه میراثی به جا گذاشت؟
|پرویز گیلانی
40 سال از عزل نخستین رئیسجمهور ایران میگذرد. رای عدم کفایت ابوالحسن بنیصدر در 31 خردادماه 1360 در مجلس شورای اسلامی صادر شد. بنیصدر چهار دهه است که در نظام اداری و سیاستگذاری ایران نقشی ندارد اما میراث مخربش، به این زودیها گریبان اقتصاد ایران را رها نخواهد کرد. او را مبتکر اصلی بانکداری اسلامی، نقض گسترده مالکیت، مصادره اموال کارآفرینان، ملی شدن(دولتی شدن) صنایع و بانکها و آغازگر عدم تعادلهای اقتصادایران میدانند.
ابوالحسن بنیصدر از معدود روشنفکران مذهبی عصر خود بود که ادعای نظریهپردازی داشت و با نگارش کتاب «اقتصاد توحیدی» تلاش کرد راه سومی غیر از سرمایهداری و سوسیالیسم پیشروی اقتصادایران بگذارد.
بنیصدر مدعی بود با تدوین نظریه اسلامی مالکیت و مبانی و ضابطههای اقتصاد اسلامی انقلاب بزرگی در علوم اجتماعی از جمله اقتصاد رخ خواهد داد. نزدیک به نیم قرن از طرح چنین تئوریهای خامی میگذرد و «اقتصاد توحیدی» او جز آنکه به اقتصاد دولتی بینجامد و بر سوسیالیسم، جامه اسلامی بپوشاند نتیجه دیگری نداشته است.
با چنین تفکراتی، او نقش مهمی در تحریف اصول اقتصادی قانون اساسی جمهوری اسلامی در مجلس خبرگان اول داشت. او را مبتکر ملی کردن بانکها میدانند و بنیانگذار بانکداری اسلامی. بنیصدر معتقد بود: «نظام بانکی ایران با اتصالات چندجانبهای که با نظام بانکی جهان سرمایهداری دارد مجری سیاستهای چندملیتی در ایران است و به دست این بانکهاست که درآمدها و سرمایههایی را که در کشور ایجاد میشوند به مدار اقتصادی چندملیتیها جذب میکنند.» او بانکها را به مثابه شبکههای جهانی سرمایهداری چندملیتی میدانست و با همین نگاه تیشه به ریشه بانکداری ایران زد.
یکی دیگر از بدفهمیهای بنیصدر این بود که با پشتوانه تئوری اقتصاد توحیدی، به اقتصاددانان آزادیخواه با عنوان «علمبازان» تاخت و نوشت: «اینان از علم همین را آموختهاند که هر حرفی درباره جامعههای دیگر گفته شده است درباره ایران هم صادق است».
بنیصدر حتی پا را از این هم فراتر گذاشت و در جریان تدوین قانون اساسی فعال ظاهر شد. به طور مشخص نقش او در تدوین اصل 43 قانون اساسی که قرار بود دولت را فعال مایشاء اقتصاد کند، غیرقابل انکار است خیالپردازیهای خطرناک او میتوانست اقتصادایران را به طور کامل دولتی کند اما با مقاومت برخی از اعضای مجلس خبرگان روبهرو شد.
بر مبنای تئوری «خدامالکی» او و همفکرانش «لایحه قانونی واگذاری و احیای اراضی» به تصویب رسید و هیئتهای هفتنفره واگذاری مجدد زمین برپا شد. اقداماتی که بر این اساس صورت گرفت نظام مالکیت اراضی کشاورزی را آنچنان دچار آشوب کرد و به هم ریخت که هنوز پس از گذشت بیش از 40 سال سامان مناسبی پیدا نکرده است.
یکی از بحثبرانگیزترین سیاستهای اقتصادی پس از انقلاب، مصادره صنایع و بانکها بود. دولت موقت به نخستوزیری مهدی بازرگان با طرحهایی که در شورای انقلاب به تصویب رسید، اموال و داراییهای 335 تن از صاحبان صنایع و کارآفرینان را مصادره کرد. در ادامه این سیاستها، همه بانکهای خصوصی، ملی اعلام شد و پس از آن با ترفند ادغام، کل بانکها به تملک دولت درآمد.
کارخانهها و صنایع نیز ابتدا مصادره و پس از مدتی ملی(دولتی) شد. به ایم ترتیب، بنگاهها و کارخانهها از مالکان اصلی آنها گرفته شد و جوانان بیتجربه مدیریت آنها را در دست گرفتند. سرمایهداران و کارآفرینان از کشور گریختند و درجه تمرکز دولت در اقتصاد به شدت افزایش یافت.
جدا از همه این اقدامات خطرناک، بنیصدر را باید آغازگر سیاستگذاری پوپولیستی در ایران پس از انقلاب دانست. او زمانی که وزیر اقتصاد بود، دو اقدام پوپولیستی انجام داد: یکی بخشودگی همه جرایم دیرکرد و بخشهایی از بهره بانکها که به سرعت اعمال شد و دیگری اعطای وام مسکن 300 هزارتومانی با سپرده 30 هزارتومانی و سود چهاردرصدی که بعدها به ورشکستگی بانکها کشیده شد. «وام مسکن بنیصدری» که یکی از دلایل پیروزی بنیصدر در نخستین دوره انتخابات ریاست جمهوری بود،بانکها را مرز ورشکستگی کشاند.
به هرحال یکی از بداقبالیهای جامعه ایران در ابتدای انقلاب این بود که فردی متوهم مثل بنیصدر نخستین رئیسجمهور ایران شد. این را از باب جهتگیریهای سیاسی و اجتماعی یا شخصیت او نمیگوییم، موضوع این بود که بنیصدر نقش مهمی در انحراف حکمرانی اقتصادی و دولتی شدن اقتصاد ایران ایفا کرد و میراثی بهجا گذاشت که همچنان منشأ بسیاری از کجرویها در اقتصاد کشور است.
✅ @karkhone
|پرویز گیلانی
40 سال از عزل نخستین رئیسجمهور ایران میگذرد. رای عدم کفایت ابوالحسن بنیصدر در 31 خردادماه 1360 در مجلس شورای اسلامی صادر شد. بنیصدر چهار دهه است که در نظام اداری و سیاستگذاری ایران نقشی ندارد اما میراث مخربش، به این زودیها گریبان اقتصاد ایران را رها نخواهد کرد. او را مبتکر اصلی بانکداری اسلامی، نقض گسترده مالکیت، مصادره اموال کارآفرینان، ملی شدن(دولتی شدن) صنایع و بانکها و آغازگر عدم تعادلهای اقتصادایران میدانند.
ابوالحسن بنیصدر از معدود روشنفکران مذهبی عصر خود بود که ادعای نظریهپردازی داشت و با نگارش کتاب «اقتصاد توحیدی» تلاش کرد راه سومی غیر از سرمایهداری و سوسیالیسم پیشروی اقتصادایران بگذارد.
بنیصدر مدعی بود با تدوین نظریه اسلامی مالکیت و مبانی و ضابطههای اقتصاد اسلامی انقلاب بزرگی در علوم اجتماعی از جمله اقتصاد رخ خواهد داد. نزدیک به نیم قرن از طرح چنین تئوریهای خامی میگذرد و «اقتصاد توحیدی» او جز آنکه به اقتصاد دولتی بینجامد و بر سوسیالیسم، جامه اسلامی بپوشاند نتیجه دیگری نداشته است.
با چنین تفکراتی، او نقش مهمی در تحریف اصول اقتصادی قانون اساسی جمهوری اسلامی در مجلس خبرگان اول داشت. او را مبتکر ملی کردن بانکها میدانند و بنیانگذار بانکداری اسلامی. بنیصدر معتقد بود: «نظام بانکی ایران با اتصالات چندجانبهای که با نظام بانکی جهان سرمایهداری دارد مجری سیاستهای چندملیتی در ایران است و به دست این بانکهاست که درآمدها و سرمایههایی را که در کشور ایجاد میشوند به مدار اقتصادی چندملیتیها جذب میکنند.» او بانکها را به مثابه شبکههای جهانی سرمایهداری چندملیتی میدانست و با همین نگاه تیشه به ریشه بانکداری ایران زد.
یکی دیگر از بدفهمیهای بنیصدر این بود که با پشتوانه تئوری اقتصاد توحیدی، به اقتصاددانان آزادیخواه با عنوان «علمبازان» تاخت و نوشت: «اینان از علم همین را آموختهاند که هر حرفی درباره جامعههای دیگر گفته شده است درباره ایران هم صادق است».
بنیصدر حتی پا را از این هم فراتر گذاشت و در جریان تدوین قانون اساسی فعال ظاهر شد. به طور مشخص نقش او در تدوین اصل 43 قانون اساسی که قرار بود دولت را فعال مایشاء اقتصاد کند، غیرقابل انکار است خیالپردازیهای خطرناک او میتوانست اقتصادایران را به طور کامل دولتی کند اما با مقاومت برخی از اعضای مجلس خبرگان روبهرو شد.
بر مبنای تئوری «خدامالکی» او و همفکرانش «لایحه قانونی واگذاری و احیای اراضی» به تصویب رسید و هیئتهای هفتنفره واگذاری مجدد زمین برپا شد. اقداماتی که بر این اساس صورت گرفت نظام مالکیت اراضی کشاورزی را آنچنان دچار آشوب کرد و به هم ریخت که هنوز پس از گذشت بیش از 40 سال سامان مناسبی پیدا نکرده است.
یکی از بحثبرانگیزترین سیاستهای اقتصادی پس از انقلاب، مصادره صنایع و بانکها بود. دولت موقت به نخستوزیری مهدی بازرگان با طرحهایی که در شورای انقلاب به تصویب رسید، اموال و داراییهای 335 تن از صاحبان صنایع و کارآفرینان را مصادره کرد. در ادامه این سیاستها، همه بانکهای خصوصی، ملی اعلام شد و پس از آن با ترفند ادغام، کل بانکها به تملک دولت درآمد.
کارخانهها و صنایع نیز ابتدا مصادره و پس از مدتی ملی(دولتی) شد. به ایم ترتیب، بنگاهها و کارخانهها از مالکان اصلی آنها گرفته شد و جوانان بیتجربه مدیریت آنها را در دست گرفتند. سرمایهداران و کارآفرینان از کشور گریختند و درجه تمرکز دولت در اقتصاد به شدت افزایش یافت.
جدا از همه این اقدامات خطرناک، بنیصدر را باید آغازگر سیاستگذاری پوپولیستی در ایران پس از انقلاب دانست. او زمانی که وزیر اقتصاد بود، دو اقدام پوپولیستی انجام داد: یکی بخشودگی همه جرایم دیرکرد و بخشهایی از بهره بانکها که به سرعت اعمال شد و دیگری اعطای وام مسکن 300 هزارتومانی با سپرده 30 هزارتومانی و سود چهاردرصدی که بعدها به ورشکستگی بانکها کشیده شد. «وام مسکن بنیصدری» که یکی از دلایل پیروزی بنیصدر در نخستین دوره انتخابات ریاست جمهوری بود،بانکها را مرز ورشکستگی کشاند.
به هرحال یکی از بداقبالیهای جامعه ایران در ابتدای انقلاب این بود که فردی متوهم مثل بنیصدر نخستین رئیسجمهور ایران شد. این را از باب جهتگیریهای سیاسی و اجتماعی یا شخصیت او نمیگوییم، موضوع این بود که بنیصدر نقش مهمی در انحراف حکمرانی اقتصادی و دولتی شدن اقتصاد ایران ایفا کرد و میراثی بهجا گذاشت که همچنان منشأ بسیاری از کجرویها در اقتصاد کشور است.
✅ @karkhone
دیپلماسی اقتصادی
بازرگانی را شنیدم که صد و پنجاه شتر بار داشت و چهل بنده خدمتکار.
شبی در جزیرهٔ کیش مرا به حجره خویش در آورد.
همه شب نیارمید از سخنهای پریشان گفتن که: فلان انبازم به ترکستان و فلان بضاعت به هندوستان است و این قبالهٔ فلان زمین است و فلان چیز را فلان ضمین.
گاه گفتی: خاطر اسکندریه دارم که هوایی خوش است.
باز گفتی: نه! که دریای مغرب مشوش است. سعدیا! سفری دیگرم در پیش است، اگر آن کرده شود بقیت عمر خویش به گوشه بنشینم.
گفتم: آن کدام سفر است؟
گفت: گوگرد پارسی خواهم بردن به چین که شنیدم قیمتی عظیم دارد و از آنجا کاسهٔ چینی به روم آرم و دیبای رومی به هند و فولاد هندی به حلب و آبگینهٔ حلبی به یمن و برد یمانی به پارس، و زآن پس ترک تجارت کنم و به دکانی بنشینم.
گلستان سعدی در سال ۶۵۶ ه.ش نگاشته شده است.
| سعدی علیه الرحمه
✅ @karkhone
بازرگانی را شنیدم که صد و پنجاه شتر بار داشت و چهل بنده خدمتکار.
شبی در جزیرهٔ کیش مرا به حجره خویش در آورد.
همه شب نیارمید از سخنهای پریشان گفتن که: فلان انبازم به ترکستان و فلان بضاعت به هندوستان است و این قبالهٔ فلان زمین است و فلان چیز را فلان ضمین.
گاه گفتی: خاطر اسکندریه دارم که هوایی خوش است.
باز گفتی: نه! که دریای مغرب مشوش است. سعدیا! سفری دیگرم در پیش است، اگر آن کرده شود بقیت عمر خویش به گوشه بنشینم.
گفتم: آن کدام سفر است؟
گفت: گوگرد پارسی خواهم بردن به چین که شنیدم قیمتی عظیم دارد و از آنجا کاسهٔ چینی به روم آرم و دیبای رومی به هند و فولاد هندی به حلب و آبگینهٔ حلبی به یمن و برد یمانی به پارس، و زآن پس ترک تجارت کنم و به دکانی بنشینم.
گلستان سعدی در سال ۶۵۶ ه.ش نگاشته شده است.
| سعدی علیه الرحمه
✅ @karkhone
عملیات سرکوب
نوه امینالضرب چگونه بزرگترین عملیات سرکوب بازار را رهبری کرد؟
| محسن جلال پور
هرچه حاج محمدحسن و پسرش حاج محمدحسین امینالضرب برای بازار و بازاریان رشته کردند، توسط نوهشان پنبه شد.
این پدر و پسر از زمان ناصرالدینشاه بیوقفه تلاش کردند تا تجار و بازاریان را صاحب تشکیلاتی صنفی کنند و مالکیت خصوصی را تحکیم بخشند و قیمتگذاری و دخالتهای حکومتی را برچینند.
نوهشان «فریدون مهدوی» اما این زحمات را در عصر محمدرضا پهلوی به باد سپرد. او که قطعاً پرحاشیهترین وزیر بازرگانی تاریخ اقتصاد ایران است، آدم را یاد یکی از شخصیتهای رمان معروف هاینریش بل میاندازد. داستان «بیلیارد در ساعت نه و نیم» زندگی پدربزرگی را روایت میکند که کلیسایی را میسازد و پسرش که همان کلیسا را تخریب میکند. به نظر میرسد فریدون مهدوی همان پسر است که دستاوردهای خاندانش را به باد میدهد.
فریدون مهدوی پسر حسن مهدوی و نوه حاج محمدحسین امینالضرب و نتیجه حاج محمدحسن امینالضرب، در دانشگاه سوربن فرانسه اقتصاد خواند و پس از بازگشت به ایران در بانک توسعه صنعتی و معدنی استخدام شد و تا مقام معاون این بانک پیش رفت. امیرعباس هویدا که با پیشینه خانوادگی مهدوی آشنا بود و در نشستهای مختلف اظهارنظرهایش را شنیده بود، از او دعوت کرد که به عنوان مشاور اقتصادی، همراهیاش کند.
در سال ۱۳۵۳ وزارت بازرگانی از وزارت اقتصاد تفکیک شد و هویدا از فریدون مهدوی خواست به عنوان وزیر بازرگانی به کابینهاش بپیوندد. نوه امینالضرب از اردیبهشت 1353 تا بهمن 1354 وزیر بازرگانی بود و به خاطر فعالیت زیادی که داشت به او «بولدوزر» کابینه میگفتند که در نهایت با حواشی بسیار از کابینه کنار گذاشته شد. اما پیش از آن گستردهترین عملیات سرکوب بازار را رهبری کرد.
در تابستان 1354 اصل چهاردهم انقلاب سفید تحت عنوان «تعیین و تثبیت مداوم قیمتها، توزیع صحیح کالاها بر اساس سود عادلانه، مبارزه پیگیر با استثمار مصرفکنندگان و پایان دادن به عادت ناپسند گرانفروشی» اعلام شد. برای اجرایی شدن این اصل، قانونی به تصویب رسید که دولت را مکلف میکرد با ایجاد سازمانها و نهادهایی به کنترل و نظارت قیمتها بپردازد. از طرف دیگر «حزب رستاخیز نیز مکلف شد که با استفاده از تمام ظرفیت خود در جنبش علیه گرانفروشی شرکت جوید». در آن دوران مهدوی علاوه بر اینکه وزیر بازرگانی بود،قائم مقامی حزب رستاخیز را هم بر عهده داشت.
با وارد کردن حزب رستاخیز به عرصه اقتصادی، شاه در واقع میخواست کل قدرت سیاسی را که در انحصار خود داشت برای کنترل نظام اقتصادی بسیج کند.
به این ترتیب در مرداد 1354 که تورم افزایش یافته بود، 10 هزار دانشجوی عضو حزب رستاخیز به بازارها هجوم آوردند تا «گرانفروشی» را گزارش کنند.اشتباه بزرگ شاه این بود که تورم را با گرانی اشتباه گرفت.
کار بازرسان دولتی و هزاران دانشجوی عضو حزب این بود که قیمت صدها قلم کالا را به قیمتهای قبل از دیماه 1353 برسانند. در حالی که سیاستهای غلط اقتصادی دلیل اصلی افزایش تورم شده بود، بازرسان ابتدا به جان واحدهای تولیدی افتادند و آنها را وادار کردند که قیمتها را کاهش دهند. وقتی فشار به صاحبان صنایع و تجار و بازرگانان موثر نیفتاد، صدها فروشنده و مغازهدار را جریمه کردند.
به گفته «بنجامین اسمیت» بیش از 7500 نفر در سراسر کشور دستگیر شدند و بیش از 600 مغازه تعطیل شد. امیرعباس هویدا بازرسان جوان را «ابزار توسعه ایران» و بازاریان به گفته او متخلف را «دشمنان دولت» نامید.
جلیل شرکا قائممقام وقت بانک مرکزی، اتفاقات آنروزها را اینگونه روایت کرده است: «وقتی درآمدهای نفتی شاه بیتوجه به آثار منفی سیاست تزریق نقدینگی بر اثر سیاستهای اقتصادی آن زمان تورم خود را نشان داد و قیمتها رو به افزایش گذاشت شاه مصر بود که این اتفاق ریشه اقتصادی ندارد. بلکه فکر میکرد غرض سیاسی پشت افزایش قیمتهاست. به بیانی دیگر، شاه میگفت قیمتها بر اثر تورم افزایش نیافته بلکه کسبه، گرانفروشی میکنند تا به او ضربه بزنند. فریدون مهدوی این نظرات را تایید کرد.»
برخورد سیاسی با بازاریان برای حکومت پهلوی گران تمام شد. شرکا میگوید: «اوضاع به قدری بد شد که شاه دستور داد مهدوی را بردارند. برداشتند و کاظم خسروشاهی را که از فعالان خوشنام اقتصادی بود به عنوان وزیر بازرگانی معرفی کردند. فکر میکنم از زمانی که شاه متوجه اشتباه خود شد و کوتاه آمد و دست از سر بازار برداشت خیلی دیر شده بود. اما به هر حال این کار یک قربانی نیاز داشت که آن هم فریدون مهدوی بود».
و اینگونه بود که نوه امینالضرب یکی از گستردهترین عملیات سرکوب بازار را رهبری کرد.عملیاتی که هم برای او خیلی هزینه داشت و هم حکومت پهلوی را تا لبه پرتگاه کشاند.
✅ @karkhone
نوه امینالضرب چگونه بزرگترین عملیات سرکوب بازار را رهبری کرد؟
| محسن جلال پور
هرچه حاج محمدحسن و پسرش حاج محمدحسین امینالضرب برای بازار و بازاریان رشته کردند، توسط نوهشان پنبه شد.
این پدر و پسر از زمان ناصرالدینشاه بیوقفه تلاش کردند تا تجار و بازاریان را صاحب تشکیلاتی صنفی کنند و مالکیت خصوصی را تحکیم بخشند و قیمتگذاری و دخالتهای حکومتی را برچینند.
نوهشان «فریدون مهدوی» اما این زحمات را در عصر محمدرضا پهلوی به باد سپرد. او که قطعاً پرحاشیهترین وزیر بازرگانی تاریخ اقتصاد ایران است، آدم را یاد یکی از شخصیتهای رمان معروف هاینریش بل میاندازد. داستان «بیلیارد در ساعت نه و نیم» زندگی پدربزرگی را روایت میکند که کلیسایی را میسازد و پسرش که همان کلیسا را تخریب میکند. به نظر میرسد فریدون مهدوی همان پسر است که دستاوردهای خاندانش را به باد میدهد.
فریدون مهدوی پسر حسن مهدوی و نوه حاج محمدحسین امینالضرب و نتیجه حاج محمدحسن امینالضرب، در دانشگاه سوربن فرانسه اقتصاد خواند و پس از بازگشت به ایران در بانک توسعه صنعتی و معدنی استخدام شد و تا مقام معاون این بانک پیش رفت. امیرعباس هویدا که با پیشینه خانوادگی مهدوی آشنا بود و در نشستهای مختلف اظهارنظرهایش را شنیده بود، از او دعوت کرد که به عنوان مشاور اقتصادی، همراهیاش کند.
در سال ۱۳۵۳ وزارت بازرگانی از وزارت اقتصاد تفکیک شد و هویدا از فریدون مهدوی خواست به عنوان وزیر بازرگانی به کابینهاش بپیوندد. نوه امینالضرب از اردیبهشت 1353 تا بهمن 1354 وزیر بازرگانی بود و به خاطر فعالیت زیادی که داشت به او «بولدوزر» کابینه میگفتند که در نهایت با حواشی بسیار از کابینه کنار گذاشته شد. اما پیش از آن گستردهترین عملیات سرکوب بازار را رهبری کرد.
در تابستان 1354 اصل چهاردهم انقلاب سفید تحت عنوان «تعیین و تثبیت مداوم قیمتها، توزیع صحیح کالاها بر اساس سود عادلانه، مبارزه پیگیر با استثمار مصرفکنندگان و پایان دادن به عادت ناپسند گرانفروشی» اعلام شد. برای اجرایی شدن این اصل، قانونی به تصویب رسید که دولت را مکلف میکرد با ایجاد سازمانها و نهادهایی به کنترل و نظارت قیمتها بپردازد. از طرف دیگر «حزب رستاخیز نیز مکلف شد که با استفاده از تمام ظرفیت خود در جنبش علیه گرانفروشی شرکت جوید». در آن دوران مهدوی علاوه بر اینکه وزیر بازرگانی بود،قائم مقامی حزب رستاخیز را هم بر عهده داشت.
با وارد کردن حزب رستاخیز به عرصه اقتصادی، شاه در واقع میخواست کل قدرت سیاسی را که در انحصار خود داشت برای کنترل نظام اقتصادی بسیج کند.
به این ترتیب در مرداد 1354 که تورم افزایش یافته بود، 10 هزار دانشجوی عضو حزب رستاخیز به بازارها هجوم آوردند تا «گرانفروشی» را گزارش کنند.اشتباه بزرگ شاه این بود که تورم را با گرانی اشتباه گرفت.
کار بازرسان دولتی و هزاران دانشجوی عضو حزب این بود که قیمت صدها قلم کالا را به قیمتهای قبل از دیماه 1353 برسانند. در حالی که سیاستهای غلط اقتصادی دلیل اصلی افزایش تورم شده بود، بازرسان ابتدا به جان واحدهای تولیدی افتادند و آنها را وادار کردند که قیمتها را کاهش دهند. وقتی فشار به صاحبان صنایع و تجار و بازرگانان موثر نیفتاد، صدها فروشنده و مغازهدار را جریمه کردند.
به گفته «بنجامین اسمیت» بیش از 7500 نفر در سراسر کشور دستگیر شدند و بیش از 600 مغازه تعطیل شد. امیرعباس هویدا بازرسان جوان را «ابزار توسعه ایران» و بازاریان به گفته او متخلف را «دشمنان دولت» نامید.
جلیل شرکا قائممقام وقت بانک مرکزی، اتفاقات آنروزها را اینگونه روایت کرده است: «وقتی درآمدهای نفتی شاه بیتوجه به آثار منفی سیاست تزریق نقدینگی بر اثر سیاستهای اقتصادی آن زمان تورم خود را نشان داد و قیمتها رو به افزایش گذاشت شاه مصر بود که این اتفاق ریشه اقتصادی ندارد. بلکه فکر میکرد غرض سیاسی پشت افزایش قیمتهاست. به بیانی دیگر، شاه میگفت قیمتها بر اثر تورم افزایش نیافته بلکه کسبه، گرانفروشی میکنند تا به او ضربه بزنند. فریدون مهدوی این نظرات را تایید کرد.»
برخورد سیاسی با بازاریان برای حکومت پهلوی گران تمام شد. شرکا میگوید: «اوضاع به قدری بد شد که شاه دستور داد مهدوی را بردارند. برداشتند و کاظم خسروشاهی را که از فعالان خوشنام اقتصادی بود به عنوان وزیر بازرگانی معرفی کردند. فکر میکنم از زمانی که شاه متوجه اشتباه خود شد و کوتاه آمد و دست از سر بازار برداشت خیلی دیر شده بود. اما به هر حال این کار یک قربانی نیاز داشت که آن هم فریدون مهدوی بود».
و اینگونه بود که نوه امینالضرب یکی از گستردهترین عملیات سرکوب بازار را رهبری کرد.عملیاتی که هم برای او خیلی هزینه داشت و هم حکومت پهلوی را تا لبه پرتگاه کشاند.
✅ @karkhone