Karkhoone | کارخانه | کارخونه
7.29K subscribers
4.04K photos
472 videos
81 files
1.42K links
کارآفرینی به روایتی دیگر...


وبسایت:
Karkhoone.com

توییتر:
twitter.com/karkhoone

📌گروه تبلیغاتی عدد:
@ADD_ADDS

دالان ارتباطی:
@channel_kar
Download Telegram
چرا خودکفایی «استقلال» را کم می‌کند؟!

| امیر ناظمی

به مناسبت عکس سفرای انگلیس و روسیه؛ همان عکسی که به استقلال ما طعنه می‌زند

ما نسل عادت کرده به جشن‌های خودکفایی بودیم؛ از خودکفایی گندم تا پیکان! برای ما بدیهی بود که برای حفظ استقلال باید از شیر مرغ تا جان آدمیزاد را تولید کنیم. ما تازه سال‌های انتهای دهه‌ی ۷۰ بود که فهمیدیم خودکفایی در همه‌ی امور امکان‌پذیر نیست. با خودکفایی خداحافظی کردیم، هم ما مردم، هم آن سیاستمدارها؛ چون فکر می‌کردیم نمی‌شود! نه اینکه راه حل خوبی نیست!

بعد شروع شد به تهیه فهرستی از کالاهای استراتژیک که فکر می‌کردند باید در آن‌ها خودکفا شویم. گندم در این فهرست بود به اسم امنیت غذایی؛ یا بنزین و خودرو بخاطر سهم اشتغال بالا. ما از ترس تحریم، از ترس کابوس جنگ با عراق، ما به هزار دلیل دنبال استقلال از طریق خودکفایی بودیم.

برای من گذشت و گذشت تا در مدل‌سازی‌ها رسیدم به مفهوم «استقلال»! از دید منی که بزرگ‌شده در این دوره‌ها بودم، استقلال یعنی «کمترین میزان تاثیرپذیری از دیگران» یعنی هرچقدر کسی نتواند بر تصمیمات من اثر بگذارد من مستقل‌تر هستم؛ یعنی اگر آمریکا و اروپا روی فعالیت‌های من اثر نگذارند من استقلال بیشتری دارم.

اما از دید کتاب‌ها و مدلسازی‌هایی که داشتم در دانشگاه تدریس می‌کردم، «استقلال» از «نسبت وابستگی دیگران به من به وابستگی من به آن‌ها» به دست می‌آمد؛ یا برابر بود با «نسبت تاثیراتی که من بر دیگران می‌گذارم به مجموع تاثیراتی که میگذارم و می‌پذیرم».

در این تعریف اگر من کشوری باشم که دیگران به من وابسته نیستند؛ من مستقل نیستم! و البته قدرت هم ندارم!

البته در مدل‌سازی‌های پیچیده‌تر، هم تعریف «استقلال» و هم تعریف «قدرت» پیچیده‌تر می‌شدند، اما در همه‌ی آن‌ها مدام نقش تاثیرگذاری‌ها در تعریف «استقلال» بیشتر می‌شد!

از دید مدلسازی‌های جدید، بازیگری که در یک سیستم «استقلال» داشت، بازیگری بود که باید تاثیرگذار می‌بود، وگرنه هر چقدر هم تاثیرپذیری‌اش را از سایرین کم می‌کرد، مستقل نمی‌شد.

استقلال و تحریم‌ها
بسیار نوشته شده که چرا اینقدر ما راحت تحریم می‌شویم؟ پاسخ اما دقیقا برمی‌گردد به دلیل همین درک نادرستی است که از مفهوم استقلال داریم.

بازیگر مستقل یا دارای قدرت، قابل حذف شدن از سیستم نیست. یعنی کشوری که ۱۰۰ میلیارد دلار وارد می‌کند و ۱۰۰ میلیارد صادر می‌کند؛ خیلی قوی‌تر از کشوری است که نه وارداتی دارد و نه صادراتی! کشور اول را نمی‌شود از جهان حذف کرد و دومی را می‌شود!

بگذارید چند واقعیت ببینیم:
ما ایرانی‌ها فکر می‌کنیم چون سالیانه حدود ۳ میلیارد یورو از آلمان واردات داشته‌ایم؛ خیلی شریک جذابی برای آلمانی‌ها هستیم؛ اما یادمان می‌رود که صادرات آلمانی‌ها حدود ۱۳۵۰ میلیارد است و این یعنی سهم ما حدود ۰.۰۰۲ است! یعنی قابل صرف نظر!

سهم ایران در چند سال گذشته کمتر از ۰.۰۰۱ از کل صادرات چین بوده است و سهم ایران در واردات این کشور نیز کمتر از ۰.۰۰۹! یعنی سهم ما تقریبا در اقتصاد چین آن‌قدر ناچیز است، که می‌شود درنظر نگرفت!

این‌ها واقعیت‌هایی هستند که معنایش متاسفانه در همان تفاوت فهم‌مان از مفهوم استقلال نشات گرفته است. ما موفق شده‌ایم تاثیری‌پذیری خود را از دیگران کم کنیم؛ اما ما به سادگی در معادلات جهانی نادیده گرفته می‌شویم؛ چون تاثیرگذاریمان هم به اندازه‌ی تاثیر‌پذیری‌مان ناچیز است!

تغییر دیدگاه
وقتی به شاخص‌های جهانی دقت می‌کنیم، در بسیاری از این شاخص‌ها «واردات» یک معیار مطلوب است! بله واردات اگر در صنایع پیشرفته و کالاهای سرمایه‌ای باشد، و اگر همراه با صادرات بالا باشد، یک معیار خیلی خوب است. ما هنوز افتخار می‌کنیم به کاهش واردات بدون آن‌که توجه کنیم به سایر جنبه‌ها!

ما بیش از هر چیز نیاز داریم تا به بازتعریف مفاهیمی اقدام کنیم، که میراث دنیای ماقبل جهانی‌شدن است! ما نیاز داریم تا دوباره در خصوص بسیاری از چیزهایی که بدیهی می‌دانیم، فکر کنیم!

ما اگر واردات بالا و صادرات بالا داشتیم، هرچند تفاضلش همین مقدار اکنون بود، حتما بیش از وضعیت فعلی‌مان تاثیرگذار بودیم و این یعنی به راحتی قابل صرف نظر کردن نبودیم! یعنی به راحتی نمی‌شد با یک امضا تحریم‌مان کرد!

در دنیای امروز، هیچ رابطه‌ای یک‌طرفه نیست. نمی‌شود تنها تاثیرگذار بود و هیچ وابستگی نداشت. مهم آن است که بیش از آن که وابسته به دیگران باشیم، آن‌ها به ما وابسته باشند.

دستیابی به استقلال تنها از طریق این توازن ایجاد می‌شود؛ وگرنه اگر به هیچکس وابسته نباشیم و دیگران هم به ما وابسته نباشند؛ همگی برای حذف شدنمان توافق دارند!

یعنی حتی اگر خودکفایی امکان‌پذیر هم باشد، قدرت و استقلال ما را افزایش که نمی‌دهد، بلکه کاهش می‌دهد!

✅ @karkhone
Karkhoone | کارخانه | کارخونه
عالیخانی وزیرِ محبوبِ من (7/4) | رضا نیازمند می گفتند محمد اولین ایرانی است که در سازمان ملل رتبه یازده گرفته است . او در دوران کار در پروند پر بارش 5 سال خدمت در مراکش هم داشت - او از طرف سازمان الملل به مراکش رفته بود و با موفقیت "سازمان برنامه…
عالیخانی وزیرِ محبوبِ من (7/5)

| رضا نیازمند

تصمیم بازاریان که پولهای خود را از بانک ها خارج کرده بودند موجب شده بود که بانک ها نتوانند چک مشتریان را نقد کنند. – یکی از منسوبین من در تجارتخانه حاج علی اکبر اخوان که از تجار معتبر بازار بود -کار میکرد . او میگفت که حاجی آقا چکی کشید و بانک ایران و انگلیس چک اورا برگرداند . حاجی چنان عصبانی شد که خودش رفت نزد رئیس بانک و گفت من تمام موجودی پولم را همین امروز میخواهم و الا اعلام میکنم که بانک ایران و انگلیس ورشکست شده است . رئیس بانک به التماس می افتد و چند روز مهلت میخواهد – حاجی هم پایش را میکند توی یک کفش و تمام پولش را میخواست . رئیس بانک ناچار دستور میدهد که پول حاجی را سکه بدهند – سکه های نقره و مس . حاجی چندین گاری اجاره کرد و پول ها را ( که سکه نقره و مس بودند ) بار کرد و به بازار آورد و در یک انباری کنار اطاق خودش نگهداشت. از فردای آن روز پرداخت های حاجی توسط سکه انجام گرفت تا روزی که بحران تمام شد.
این گونه رکود و عدم اطمینان سر تا سر کشور را گرفته بود و بیداد میگرد – علاوه بر آن یاس و ترس هم بازار را فرا گرفته بود.
حال عالیخانی - این جوان تحصیل کرده باید این بار را حمل کند و رکود منفور را به رونق تبدیل کند .... وا عجبا ...
عالیخانی با هوش خدادادی که داشت تصمیم گرفت که گروه های مختلف بازاریان و متخصصین را دسته دسته دعوت کند و نظر آنها را - در باره چگونگی جلب سرمایه سرماداران و مبارزه با این رکود لعنتی - بخواهد.
اول بازاریان تهران را دعوت کرد . بازار مرکز رونق و رکود کشور بود . پول دربازار بود . اگر بازاریان پول خود را از مخفی گاه بیرون میاوردند و بکار میانداختند اقتصاد کشور رونق می گرفت و اگر آنها پولهای خود را مخفی میکردند مملکت را رکود بر میداشت.
از زمان نخست وزیری دکتر امینی و اجرای برنامه اصلاحات ارضی بازار ترسیده و در نگرانی فر رفته بود و پولها از بانک ها خارج شده و در مخفی گاه ها نگهداری میشد.
حال وزیر من آنها را دعوت کرده که دور یک میز بنشینند و راه چاره ای برای تبدیل رکود به رونق اقتصاد جلوی پای او بگذارند.
من میدانستم که این نشست با شکست مواجه میشود – چون شبیه به این بود که پزشک از بیمار خود بخواهد که راه معالجه را به پزشک بگوید ..... جلسه بدون نتیجه پایان یافت.
بعد عالیخانی از اقتصاد خوانده ها دعوت کرد که بیایند و راه حل های خود را برای خروج از رکود ارائه دهند . از این جلسه هم بخاری بلند نشد . راه حل های تئوریک مدرسه ای ارائه شد و هرکس خواست اطلاعات خود را به رخ دیگران بکشد و کسی قادر به ارائه راه حل عملی برای رفع بحران نبود.
عالیخانی که چون غریقی به هر پاره تخته ای میچسبد که نجات یابد – این مرتبه حسابرسان تحصیل کرده انگلستان را دعوت کرد . من تعجب کردم که مگر ممکن است یک چارتر اکانتت (charter accountant) از این چیز ها سرش بشود .... نا امیدانه در جلسه شرکت کردم.
مهدی سمیعی – که شاید از اولین حسابداران قسم خورده بود که خارج از سیستم شرکت نفت و از طرف بانک ملی ( به دستور ابوالحسن ابتهاج ) به انگلستان رفته بود و پس از برگشت لیاقت خو را در مشاغل کلیدی که داشت – نشان داده بود در این جلسه حضور داشت.
مهدی اجازه سخن گفتن خواست – عالیخانی سخن را بدست او سپرد - و او با کمال نا باوری من – چنان سخنانی گفت که گوئی یک جامعه شناس اقتصاد دان – مسئله را مطالعه کرده – درد را شناخته و اکنون نسخه معالجه این بیمار را ارائه میدهد.
او گفت که برای خروج از رکود پول لازم است و پول – به وفور نزد بازار یان تهران موجود است . بازار ترسیده و پولها را مخفی کرده - اگر پولها در انبار ها مخفی شده و بکار گرفته نمیشود بدلیل عدم اطمینان بازار به دولت است ... عدم اطمینان به تصمیمات خلق الساعه دولت – عدم اطمینان از اینکه پولشان را بگیرند و به نحوی مصادره کنند – عدم اطمینان به وضع مقررات صادرات و واردات و وضع عوارض خلق الساعه – عدم اطمینان به همه چیز.
مهدی گفت که مشکل رکود - از بی پولی نیست شما اطمینان را به بازار برگردانید – پولها ظاهر خواهند شد و اقتصاد به راه خواهد افتاد.
شما از تصویب مقررات و قوانین خلق السا عه خود داری کنید . قوانین را تثبیت کنید . از پول دار شدن تجار حمایت کنید – کمک کنید پولی که از مخفی گاه بیرون میاید سود فراوان برای صاحبش ایجاد کند – تا بتدریج کساد تبدیل به رونق شود.
سخنان مهدی طولانی بود و تماما – دقیقا درست و بجا بود. او بیماری را تشخیص داده بود . وقتی بیماری به درست تشخیص داده شود معالجه آسان میشود.

✅ @karkhone
گنجشک‌کُشان مائو

| مهدی تدینی

باید موش‌ها و مگس‌ها و پشه‌ها و گنجشک‌ها را کشت! این از ابتکارات مائو در دوران «جهش بزرگ به جلو» بود. هدف اصلی این بود که محصولات کشاورزی بیشتر شود و برای این منظور کارزارهایی برای موش‌کشی و پشه‌کشی، مگس‌کشی و گنجشک‌کشی به راه انداخت.

یوچی‌یِن کوئان نویسندۀ آلمانیِ چینی‌تبار: روزی را به یاد می‌آورم که همۀ مردم هیچ کاری نداشتند جز این ‌که با قابلمه و سنج و با هر چیز ممکن دیگری که بتوان با آن سروصدا ایجاد کرد به خیابان‌ها آمدند، در میدان‌ها این سو و آن سو می‌دویدند تا گنجشک‌ها را بترسانند. تمام روز آن‌قدر سروصدا کردند تا پرنده‌ها هیچ جا نمی‌توانستند بنشینند و در نهایت [از خستگی] می‌مردند و بر زمین می‌افتادند. در آن روز میلیون‌ها پرنده کشته شد و همۀ ما به این کار افتخار می‌کردیم… تازه بعدها فهمیدیم پرنده‌هایی که در شهرها زندگی می‌کردند همیشه در شهر می‌ماندند و نمی‌توانستند به کشتزارها آسیبی بزنند. نتیجه برعکس شد: چون علاوه بر گنجشکانِ غله‌خوار سایر پرندگان هم مرده بودند در پی آن حشرات بلای جانمان شدند.

ارتش دستور یافت میدان تیان‌آنمن را که اکنون بیش از یک میلیون نفر در آن حضور داشتند پاکسازی کند. نقل می‌کنند دنگ گفته بود: «دویست کشته بیست سال برای چین صلح می‌آورد!» شمار تلفات اعلام‌شده بسیار متفاوت است. دولت از ۲۰۰ کشته سخن می‌گفت و رسانه‌های غیردولتی از چند هزار. در گزارش عفو بین‌الملل نیز تعداد کشته‌ها از چند صد تا چند هزار اعلام شد.

چینی که امروز می‌بینیم دیگر هیچ شباهتی به چین مائو ندارد. بخش بزرگی از این تغییر به آوازۀ دولتمردی دیگر به نام دِنگ شیائوپینگ گره خورده است.

دنگ با اجرای ایدۀ مدرن‌سازی چهارگانه که چو اِن‌لای مبدعش بود (یعنی مدرن‌سازیِ کشاورزی، صنایع، دفاع و علم و فناوری) اصلاحاتی فراگیر را آغاز کرد و جامه‌ای مدرن و سرمایه‌دارانه بر قامت چین پوشاند. نتیجۀ این اصلاحات خیره‌کننده بود: چین از ۱۹۷۸ تا ۲۰۱۳ با میانگین رشد اقتصادی سالانه ۹.۵ درصد رشد کرد. تولید ناخالص داخلیِ واقعی چین از ۱۹۷۸ تا ۲۰۱۴، «چهل‌وهشت برابر» شد (تولید ناخالص «واقعی» یعنی تولید ناخالص داخلی با کم کردن نرخ تورم سالیانه).

کلینتون می‌گفت مسئله این نیست که چین فقط کالاهای آمریکایی بیشتری وارد خواهد کرد، بلکه «چین می‌پذیرد آزادی اقتصادی که یکی از گرامی‌ترین ارزش‌های دموکراسی است، وارد کشورش شود». خیال کلینتون این بود که «آزادی اقتصادی» به «آزادی سیاسی» منجر خواهد شد. او می‌گفت: «چین هر قدر اقتصاد خود را آزادتر کند، پتانسیل مردمِ خود را ‌بیشتر آزاد می‌کند و وقتی افراد این قدرت را داشته باشند که علاوه بر رویاپردازی بتوانند رویاهای خود تحقق بخشند، خواستار [حق] بیان بیشتری خواهند شد.» زهی خیال باطل!

✅ @karkhone
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
خنک آن قماربازی که بباخت هر چه بودش/ بنماند هیچش الا هوس قمار دیگر

قسمتم پنجم و آخر از مستند زندگی مرحوم اصغرقندچی بزرگمرد جاده‌های ایران

✅ @karkhone
سلطان خاویار؟!

| عباس میلانی

اسدالله علم وزیر دربار، به گزارش دوستان و برآمدگانش در بسیاری از معاملات مشکوک شرکت داشت. امیرهوشنگ دولو هم بود که «سلطان خاویار» نام داشت.

اما از همه غریبتر و مرموزتر، دکتر کریم ایادی بود که در گزارشهای سفارت آمریکا، به عنوان «طبیب ویژه شاه» نام گرفته است. در این گزارشها آمده که ” ایادی در شرکتهای متعدد از قبیل شرکت نفت پارس سهام دارد و معمولاً بین ۱۵ تا ۴۰ درصد سهام این شرکت از آن اوست. او در اینگونه موارد از اسامی مختلفی استفاده می کند.

گاه خود را عبدالکریم، کریم و برخی اوقات ایادی میخواند. تیمسار ایادی در عین حال از حق انحصاری بهره‌برداری از میگوی خلیج فارس برخوردار است”.در گزارش دیگری، سازمان سیا ایادی را کانال اصلی فعالیتهای اقتصادی شاه میداند و می‌افزاید “شایع است که سهام شاه در شرکت ماهی‌گیری جنوب هم به اسم ایادی ثبت شده است.

هنگامی که شاه تصمیم گرفت برای تشکیل دولت «وحدت ملی»، از شریف امامی استفاده کند شایع بود که شریف امامی به فساد مالی متهم است. شاپور بختیار در دیداری با یکی از اعضای سفارت آمریکا هشدار داده بود “دولت شریف امامی خود عمیقاً آغشته به همان فسادی است که ظاهراً با آن مبارزه میکند”. بختیار در مورد فساد مالی خود شریف‌امامی اطلاعات دست اولی داشت.

همه میدانستند که نخست‌وزیر کابینه «وحدت ملی» به «آقای پنج درصد» شهرت دارد. میگفتند وجه تسمیه لقبش هم این بود که از بیش و کم تمامی قراردادهای دولتی، پنج درصد حق حساب میگرفت.

منبع: معمای هویدا


✅ @karkhone
چه کسی تختی را کشت؟

| سرگه بارسقیان

اختلاف بر سر این است که چه کسی و یا کسانی تختی را به مرگ آرام در اتاق ۲۳ هتل آتلانتیک در ۱۷ دی ۱۳۴۶ وادار کردند؟ ساواک یا شهلا؟ مردم یا زمانه؟ به ویژه آنکه تختی خود این راز را مکتوم گذاشت و روایت ۵۰ ساله آل‌احمد و دیگران چنان غالب بود که هر نوع اشاره به خودکشی تختی قهرمان‌کشی تعبیر می‌شد. به باور فرزندش بابک، تختی رفته بود هتل به این امید که شاید یکی سراغش بیاید و نجاتش بدهد؛ وگرنه می‌توانست برود باغ خودش. در محاسبات جهان‌پهلوان اما سرنوشت مدیر هتل منظور نشده بود؛ امیرحسین ساعد که بعد از انقلاب «قاتل تختی» شد، نقشی که قبل از انقلاب و این روزها با فراگیری روایت خودکشی تختی به شهلا دادند. پرونده مرگ تختی یک متهم می‌خواست؛ ساواک و ساعد یا شکست (خانوادگی و ورزشی) و شهلا؟

سرنوشت تختی تراژیک بود؛ به قول لوریس چکناواریان که سوييت سمفونی «جهان‌پهلوان تختی» را ساخته تمام زندگی تختی تراژدی بود؛ حتی پیروزی‌اش در المپیک هم به تراژدی شبیه است. اما تراژدی‌ها چگونه شکل می‌گیرند؟ سایمون کرایچلی، فیلسوف بریتانیایی در کتاب جدیدش «تراژدی، یونانیان و ما» نوشته تراژدی نه یک بداقبالی خارج از کنترل که مصیبتی است که با آن همدست می‌شویم؛ مشارکت در بلایی است که نابودمان می‌کند؛ بدخواهی تقدیر نیست، بلکه همدستی ما با تقدیر است. این تعبیر از تراژدی به طرز غریبی با زندگی تختی عجین است. تراژدی تختی در متن تجربه اجتماعی ما ایرانیان ساخته شد؛ هم زندگی و هم مرگش. برای رهایی از عذاب وجدان تنهایی قهرمان، چاره‌ای جز خلق مرگی حماسی و رمزآلود از او نبود.

اسطوره‌کشی با غلبه مرگ خودخواسته تختی بر قتل تختی شروع نشد که با مشارکت اجتماعی در خلق تراژدی تختی در دوره زندگی بارها و بارها تجربه شد. «تهران مصور» در ۲۳ دی ۱۳۴۶ به نقل از خواهر تختی نوشت که غلامرضا به او گفته بود: «من که بین مردم آبرو و حیثیت دارم نمی‌توانم پس از یک سال که از زندگی زناشویی ما گذشته از او جدا شوم.» روایتی که گناه مرگ تختی را به گردن شهلا می‌اندازد اما اشارتی ظریف به رنج او در زندگی در اجتماعی دارد که از جهان‌پهلوان انتظار چنین تصمیمی ندارد. همان روایت مشایخی که نه با زنش می‌تواند زندگی کند و نه طلاق دهد. چاره چیست؟ مرگ خود.

فروکاستن تراژدی مرگ تختی به اختلافش با شهلا پاک کردن صورت مساله تراژدی زندگی اوست که طی نیم قرن نادیده گرفته شده و شاید فیلم «غلامرضا تختی» توانست تا حدودی آن را روایت کند؛ نوعی مشارکت جمعی در ساخت بلای مرگ تختی که هم حکومتی که مانع ورودش به اماکن ورزشی شد را متهم کرد، هم غریبه و آشنایانی که فقط انتظار مالی از تختی داشتند را مقصر دانست و هم ورزشکارانی که با حسادتی ناتمام به جهان‌پهلوان او را بیگانه‌ای می‌دیدند ناهمرنگ با جماعت.

تراژدی تختی نه از مرگ که از تولدش شروع شد؛ از مصیبتی اجتماعی که عشق او به کشتی را در بدو کار تحقیر می‌کند و مثالی است از استعدادهایی که با مربیان بدخو و معلمان بدخلق در نطفه می‌میرند؛ از عدم برخورد درست جامعه با قهرمانی جهانی که انتظار پول‌پاشی از او دارند؛ از اشتباه حکومت در برخورد با چهره‌ای محبوب که علایق سیاسی مغایری با چارچوب‌های خود دارد و…

تراژدی تختی، همدستی همه ماست با تقدیری که ابرمرد می‌سازد و بر زمین می‌اندازد. کسی در اتاق ۲۳ هتل آتلانتیک را نزد. تختی در تنهایی جام مرگ خود را هم زد و این تنهایی تراژدی همگانی است که روز و شب در حال مشارکت در آنیم. نه با زندگی سازش می‌کند و نه مرگ را سرزنش می‌کند. قهرمان جهان را شهلا نکشت؛ این زندگی ما بود که تختی را کشت که نه عاشقی آموخته و نه امیدی اندوخته می‌شود که اتاق ۲۳ را چنین امن و آرام نکند تا کسی به در نزند و جانی به در نرود.

✅ @karkhone
Karkhoone | کارخانه | کارخونه
عالیخانی وزیرِ محبوبِ من (7/5) | رضا نیازمند تصمیم بازاریان که پولهای خود را از بانک ها خارج کرده بودند موجب شده بود که بانک ها نتوانند چک مشتریان را نقد کنند. – یکی از منسوبین من در تجارتخانه حاج علی اکبر اخوان که از تجار معتبر بازار بود -کار…
عالیخانی وزیرِ محبوبِ من (7/6)

| رضا نیازمند

( بنظر من حالتی که مهدی – به حق - از روحیه بازار ارائه داد نتیجه اجرای برنامه اصلاحات ارضی بود – که اخیرا بدون مطالعه و به توصیه یک رئبس حمهور بی تجربه امریکا به شاه ارائه شده بود و شاه هم بدون توجه به اثرات جانبی و مخرب اینکار – از آن پشتیبانی کرده بود و یک مرتبه زمینهای زمین داران را گرفته و به سلیقه یک وزیر چپ گرا – آن را بین دهقانان تقسیم کرده بود – که به خیال خودش هم فئودالیته را از مملکت بیرون براند و هم ایران را از انقلاب دهقانی که لنین در روسیه کرده و موفق شده بود محفوظ بدارد)
البته عقیده من مطرح نبود بلکه سخنان مهدی سمیعی مهم بود که درد را گفت و دوا را هم تجویز کرد . مهمتر از آن این بود که عالیخانی نظریات مهدی را پذیرفت و بعد از ختم جلسه معاوین خود را جمع کرد و سیاست وزارتخانه را بر اساس گفته های مهدی اعلام کرد تا معاوین بدانند که چه باید بکنند و همه در یک جهت کار کنند . او اصولی را ارائه کرد که ما باید همگی مراعات کنیم :
اصل اول این شد که مقررات واردات و صادرات با ید نوشته شود – و به صورت کتاب چاپ شود و در اختیار بازاریان گذارده شود و اعلان گرددکه این مقررات تا آخر هر سال ( یعنی تا شب نوروز سال بعد) ثابت خواهد ماند و بهیچ وجه تغیر داده نمیشود.
اصل دوم این شد که هر که میخواهد واردات و صادرات کند باید تقاضای خود را در دفتری در وزارات اقتصاد ثبت کند . تا اولا دیگران هم از این کار مطلع شوند و کالائی را زیاده سفارش ندهند و به فروش و سود یکدیگر صدمه نزنند . و دولت هم همیشه از سفارشات بازار آگاه باشد.
اصل سوم اینکه اجازه واردات اجناس برای تمام وارد کنندگان - از 15 اسفند هر سال متوقف شود و کسی حق نداشته باشد که از 15 اسفند هرسال تا روز اول فروردین سال بعد کالای وارداتی سفارش دهد.
اصل چهام اینکه وزارت اقتصاد مقررات واردات و صادرات تمام کالا ها را از 15 اسفند هر سال تا آخرین روز سال مطالعه خواهد کرد و مقررات جدید برای اجرا در سال آتی را در آخرین جلسه هیئت دولت مطرح و به تصویب خواهد رساند و بلا فاصله مصوبات دولت را چاپ و برای اطلاع و استفاده وارد کنندگان منتشر خواهد کرد تا بازرگانان بتوانند از اولین روز کاری درسال آتی طبق آن مصوبات عمل کنند و اطمینان داشته باشند که تا 15 اسفند سال بعد بهیچ وجه تغیری در این مصوبات داده نخواهد شد.
اصل پنجم اینکه معاونین وزارت اقتصاد از روز 15 اسفند تا روز آخر هر سال – یعنی 15 روز – تمام وقت خود را در جلسات مشترک و محرمانه - مصروف برنامه ریزی برای توسعه صنایع در سال بعد خواهند کرد و پیشنهادات تغیرات در مقررات واردات و صادرات منحصرا - بر پایه تشویق سرمایه داران به سرمایه گذاری برای ازدیاد تولید داخلی و جانشینی تولیدداخلی بجای واردات باید باشد.
این برنامه اینگونه عمل میشد که وقتی – فی المثل - میخواستیم وسائل خانگی مانند یخچال – ماشین ظرف شو و خشک کن لباس و امثال آن و هم چنین وسائلی مانند تلویزیون و را دیو و غیره در داخل کشور ساخته شود – میزان عوارضی که وارد کنندگان این کالا ها باید پرداخت کنند افزایش داده میشد . تا ساخت در داخل کشور با صرفه تر شود و وارد کنندگان این کالا ها ملاحظه کنند که اگر بجای وارد کردن آن کالا – آن را در داخل بسازند – سود بیشتری خواهند برد و بدین طریق اقدام به ساخت آن کالا در داخل کشور بنمایند.
( البته این تصمیمات که من در بالا نوشتم فقط خاطراتی است که در ذهن من از 50 سال گذشته باقی مانده و آنچه در آنموقع تصمیم گرفته شد دقیق تر و عملی تر و کامل تر بود )
در این جلسات که همیشه بریاست عالیخانی تشکیل می شد – دوست عزیرم محمد یگانه بیشترین زحمت را می کشید و بیشترین راهنمائی ها را میکرد و اصولا دانش او در این راه بسیار زیاد بود .
دکتر سادات تهرانی جنبه های بازاری موضوع را بهتر میدانست . من جنبه های فنی و صنعتی آنرا وارد تر بودم ولی سکان اصلی در دست عالیخانی بود .
این برنامه چهار – پنج سال چنان با موفقیت اجرا شد که نه تنها رکود بزودی از بین رفت بلکه رونق اقتصادی و صنعتی جای آن را گرفت و این رونق به 14 در صد در سال و بالاتر رسید و اگر از ژاپن بالا تر نرفت – در ردیف رشد اقتصادی ژاپن رسید و ایران در ردیف کشور های با رشد بالا قرار گرفت.

✅ @karkhone
دهه ۷۰ هست و ما چند شخص حقیقی سرمایه‌دار هستیم نفوذ هم داریم. چن نفری جمع میشیم و چند سالی برنامه ریزی میکنیم تهش در سال ۸۴ مجوز تأسیس یه بانک خصوصی به اسم پاسارگاد رو میگیریم. ۲۰۰ میلیارد ما میذاریم، ۱۵۰ میلیارد هم از ۳۴۰۰۰ نفر پذیره‌نویسی میکنیم.

حالا دیگه این بانک فعالیتاشو شروع میکنه، سپرده جذب میکنه و دیگه دغدغه برای یک بانک‌دار این نیست که پول از کجا بیارم، بلکه دغدغه اینه این پولارو کجا خرج کنم؟ اصلا کجا میتونم خرج کنم؟ هرجایی گنجایش این حجم پول رو نداره. از طرفی بهتره جایی خرج بشه که خودم بی‌نصیب نمونم.
میام یه شرکت تأسیس میکنم. حالا یا به اسم بانک یا به اسم اشخاص حقیقی مالک و مدیر بانک. بعد میام به این شرکت‌ وام میدم تا باهاش فعالیت اقتصادی کنم، از تولید بگیر تا سرمایه‌گذاری در بورس و هرجای دیگه.
اما یه مانعی وجود داره، حاکمیت میگه بالاخره ما بهت مجوز بانک شدن دادیم که به درد اقتصاد بخوری دیگه، نه که فقط به درد خودت. قانون میذارن بانک‌ها نمیتونن بیشتر از ۱۰ درصد کل تسهیلاتشون رو به شرکت‌های وابسته و زیرمجموعه خودشون بدن.
حالا منِ بانک‌دار چیکار میکنم، میام شرکتای تودردوی ریز و درشت تأسیس میکنم، درصد مالکیت‌ها رو دستکاری میکنم بعضی شرکت‌ها جزو تلفیق نمیان که هیچ حتی جزو شرکت‌های فرعی هم محسوب نمیشن.
یه شرکت تأسیس میشه بدون هیچ پولی، ولی وصل هست به دریای تسهیلات وپاسار. بصورت غیر مستقیم مال خود وپاسار و اشخاص حقیقی مربوط به وپاسار هست.
چطور؟
اسم شرکت رو میذاریم هلدینگ صنعتی و معدنی خاورمیانه یا میدکو. یکم از سهامشو میدم به شرکتی به نام مبنا(معدن به جای نفت ایران)ی خاورمیانه و با این مالکیت‌های تودرتو حاکم همون میدکو میشیم.
تهش چی درمیاد؟
میدکو یه هلدینگ معدنی و صنعتی با ۳۰ تا زیرمجموعه نسبتا بزرگ درست میشه، کاملا(!) قانونی و در خدمت اقتصاد مملکت.
این کار رو در حوزه‌های دیگه هم در مقیاس‌های مختلف انجام میدیم، لیزینگ، بیمه، ساختمان، آی‌تی و ....
خب حالا من مالک کلی شرکت هستم که با پول سپرده‌های مردم در بانک پاسارگاد دارم میسازمشون، پس ارزش این شرکتا هم برام مهمه. پول هم که کم ندارم، درسته پول مال مردمه ولی خب دست منه، خیلی پول دارم ولی حجم پولم انقدری بالاست که بازار بورس گنجایشش رو داشته باشه، فقط یه خورده از این پول میریزم پای شرکت‌هام، چی میشه؟
میشه بپاس با ۲۶۰۰۰ درصد رشد طی کمتر از سه سال و بدون افت و اصلاح خاصی...

میشه وپاسار که الان روی سقف مرداد ماهش هست و اصلا براش مهم نیست کل بانکیا صف خرید باشن یا صف فروش، چون حقوقی میگه قیمت سهم چقدر باید باشه.

میشه اتکای که با گردن کلفتی حقوقی از مرداد تا دی ماه ۹۹ وقتی همه چی میریخت، قیمتش دوبل میشه.

میشه شرکت غیر شفاف آریان در بازار پایه با داستان‌های خاص خودش.

میشه میدکو با ۴۵۰۰ درصد رشد طی چهار سال و همچنان در حال صعود، با ارزش بازار نجومی بیشتر از شستا و وغدیر و تاپیکو و...

اما با چی؟

میدکو کلا ۶۵ هزار میلیارد تومن تسهیلات دریافت کرده که ۶۴ هزار میلیارد تومنش از وپاسار بوده! (نکته اینکه وپاسار تا انتهای بهار ۱۴۰۰، حدود ۱۹۰ همت مانده تسهیلات داره با ۱۹۷ همت سپرده)

شما ۶۵ همت داشته باشی نمیتونی یه میدکو تأسیس کنی؟

حالا که دیدیم داستان چیه یه سوال:

بنظرتون کدام جناح سیاسی، کدام حزب، کدام گروه میتونه جلوی اینا وایسه؟

اصلا الان چقدر برای این افراد مهم هست که کی رئیس جمهور بشه کی رئیس مجلس بشه و کی چیکار کنه تو مملکت؟

اقتصاد ورای سیاست هست و اقتصاد دست همین جریان‌های پشت پرده هست. پس انقد خودمون رو درگیر بحثای بی‌سروته و خنده‌دار سیاسی نکنیم. چون در کلیت داستان تفاوت خاصی ایجاد نخواهد شد. چون اقتصاد کشور دست اینطور تشکیلات هست که جاشون به اندازه کافی سفت هست.

✅ @karkhone
Arvan.pdf
1.6 MB
ابرآروان چه قدر می ارزد؟

استارتاپ ابرآروان که از سال 1394 کار خود را در حوزه خدمات ابری شروع کرده است، هم اکنون فناپ (وابسته به بانک پاسارگاد) را با سهامداری 47 درصدی در ساختار شرکت خود می‌بیند.

توسعه محصولات جدید در حوزه ابری در واقع پتانسیل رشد خوبی را برای شرکت در آینده همراه کرده است، ورود به فضای بین المللی و رشد 5 برابری مشتریان خارجی در انتهای سال 1399، نوید آینده بهتر را می‌دهد.

ورود رقبا جدید و با تجربه‌های موفق (مانند کافه بازار، ایرانسل، همکاران و ...) رقابت در داخل کشور را برای این شرکت در چندسال آینده سخت می‌کند.

با اطلاعات فعلی به نظر می‌توان ارزشگذاری 370 تا 420 میلیارد تومانی را به ابرآروان نسبت داد.

✅ @karkhone
Karkhoone | کارخانه | کارخونه
عالیخانی وزیرِ محبوبِ من (7/6) | رضا نیازمند ( بنظر من حالتی که مهدی – به حق - از روحیه بازار ارائه داد نتیجه اجرای برنامه اصلاحات ارضی بود – که اخیرا بدون مطالعه و به توصیه یک رئبس حمهور بی تجربه امریکا به شاه ارائه شده بود و شاه هم بدون توجه…
عالیخانی وزیرِ محبوبِ من (7/7)

| رضا نیازمند

یکی دیگر از راه‏های حمایت از صنایع این بود که وزارت اقتصاد از ایجاد رقیب برای صنایع "تازه پاگرفته" جلوگیری می‏کرد. بعنوان مثال – سرمایه گذاران تمایلی به تاسیس کارخانه سیمان در شهر های دور نداشتند . پس از تحقیق معلوم شد که از رقیب می ترسند . لذا برای حمایت از کارخانه‏های سیمان تصمیم گرفته شد که تا شعاع 120 کیلومتر برای هر کارخانه سیمان پروانه کارخانه دیگری داده نشود.. این کار موجب شد که کارخانه‏های سیمان متعددی در ایران – در نقاط دور افتاده - ساخته شود و همه اطمینان داشته باشند که تا شعاع 120 کیلومتر رقیبی برای آنها به وجود نخواهد آمد – و بدین ترتیب صنعت سیمان – حتی در نقاط دوردست - صنعت سودآوری شد.
علی الاتفاق یک روز - نامه‏ای از حسابداری مخصوص شاه به وزارت اقتصاد رسید که تقاضای تاسیس یک کارخانه سیمان کرده بودند. (در حقیقت خود شاه تقاضای سرمایه گذاری در سیمان کرده بود)
محلی که برای تاسیس این کارخانه تعیین کرده بودند در داخل شعاع 120 کیلو متری دو کارخانه سیمان تهران و سیمان ری بود – بدین جهت با تقاضای دربار موافقت نشد.
شاه عصبانی شد و به دکتر عالیخانی شدیداً اعتراض کرده بود. ولی عالیخانی حاضر نشد برخلاف ضوابطی که برای توسعه صنایع تعیین شده بود عمل کند.
این مخالفت و همچنین مخالفت عالیخانی با تثبیت قیمت‏ها (یعنی تنبیه گران فروشان – حتی شلاق زدن کاسبان گران فروش در ملا عام ) – که اجرای آن را شاه به هیئت دولت دستور داده بود و عالیخانی بشدت با آن مخالفت کرده بود – و همچنین حسادت وزرا و نخست‏وزیر از موفقیت و محبوبیت عالیخانی در جامعه و شاید خاطره‏ای که شاه از روزهای اول وزارت عالیخانی داشت ( که کارمندی راکه برای دادن گزارش مستقیما به ملاقات شاه رفته بود از کار اخراج کرد ) به اضافه اینکه اصولا در آن دوران محبوبیت وزیر موجب اخراج او می‏شد – همه دست به دست هم دادند و یک روز شاه – عالیخانی را از وزارت اقتصاد برکنار کرد و هوشنگ انصاری را جانشین او نمود. اشتباهی نا بخشودنی. که همه خدمتگذاران صدیق را مایوس و دلسرد کرد.
اکنون عالیخانی دوران بازنشستکی را با سربلندی و افتخار میگذراند – فرزندانش تحصیلات خوب کرده و زندگی مستقل خودشان را دارند . خودش هم با قلبی که با جراحی باز روبراهش کرده اند – از دوری وطن میسوزد و میسازد.
این بود بخشی از زندگی مردی که وزیر من و محبوب من بود .
من به او افتخار میکنم – او مردی بود که کشورم قدرش را ندانست ولی تاریخ خدمات افتخارآمیز او را همچون نام قهرمانان افسانه ای – با خط طلا خواهد نوشت.
اکنون که فسانه میشوی ای بخرد
افسانه نیک شو نه افسانه بد

✅ @karkhone
درباره قطعی برق و خاموشی‌ها در تابستان‌های ۱۳۵۴ تا ۱۳۵۶

‌
س- آقای یگانه علت خاموشی برق تهران در تابستان ۱۳۵۴ شمسی یا ۱۹۷۵ میلادی چه بود؟

ج- البته در آن موقع …

س- بعد از آن هم در تابستان بعدی‌اش هم ادامه پیدا کرد.

ج- این بیشتر در ۱۳۵۶ خیلی هم بیشتر شد. این مربوط به این مسئله می‌شد که ما وقتی‌که شروع کردیم این هزینه‌ها را انجام دادن در کشور وقتی که دولت این خرج‌ها را کرد و اقتصاد به سرعت جدیدی شروع کرد توسعه پیدا کردن، تقاضا در کشور رفت بالا. در عین حالی‌که تقاضا بلافاصله با پرداخت‌ها به‌صورت مزد به صورت حقوق یا به انواع مختلف دیگر بالا می‌رفت، ولی زیربناهای اقتصادی کشور به آن سرعت نمی‌توانست جلو برود. برای اینکه ایجاد یک کارخانه برق ممکن بود چهار پنج سال طول بکشد. بنابراین اگر یک کارگری می‌رفت یک کولر می‌گرفت می‌گذاشت آنجا که برق زیادی مصرف می‌کند یا وسایل دیگر برقی برای خانه خودش یا چیزهایی که زود برق مصرف می‌کردند اینها زندگی‌شان بهتر شده بود و می‌خواستند از برق بیشتر استفاده کنند برای مصارف مختلف، این تقاضاها به‌سرعت بالا رفت ولی در عین حال تولید برق نمی‌توانست به این سرعت بالا برود. این مهمترین دلیلش بود که عدم تعادل بین تولید و مصرف برق به‌وجود آمد و آن هم به وسیله بالا رفتن درآمد مردم و مصرف بیشتر برق به‌خصوص برق مصرفی برای مصرف خانوار و غیره.

این را بایستی به حضورتان در اینجا اشاره بکنم که حتی در موقعی که در ۱۳۵۳ وقتی‌که ما رفتیم به شمال در رامسر در حضور شاهنشاه سه روز نشستیم برای تجدید برنامه عمرانی کشور چون درآمدها بیشتر شده بود، سازمان برنامه با پیشنهادات جدیدی برای بالاترین هزینه عمرانی و منظور کردن طرح‌های جدید آمده بود. در آنجا این طرح‌هایی که با پیشنهادات سازمان برنامه برای افزایش هزینه مورد قبول همه‌شان قرار گرفت و بعضی از تنگناهایی که، ممکن بود در اقتصاد به‌وجود بیاید به آنها هم اشاره شده بود. ولی به‌طور کلی توجهی نمی‌شد و یا بعضی از تنگناها به آن اصلاً اشاره‌ای نشده بود.

این بود که من از آقای علم وزیر دربار و اجازه گرفتم و روز آخر بود که در رامسر به حضور شاهنشاه شرفیاب شدم. آن موقع هم من رئیس بانک مرکزی بودم و چون نمی‌شد مطلب را در حضور جمع در آنجا بیان کرد و تأثیری هم نمی‌کرد، فرصت بحث هم نمی‌شد بهتر این بود که مثل روال معمول در پشت پرده این مسائل را به‌عرض رساند و توجه‌شان را جلب کرد که این کار راهی که می‌رویم راهی است که ممکن است برای ما گرفتاری ایجاد بکند. بنابراین من باز به‌عنوان مسئولیتی که حس می‌کردم به حضورشان عرض کردم بالا بردن سطح هزینه به این مقدار گرفتاری‌هایی برای کشور ایجاد خواهد کرد در مراحل او تنگناهای زیربنایی خواهد بود بنابراین توجه‌شان را به این مسئله جلب کردم و ایشان هم که از آن جلسه‌ای که بنده در حضورشان بودم آمدند بیرون و به جلسه عمومی، این را مطرح کردند در آنجا و دستورات اکیدی هم دادند که بایستی به این زیربناها توجه کرد و اینها را توسعه داد و به موازات آن هزینه‌های دیگر انجام بشود.

ولی عملاً سازمان برنامه یک دستگاه بسیار ضعیفی بود که نمی‌توانست همچین تلفیقی در برنامه‌ریزی بکند و طرح‌ها را به موازات هم جلو ببرد و در نتیجه گرفتاری‌هایی به‌وجود آمد که به آن اشاره فرمودید در مورد برق بود، در مورد خانه بود، در مورد آب بود. در موارد دیگر در بنادرمان بود، راه‌آهن‌مان، جاده‌های‌مان، همه‌شان ما تنگناهای خیلی خیلی شدیدی داشتیم که اینها به‌وجود آمده بود.

بخشی از مصاحبه محمد یگانه (۱۳۰۲-۱۳۷۴) با پروژه تاریخ شفاهی ایران در دانشگاه هاروارد، نوار یازدهم

تاریخ مصاحبه: ۲۵ تیر ۱۳۶۴

✅ @karkhone
| یاسر خوشنویس

گفتگویی با مدیر هوشمندی کسب‌وکار در شرکتی ظاهرا خصوصی که پیشتر در آن کار می‌کردم:

مدیر: می‌خواهیم درآمد هلدینگ را طی ۵ سال، ۵۰ برابر کنیم. در تصویر دو نمودار می‌بینید. نمودار اول تخمین مدیران شرکت‌هاست که ۳ برابر شدن را نشان می‌دهد و نمودار دوم تخمین ماست که ۵۰ برابر شدن را نشان می‌دهد.
یاسر: خوب این شکاف را چطور می‌خواهید پر کنید؟
-: به مدیران پاداش می‌دهیم و اگر نتوانند، کرسی‌شان را می‌گیریم.
-: سیاست چماق و هویج فوقش رشد را ۲ برابر می‌کند. هنوز تا ۵۰ برابر خیلی مانده.
-: امممم ...
-: حالا چرا ۵۰ برابر؟ چرا مثلا ۴۹ برابر نه؟ یا ۴۸ برابر؟ محاسبه خاصی کردید؟
-: برای اینکه به چشم‌انداز هلدینگ برسیم، باید ۵۰ برابر شویم.
-: برای تعیین چشم‌انداز، محاسبه خاصی شده؟
-: نه؛ مدیران عالی آن را تعیین کرده‌اند.
-: ۵۰ برابر فقط قله هدف را نشان می‌دهد. اکشن پلن هم دارید؟
-: نه، هنوز.
-: پس عدد ۵۰ از پایین به بالا ساخته نشده. در واقع، یک آرزوست.
-: (سکوت)
-: و اگر ۵ سال گذشت و ۵۰ برابر نشدید، چه؟
-: هیچ. خوب نشده‌ایم دیگر.

باز هم نفرین ربا؛ نفرین منابع؛ نفرین خیابان جردن.

✅ @karkhone
چین در حال انجام چه کاری‌ست؟



قرارداد ۲۵ساله با چین را چگونه باید فهمید؟
«ویژوال کاپیتالیست» در گزارشی به این پرداخت که چین چگونه مگاپروژه‌ها را در جهان برای خود برمی‌دارد -با دو نمونه‌ی مشخص، پاکستان و اتیوپی- و به‌واسطه‌ی بانک‌هایش، کشورها را وام‌دار خود می‌کند. در جریانِ بازپرداخت‌ِ سرمایه‌گذاری‌های سنگینی که چینی‌ها کرده‌اند، آن‌ها شانسِ در اختیار گرفتنِ بیش‌از‌پیشِ پروژه‌ها و منطقه‌های کشور مقصد را پیدا می‌کنند. یک نقل‌قول در این حوزه وجود دارد: «برای زیر سلطه‌ گرفتنِ یک کشور، راه یا استفاده از شمشیر است یا بدهکار کردنش. چین حالت دوم را انتخاب کرده». یک نمونه‌اش، بنا به گزارشِ «اِپوک تایمز»، بندر «هامبانتوتا» در سریلانکاست که پس از تأمین مالی چین و ناتوانی دولت سریلانکا در پرداخت بدهی‌ها، عملاً تا ۹۹سال کاملاً در اختیار چین قرار گرفته و به حوزه‌ی نفوذ چین پیوسته ‌است. با توجه به قرارداد جدیدِ جمهوری‌اسلامی با چین، در صورتِ تداومِ بی‌تضمین‌ماندنِ چند و چونِ آورده‌های اقتصاد ایران، چنین وضعیتی در بلندمدت برای بندرها و منطقه‌های صنعتی ایران پیش‌بینی‌پذیر است.

چین به‌ویژه روی آفریقا برنامه‌ریزی کرده است؛ این‌که در توسعه‌ی بلندمدتِ این قاره، جای‌گاه تعیین‌کننده و غیرقابل‌حذف بیابد. از تامین‌مالیِ کمپانی نفتی در آنگولا تا وام بانک‌های چینی به پروژه‌ی راه‌آهن آدیس‌آبابا-جیبوتی. جیبوتی از بدهکارترین کشورها به چین شده و بخش مهمی از توسعه‌ی حمل‌و‌نقل در اتیوپی هم به‌دستِ این استعمارگر جدید افتاده. چه‌بسا، چشم‌انداز مشابهی برای ایران تدارک دیده شده و توسعه‌ی کشور ما را هم‌ردیفِ ضعیف‌ترین کشورها قرار داده؛ مایی که نزدیک به صد سال است که حمل‌ونقل ریلی داریم و در دهه‌ی ۶۰میلادی، الگوی توسعه در جهان‌سوم بودیم. دقت کنید که هند، روسیه، کره‌جنوبی و کشورهای توسعه‌یافته، مگاپروژه‌‌های‌شان را چندان به‌دست چین نداده‌اند.

پاکستان، در شمارِ کشورهایی‌ست که راه چین را کامل باز کرده. کشوری که مدعیِ علاقه به حیثیت مسلمانان جهان است و حتی ارمنستان را از این سبب از نظر حقوقی به رسمیت نمی‌شناسد، وقتی به نسل‌کشی مسلمانان تُرک‌تبار اویغور در سین‌کیانگ چین می‌رسد، ناگهان ساکت و موش‌صفت می‌شود؛ دلیلش هم مشخص.

حتی قیاسِ قرارداد ۲۵ساله با چین با قرارداد ۱۹۱۹ یا عهدنامه‌های جنگ با روس درست نیست. منطق آن‌ها دستِ‌کم قابل‌فهم بود.

✅ @karkhone
ابتهاجِ نادان و ادامه راه او

| صادق آدینه

ابتهاج[پدر برنامه ریزی دولتی در ایران] در کتاب خاطرات خود می نویسد: به من ایراد می‌گرفتند که سد برای رود دز مناسب نیست چون پروژه‌ای هزینه‌زا، بزرگ و بیخود است. سالهاست خودِ مردم در پایین‌دست، بند انحرافی می‌زنند و آب را به کانال‌ها هدایت می‌کنند. بهتر است روی موتورهای پمپ آب و احیای سیستم قنات‌ها و بازسازی کانال‌های قدیمی متمرکز شد اما من مخالفت کردم و گفتم حتما باید سد را بسازیم. چون چند مزیت دارد: الکتریسیته، شرکت‌های کشت و صنعت و غیره. ابتهاج یکبار به خوزستان نرفته بود اما بسیار دوست داشت تا مانند پروژه TVA آمریکا را آنجا ایجاد کند.

اما عاقبت توسعه دولتی مثل همیشه ناکامی است.شرکت‌های کشت و صنعت که عاقبت‌شان برای همه روشن است. نیشکر هم کلا محصول مناسبی برای این منطقه نیست و حداقل سه برابر برنج آب مصرف میکند. اینها نظر نگارنده نیست، بلکه اعتراف مدیر عامل شرکت نیشکر کارون است. سد دز فقط برق تولید می‌کند که آنرا میشد با نیروگاه گازی، سیکل ترکیبی یا حتی خورشیدی هم تولید کرد. اما بوروکراتها و تکنوکراتها، دوستدار پروژه‌های بزرگ هستند چرا که دهان توده را پُر میکند و از هر جایی به چشم می‌آید و ایضاً جیب اطرافیانشان را از پترودلارها پر خواهد کرد.

اینکه از پروژه‌های پهلوی گفته شد به این معنی نیست که فقط بروکرات‌های خیرخواه پهلوی برای خوزستان بد بودند. این قصه سر دراز دارد و بوروکراتهای امروزی نیز هزاربار بدتر و فشل‌تر عمل کرده‌اند. از سد گتوند بگیرید تا طرح ۵۰ هزار هکتاری و طرح‌های انتقال آب از سرچشمه برای قم و یزد و اصفهان وغیره. کلا این خاک نمونه آزمایشگاهی ارضای شهوت برنامه‌ریزان بوروکرات مرکز نشین شده، و این شهوت رانی آکادمیک‌ها و دولتی تمامی ندارد. زمانی شوشتر یک بندر بود. آنقدر سطح آب کارون بالا بود که در آن کشتیرانی میشد و شهر رونقی درخور توجه داشت. اما حالا چه؟ نه از آن رونق چیزی باقی مانده و نه از صنایع قول داده شده بوروکرات‌ها اثری. شرکت نیشکر کارون هم با چند ده هزار هکتار زمین ورشکسته کامل است.

✅ @karkhone
👍2
‍ اقتصاد است . اقتصاد است ‌‌. اقتصاد !

| زهرا عبدی

‍ به عکس پائین این متن نگاه کنید. مسابقه‌ بسکتبال زیر شانزده سالِ دو تیم آمریکا و السالوادور است. احتمالا شما هم مانند من اولین چیزی که توجه‌تان را جلب کرد، تفاوت آشکار قد است.

سوال پیش می‌آید که علت این تفاوت چه می تواند باشد؟ با توجه به این‌که نژاد السالوادوری ها از ترکیب بومی آمریکایی و اسپانیایی‌ها است، احتمالا پای ژن در کار نیست و اولین چیزی که بعد از ژن به ذهن من آمد تفاوت خوراک، محیط زیست، اقتصاد کشور و در نهایت توانایی و امکان مردم برای تغذیه درست.

السالوادور سال‌ها مستعمره اسپانیا بوده و بعد از رهایی هنوز هم از شاخص توسعه‌ی پایینی برخوردار است. این کشور در میان کشورهای قاره آمریکا، بیشترین تعداد کودتا و خشونت سیاسی را داشته است. سال‌های سال درگیر جنگ داخلی شده با نزدیک به صدهزار کشته و مفقود فقط در آخرین جنگ! و این جنگ‌ها باعث مهاجرت بی‌شمار شد .همان پدیده‌ی فرار مغزها و پول‌ها.

درآمد عمده‌ی این کشور از چیست؟ السالوادور نزدیک به دو میلیون مهاجر در ایالات متحده دارد. آنها برای بستگان خود پول می‌فرستند. مهم ترین درآمد این کشور از این پول‌هاست!محتمل است علت این تفاوت قد، همین اقتصاد لعنتی باشد.

این عکس را در توییتر دیدم. مسابقه با پیروزی له‌کننده‌ی تیمِ آمریکا تمام شده بود. پایین عکس عده‌ای به بچه‌های تیم آمریکا بدوبیراه گفته بودند که چرا بی‌رحمانه بردند و مانند پهلوان تختی که به عضو آسیب‌دیده‌ی حریف هرگز حمله نمی‌کرد، رفتار نکرده و در بازی جوانمردی نکردند. به نظر من این حرف‌ها پرداختن به پوچ و همان بحث سرشاخه‌های نازک است وقتی ریشه سست است.

بالا برویم و پایین بیاییم، آنچه در این عکس حضور پررنگی دارد، اقتصاد است. آنچه این تفاوت قد را موجب شده، قدِ اقتصاد است. عکس را دوباره با دقت نگاه کنید. تفاوت کفش‌ها هم درخور توجه است. انگار کسی پیدا نشده برای بچه‌های السالوادور کفش یکسان بخرد. نقش پررنگ اقتصاد را در کفش‌های ناهمگون بچه‌های السالوادرو و همگون حریف ببینید.
این گیر دادن به جزییات نیست. این قد بلندِ «اقتصاد» است. هیچ چیز مانند «اقتصاد» نمی‌تواند سرنوشت مردم یک کشور را تعیین کند، از بلندی قد گرفته تا بلندی قداره.

✅ @karkhone
👍1
Death by a thousand cuts

گزارشهای مختلفی درباره مذاکرات نفتالی بنت با جو بایدن درباره ایران و برنامه دولتش برای کنترل برنامه هسته‎ای کشورمان، در حال مخابره است. بنت، سیاستش را "کشتن ایران با هزار زخم کوچک" معرّفی کرده است که مبتنی است بر اجرای تحریمها و برنامه‎های آسیب‎رسان کوچک و در عین حال، متعدّد و به شدّت کاری...
نخست‎وزیر اسرائیل از اظهارات بایدن درباره سیاست کنترل برنامه هسته‎ای ایران به هر قیمت، خشنود شده است و معتقد است که روابط بازیابی شده اسرائیل و دولت بایدن در سایه روابط خوب لپید با دموکراتها، می‎تواند روند تازه همکاری بین دو دولت برای سخت کردن کار ایران را ایجاد کند.
در مجموع، اگرچه بنت قول داده است که مانند نتانیاهو علیه توافق هسته‎ای با ایران، کمپین نکند... در مقابل از آمریکاییها، به ویژه بلینکن، خواسته است که از او و دولتش به طور علنی انتقاد نکند...


✅ @karkhone
‍ داستان رامسفلد و خصوصی‎سازی در ارتش و رابطه آن با وضعیت افغانستان را در روایتی تازه پی باید بگیریم... بد نیست بدانید که این چهره، اریک پرینس، رئیس بلک واتر و رفیق شفیق ترامپ، در هیاهوی کابل، برای پروازهای خصوصی از کابل به آمریکاییان گرفتار و نگران، قیمت هر صندلی را 6500 دلار ارائه کرده است... که یکی از سالمترین اعمال کثیف شرکتهای او است!

برای درک ابعاد کثیف و سیاه "بیزینس نبرد" که رامسفلد در آمریکا کلید زد... راهی بهتر از شناخت پدیده کثیف و خطرناک اریک پرینس، بنیانگذار شرکت بلک‎واتر ... شاید پیدا نکنیم. پدیده‎ای خطرناک که شورآفرینی خون‎بار و سیاه نیروهای شرکت امنیتی او در عراق، لکه ننگ ابدی تاریخ آمریکا است.
به طور خاص و از میانه داستانهای متعدّد این پدیده شوم، بد نیست با دوران ترامپ آغاز کنیم که به لطف او، اریک پرینس نهضت تازه‎ای را آغاز کرد که "خصوصی‎سازی کامل نبرد افغانستان" بود! شاد و سرخوش از جا افتادن ترامپ در کاخ سفید و داشتن یک نماینده در دولت، خواهرش بتسی خانوم که وزیر آموزش بود... در نوامبر 2017، این عزیز دل راهی کنگره شد و به لطف تسلّط جمهوریخواهان بر مجلس نمایندگان برنامه نشست غیرعلنی کمیته اطّلاعات و امینت برایش ترتیب دادند تا طرح مفصّل خصوصی سازی نبرد در افغانستان را ارائه کند. تبلیغات گسترده‎ای که اریک پرینس برای طرح خود آغاز کرد تا زمان نهایی شدن توافق ترامپ و طالبان و بعد از آن نیز ادامه یافت و محدود به آمریکا نشد! او در افغانستان جلسات متعدّد و برنامه‎های تلویزیونی! هم ترتیب داد. کار به جایی رسید که اشرف غنی از شدّت نگرانی به طور علنی طرح او را محکوم کرد و بیانیه مقامات امنیتی دولت افغانستان علیه طرحش نیز از راه رسید. پرینس البته از رو نرفت و حضورش را حفظ کرد! طرحی که ترامپ هم طبیعتاً همراهی غیرمستقیم با آن نشان میداد... حتّی نیروی هوایی تهاجمی هم تدارک دیده بود که این یکی خلاف قوانین رسمی آمریکا است که هیچ ساختار تهاجمی منتهی به حمله نظامی را خارج از کنترل دولت آمریکا برنمی‎تابد. داستان پرینس و بیزینس نبرد ادامه دارد... امّا... بد نیست بدانید که وقتی پرینس شرکت بلک واتر خودش را رها کرد و کمپانی تازه‎ای را به پا کرد... این شرکت تازه به لطف سرمایه‎گذاری چینیها شکل گرفت... و وقتی به داستان پرینس و کاسبیهای معدنی! برسیم ... آن وقت این بخش از داستان جالب‎تر هم می‎شود.
حتّی تصوّر عواقب وخیم توفیق پرینس در ایجاد زمینه طرحهای وحشتناک خود در افغانستان برای مردم نگون‎بختش، در صورت پیروزی ترامپ در انتخابات 2020، ترسناک است.


✅ @karkhone
به وقت افتتاح ایران‌ناسیونال

روز چهارشنبه ۲۸ اسفند ۱۳۴۲ بزرگ‌ترین و مهم‌ترین واحد صنعتی ایران، یعنی کارخانه ایران‌ناسیونال با حضور شاه گشایش یافت. این کارخانه در حقیقت یک واحد صنعتی و مرکب از چند کارخانه مختلف بود که در کیلومتر ۱۸ جاده کرج قرار داشت. کلنگ آغاز ساختمان کارخانه را اسدالله علم نخست‌وزیر وقت روز دهم بهمن سال ۴۱ به زمین زده بود. درست هشت ماه بعد، کارخانه با وجود وسعت و شعب متعدد، برای فعالیت آماده شد که این سرعت، بی‌سابقه بود. کارخانه مدت چهار ماه را صرف عملیات آزمایشی کرد تا از همه جهت مجهز شود و بتواند بالاترین راندمان را از کار خود به دست آورد.

در مراسم گشایش ایران‌ناسیونال علاوه بر شاه و فرح، چند تن از وزیران، رئیس مجلس شورای ملی، جمعی از نمایندگان مجلسین، شخصیت‌های اقتصادی، و بازرگانان نیز حضور داشتند. نخستین تاثیر مهم این کارخانه در اقتصاد کشور به گفته عالیخانی وزیر اقتصاد وقت این بود که در همان سال نخست یعنی ۱۳۴۳ تقریبا ۳۸ میلیون تومان صرفه‌جویی ارزی برای کشور به ارمغان می‌آورد. روزنامه اطلاعات روز شنبه ۸ فروردین ۱۳۴۳ طی گزارش مفصلی درباره جزئیات این مراسم چنین نوشت:

هنگامی که موکب اعلیحضرتین به محوطه کارخانجات رسید و مراسم احترام به عمل آمد دوشیزه خردسالی خیرمقدم گفت و دسته گل زیبایی به حضور علیاحضرت شهبانو تقدیم نمود. آقای دکتر عالیخانی وزیر اقتصاد با کسب اجازه از حضور ملوکانه طی گزارشی اهمیت این کانون صنعتی و تاثیر آن را در اقتصاد و صنعت ایران با ذکر آمار و ارقام به عرض رساند و سرعت بی‌سابقه اتمام ساختمان و نصب ماشین‌ها را که فقط در مدت هشت ماه انجام یافته بود مورد تحسین قرار داد.



سالی اقلا ۳۸ میلیون تومان ارز برای کشور ذخیره می‌گردد

عالیخانی وزیر اقتصاد: «برای محصولات صنعتی که این کارخانه تهیه خواهد کرد و تاکنون از خارج وارد می‌شده سالی اقلا ۳۸ میلیون تومان ارز به مصرف می‌رسید که از این پس این رقم قابل توجه ارز برای کشور ذخیره می‌گردد تا بتوان برای رفع نیازمندی‌های ضروری دیگر مورد استفاده قرار داد. مثلا برای یک اتوبوس که تاکنون ۱۵۵ هزار تومان ارز بایستی خارج شود با فعالیت این کارخانه بیش از ۶۰ هزار تومان ارز به مصرف نخواهد رسید و تفاوت این دو رقم به نفع ذخیره ارزی کشور استفاده خواهد گردید. همین‌طور برای کامیون‌های یخچال‌دار، واگن‌های راه‌آهن، واگن‌های یخچال‌دار، تریلی، و محصولات دیگری که در این کانون مهم صنعتی تولید خواهد شد مقادیر قابل توجهی ارز صرفه‌جویی می‌گردد.»



خیامی: هدف از تاسیس این کارخانه سودجویی نبود

خیامی رئیس هیأت‌مدیره شرکت ایران‌ناسیونال: ... هدف از تاسیس این کارخانه سودجویی نبود، هدف این بود دستگاهی به وجود آید که بتواند یک قسمت عمده از احتیاجات صنعتی کشور را در داخل ایران و به دست مهندسین و کارگران ایرانی تولید نماید. ضمنا برای چند هزار نفر کار ثمربخش تولیدی تهیه کند، راه را برای گسترش وسیع‌تر صنعت باز کند، یک رشته صادرات تازه برای مملکت ایجاد نماید. صدور محصولات و مصنوعاتی را میسر سازد که تاکنون در ردیف واردات جای داشته و هر سال ده‌ها میلیون تومان ارز از ایران خارج می‌کرده است. ولی گذشته از آن‌که دیگر احتیاجی به خارج شدن ارز برای تهیه این مصنوعات نیست، به تدریج با صدور همین مصنوعات، مبالغی ارز به کشور وارد خواهد شد و نام میهن عزیز ما را در صف ممالک صادرکننده محصولات صنعتی، ثبت خواهد نمود.

به طوری که قبلا اطلاع دادیم نمایندگان و شخصیت‌های اقتصادی عراق و افغانستان که این اواخر به ایران آمده بودند کارخانجات ایران‌ناسیونال را که هنوز در دوران عملیات آزمایشی بودند بازدید نمودند و با مشاهده دستگاه‌های مدرن مجهز کارخانه و محصولاتی که به عنوان نمونه و آزمایش ساخته بود خصوصا اتوبوس، ابراز تمایل کردند که از مصنوعات این کارخانه خریداری نمایند و در آینده احتیاجات کشور خود را به ویژه با توجه به ارزان‌تر بودن قیمت، از این کارخانه تامین نمایند و خریدار ثابتی برای این مصنوعات باشند.

قدرت و ظرفیت کارخانجات ایران‌ناسیونال به حدی است که می‌تواند روزی ۴ دستگاه اتوبوس از کارخانه بیرون بدهد. به علاوه طرح و نقشه برای ساختن سالی ۸۰۰ دستگاه تریلی کشاورزی، انواع واگن، و از جمله واگن‌های یخچال‌دار برای راه‌آهن، کامیونت و کامیون‌های یخچال‌دار فراهم و به تصویب وزارت اقتصاد رسیده که فعالیت کارخانه در این زمینه‌ها آغاز شده و به زودی اولین پارتی از این قسمت مصنوعات کارخانه، آماده و عرضه خواهد گردید.

ادامه مطلب

✅ @karkhone
در ۲۵ اسفند ماه ۱۳۵۱ با حضور شخص شاه، مجتمع ذوب آهن آریامهر(اصفهان) گشایش می‌یابد. شاه ضمن افتتاح این مجتمع فولادی در سخنرانی خود می‌گوید:

جناب آقای الکسی کاسیگین نخست وزیر دولت اتحاد جماهیر سوسیالیستی شوروی، میهمانان محترم، هم‌میهنان گرامی؛ امروز برای من و شما پس از انتظار زیادی که ملت ایران در هفتاد سال اخیر تاریخ خود برای داشتن صنعت مادر و ضامن استقلال اقتصادی و سیاسی که همان صنعت فولاد باشد تحمل کرده روزی فراموش نشدنی است، زیرا بالاخره پس از آنکه در پنج سال پیش اولین سنگ آن در این نقطه نهاده شد، امروز می‌توانم نتیجه زحمات این چند سال را با مناظر پر اُبهت و زیبا و دل انگیزی که در مقابل چشم همه هست مشاهده کنیم و به آن افتخار نماییم و از اینکه آرزوی دیرینه ما برآورده شده است شکرگزار باشیم. باید در این موقع از همکاری صمیمانه دولت اتحاد جماهیر شوروی و متخصصین وارد و متبحر که با کمال صمیمیت در این نقطه و در معادن ایران زحمت کشیده‌اند صمیمانه قدردانی بکنیم...در کنگره بزرگداشت انقلاب ما در ششم بهمن، به شما ملت ایران گفته بودم...این کارخانه عظیم که تا چند سال دیگر چند برابر حالا توسعه پیداخواهد کرد برای شما مردم غیور و کارگران زحمتکش ایران بزرگترین وسیله افتخار است. ضمناً به شما زندگی روز به روز بهتری داده خواهدشد، هم برای شما خانه ساخته می‌شود، هم اینکه دستمزد شما کارگران صنایع ملی ایران که برای جامعه ایران کار می‌کنید مجموعش باید مساوی باشد با دستمزدی که به حداکثر در کارخانجات خصوصی داده می‌شود و آن دستمزد هم روز به روز زیادتر می‌شود و وضع شما همیشه لااقل به همان خوبی خواهد ماند.


✅ @karkhone
|محمدرضا جهان‌پرور

نظام فاشيستى آلمان با محكم‌شدنِ جاى پاى نازى‌ها دست به دخالت گسترده در اقتصاد زد. با قيمت‌گذارى دولت رايش در بازارهاى نيروى انسانى، سرمايه، بيش‌تر كالاهاى واسطه و با شروع جنگ، كالاها و خدمات مصرفى، اقتصاد آلمان دولتى شد.

‏صاحبان صنايع و سرمايه در سال‌هاى آغازى دهه ٣٠ از ترس قدرت‌گيرى كمونيسم، ساكت يا همراه با نازى‌ها بودند. با محكم‌شدنِ موقعيت نازى‌ها، از ترسِ از دست دادنِ دارايى‌ها و يا جان خود، ميزانِ ازپيش‌تعيين‌شده‌اى از درآمد بنگاه خود را قبول كرده و با رژيم همكارى كردند.

‏«يالمار شاخت»، رئيس بانک مركزى و سپس وزير اقتصاد رژيم نازى، ابتدا برنامه خصوصى‌سازى گسترده‌اى را در سال‌هاى ١٩٣٣-٣٤ اجرا كرد. هدف، تحميلِ هزينه‌ی ورشكستگى بنگاه‌هاى ناتوان از رقابت به بخش خصوصى و جمع‌آورى پول براى شروع برنامه‌ی نظامى حزب نازى بود.

‏سپس با محدود كردنِ رقابت (انحلال شركت هاى كوچک)، محدود كردنِ ورود شركت‌ها به بازار بورس، محدود كردنِ توانايى شركت‌ها در پرداخت سود (حداكثر سالى ٦٪)، محدوديت خريد و فروش سهام در بازار بورس، تعيين دستمزد از سوى وزارت اقتصاد و صنعت رايش، جلوى كاركرد بازار در تخصيص منابع را گرفتند.

‏قراردادهاى دولتى در سال‌هاى ميانى و پايانى دهه ٣٠ بزرگ بودند و با ورود دوباره ظرفيت صنعتى كه در دوره‌ی بحران اقتصادى ١٩٢٩-١٩٣٢ عاطل مانده بود، توليد، درآمد، و سطح رفاه جهشى بزرگ داشت. دستگاه حزب نازى تجارت خارجى، مديريت بنگاه‌ها، تخصيص منابع، و سمت‌و‌سوى توليد صنعتى و خدمات را از ‏ميانه‌ی دهه‌ی ١٩٣٠ در دست گرفت. پس از ١٩٣٨، كارفرمايان ديگر نمى‌توانستند بدون "مشاوره" "فرماندهان توليد" و يا "رهبران كار" درباره‌ی استخدام يا اخراج نيروى كار تصميم بگيرند. با شروع جنگ در سال ٣٩، حزب نازى جيره‌بندى كالاهاى مصرفى را شروع كرد.

‏تصميمات مربوط به توليد به دفتر و دستگاه گورينگ سپرده شده، كنترل صاحبان بنگاه‌ها تنها در اسم بود. گالبرايت، ميزز، و شومپيتر همگى به شباهت سيستم اقتصادى آلمان نازى و شوروى استالين اشاره كرده اند. گالبرايت دولتى شدنِ اقتصاد آلمان در صورت ادامه‌ی حكومت نازى‌ها را اجتناب‌ناپذير مى‌دانست.

‏سوسياليستى خواندنِ نظام اقتصادى آلمان نازى، تفننى يا بازى كلامى نيست. هدف حزب نازى در دست گرفتن و كنترل مستقيمِ تمامى اهرم‌هاى قدرت از جمله اقتصاد براى هدف سياسى بود. تفاوت ميان نازى‌ها و كمونيست‌ها تنها در سرعت سياسى و دولتى كردن اقتصاد بود، نه در نيت و سرانجام سياست ها.

✅ @karkhone