مسیر عقل و آینده نگری

چندی پیش برای انجام کاری به امارات رفتم، و در آنجا با چند تاجر اماراتی آشنا شدم، یک روز با یک تاجر اماراتی، برای تخلیه بار به سردخانه گمرکِ دبی مراجعه کردیم، تمام کارهای اداری را انجام داد و سپس به یک سردخانه بزرگ در حومه شهر دبی رفتیم، در این سردخانه انواع و اقسام میوه ها و محصولاتِ کشاورزی جالیزی و سبزیجات وجود داشت، از تاجر اماراتی پرسیدم که این محصولات را از کجا وارد میکنید؟
گفت از ایران وارد میکنیم، گفتم چرا در همین امارات محصولات گلخانه ای تولید نمیکنید تا این همه هزینه حمل و نقل و سردخانه ندهید،،
گفت ما برای تهیه آب شیرین باید انرژی برق مصرف کنیم و برای برداشت یک هندوانه باید 2500لیتر آب مصرف کنیم که معادلِ بیش از250دلار است، ولی ما همین هندوانه را که معادل 2500لیتر آب است، از ایران وارد میکنیم و قیمت آن دو الی 5دلار است،،
این تاجر اماراتی در ادامه گفت ایرانیها نمیدانند که مملکتشان در حالِ غارت و نابودی است، تاجر اماراتی گفت ایرانیها بدون اینکه بدانند، آبِ شیرین و خاکشان را، با صادرات همین میوه ها به کشور ما صادر میکنند، ما بدون اینکه 2500لیتر آب را برای تولید یک هندوانه استفاده کنیم، این هندوانه را از ایران با دودلار وارد میکنیم و بجاش، عطر و محصولات آرایشی به ایران صادر میکنیم،
این تاجر اماراتی گفت حاکمان ایران فهم و درک و شعور ندارند که بدانند خداوند چه نعمتهای بزرگی به کشورشان داده است، ولی آنها در حال نابودی منابع و ذخایرشان هستن.
این تاجر اماراتی در ادامه فرمودند، که ایران بزودی باید از عربستان و دیگر کشورهای عربی، آب آشامیدنی وارد کند، زیرا کشورهای عربی برای 50سال آینده برنامه ریزی کردند و در حال احداث بزرگترین نیروگاههای خورشیدی هستند تا بزرگترین آب شیرین کُن های جهان را راه اندازی کنند،
آن وقت ایران باید از کشورهای عربی آب وارد کند، و با فروشِ هر بشکه نفت، یک لیتر آب وارد کند.
بحران آب بزودی دامنگیر ایران خواهد شد، زیرا حاکمان ایرانی به فکر آینده مردمشان نیستند،
ایران دارد به یک کشور سوخته تبدیل میشود ولی حاکمان فقط به فکر منافع خود و خانواده شان هستند.....


پ.ن: تمام ادعاهای فوق در این نوشتار را تایید نمی کنم ولی نمی توان انکار کرد که خطاهای بزرگی در سیاست گذاری های سه دهه گذشته در زمینه برنامه های توسعه اقتصادی اجتماعی در ایران وجود دارد که شدیداً محیط زیست و منابع طبیعی ایران در معرض تهدیدهای جدی و غیرقابل بازگشتی قرار داده و در متن فوق مختصری به آن اشاره شده است....

✅ @karkhone

خشکسالی بزرگ می آید!

| علیرضا عباسی


عربستان سعودی رقم خیره کننده ۵۰۰ میلیارد دلار برای إيجاد تكنولوژی های سبز نوين و پنل های خورشیدی در فضایی به وسعت ۲۶ هزار کیلومتر مربع سرمایه گذاری کرده است تا جایگزین سوخت های فسیلی کند.

عربستان سعودی هم اکنون بزرگترین و مدرن ترین تاسیسات آب شیرین کنی منطقه را دارد و اخیرا قراردادی به ارزش ۷.۲ میلیارد دلار با BNP Paribas امضا کرده است تا ۹ مرکز بزرگ دیگر را در کرانه دریای سرخ راه اندازی کند.

امارات متحده عربی با تخصیص ۱۶۳ میلیارد دلار سرمایه گذاری عظیمی انجام داده است و تا سال ۲۰۵۰ میلادی بیش از ۵۰ درصدنیاز انرژی اش را از منابع تجدیدپذیر تامین می کند. سرمایه گذاری در منابع انرژی تجدیدپذیر یعنی هم کاستن از هزینه های انرژی های گران قیمت فسیلی و کاستن از آلودگی و اثرات هولناک تغییرات اقلیمی از جمله خشکسالی است که هستی کشورهای خاورمیانه را نشانه گرفته است.

همچنین امارات تسهیلات ویژه ای برای استفاده از خودروهای الکتریکی و رسیدن به چشم انداز شهر carbon-free بدون-کربن اعمال کرده است.

در کره جنوبی تدوین و اجرای توسعه بدون کربن و سبز در سال ۲۰۰۸ هماهنگ با دغدغه های زیست محیطی و با هدف کاهش وابستگی به سوخت های فسیلی و مقابله با چالش تغییرات اقلیمی تصویب و در دست اجرا قرار گرفت.

براساس این طرح تا سال ۲۰۲۵ کره جنوبی جزو ۵ کشور اول دنیا درصنایع و تکنولوژی های سبز قرار می گیرد و همزمان قرار است شغل های مرتبط با تکنولوژی های سبز ایجاد شود.

سنگاپور نیز طرح مبارزه با تغییرات اقلیمی را از سال ۲۰۰۵ آغاز کرده است. تقریبا همه ۱۶۵۰ برج و ساختمان های بزرگی که از سال ۲۰۰۵ تا کنون ساخته شده اند براساس انرژی های سبز ساخته شده اند.

هلند، الگوی توسعه کشاورزی:

کشور هلند و مدیریت خیره کننده آن را می توان از عجایب دنیای مدرن نامید. کشور کوچک هلند با مساحت ۴۱ هزار کیلومتر مربع که فقط یک چهلم وسعت ایران است با بهره گیری از تکنولوژی فوق پیشرفته کشاورزی و صنعتی اش دومین صادرکننده مواد غذایی دنیا بعد از آمریکاست.

راندمان تولید محصولات کشاورزی هلند فاصله خیره کننده ای با کشورهای پیشرفته حتی آلمان و آمریکا دارد. هلندی ها در سال ۲۰۰۰ میلادی با شعار " تولید محصول دوبرابر با استفاده از نصف منابع انرژی و آب" جنبشی را آغاز کردند که با بهره گیری از شرکت های دانش بنیان کشاورزی، صنایع غذایی خود به شکلی حیرت آور جهش دادند.

هلند سالانه ۷۹ میلیارد دلار---تقریبا ۲ برابر صادرات نفتی ایران— محصولات غذایی و کشاورزی صادر می کند و علی رغم وسعت بسیار کوچکش از آلمان و فرانسه و چین و ژاپن بسیار جلوتر است.

بنابراین برای نجات ایران از خشکسالی حتی نیاز به توقف کشاورزی نیست و فقط کافی است از الگوی توسعه کشورهایی مثل هلند پیروی کرد.

ایران امروز باید شعار:

"Big drought is coming”

یعنی "خشکسالی بزرگ می آید" را بر همه شعارهایش اولویت دهد و همه امکانات کشور را با نگاهی آینده نگر معطوف دشمن بزرگ خشکسالی کند که از مرزهایش گذشته است و شهرهایش را یکی پس از دیگری با بی رحمی در می نوردد.

پانوشت:
صحبتهایی که می کنیم تفاوت اساسی با سفرنامه های ناصرالدین شاه به فرنگ ندارد
دستکم شاهان قاجار را کمتر سرزنش کنیم...

✅ @karkhone

اشتباه رستم قاسمی درباره ۴ میلیون واحد مسکونی چیست؟


|محمدرضا اسلامی

وزیر جدید مسکن (که در نطق مجلس دل در گرو مِهر وزارت نفت داشت) وعده ساخت ۴ میلیون مسکن در طی ۴ سال را داده است.

برخی از افراد وارد محاسبه شده اند که آیا برای چنین وعده ای، سیمان و فولاد و... سایر مصالح ساختمانی به قدر کافی در کشور هست؟

برخی نیز به این سوال پرداخته اند که اساسا "نیاز سالانه" مسکن در کشور ما حدودا چقدر است؟

به هر دو سوال فوق می توان به شکل مستند و در قالب اعداد مشخص پرداخت (که در ادامه تا حدودی پرداخته می شود). ولی مشکلِ اصلی، اینها نیست. مشکل اصلی رستم قاسمی این است که نمی داند اگر در کشوری سالیانه این میزان نقدینگی وارد بازار شود، تورمِ ناشی از برپا کردنِ چنین کارگاه ساختمانی عظیمی، کمر اقتصاد کشور و مردم را خواهد شکست.

به عبارت دیگر، ما "عده ای" از مردم را خانه دار می کنیم اما "همه مردم" را گرفتار تورم شدید می کنیم.

با چنین ساخت و ساز انبوهی (در هر کشوری) پایۀ پولی آن کشور افزایش خواهد یافت و در واقع برای تامین هزینه ساخت یک میلیون واحد، دست در جیب هشتاد میلیون نفر می کنیم.
نگاهی داشته باشیم به اعداد و ارقام:

- وزن فولاد مصرفی در سازه های فولادی با مهاربندی (بدون وزن آرماتور سقف) حدود ۴۵ - ۷۰ کیلوگرم بر مترمربع هست؛

- وزن فولاد مصرفی در سازه فولادی با قاب خمشی ویژه (بدون وزن آرماتور سقف) ۷۰ - ۱۱۵ کیلوگرم بر مترمربع
(این عدد در ژاپن حدود ۲۰۰ تا ۲۵۰ کیلوگرم برای هر متر مربع است که دلیلش سختگیری آیین نامه های ژاپنی، اهمیت زلزله و... است.
*رجوع شود به مقاله Nakashima دانشگاه کیوتو و Roader دانشگاه واشنگتن)

- وزن فولاد مصرفی در سازه بتنی با قاب خمشی+دیوار برشی (بدون وزن آرماتور سقف) حدود ۳۵ - ۶۰ کیلوگرم بر مترمربع است.

- با در نظر گرفتن شروع ۲ میلیون واحد در سال اول (برای رسیدن به هدفِ تحویل ۱ میلیون واحد در سال)، و با در نظر گرفتن متراژ متوسط ۸۰ مترمربع، با احتساب مشاعات، شروع به ساخت ۲۰۰ تا ۲۲۰ میلیون مترمربع بنا (در سال نخست) مورد نیاز است.
اگر "فرض" کنیم نیمی از این سازه ها اسکلت فولادی و نیمی اسکلت بتنی باشند، (با فرض "متوسط" نیاز به ۷۰ کیلوگرم فولاد برای هرمترمربع) به بیش از ۱۵ میلیون تُن فولاد در سال اول نیاز است.

اشتباه نخست رستم قاسمی در این است که "تولید فولاد سالیانه در کشور" را به مفهوم وجودِ "پروفیل" های (مقاطع) ساختمانی فرض کرده است در حالی که بخش زیادی از تولیدات کارخانجات فولاد کشور شامل ورق و شمش است که اساسا قابلیت استفادۀ مستقیم در "سازه" (Structural applications) را ندارند.

این میزان "تقاضا" (نیاز به فولاد) چه اثرِ جهشی، بر قیمت بازار خواهد گذاشت؟

- مشابه همین محاسبه، می تواند اثرِ شروع یک طرح شتابزده بر روی "تقاضا" در بازار سیمان کشور را هم نشان دهد.

وقتی که تنها چند «برق رفتگی کوتاه» در مردادماه امسال باعث افزایش قیمت «هر کیسه سیمان» می شود، چنین تقاضا/نیاز شدیدی به مصالح پایه، چه اثر تورمی روی قیمت مصالح خواهد داشت؟

- اما همچنان که ذکر شد، سوال اصلی "مصالح/زمین" نیست. سوال اصلی این است که منابع مالی لازم برای ۲۲۰ میلیون متر مربع ساخت و ساز (با فرض متری ۶ میلیون تومان) یعنی تزریق حدود پانصدهزار میلیارد تومان نقدینگی به اقتصاد کشور در طول یک سال(!)، و این چه اثری بر اقتصاد کشور دارد؟

رستم قاسمی باید پاسخگو باشد که این پول چه میزان تورم در بازار ایجاد می کند؟
چه میزان فشار به منابع بانکها می خواهید تحمیل کنید؟

- اشتباه اصلی کسانی که وعده های اینچنین می دهند این است که اقتصاد کلان مسکن را با اقتصاد خرد تحلیل می کنند. یعنی با یک ذهن ساده ماجرا را یک موضوعِ "پنج پارامتری" (!) فرض می کنند. (زمین، مصالح، خدمات دولت، خدمات مهندسی، منابع مالی اشخاص)

- مساله اصلی رستم قاسمی (و اشخاصی مانند او) "ساده" دیدن امور است. چرا هرگز از خود نمی پرسند که اگر مشکل مسکن با "دادن زمین" و "تامین مصالح" حل می شُد، در آمریکا که زمینِ مرغوب الی ماشااله وجود دارد (و مصالح هم هست) دولت با "پول پاشی" و تامین مالی مشکل را حل نمی کند؟!
لابد نگران اثرات مخرب اقتصادی (یا Consequences) هستند.

مشکل اصلی امثال رستم قاسمی این است که هنوز بعد از ۴۲ سال همه چیز را ساده و شدنی می بینند. مسایل را ۵ پارامتری تحلیل می کنند.
ذهن آنها در ارتباطِ پارامترها به یکدیگر، همه چیز را خطی می فهمد. عدم وجود یک ذهن چندوجهی و عدمِ قائل شدن به ارتباطِ پیچیده و ماتریسی پارامترها به یکدیگر، مشکل اصلی کسانی است که وعده ۴ میلیون خانه در چهار سال را می دهند.

چرا در ژاپن که سالها دومین تولید کننده فولاد دنیا بود (و نیز اقتصاد دوم دنیا بود)، مساله مسکن هنوز کمرشکن ترین بخش اقتصاد خانوار است؟


✅ @karkhone

ارزشگذاری دیجیکالا

اخیرا دیجیکالا اقدام به انتشار گزارش سال 1399 خود کرد. گزارشی که در کنار گزارش سال 1399 و اطلاعات به دست آمده از صورت‌های مالی پامگرنت حاوی نکات مهم و موفقیت‌های این شرکت در سال 1399 بود.

1. تداوم EBITDA مثبت در سال 1399 و کش فلو مثبت در تمام دوره های زمانی سال 1399 به زعم ما مهمترین نکته گزارش سال پامگرنت بود. موردی که احتمالا منجر خواهد شد که دیجیکالا نیز به مانند کافه بازار و گریفون در سال آتی اقدام به تقسیم سود کند.

2. سرمایه‌گذاری‌های جدید در فناوری‌هایی که مرتبط با کسب و کار مرکزی دیجیکالا بوده و می‌تواند یک سینرژی مثبت ایجاد کند احتمالا در سال‌های آتی اثرات مثبت خود را بیشتر نمایان خواهد کرد.

3. با اطلاعات فعلی به نظر ارزشگذاری 17.2 تا 21.5 هزار میلیارد تومانی برای دیجیکالا مناسب است و می‌توان گفت دیجیکالا احتمالا اولین یونیکورن ایرانی باشد (احتمالا دومی اسنپ است).

✅ @karkhone

با مسئله‌ی بورس چگونه باید برخورد کرد؟

| ایلیا دانش

در روزهای گذشته، مشغولِ بررسی آمارهای فدرال رزروِ سنت‌لوییس بودم که در جریانش، نکته‌های مهمی درباره‌ی شاخصِ ارزش بازار سهام نسبت به GDP یا تولید ناخالص داخلی معلوم شد.

در جریان بحران اقتصادی ۲۰۱۲ یا ۱۳۹۱ در ایران و در شرایطی که رشد اقتصادی منفی و تورم بالاتر از ۲۰٪ بود -هم‌چون الان-، بازار سهام سهم زیادی از اندازه‌ی کلّی اقتصاد ایران را از آنِ خود کرده بود. با وجودِ این‌که هیچ افزایشی در سرانه‌ی درآمد مردم وجود نداشت، بورس اما در راستای افزایش سهم خود نسبت به بازارهای دیگر، جای‌گاه خود در اقتصاد ایران را توسعه داده بود. در همان ایام، پس از این‌که روند رشد اقتصادی و تورم نرمال‌تر شد، بازار سهام هم آن رشد غیرمنتظره‌اش را از دست داد و به روال عادی‌اش برگشت.

بسیاری، هنوز هم این پیش‌روی و افزایش سهم در کیک اقتصاد را با رونق طبیعی و خودانگیخته‌ی بازار سهام اشتباه می‌گیرند.

قیاسِ رفتار بازار سهام در ایران با چند کشور دیگر -آمریکا، آلمان و کانادا- در این زمینه می‌تواند راه‌گشا باشد. در سال ۲۰۰۹ که محلّ تأثیراتِ بحران جهانی اقتصاد و رکودِ ناشی از آن بود، نه تنها درصدی که در اقتصادِ این کشورها به بازار سهام اختصاص یافته افزایش پیدا نکرده، که کاهش هم داشته است. رشد بورس در کشورهایی هم‌چون ایران و ونزوئلا همراه با به‌هم‌ریختگی در اقتصاد داخلی‌شان، به یک روند نرمال و هنجارمند کوچک‌ترین شباهتی ندارد.

در این موقعیت، بورس ایران اصطلاحاً «بحران‌زی» است؛ تداومِ رونق صوری‌اش را از بطنِ یک بحران میسّر کرده. اگر بحران نپاید، که تکلیفِ سقوط بورس معلوم است، و اگر بپاید، سیاست‌های دولت از آن یک بازار درخودمانده می‌تواند بسازد که مشتریانش با بالا و پایین رفتنِ ارقام خودارضایی ذهنی کنند و بس، و سود واقعی و قابل‌تبدیل کم‌تر دست‌شان را بگیرد، یا آن‌که هم‌چون برخی عرصه‌های دیگر، یک اقلیت برنده‌ و یک اکثریت بازنده‌ داشته باشد.

امیدوارم که توانسته باشم از خوش‌بینی شما نسبت به این بازار کاسته باشم.

✅ @karkhone

اگر آمریکا درس های درستی از تاریخ بگیرد و بفهمد که چین شوروی نیست

|فاراه استاکمن
نیویورک‌تایمز

در دهه ۱۹۹۰ هنگامی که شوروی سابق دچار فروپاشی شد، آمریکایی‌ها این تحول بزرگ را جشن گرفتند زیرا آنها این فروپاشی را پیروزی کاپیتالیسم بر کمونیسم، آزادی بر خودکامگی و دموکراسی بر سیستم تک‌حزبی قلمداد کردند. فرض ما این بود که بازی تمام شده و ما برنده شده‌ایم، ما به پایان تاریخ رسیده‌ایم. ما تصور می‌کردیم چین نیز که از پیش برخی اصلاحات مبتنی بر بازار آزاد را اجرا کرده، پس از مدتی به سمت سیستمی شبیه سیستم آمریکایی حرکت خواهد کرد. آمریکایی‌ها تجارت با چین را عادی کردند و با حوصله منتظر «گورباچف چین» بودند. اما این انتظار خیلی طولانی شده است. چندی پیش حزب کمونیست چین صدمین سالگرد تاسیس خود را جشن گرفت. اکنون شی‌جین‌پینگ رهبر این حزب است و او درسی بسیار متفاوت از فروپاشی اتحاد شوروی فراگرفته است. از دید او اتحاد شوروی نه به این دلیل که کمونیسم محکوم به فروپاشی است بلکه به این دلیل که مقامات حزب کمونیست فاسد شده و پایبندی خود را به اصول کمونیسم از دست داده بودند دچار آن سرنوشت شد.

آقای شی سال ۲۰۱۳ به عنوان رهبر حزب، یکی از نخستین وعده‌هایی که داد این بود که هرگز اجازه نخواهد داد، چین به سرنوشت شوروی دچار شود. بحث بر سر این موضوع که کدام سیستم بهتر است از میان نرفته است. در واقع این بحث حالا به دور بعدی کشیده شده است. اما ایالات‌متحده به جای آنکه رقابت با چین را یک بازی برنده- بازنده تصور کند، می‌تواند روشی را برای رقابت برگزیند که شامل سرمایه‌گذاری‌ها در داخل باشد یعنی آنچه باید همواره انجام می‌شده است. حزب کمونیست چین از سال ۱۹۴۹ بر این کشور حاکم بود، یعنی طولانی‌تر از هر حزب سیاسی دیگر در جهان به استثنای حزب کمونیست کره‌شمالی. حزب کمونیست چین نه تنها عمری بیشتر از شوروی داشته، بلکه زمینه توسعه اقتصادی کشور را فراهم کرده و این توسعه بسیار فراگیرتر از توسعه‌ای است که در شوروی مشاهده شد. هنگامی که حزب کمونیست چین قدرت را در این کشور به‌دست گرفت، تنها ۲۰ درصد جمعیت سواد داشتند و اکنون این رقم به ۹۷ درصد رسیده است. سرانه تولید ناخالص داخلی به بالاتر از ۱۰ هزار دلار رسیده است درحالی‌که در سال ۱۹۶۰ این رقم ۹۰ دلار بود.

از سوی دیگر انتظار می‌رود اقتصاد چین در سال ۲۰۲۸ از اقتصاد آمریکا بزرگ‌تر شود. همه‌گیری کرونا سبب شده سرعت حرکت اقتصاد چین برای عبور از اقتصاد آمریکا بیشتر شود. چین درحال سرمایه‌گذاری برای بالا بردن قدرت نظامی خود است و نخستین پایگاه نظامی خارجی خود را در جیبوتی تاسیس کرده است. اما قدرت اقتصادی این کشور بسیار مستحکم‌تر است. چین درحال تبدیل شدن به بزرگ‌ترین وام‌دهنده در جهان است. یعنی میزان وامی که چین به کشورها می‌دهد بالاتر از مجموع وام‌هایی است که دو نهاد بین‌المللی صندوق بین‌المللی پول و بانک جهانی پرداخت می‌کنند. دیوید شامبو، نویسنده چند کتاب درباره چین از جمله کتاب جدید «رهبران چین، از مائو تا کنون» می‌گوید: «اکنون نباید گفت چین درحال ظهور است. چین ظهور پیدا کرده است.» ورود چین به صحنه جهان به عنوان یک قدرت بین‌المللی سبب نگرانی آمریکا شده است. دولت بایدن آشکارا اعلام کرده که چین بزرگ‌ترین چالش ژئوپلیتیک قرن ۲۱ است. چند هفته پیش دموکرات‌ها و جمهوری‌خواهان تا اندازه‌ای توانستند بر تنفری که از هم دارند غلبه کرده و قانون نوآوری و رقابت سال ۲۰۲۱ را تصویب کنند. طبق این قانون، سرمایه‌گذاری‌ها درحوزه تحقیقات و آموزش عالی افزایش می‌یابد. از سوی دیگر در نشست اخیر اعضای ناتو، «نفوذ رو به رشد» چین چالشی برای این ائتلاف توصیف شد. این‌گونه موضع‌گیری‌ها نگرانی‌هایی درباره آغاز جنگ سرد جدید و هولناک به‌وجود آورده است. این نگرانی منطقی است، زیرا رقابت رو به رشد ممکن است از کنترل خارج شود و خساراتی غیرقابل تصور به‌وجود آورد.


بخش دوم مقاله «اگر آمریکا درس های درستی از تاریخ بگیرد و بفهمد که چین شوروی نیست، رقابتِ اقتصادی و تکنولوژیک آمریکا و چین به سود آمریکا و جهان تمام خواهد شد.»

https://www.nytimes.com/2021/06/30/opinion/china-us-competition.html

ادامه مطلب

✅ @karkhone

| دکتر صفایی فراهانی


من به عنوان کسی که در دولت مهندس موسوی، در وزارت صنایع و در دولت آقای هاشمی وزارت نیرو بودم و همچنین در مجلس ششم و بعد در دولت آقای خاتمی به وزارت اقتصاد آمدم، معتقدم که آنچه باعث شده است که سطح موفقیت‌های ما محدود باشد، کمبود دانش تخصصی در اکثر مدیران ارشد است.

چند وزیر و دستیارانش را می‌شناسید که واقعاً مسایل منطقه را خوب بشناسند، اصلاً کار خودشان را بتوانند در منطقه خوب تحلیل کنند؛ چند وزیر صنایع می‌شناسید، از اول انقلاب تا حالا، که بگویید عمده صنایع منطقه و رقبایش را می‌شناخته است، می‌دانسته که باید به چه بخش‌هایی برای رشد کمک کند، به عنوان مثال امروز کارخانجات فرش ماشینی و ماکارونی در ایران بیش از نیاز منطقه است و در برخی صنایع اصلا کارخانه و تولید نداریم!
ابعاد اقتصادی و بانکی و سایر بخشها هم چنین است
مجموعه‌ای که می‌خواهند کشور را اداره کنند باید از پتانسیل قابل قبولی برخوردار باشند.
اگر کابینه و وزیران ده - پانزده سال آخر منتهی به انقلاب را بررسی کنید می‌بینید که عالی‌خانی، مهدی سمیعی، یگانه و خداداد فرمافرماییان را می‌آورند، این‌ها عموماً سابقه‌ی بانک جهانی و آشنایی با فرآیندهای بانکی و اقتصادی در کشورهای بزرگ را داشتند؛ مثل این می‌ماند که شما یک استاندار را بگویی برو یک بخش را اداره کن!
مشخص است که آن بخش را خیلی خوب اداره می‌کند؛ چون فضای بزرگتر از آن را اداره می‌کرده است.
مدیران ارشدی که قبل از انقلاب برای خدمت به ایران آمدند این شرایط را داشتند.
کتاب تکنوکراسی آقای دکتر نیازمند که سازمان گسترش نوسازی صنایع ایران را بنیاد گذاشته است، بخوانید؛ واقعاً این‌ها آدمهایی با پتانسیل بالا بوده‌اند.
من ۱۱ سال از سال ۵۸ تا آخر ۶۹ عضو هیات عامل سازمان گسترش نوسازی ایران بودم، به روسای مختلف سازمان گسترش می‌گفتم:
دکتر نیازمند آنقدر اینجا را خوب سازماندهی و آنقدر خوب بنا کرده است که با این همه خرابکاری‌هایی که ما داریم می‌کنیم، خراب نمی‌شود!
داشتن آدم‌های آگاه و آدم‌های مطلع، تشکیلات و سازمان مناسب را به وجود می‌آورد!
شما در تمام دوره های مجلس بعد از انقلاب ۵ نفر رییس کمیسیون مجلس را نام ببرید که پتانسیل و توان لازم برای بررسی و اصلاح این قوانین داشتند!
مگر کشور ۶ برنامه‌ی توسعه را بعد از انقلاب تصویب و اجرا نکرده است؟ همه‌ی اینها مگر در یک دولت یا یک مجلس بوده است؟ می‌توانیم متهم کنیم و بگوییم که این مجلس بد بوده آن خوب بوده است؟ چرا با این برنامه‌ها هنوز تولید سرانه‌ی کشور به سال ۵۶ و قبل از انقلاب نرسیده است؟
چرا بهره‌وری در حد صفر است؟ اینها حاصل برنامه‌های توسعه است؟
آن چیزی که می‌تواند کشور را متحول کند، دانایی است، آن چیزی که ارکان حکومت نیاز دارند دانش و مدیریت است. ما به جای دانستن، مدرک‌گرایی را در ایران متداول کردیم!
امروز کابینه‌ی انگلستان و غالب کشورهای بزرگ اکثراً لیسانس هستند، پس لزومی ندارد حتماً دکترا باشند، ولی تصمیماتی که می‌گیرند آگاهانه و بر اساس دانش روز است.

✅ @karkhone

پیشنهادی شجاعانه و محاسبه شده اما عجیب و غریب
کشت خشخاش برای تامین تریاک مورد نیاز کشور

| عباس رضاییان

به ریس جمهور منتخب :
جناب رئیسی

تعهد میکنم ظرف 5 سال اقتصاد سیستان و بلوچستان به چنان سامانی برسد که کسی بیکار نباشد.
حداقل 30 درصد فروش یعنی 70 هزار میلیارد تومان در سال بحساب خزانه دولت واریز و 30 درصد دیگر یعنی 70 هزار میلیارد تومان را هر سال برای ساخت کانال ابرسانی از دریای عمان به سمت سیستان بصورت رو باز اورده و در هر شهرستانی به نسبت مصرف و نیاز ، اب شیرین کن نصب و تا اب مورد نیاز شهر و روستا تامین شود.

مزارع خشخاش آب زیادی نمیخواهند اما بخاطرکشت خشخاش امکان کشت انواع محصولات بدون استفاده از کود و سم فراهم شده چرا که تفاله خشخاش بعنوان کود فراری دهنده افت های جور و اجور است و مصرف سموم و کود با کود خشخاش بلا وجه میشود که با تولید محصولات ارگانیک و استراتژیک سیستان و بلوچستان را دوباره به قطب کشاورزی و انبار غله و خرما بدل میکند.
اینکار را در قالب تاسیس شرکت توسعه و عمران و با عضویت مردم استان ساماندهی و 5 ساله تحویل مدیران محلی میدهم.
نه وام میخواهم نه رانت.
فقط بگذارید کارم را بکنم.

جناب رئیسی

صدها هزار معتاد و قاچاقچی را روانه زندان کردید چه اتفاقی رقم خورد؟
جز افزایش مصرف؟
آنهم مصرف بد و غلط.

فرض بگیریم هر معتاد 3 گرم مصرف روزانه داشته باشد ، 60 تن در روز و 1800 تن در ماه و 22 هزار تن تریاک در سال برای تامین نیاز کشور لازم داریم چون افغانستان قادر به تولید این حجم نیست قاچاقچیان با مخلوط کردن تریاک وضع را به اینجا رسانده اند.

ما ظرف 3 سال قادریم کشت تریاک را در سیستان و بلوچستان به سطح مصرف کشور برسانیم.
اگر بابت هر کیلو 3 میلیون تومان به کشاورز بدهیم 66 هزار میلیارد به کشاورز سیستانی و بلوچ میدهیم و هر کشاورز با صد کیلو 300 میلیون تومان درامد دارد که 220 هزار کشاورز با این درامد که برایشان رویاییه با کمترین هزینه به آن دست پیدا میکنند.
با ساخت مراکز فراوری و بسته بندی جهت ارایه به داروخانه های سراسر کشور با افزایش 300 درصد مالیات یعنی هر کیلو تریاک به 10ملیون تومان 220 هزار میلیارد تومان وارد چرخه اقتصاد کشور شده که جهش اقتصاد منطقه و کشور را شاهد خواهیم بود

جناب رئیسی

وقتی بحران از حدی بزرگتر میشود فرصت هم بزرگتر میشود.
اعتیاد در ایران قابلیت تبدیل شدن به فرصت عظیم اقتصادی اجتماعی و درمانی را دارد.
تریاک بیس و پایه دارو در طب قدیم و جدید است.
مصرف ان برای بیماران دیابتی ، فشار خون ، چربی خون ، کاهش حجم پروستات و مقابله با افسردگی و غیره که از 50 سالگی انسانها را درگیر و زمین گیر میکند بسیار مفید و سطح سلامت در صورت مصرف درست زیر نظر پزشک که روزانه 30 هزار تومان هزینه بیشتر ندارد از چند جهت به شرایط اقتصادی و اجتماعی کمک میکند.
انچه تریاک را خطرناک میکند مصرفش برای جوانان و افراد سالم زیر 50 ساله که با ارایه کوپنی در داروخانه ها با تجویز پزشک قادر به مهارش هستیم.

جناب رئیسی

اتحادیه اروپا هلند را مرکز مصرف انواع مواد مخدر و محرک کرده و مردم بدون محدویت هر وقت اراده کنند به هلند رفته و مصرف میکنند.
کانادا بهمراه چندین ایالت امریکا مصرف مخدر و محرک هایی چون حشیش و گراس را ازاد اعلام کردند تا از افتادن جوانان به دام مصرف قرص های روانگردان و مواد مخدر صنعتی در امان بمانند.

ختم کلام

اگر دولت فکری به حال موضوع نکند معضل مصرف مواد آلوده با توجه به موارد پیش گفته کشور را نابود میکند.
اگر با پیشنهادم مخالفت بکنید فرصت های زیادی را نابود خواهید کرد ازجمله احیای زندگی و رشد و شکوفایی استان سیستان و بلوچستان که مردم منطقه در بدترین شرایط ممکن چشم بدست افغانهای طالبانی دارند تا محموله ای برایشان بیاورند.
متعهد میشوم ظرف 5 سال بلوچستان نیازمند بودجه عمرانی دولت نباشد بلکه سالانه 70 هزار میلیارد تومان باج به خزانه دولت واریز و بالغ بر 500 هزار شغل در سراسر کشور به محوریت سیستان و بلوچستان ایجاد شود.
بشرطی که شرم نکنید و از مافیای قاچاق مواد مخدر نترسید.
صحبت از گردش مالی 10 میلیارد دلاری سالانه در بلوچستان و عایدی 3 و نیم میلیارد دلاری دولت و نجات جان میلیونها ایرانیه.

اعلام میکنم با هر کارشناس حاضر به مناظره ام و پاسخگو نظراتم و اگر هرز و هدر گفتم تعزیرم کنید ثواب و درست بود

اجازه بدهید این راهبرد را برایتان به اجرا در اورم با همه خطراتی که متوجه من هست باز حاضرم پا پیش بگذارم.

✅ @karkhone

طالبان بازگشت؛ هدف جاده ابریشم چین است؟

| نظام بهرامی کمیل

به اسناد و اطلاعات محرمانه دسترسی ندارم، در روابط‌ بین‌الملل هم تخصصی ندارم؛ اما حرکات و شواهدی می‌بینم که بیش از پیش نگران آینده کشورمان شده‌ام.
از سال‌ها پیش زمزمه‌هایی از شکل‌گیری «خراسان بزرگ» شامل مناطقی از خراسان در شمال شرقی ایران، مناطق فارس زبان در شمال افغانستان، مرو در جنوب ترکمنستان، سمرقند و بخارا در ازبکستان و کشور تاجیکستان شنیده می‌شد. نزدیکی فرهنگی، مذهبی، تاریخی و به‌ویژه زبان مشترک پارسی در این مناطق و آمادگی اقوام هزاره، ازبک و تاجیک در شمال افغانستان برای جدایی از پشتون‌های جنوب افغانستان این رویا را به واقعیت نزدیک می‌کند. البته توافق آمریکایی‌ها با طالبان و پیروزی راحت طالبان که نشانگر توافق قدرت‌های بزرگی مانند روسیه و انگلیس و آمریکا است؛ این شک را بیشتر می‌کند که؛ علاوه بر زمینه‌های فرهنگی- تاریخی مناسب؛ نقشه‌هایی برای تغییر مرزهای جغرافیایی منطقه در جریان است.

اما هدف اصلی کلید زدن پروژه «خراسان بزرگ» چیست؟
بنظر می‌رسد بازگشت طالبان بخشی از پروژه آمریکا و روسیه برای مهار چین است. چین در دو دهه گذشته روسیه و اروپا را پشت سر گذاشته و رقیب جدی آمریکا شده است. چین در سال ۲۰۱۳ طرحی بسیار بزرگ و استراتژیک بنام جامعه ابریشم را کلید زد و سیاست خارجی خود را بر اساس این طرح جلو می‌برد. میلیاردها دلار سرمایه‌گذاری کرده و با ده‌ها کشور سند همکاری امضاء کرده تا به بازار، مواد خام و ذخایر انرژی مناطق مهم آسیا، اروپا و افریقا دسترسی داشته‌باشد. این طرح دارای چند مسیر زمینی و دریایی است.
دو مسیر اصلی زمینی جاده ابریشم به شرح زیر است:
۱. مسیر بسیار مهم و استراتژیک چین - آسیای میانه - آسیای باختری؛ که دارای چهار کریدور است.
الف. کریدور کاسپین (چین - قزاقستان/ قرقیزستان - ازبکستان - ترکمنستان - دریای کاسپین - آذربایجان - گرجستان - ترکیه - اروپا)
ب. کریدور میانی (چین - قزاقستان - دریای کاسپین - آذربایجان - گرجستان - ترکیه - اروپا)
پ. کریدور شمالی (چین - قزاقستان/ قرقیزستان - ازبکستان - ترکمنستان - ایران)
ت. کریدور جنوبی (چین - تاجیکستان - افغانستان - ایران).
۲. مسیر زمینی چین و پاکستان: شامل کریدور «قراقروم - گوادر» (چین - پاکستان - دریای عمان) و کریدور «قراقروم - زاگرس» (چین - پاکستان - ایران) که به مسیرهای دریایی منتهی می‌شود.

اگر ایدۀ خراسان بزرگ فعال شود، برای سال‌ها تنش و ناامنی در کشورهایی که در این مسیر دارند، ایجاد می‌شود و پروژه راه ابریشم چین در بخش زمینی، زمین‌گیر می‌شود. حتی آینده مسیر کم‌ اهمیت زمینی چین و پاکستان هم پس از به‌قدرت رسیدن طالبان و فعال شدن طالبان پاکستان و بلوچ‌های منطقه و افزایش درگیری شیعیان این دو کشور روشن نیست.

✅ @karkhone

در سال 1398 آقای روحانی در بازدید از وزارت اقتصاد نکات تند و تاسف باری علیه اقتصاددانان بیان کرد. این نوشته را آن زمان نوشتم ولی به توصیه دوستان از انتشارش صرفنظر کردم. حال که از منصب کنار رفتند آن را منتشر کردم.

چرا ايران با افزايش نرخ ارز گلستان نشد؟

|دکتر علی سرزعیم

دو سال قبل آقاي روحاني در بازدید از وزارت اقتصاد فرمودند کساني مي‌گفتند اگر نرخ ارز افزايش يابد ايران گلستان مي‌شود اما وضع موجود اقتصاد در سال 1397 نشان داد که ايران نه تنها گلستان نشد بلکه اقتصاد به خزان خود رسيد. نتيجه اي که اين بيان به ذهن متبادر مي‌کند اين است که نظريه افزايش نرخ ارز از اساس نادرست بوده است. البته سياست ارزي همواره محل مناقشه بوده و همواره اقتصادداناني نيز بوده‌اند که از تثبيت و حتي کاهش نرخ ارز دفاع کرده‌اند. با اين حال مطالبه اکثر اقتصاددانان جريان اصلي افزايش نرخ ارز به موازات افزايش تورم بوده است.

واقعيت آنست که طرح مسئله به شکلي که در بالا آمده صحيح نيست و اقتصاددانان ادعا نکردند که اگر ارز به يک باره چهار برابر شود و اقتصاد دچار تحريم مي شود آنگاه ايران گلستان خواهد شد! در ورزش وزنه برداری نیز اگر روز اول وزنه سیصد کیلویی را به کسی دهند نمی تواند بلند کند یا اگر هم بلندکند آسیبهای جدی خواهد دید بلکه مربیان از وزنه های کم شروع می کنند تا به وزنه های سنگین برسند. به همین قیاس ادعاي اقتصاددانان اين بود که وقتي برجام امضا شد اقتصاد بايد روند برونگرايي را شروع مي کرد به جاي اينکه يک بار ديگر در مسير هميشگي درونگرايي بيفتد. به همين دليل توصيه ميشد به موازات هموار شدن روابط سياسي و بين المللي با کشورها، نرخ ارز به تدريج-نه یک باره چهار برابر- افزايش يابد تا شرکتها به مرور زمان رويه برونگرايي را در پيش بگيرند و خود را براي تسخير بازارهاي همسايه آماده کنند.

اگر از سال 1393 که امضا شدن برجام قطعي شد نرخ ارز به تدريج افزايش مي يافت، آنگاه خروج ارز به شکل مسافرت، اقامت در خارج، واردات کالاهاي نهايي و حتي برخي اقلام واسطه اي يا مواد اوليه کاهش مي يافت و سرمايه گذاري بيشتر مي‌شد و سرمايه‌گذاريها ماهيت صادرات محور پيدا مي‌کرد.

متاسفانه اين رويه عمل نشد و با کمال تاسف اقتصاد دوباره به مسير درون گرايي افتاد. نتيجه طبيعي اين درونگرايي اتکاي شديد توليد و خانوار به نرخ ارز بود. پيامد وخيم آن به شکل اختلال جدي در توليد و مصرف در اثر افزايش نرخ ارز بوده است. در واقع تثبيت نرخ ارز طي سالهاي گذشته اقتصاد ايران را آسيب پذير ساخت و از منظر اقتصاد مقاومتي نيز سياستي نبود که به مصلحت باشد. اين واقعيت که اين بار نيز افزايش نرخ ارز در اثر تحريم شديدتر و حتي شديدتر بود و افت اقتصادي اين نوبت شديدتر از قبل شد نيز مويد آنست که سياست تثبيت نرخ ارز اقتصاد را هم در بعد خانوار و هم در بعد بنگاه به شدت به نرخ ارز متکي کرده بود. در نتیجه اقتصاد هزينه بسيار بالايي را پرداخت تا خود را با شرايط جديد سازگار کند.

نکته دوم این است که برخلاف آنچه بسیاری می گفتند که افزایش نرخ ارز سم مهلک اقتصاد ایران است اینک مشاهده می کنیم که با افزایش شش برابری نرخ ارز باز هم اقتصاد ایران از هم نپاشید. در واقع بخشی از تاب آوری اقتصاد داخل در برابر فشار تحریم ها مرهون جهش نرخ ارز بود که واردات را گران و برای تولید داخل اقلام رقیب واردات انگیزه ایجاد کرد. در عین حال مزیتهای نسبی فوق العاده ای برای بخشهای صادراتی به وجود آورد. لذا اگرچه با افزایش نرخ ارز کشور گلستان نشد اما آنطور که طرفداران سرکوب نرخ ارز می گفتند کشور نیز از هم نپاشید و خزان نشد.

حال بیایید فرض کنيم تحريمها همین امروز متوقف شود. آيا دو تجربه تحريم کافي نيست که فرداي پساتحريم دوباره سياست تثبيت نرخ ارز را دنبال نکنيم؟

✅ @karkhone

ماجرای سه برابر شدن قیمت بنزین ۳۰ سال قبل

کمتر از دو سال بعد از انقلاب، در حالی که ابوالحسن بنی‌صدر، رئیس‌جمهور و محمدعلی رجایی نخست‌وزیر بود، قیمت بنزین در ایران از ۱۰ ریال به ۳۰ ریال افزایش پیدا کرد.

فضل‌الله صلواتی که نماینده اصفهان در مجلس شورای اسلامی و البته از نیروهای ملی - مذهبی بود در سؤال خود از رجایی، نخست‌وزیر وقت پرسیده: «جناب آقای نخست‌وزیر! با توجه به وضع استثنائی کشور علت گران کردن بنزین آن هم برای مدت نامحدود چه بوده است؟ آیا به خاطر بهتر کردن وضع ترافیک تهران بوده است؟ آیا می‌خواسته‌اند از اتومبیل شخصی کمتر استفاده بشود؟ (که جیره‌بندی کافی بود) آیا می‌خواستند بودجه کشور اضافه شود که با توجه به زیان‌های ناشی از جنگ مبلغی نمی‌شود.

با توجه به اینکه ماشین در تمام تشکیلات و برنامه‌های مردم نقش وسیع دارد، در این تصمیم آیا فقط شهر تهران را در نظر گرفته بودند یا همه ایران را؟ حتی روستاها را؟ کرایه‌ها که به طور سرسام‌آور و بی‌قانون بالا می‌رود. حتی یک تاکسی که شما بایستید (یک ربع ساعت کنار خیابان بایستید) یک جایی که قبلاً با یک تومان می‌رفتید، ببینید حالا با چه مبلغی شما را می‌برند. یک کارتن کتاب را که به شهرستان با مبلغ ده تومان می‌فرستادید، با اینکه با ماشین‌های گازوئیلی فرستاده می‌شود درست سه برابر شده است.

عدس، نخود، ماش، لوبیا، بر اساس این مسئله که خوراک مستضعفین است، گران شده است والا پولدار که برایش سه تومان و دو تومان و ده تومان مسئله‌ای نیست… کرایه‌ها به طور سرسام‌آور و بی‌قانون بالا می‌رود به خاطر این گرانی. چه فکری برای آن شده است؟ آیا از این تصمیمی که شما گرفته‌اید که بنزین را سه برابر کنید مجلس می‌بایستی خبر داشت یا نه؟...»

در پاسخ رجایی به فضل‌الله صلواتی پاسخ مفصلی می‌دهد که این بخشی از آن پاسخ است: «ما بنزین را گران نکردیم. ما گفتیم که قیمت تمام شده بنزین را باید خریدار بپردازد. یعنی این قیمتی که الان خریدار بابت بهای بنزین می دهد (لیتری ۳۰ ریال) قیمتی است که برای مملکت تمام می‌شود. قبلاً ۱۰ ریال بود. چرا ۲۰ ریال به اصطلاح سوبسید می‌دادند؟ ما این سوبسید را قبول داریم، به شرط اینکه این ۲۰ ریال را به تمام افراد مملکت بدهند… اما در مورد بنزین هیچ این‌طور نیست. ۵۰ درصد از مردم ما که در روستا می‌نشینند، این‌ها اصلاً ماشین ندارند تا بنزین مصرف کنند.

کسانی هم که در شهر می‌نشینند آن‌ها هم صد درصد ماشین ندارند، آن‌ها هم به یک نسبت کمی ماشین دارند... آن افرادی که در شهر هستند اگر مستضعفند و از وسایل عمومی استفاده می‌کنند، برای آن‌ها هم تغییر نکرده است. یعنی لیتری ۱۰ ریال که قبلاً رانندگان تاکسی پول بنزین می‌دادند آن‌ها هنوز هم همان لیتری ۱۰ ریال را می‌دهند. وسایل حمل و نقل عمومی آن‌ها هم (اگر بنزین مصرف می‌کنند) لیتری ۱۰ ریال می‌دهند. گازوئیل هم قیمتش تغییر نکرده است. بنابراین ما می‌گوییم که در کشور یک اقلیتی وجود دارند که از ماشین شخصی استفاده می‌کنند.

بنزین را که قیمت تمام شده برای دولت لیتری ۳۰ ریال است، ۱۰ ریال می‌دهند. این ۲۰ ریال را از بیت‌المال قبلاً می‌گرفتند از این به بعد نگیرند. حل مسئله این نیست که ما اجازه بدهیم مجددً آن گروه از بیت‌المال روزانه مبلغ قابل ملاحظه‌ای (سوبسید) بگیرند. حلش این است که برویم آنجا، ببینیم که چه قاعده‌ای می‌شود تعیین کرد و از آن قاعده جلوی گران شدن بی‌رویه قیمت‌ها را بگیریم.»

منبع: روزنامه هفت صبح

✅ @karkhone

اعتصابات اقتصاد ایران را فلج کرده است
گزارش اشپیگل از حال و هوای ایران در آبان ۵۷

جیمی کار‌تر رئیس‌جمهور ایالات متحده که پس از موفقیت در مذاکرات کمپ دیوید از وجهه و اعتبار خاصی برخوردار شده است، به حاکمی دلداری و امید می‌دهد که وجهه و اعتبار خود را در میان ملتش از دست داده است: رئیس کاخ سفید به رضا پهلوی ولیعهد ۱۸ ساله ایران که در حال حاضر مشغول فراگیری خلبانی در ایالات متحده است اعلام کرد: «ما بهترین آرزو‌ها را برای شاه داریم. دولت مترقی ایشان برای سراسر مغرب‌زمین بسیار ارزشمند است.»
اعتصابات اقتصاد ایران را فلج کرده است
البته این دولت بیش از همه و به ویژه برای ایالات متحده آمریکا ارزشمند است زیرا ارتش ایران به سلاح‌های آمریکایی به ارزش بالغ بر ۱۸ میلیارد دلار مجهز است و افزون بر آن ایران ستون و پایگاه استراتژی جهانی آمریکا در یکی از کلیدی‌ترین مناطق آسیا محسوب می‌شود. ایران در واقع مانع و دژی محکم در برابر گسترش و توسعه کمونیسم و ناسیونالیسم اسلامی رادیکال و همین‌طور مسئول تامین امنیت لوله‌های انتقال نفتی است که از خلیج فارس می‌گذرد.

اما اینک همه این منافع و امتیاز‌ها به خطر افتاده است. قدرت و هیمنه محمدرضا شاه پهلوی دچار شکست شده و مقاومت چندین هفته‌ای که در آغاز به دانشجویان چپ‌گرا و مسلمانان راست‌گرا محدود می‌شد به دیگر طبقات مردم نیز سرایت کرده و این همه موجبات تضعیف رژیم شاه را فراهم آورده است. شاه نیز خواسته‌های مخالفان را مد نظر قرار داد و با شتابی بی‌سابقه اقداماتی را آغاز کرد. بدین ترتیب زندانیان سیاسی به فرمان شاه آزاد شدند و همان‌ها پس از آزادی فاش کردند که کوتاه زمانی پیش از خلاصی از زندان مورد شکنجه‌های شدید قرار داشته‌اند،‌‌ همان امری که شاه هرگز نمی‌خواست آن را باور کند و همواره وجود شکنجه در زندان‌ها را تکذیب می‌کرد. در‌‌ همان حال ۳۴ عضو پلیس مخفی بدنام ایران یعنی ساواک، اخراج شدند.

از سوی دیگر رادیوی دولتی ایران مصاحبه‌ای طولانی با یکی از مخالفان شاه را پخش کرد. آیت‌الله شریعتمداری که یکی از رهبران مسلمانان شیعه محسوب می‌شود در این مصاحبه خواهان جنگ مسلحانه علیه دولت شد. این در حالی است که همین دو ماه پیش گمان می‌رفت که با برقراری حکومت نظامی در شماری از شهرهای ایران از جمله در پایتخت یعنی تهران، حداقل برای مدتی آرامش بر تخت‌طاووس حاکم شود. با این حال سربازان ارتش به عنوان مثال هرگز به دانشجویان حمله نبردند،‌‌ همان دانشجویانی که در دانشگاه تهران شعارهایی چون «مرگ بر شاه» سر می‌دادند و خواهان تاسیس «جمهوری خلق ایران» و حکومت طبقه کارگر بر این جمهوری شدند. طی روزهای بعد از برقراری حکومت نظامی حتی اعلام شد که در آینده هیچ سربازی حق ورود به ساختمان‌ دانشگاه‌ها‌ را ندارد.

این نرمش اما با خشونت و سختگیری‌های طرفداران انگشت‌شمار شاه در دیگر استان‌ها همخوانی نداشت. به عنوان مثال در شهر کوچک پاوه واقع در نزدیکی مرز ایران با عراق ۱۸ نفر به دست رعایا و مزدوران چماقدار یکی از نمایندگان وفادار به شاه در پارلمان کشته شدند. این چماقداران به رهبری‌‌ همان نماینده با کامیون به پاوه آورده شده بودند.

البته شاه این بار به توصیه‌های پرزیدنت کار‌تر مبنی بر «اعطای آزادی‌های سیاسی» عمل کرد و قرار است که تا روز ۱۰ دسامبر که به روز حقوق بشر مشهور است، همه زندانیان سیاسی آزاد شوند.

در روزهای اخیر شماری از مقامات سابقا قدرتمند به اتهام فساد مورد بازجویی قرار گرفته‌اند و رئیس سابق ساواک نیز از جمله این افراد است. به دستور شاه سانسور مطبوعات لغو شده و افزون بر آن پروژه‌های بلندپروازانه از جمله خرید سیستم‌های جدید تسلیحاتی و ساخت چندین نیروگاه اتمی متوقف شده و اعضای خاندان سلطنتی از مشارکت در هر گونه معاملات دولتی منع شده‌اند.

اپوزیسیون از این موقعیت استفاده کرد و موجی از اعتصاب‌های سیاسی بود که در عمل همه شاخه‌های اقتصاد ایران را فلج کرد. در آغاز کارمندان بانک‌ها دست از کار کشیدند. برخی از آن‌ها تنها خواسته‌شان برداشتن تصاویر خانواده سلطنتی از دفا‌تر و باجه‌ها بود.

سپس کارکنان بخش‌های خدمات عمومی نیز دست به اعتصاب زدند. در همین حال شبکه تلفن ایران مختل و بسته‌های پستی در انبار‌ها مانده و پروازهای هواپیمایی ملی ایران متوقف شده است. به فرمان شخص اول مملکت نیروی هوایی ایران وظیفه انتقال ۲۰ هزار زائر به مکه را بر عهده گرفت.

اما شاهرگ حیاتی اقتصاد دولت نیز با توجه به اعتصاب نزدیک به ۳۷ هزار کارمند مشغول به کار در صنایع نفتی در معرض تهدید جدی قرار دارد. ۴۰ درصد از تولید ناخالص ملی و حتی بالغ بر ۹۵ درصد از مجموع درآمد صادراتی ۷.۲۰ میلیارد دلاری و سالیانه ایران از محل استخراج و فروش روزانه ۶.۵ میلیون بشکه (معادل ۷۶۲۰۰۰ تن) نفت تامین می‌شود.

ادامه مطلب

✅ @karkhone

حرکت و پویشی خاص در عالم فناوری مدّتها است که شکل گرفته برای وادار کردن کمپانیهای فناوری محور، به فراهم کردن همه اطلاعات و داده‎ها، قطعات و ابزار برای مشتریان به منظور استقلال آنها از این کمپانیها در "تعمیر" ابزار و ادوات مختلف.
در این راستا، برخی از ایالتها مانند کالیفرنیا که خود میزبان بخش مهمّی از شرکتهای فناوری است، در زمینه قانونگذاری درون ایالتی در این باره پیشرفتهایی داشته‎اند.
حالا، جو بایدن در صدد امضاء فرمانی اجرایی است که دست کم Right to Repair را برای کشاورزان فراهم خواهد کرد تا ابزار و ادوات مدرن کشاورزی برای تعمیر، از انحصار شرکتهای تولید کننده آنها خارج شود.
این رویکرد دولت بایدن می‎تواند زمینه را برای گسترش این انحصارزدایی به سایر حیطه‎های فناوری، فراهم کند. دموکراتها مجلس نمایندگان نیز پیگیر قانون کردن این موضوع هستند.


فرمان اجرایی Right to Repair که مدّتی پیش توسّط جو بایدن امضاء شد، تأثیرات جالبی دارد و وال استریت ژورنال درباره آن گزارش جالبی تهیه کرده است.

✅ @karkhone

مرگ مردم و حماسه مسئولین

| مهدی فیروزان
ادبیات مدیران مختلف را کنار هم بچینید. حیرت‌آور است. هیچ معلوم نیست چرا در این کشور همه می‌خواهند بجنگند. وزیر ارشادش "سرباز جنگ فرهنگی‌"ست. وزیر دارایی‌اش در میدان "جنگ اقتصادی" دارد "شمشیر" می‌زند. مسئولین فدراسیون می‌گویند تمام اف‌ای‌سی به "پیکار همه‌جانبه‌" با ایران دست زده‌اند. مسئولین وزارت علوم دارند در عرصه "جنگ علمی" با جهان مقابله می‌کنند. مسئولین درمانی می‌گویند پزشکان "جان‌برکف" در "خط مقدم" در حال "نبرد" با کرونا هستند. نمکی هم حالا می‌گوید من از روزی که در "میدان مین" آمده‌ام آماده‌ی "تکه‌تکه شدن" هستم.

مانده‌ام این چه روحیه‌ی غریبی‌ست که تا بن استخوان یک نسل رسوب کرده. چرا کم‌تر کسی می‌خواهد مثل آدمیزاد سرش را پایین بیندازد و فقط "کار" کند. کار متخصصانه بر اساس شرح وظایف. "کار". همین و بس!

این از کی در ادبیات ما وارد شد که هر کاری را به نیت زدن "مشت محکم" بر دهان این و آن انجام دهیم. چرا هر موفقیتی باید حتمن و لزومن یک "سیلی سخت" بر گوش دیگری باشد. چرا هرکسی در هر رده‌ای، حتی ورزش، هست برای تشریح وضعیتش دارد از ادبیات نظامی بهره می‌برد.

این چه روحیه‌ای است که حتی در مقابله با یک بیماری هم می‌خواهد روی "مین" برود، با آن "پنجه" بیندازد، با آن "برخورد" کند و روی نیروهای "منحوس" و "اجنبی" کرونا "رگبار" ببندد، و در آخر یا ویروس را "مقتل" ببرد یا خودش را "تکه‌تکه" کند.

متاسفم اما ما سال‌هاست در وضعیت آماده‌باش گیر افتاده‌ایم. به همین دلیل است که این واژگان میلیتاریستی هنوز در سپهر سیاسی کشور خریدار دارد. گویی زندگی چیزی جز نبرد با خودی و بیگانه نیست. هرکس رزمجوتر است لایق‌تر به شمار می‌رود و آن‌که به‌جای کار کردن' مجروح و تن‌زخمی از رزمگاه برگردد اجرش عظیم‌تر است.

من یکی که تخصص شما آقایان را ندارم. اما به‌گمانم در این مورد خاص کافی بود آن شمشیر مرصع را برای مدت کوتاهی غلاف می‌کردید، در عوض مقدار بالاتری واکسنِ نیم‌دلاری تا سه‌دلاری "موجود" در جهان را می‌خریدید و با الکل و پنبه‌ی "تولید داخل" به بازوی مردم می‌زدید. کاری که همه‌ی دنیا دارند می‌کنند.

آن‌وقت نه عزت ملتی را لب مرز ارمنستان حراج می‌کردید، نه داغ مرگ عزیزان مردم را به دل‌شان می‌نشاندید، نه مجبور بودید آن دهان‌های معطرتان را باز کنید تا با نجاستی به این غلظت آلوده شود.

میدان مینی که هربار نمایش رزمندگی در آن را می‌دهید، روزانه دارد دویست‌سیصدنفر از قبیله‌ی ما را منفجر می‌کند. مرگی که مثل کلام‌های پرطمطراق‌تان هرگز حماسی نیست. که مرگی‌ست خشم‌آگین و دردناک

✅ @karkhone

درس هایی از حاکم دوبی

مسئله اصلی ما «توسعه بود» ؛ به جای «پول مردم» از «ظرفیت مردم» استفاده کردیم

محمد بن راشد در کتاب " نگرش من و چالش های برتری" ضمن مروز گذشته فقير كشورش، به ارائه ایده ها و آمال خود در باب توسعه دوبی و امارات متحده عربی می پردازد كه می تواند تجربه خوبی برای ديگر كشورهای اسلای نيز باشد.

برخي از مهمترين ايده های او را مرور مي كنيم:

1. به مردم حق اشتباه کردن دادیم: او معتقد است از عوامل موفقیت پدرم و بنده تاکید بر نقاط قوت بوده است نه ضعف، زیرا نقاط ضعف باعث ناامیدی و انزوا می شود. افراد که ناامید شوند، کاری انجام نمی دهند زیرا بزرگترین سرمایه یک کشور انسان های آن جامعه هستند. برای تربیت انسان ها باید هزینه کرد و اجازه داد تا کار کنند و اشتباه جزئی از کار است.‌ نباید بابت اشتباه افراد، کاری بکنیم که آنها بترسند و قوه ابتکارشان خدشه ببیند.

2. فساد اداری را مستقيما كنترل می كرديم:برای جذب سرمایه خارجی و بهره گیری از دستاوردهای بشری شرایط ویژه ای را در دوبی فراهم کردیم. ما معتقدیم فقدان فساد دولتی از عوامل عمده جذب سرمایه و فعالیت شرکت های خارجی است. من یک سازمان مخفی‌ برای بررسی‌ عملکرد ادارت دولتی ایجاد کردم بنام «خریداران سری» که کارش بررسی عملکرد ادارت و شناسایی افراد موثر و همچنین مقابله با مفاسد است و این افراد با مراجعه به ادارات و یا تحت عنوان خدمه در ادارات به کار مشغولند. من به واسطه این افراد از کل عملکرد ادارات دولتی دوبی مطلع هستم.

3. مردم را در توسعه كشور شريك كرديم: برخلاف تصور، عامل توسعه نه پول است نه منابع، بلکه مهمترین سرمایه یک کشور، مردمان آن کشور است و رهبر وظیفه دارد تا به نحو مطلوب از ظرفیت مردم خود استفاده کند و کشور را به توسعه برساند و گرنه عملش بی حاصل است. رهبر باید به جای قصر نشینی، درون میدان کار و منازعه باشد. محیط زندگی ما متاثر از زندگی شیر و آهو در آفریقا است و هر دو باید با سرعت بدوند تا بتوانند زنده بمانند. یکی شکار کند و دیگری از شکار شدن بگریزد.

4. مسئله ما توسعه بود، نه تنبیه مردم: مهمترین مسئله رهبر، توسعه کشور است و مهم ترین بخش توسعه، توسعه اقتصادی است. بر همین اساس لازم است دوبی علاوه بر مرکز اقتصادی خاورمیانه به مرکز اقتصادی جهان تبدیل شود. تجربه ما در دوبی نشان داد که از یک محیط سخت طبیعی می توان یک شهر در اندازه استاندارد جهانی و جذاب برای زندگی ساخت و این مهم بدست نیامد مگر دست گذاشتن روی توانایی های افراد و گذشت از اشتباهات، وقتی کسی اشتباه میکند باید برای اصلاح او، تنبیه آخرین اقدام باشد.

5. پیروز صلح بودیم نه جنگ: تاکید اسلام بر صلح است. زیرا هیچ کس در جنگ برنده نیست. ما معتقدیم باید تمامی اختلافات خود را با صلح و دوستی حل کنیم و به تمامی برادران عرب خود این رویه را پیشنهاد می کنیم زیرا در جنگ برنده واقعی وجود ندارد و بازنده جنگ، در تلافی شکست، جنگ دیگری راه می اندازد. قرآن و احادیث پیامبر همه را به صلح دعوت می کند. آنان که بدنبال جنگ و درگیری هستند، قرآن را خوب نخوانده اند.

6. برای سرمایه گذاران خارجی، معافیت مالیاتی تعیین کردیم: ما در دوبی با هدف جذب سرمایه خارجی، معافیت های مالیاتی قابل توجهی بر تمامی اشکال سرمایه گذاری وضع کرده ایم و حق انتقال صد در صد سود شرکت های خارجی فراهم است. امنیت از مهمترین ویژگی های امارات است و‌ تاکنون بیش از 100 دولت در دوبی سرمایه گذاری کرده و 4 هزار شرکت خارجی در این کشور مشغول به کار هستند.

7. از نفت فروشی به تجارت روی آوردیم: برخلاف گذشته امروزه نفت نقش کلیدی در اقتصاد ما ندارد. و شرکت های تولیدی و خدماتی ما بیشترین درآمد را دارند به طوری که هواپیمایی امارات که در سال 1985 با دو‌ هواپیمای اجاره ای افتتاح شد به علت مدیریت موفق، پس از حوادث 11 سپتامبر که تمامی خطوط هوایی با کاهش درآمد روبرو بود این خط هوایی سود آوری داشت.

( تماشای این ویدیو از الوصل پلازا بشدت توصیه می‌شود. )

✅ @karkhone

دولت و محیط‌زیست

دریاچه‌ی آرال، شوروی سابق:
در اوایل دهه‌ی ۱۹۶۰، دولت شوروی با هدف تبدیل شدن به صادرکننده‌ی عمده‌ی پنبه، تصمیم گرفت رودهای آمودریا و سیردریا را که آب دریاچه‌ی آرال را تأمین می‌کردند به سوی بیابان‌های آسیای میانه تغییر مسیر دهد تا پنبه، برنج، صیفی‌جات و غلات در این مناطق کشت شود.

دریاچه‌ی ارومیه، ایران:
در دهه‌ی ۱۳۷۰، جمهوری اسلامی با هدف ساخت پل در میان دریاچه، در اولین گام، اقدام به پرکردن عمیق‌ترین قسمت‌های دریاچه کرد، که به کاهش عمق دریاچه و سرریز شدن آب آن انجامید. سپس برای حل مشکل به سدسازی و انحراف رودها روی آورد، این اقدام سبب توسعه‌ی کشاورزی در آن مناطق، و مصرف بی‌رویه‌ی آب شد.

دریاچه‌ی اُوِنز، ایالات متحده آمریکا:
در سال ۱۹۱۳، اداره‌ی آب و برق لس‌آنجلس، رودها و نهرهایی را که آب دریاچه‌ی اونز را تأمین می‌کردند به سوی کانال لس‌آنجلس منحرف کرد. کشاورزان و دامداران در برابر این حرکت ساکت ننشستند ولی راه به جایی نبردند. علاوه بر این مهندسان به استخراج آب‌های زیرزمینی هم پرداختند. دریاچه‌ی اونز در سال ۱۹۲۶ خشکید.


✅ @karkhone

یک اتفاق تاریخی و یک رهیافت جسورانه

پیشنهاد عجیب جیمز میل و پاسخی که ریکاردو به او می‌دهد:

"انگلستان در تابستان ۱۸۱۶ با قحطی شدیدی روبه‌رو شد. در تابستان آن سال دمای هوا همواره زیر صفر بود و از همین رو آن سال را سال بدون تابستان نامیدند. تولید غلات به‌شدت کاهش یافت و بسیاری از مردم از گرسنگی جان باختند. جیمز، پدر جان استوارت میل، به ریکاردو نوشت: بریدن سر مردم گرسنه چه‌بسا رحمتی بر آن‌ها باشد.

توصیه‌ی جیمز میل بسیار ظالمانه است، اما پاسخ ریکاردو برای حل مسئله‌ی قحطی متفاوت بود. او کتاب اصول اقتصاد سیاسی و مالیات‌ستانی (On the Principles of Political Economy and Taxation) را در سال ۱۸۱۷ نوشت و در آن کتاب راه‌حل مبارزه با کمبود مواد خوراکی در انگلستان را آزادسازی تجارت معرفی کرد و نظریه‌ی مزیت نسبی خود را ارائه داد. آزاد کردن واردات، مسئله‌ی کمبود مواد خوراکی را حل می‌کند و نه‌تنها در مواقع بحرانی، بلکه بر اساس نظریه‌ی ریکاردو همواره به نفع مردم انگلستان و هر کشوری است که این نظریه‌ی را بپذیرد، اما طبقه‌ی زمیندار انگلستان با پیشنهاد ریکاردو مخالف بود؛ زیرا درآمد آن‌ها با محدود و بسته بودن تجارت خارجی سازگار بود. کمبود مواد خوراکی با آزادسازی تجارت خارجی و واردکردن گندم حل می‌شد، اما طبقه‌ی زمیندار منافع خود را از دست می‌داد. نظریه‌ی ریکاردو سیاست اقتصادی انگلستان را تغییر داد. دولت مجبور شد منافع عمومی را بر منافع زمینداران ترجیح دهد و واردات مواد خوراکی آزاد شد. گفته می‌شود کتاب ریکاردو از آن‌چنان محبوبیتی برخوردار شد که مادران در هنگام لالایی خواندن برای نوزادان خود این کتاب را در دست می‌گرفتند و می‌خواندند؛ البته این اندازه محبوبیت احتمالاً قصه است و خواندن کتاب ریکاردو به این سادگی نیست، اما روش متفاوتی برای مقابله با قحطی در وجدان مردم انگلیس حک شد."......و آن آزادسازی واردات و رشد تجارت بود.

✅ @karkhone

منافع ملی، قربانی توهمات آمریکاستیزان و آمریکاپرستان

| اسفندیار خدایی


آمریکا برای ما فقط یک کشور خارجی نیست؛ بلکه یک موضوع دینی، فرهنگی، اقتصادی و سیاسی است که در زندگی و خانه و مدرسه و مسجد و رسانه و حتی سر سفره ما حضور دارد. برخی عاشق آمریکائیم و آن را الگو می پنداریم برخی از آمریکا متنفریم و مرگ بر آمریکا را شعار ملی می‌دانیم. نفرت و عشق آمریکاستیزان و آمریکاپرستان برای آنها سرگرمی و ابزار شهرت و قدرت است اما برای ملت ایران مسئله زندگی است. سرنوشت هیچ ملتی بیش از ملت ایران به تصمیم سیاستمداران آمریکا وابسته نیست. تصمیم آنها ارزش پول ملی ما را بالا و پایین می برد، زندگی ما را شخم می زند و شرافت و عزت ما را بازیچه می‌گرداند. مردم ترکش خمپاره‌های این جنگ اقتصادی را در زندگی خود می‌بینند و صدای زوزه گلوله‌های تحریم، که سینه جوانان و کودکان و بیماران را می‌شکافد را می‌شنوند و جای خالی هزاران میلیارد دلاری که در این راه قربانی می‌شود را احساس می‌کنند.

در این جدال، آمریکاستیزان و آمریکاپرستان کمترین آسیب را می‌بینند. آنها از دور نظاره‌گر و سرگرم توهمات آمریکاشناسی خود هستند. گرچه در زمینه کاری خود نیازی به کسب تخصص نمی بینند اما در زمینه آمریکاشناسی، خود را متخصص می‌دانند. گاهی بخوبی مو را از ماست می کشند و ریزترین مشکلات یا محسنات آمریکا را می‌بینند، اما تفاوت کاه و کوه را تشخیص نمی‌دهند. نیازی به مطالعه تاریخ آمریکا نمی‌بینند و چوبی که در آستین ملت فرو رفته را احساس نمی‌کنند. آنها مسئله آمریکا را به عشق و نفرت خلاصه می‌کنند. خود در برج عاج نشسته به راحتی به دیگران برچسب ترسو، مزدور آمریکا و یا مرتجع و مزدور حکومت می‌زنند. آنها در مناظرات و گفتگوها به آسانی بحث را منحرف و آب را گل‌آلود می‌کنند و همواره با شواهد عجیب و غریبی ثابت می‌کنند که فقط آنها آمریکا را می‌شناسند. منافع ملی ما قربانی توهمات این دو گروه می‌شود. خطر آمریکاپرستانِ کمین‌کرده از آمریکاستیزانِ در قدرت، کمتر نیست.

آمریکاپرستان و آمریکاستیزان در یک نقطه با هم اشتراک دارند و آن اینکه آمریکا در مرکز کائنات است و باید بدور آمریکا طواف کرد و همه چیز را از زاویه آمریکا دید. تنها اختلاف آنها در این است که باید از سمت راست طواف کرد یا از سمت چپ؟ تصمیمات و حتی تغییر مسئولان آمریکایی تاثیر چندانی در زندگی سایر مردم جهان ندارد. این کشورها منافع ملی خود را در کانون توجه قرار داده اند و خدا را و شهادت و بهشت را در چیزی غیر از آمریکا جستجو می‌کنند. برای آنها آمریکا، خدا نیست.

ما برای استقلال و آزادی و جمهوری اسلامی انقلاب کردیم. این چه اسلام و آزادی و استقلالی است که با عطسه ترامپ و سرفه بایدن، حال ما خراب می شود و استعدادها و مغزهای ما با سرعت بیشتری به سمت آمریکا فرار می‌کنند؟ چرا اینطور شده؟ آیا ما برای حفظ استقلال خود کم جنگیدیم؟ کم شهید و جانباز دادیم؟ آیا رئیس‌جمهور یا کنگره آمریکا می‌تواند چنان تاثیری در زندگی مردم ارمنستان، بنگلادش و سنگاپور داشته باشد؟ چطور است که با تحریم انگور ارمنستان، اقتصاد آمریکا میلیاردها دلار آسیب می‌بیند و موجب نارضایتی آمریکائیها می‌شود اما با تحریم نفت، فرش، گاز، پسته، خرما، گردو، زعفران و خاویار ایرانی، هیچ مشکلی پیش نمی‌آید؟ رئیس‌جمهور آمریکا می‌تواند جهت تفریح و خودشیرینی برای صهیونیستها، سخت‌ترین تحریمها را بر کشورمان تحمیل کند و آب از آب تکان نخورد بلکه محبوبیت او بیشتر هم بشود و با افتخار قدرت آمریکا را به رخ دنیا بکشد و در دل دیگر ملتها هم رعب ایجاد کند. می‌خواستیم پرچمدار مبارزه با آمریکا باشیم اما حالا درس عبرتی شده‌ایم که دیگران برای آنکه به روز ما نیفتند، به حرف آمریکا گوش کنند.

این چه جنگی است که طرف ایرانی همه جور آسیبی می‌بیند و طرف آمریکایی نه تنها زیانی نمی‌بیند بلکه میلیاردها دلار سلاح خود را در بازار ایران‌هراسی به همسایگان ما می‌فروشد. در مقابل، ما چه ضرباتی به آمریکا زده ایم؟ چند کشتی، کارخانه، هواپیمای آمریکایی را منهدم یا تصاحب کرده‌ایم؟ چین، ژاپن، کره جنوبی و ترکیه و بنگلادش توانسته‌اند میلیاردها دلار از سرمایه‌ها و کارخانه‌های آمریکایی را جذب کنند، ما چه کرده‌ایم؟ تحریمهای آمریکا هزاران کارخانه ما را تعطیل و میلیونها جوان را بیکار کرده و ارزش پول ملی ما را به شدت کاهش داده و عزت و شرف خانواده ایرانی را پایمال کرده، سن ازدواج را بالا برده و فقر و فساد و اعتیاد و بی‌خانمانی و زباله گردی را به ارمغان آورده و موجب مرگ بیماران شده و امید به زندگی را کاهش داده. عزت، حکمت و مصلحت، حکم می کند که خردمندانه و عاقلانه به سیاست بین‌الملل نگاه کنیم و نگذاریم توهمات عشق و نفرت ایدئولوژی‌های افراطی آمریکاستیزان و آمریکاپرستان چشمان ما را کور کند.


✅ @karkhone

برخی از زیان‌های ملّی شدن نفت ایران


هنگامی‌که مصدق برای اجرای قانون ملّی‌شدن نفت به نخست‌وزیری رسید، شرکت نفت انگلیس و ایران یکی از قدرتمندترین شرکت‌های نفتی جهانی به‌شمار می‌آمد؛ ایران بزرگترین صادرکننده‌ی نفت خاورمیانه بود و از لحاظ جهانی مقام چهارم را پس از ایالات متحده آمریکا، جمهوری ونزوئلا و اتحاد جماهیر شوروی داشت. شرکت نفت انگلیس و ایران افزون‌بر اینکه انحصار تولید و صدور نفت ایران را در دست داشت، پنجاه درصد در شرکت نفت کویت، ۲۳٫۷۵ درصد در شرکت نفت عراق، و ۲۳٫۷۵ درصد در شرکت نفت قطر شریک بود و روی‌هم‌رفته بیش از پنجاه درصد نفت خاورمیانه را در اختیار داشت. این شرکت همراه با شش شرکت دیگر کارتل بزرگ بین‌المللی مشهور به «هفت خواهران» را تشکیل می‌داد و این هفت شرکت بخش اعظم ناوگان نفتکش جهان را در اختیار داشتند. شرکت نفت انگلیس و ایران، در پالایشگاه‌های نفتی بریتانیا، استرالیا، فرانسه، ایتالیا و اسرائیل سهیم بود و یک ناوگان نفتکش با نفتکش‌هایی به ارزش بیست‌ویک میلیون لیره در اختیار آن بود؛ سرمایه‌گذاری شرکت نفت در شرکت‌های فرعی و تابعه‌ی کمپانی‌های مشترک، به ۵۰ میلیون می‌رسید (۱)، و ارزش‌ دارایی‌های شرکت در سراسر جهان افزون بر ۲۵۴ میلیون پوند بود.

کل تولید سالانه ایران در آن زمان به ۳۲ میلیون تن می‌رسید که بیش از یک‌سومِ کلِ ۹۰ میلیون تن نفتِ سراسر خاورمیانه تشکیل می‌داد؛ پالایشگاه آبادان ایران، بزرگترین پالایشگاه نفت در سراسر جهان بود؛ از کل نیازهای سوختی اروپای غربی ۹۰ درصد از نفت خام، ۴۰ درصد از نفت سفید، و ۱۰۰ درصد گازوییل آن را ایران به‌تنهایی تٲمین می‌کرد (۲).

از سوی دیگر دولت ایران، حق‌الامتیازی به میزان ۱۶ درصد از کلیه‌ی منافع خالص حاصل از استخراج، تصفیه، و فروش نفت ایران، خواه تمام مراحل این عملیات مستقیماً به‌دست شرکت یا شرکت‌های تابعه، و خواه در ایران یا در خارج انجام می‌گرفت، به‌موجب قرارداد «آرمیتاژاسمیت» می‌بایست دریافت می‌کرد (۳) حال‌آنکه در غوغای ملّی‌شدن نفت، از این منافع بسیار، چشم‌پوشی شد و مصدق ادعای ایران نسبت به شرکت‌های تابعه را دور انداخت (۴).

از طرفی، شرکت نفت انگلیس و ایران، بزرگترین سرمایه‌گذاری خارجی بریتانیا بود (۵)، و شرکت هزینه‌های نگهداری و توسعه‌ی این تٲسیسات عظیم را پرداخت می‌کرد، حال آنکه پس از غوغای ملّی‌شدن نفت، تمامی هزینه‌ها بر عهده‌ی ایران قرار می‌گرفت؛ هرچند که پس از خروج کارمندان و کارشناسان انگلیسی، ایران از عهده‌ی استخراج نفت خود برنیامد. مصدق که زمانی گفته بود: «در ملّی کردن نفت، ایران دچار هیچ‌گونه زیان اقتصادی و ارزی نخواهد شد» (۶)، در هفدهم شهریور ۱۳۳۰ در مجلس شورای ملّی گفت: «مسائل ارز ما به‌کلّی مورد نگرانی است، یعنی تاکنون شرکت نفت، هر ماهی دو میلیون لیره خودش برای مخارجی که در ایران می‌کرد، می‌آورد بانک ملّی معامله می‌کرد و یک لیره‌ای که از بابت حق‌الامتیاز به دولت ایران می‌رسید، آن هم یک ارزی بود که در دست ما بود و اکنون چون جریان نفت به‌کلّی قطع شده، این لیره‌ها از دست ما رفته است». (۷)

رسانه‌های غربی در بررسی دوران مصدق به بازنمود عوارض اقتصادی آن دوران و زیانی که در نتیجه‌ی قطع صادرات نفت به ایران وارد شده بود، پرداختند؛ در میان بررسی‌ها بیشتر به این نکته توجه شد که اگر صنعت نفت ایران تعطیل نشده بود، و مصدق به راه‌حل معقولی تن در می‌داد، ایران در گذر سال‌های ۱۹۵۱ تا ۱۹۵۳، بیش از صد میلیون تن نفت به بازارهای جهان صادر می‌کرد، و عواید به‌دست‌آمده از آن، بر مبنای پنجاه-پنجاه، که مورد پذیرش انگلیسی‌ها قرار گرفته بود، سبب شکوفایی اقتصادی ایران می‌شد. ولی در تمام این مدت، ایران تنها توانست کمی بیش از صدهزار تن نفت، یعنی یک‌هزارم آنچه می‌توانست در شرایط عادی نفت صادر کند، به چند ایتالیایی و ژاپنی بفروشد. و یک شرکت مستقل نفتی آمریکا به نام «سیتیز سرویس» (Cities Services) هم که حاضر شده بود با این وارد معامله بشود، زیر فشار دولت آن کشور از صحنه بیرون رفت (۸).

۱- بازی قدرت، جنگ نفت در خاورمیانه، محمود طلوعی، ۱۷۷
۲- نفت، قدرت و اصول، مصطفی عِلم، ۱۸۱-۱۸۲
۳- نفت ما و مسائل حقوقی آن، محمدعلی موحد، ۶۰
۴- خون و نفت، فرمانفرماییان، ۳۲۷-۳۲۸
۵- پنجاه سال نفت ایران مصطفی فاتح، ۵۰۹
۶- ۲۶ آذر ۱۳۲۹، نامه مصدق به مجلس. صفایی، همان، ۱۲۱
۷- صورت مذاکرات مجلس شورای ملّی ۱۷ شهریور ۱۳۳۰
۸- طلوعی، ۲۱۱

✅ @karkhone

توتال و عراق مشغول چه کاری شده‌اند؟‌
قطع وابستگی گازی عراق به ایران و صرفه‌جویی مالی فراوان

1. این روزها شرکت فرانسوی توتال، چهار قرارداد بزرگ، به ارزش ۲۷میلیارد دلار، با دولت عراق امضا کرده؛ چه قراردادهایی؟

سه قرارداد اول این‌ها است:‌ توسعه میدان نفتی رتاوی در جنوب عراق؛ ساخت پالایشگاه مرکزی جداسازی و پالایش گاز طبیعی تولیدشده در پنج میدان جنوبی آن کشور وتزریق آب خلیج فارس به میدان‌های نفتی برای حفظ سطح استخراج و تولید. و یکی هم ساخت نیروگاه انرژی خورشیدی یک‌هزار مگاواتی- قرارداد تازه را با سرمایه‌گذاری اولیه ۱۰ میلیارد دلاری شروع می‌شود.

2. علت اصلی این قراردادها چیست؟ عراق برای تامین سوخت نیروگاه‌های برقش به توسعه فوری منابع گازش نیازمند است چون به‌شدت به واردات گاز و برق ایران وابسته است و آن‌هم در ماه‌های اخیر به دلیل بدهی‌های پرداخت‌نشده و بالا رفتن مصرف در داخل ایران، نامنظم بود.

تحریم صادرات گاز ایران به عراق از سوی آمریکا معافیت دارد اما به دلیل تحریم‌های بانکی پول آن قابل پرداخت به ایران نیست.

3. هدف گازی عراق از این قراردادها چیست؟ عراق که الان برای تامین نیاز داخلی‌اش به گاز باید دومیلیارد فوت مکعب گاز وارد کند، می‌خواهد ظرفیت تولید گازش را تا سال ۲۰۲۵ به سه میلیارد فوت مکعب برساند.

عراق روزانه ۱۶میلیارد متر مکعب گاز طبیعی را سر چاه‌های استخراج نفت می‌سوزاند و میلیون‌ها دلار درآمدش را از دست می‌دهد اما حالا توتال با یک پالایشگاه مرکزی به جداکردن و پالایش گاز استخراج‌شده به‌همراه نفت در میدان‌های نفتی جنوبی عراق کمک می‌کند

عراق می‌خواهد در دو تا سه سال آینده، سوزاندن گاز در میدان‌های نفتی را به صفر برساند و گاز تولیدشده و برای سوخت نیروگاه‌های برق استفاده کند و گاز تولیدی در جنوب عراق هم کمک می‌کند که واردات گاز عراق از ایران را قطع کند.

4. قیمت گاز وارداتی عراق از ایران حدود هشت دلار برای هر یک میلیون بی‌تی‌یو (۲۹۳ کیلووات ساعت) است در حالی که وزیر نفت عراق، قیمت گاز تولیدی در پروژه‌های توتال، ۱/۵ دلار برای این حجم از انرژی است.

✅ @karkhone