دست مرئی در بازار

| علی فرحبخش

آندری ایلارینف مشاور اقتصادی پیشین ولادیمیر پوتین و دانش‌آموخته اقتصاد در گفت‌وگویی تحلیلی چنین نقل می‌کند: «در دانشگاه‌های شوروی سابق هیچ چیز در مورد قیمت‌ها نمی‌آموختیم، چون قیمت امری ممنوعه بود.» یکی از بستگانم که در زمان حکومت کمونیست‌ها به شوروی سفر کرده بود، از روز تعطیلی نقل می‌کرد که در یکی از میدان‌های مرکزی شهر مسکو عده کثیری را پوتین به دست دیده است که کفش خود را با یکدیگر تعویض می‌کنند. دولت هر سال به هر شهروند شوروی یک جفت پوتین می‌داده است که در آن به سایز پای صاحب آن هیچ توجهی نمی‌شده است. از این رو، مردم هفته‌ای یک بار در یک بازار دورهم جمع می‌شده‌اند تا با تعویض کفش‌ها، بالاخره پوتین مناسب خود را پیدا کنند.

«گاس پلن» یا به عبارتی کمیته برنامه‌ریزی دولتی در شوروی به مدت ۷ دهه مسوولیت مالکیت و مدیریت همه صنایع را بر عهده داشت. این ساختار بوروکراتیک، سطح تولید، میزان دستمزدها و قیمت‌ها را تعیین می‌کرد. گاس پلن در واقع آلترناتیو نظام بازار بود که وظیفه حداکثرسازی کارآیی در تولید و توزیع عادلانه کالاها و خدمات را بر عهده داشت. در واقع حزب کمونیست شوروی تصور می‌کرد همان‌گونه که با سیاست مشت آهنین قادر است کل ساختار سیاسی را تحت فرمان و در ید قدرت خود بگیرد، می‌تواند این قدرت بلامنازع را به حوزه اقتصاد هم تسری بدهد و تخصیص منابع را آن‌گونه انجام دهد که آرزوی قلبی اوست و به تقویت ساختار سیاسی موجود منجر می‌شود.

میخائیل گورباچف، آخرین رهبر شوروی قبل از فروپاشی، در مورد مشکلات نظام برنامه‌ریزی متمرکز چنین نقل می‌کند: «در آن هنگام، من به واسطه توان هسته‌ای، قدرت آن را داشتم که هزار بار کره زمین را با خاک یکسان کنم، اما شرمنده‌ام که بگویم از حل مشکل کمبود جوراب زنانه عاجز بودم. بارها حتی در سطح پولیتبورو برای حل این مشکل جلساتی برگزار کردیم، اما تا زمان فروپاشی موفق به حل آن نشدیم.»

در ایران هم علاقه وافر به انقیاد و تحت فرمان درآوردن بازارها، تاریخی بس طولانی دارد.در سال ۱۲۸۴ و در زمان حکومت مظفرالدین شاه بحران اقتصادی ناشی از کسری بودجه دولت و تورم به اوج خود رسید و قیمت‌ها از جمله قیمت قندوشکر با افزایش قابل ملاحظه‌ای روبه‌رو شد. عده‌ای از مردم شکایت به حاکم تهران بردند. علاء‌الدوله ۱۷ نفر از فروشندگان قند وشکر تهران را احضار کرد و دلایل گرانی را از آنان جویا شد، اما از آنجا که از توضیحات آنها قانع نشد، دستور داد تجار را به فلک ببندند و چوب به پاهای آنان بزنند. در میان تنبیه‌شدگان پیرمردی از بازاریان صاحب نام تهران به نام سیدهاشم قندی حضور داشت که علاء‌الدوله از وی پرسید چرا قند را گران می‌فروشی که قندی در پاسخ چنین گفت: «در سایه پیشامد جنگ روسیه و ژاپن قند کمتر می‌آید و باز در تهران ارزان‌تر از شهرستان‌ها است. به همین واسطه تاجران بزرگ، قند و شکر را گران‌تر می‌فروشند.» چنین بود که قندفروشان تاوان جنگ روسیه و ژاپن را دادند و دادگاه قند روی دادگاه بلخ را سفید کرد.

حال برگردیم به زمان حال که همان فیلم‌نامه‌های تاریخی و جغرافیایی بار دیگر در آن به منصه ظهور می‌رسند. از شب تولد دلار ۴۲۰۰ در ۲۱ فروردین ۹۷ پرده جدیدی در اقتصاد ایران گشوده شد که در آن اعلام شد قیمت ارز ۴۲۰۰ تومان است و دولت آماده است این ارز را به هرکسی، به هر میزانی و به هر کالایی اختصاص دهد. جالب است در آن زمان مشخص نبود که اگر تعادل عرضه و تقاضا در چنین قیمتی میسر است، چرا دولت اصرار بر ثابت نگه داشتن آن دارد و اگر در این قیمت، تقاضا از عرضه سبقت می‌گیرد، چرا برای پیشگیری از بحران‌های آتی چاره‌ای اندیشیده نمی‌شود.

ادامه مطلب

✅ @karkhone

بدون شرح...!

| مک فال؛ سفیر اسبق آمریکا در روسیه

روسیه در ازای رفع تحریم چند شرکت دولتی‌اش، به قطعنامه مهم ۱۹۲۹ شورای امنیت علیه ایران رای داد...سپس بطور یکجانبه قرارداد S-300 با ایران را لغو کرد و ما[دولت آمریکا] روس‌ها را وارد WTO کردیم. وقتی هم پیش آندری کوستین، مدیرعامل VTB، دومین بانک بزرگ روسیه رفتم تا درخواست کنم تجارت با یک بانک خاص ایرانی را متوقف کند، او به من توضیح داد که بانک او برای اعتبارش در ایالات متحده بیشتر از چند حساب کوچک چند شرکت ایرانی ارزش قائل است. ایران باید قبل اینکه بطور جدی وارد مذاکرات شود، فشار اقتصادی را احساس میکرد و روسیه نقش مهمی در اعمال تحریم‌ها ایفا کرد حتی زمانیکه اجرای آن برای روسیه گران تمام شد.

✅ @karkhone

صیانت یا ممنوعیت؟

دوستان قدیمی که من را می‌شناسند، شاید یادشان باشد که تا دو سال پیش پرچم چین جلوی اسم کاربری من در توییتر بود؛ در اینجا سعی می‌کنم از تجربیات خودم از سه سال و نیم زندگی در چین و روش‌های دولت چین در صیانت از فضای مجازی برای شما عزیزان بنویسم:

آن روز صبح بعد از ۱۴ ساعت پرواز بالاخره به فرودگاه Pudong شانگهای رسیدم، طبق آخرین پیامی که در واتس‌اپ به دوست چینی‌ام داده بودم باید وقتی از سالن ترانزیت خارج می‌شدم به او زنگ می‌زدم؛ برای وصل شدن به وای فای فرودگاه یک بازجویی کامل پس دادم! همهٔ اطلاعاتم را باید وارد می‌کردم؛ بعد از نیم ساعت بالاخره به اینترنت وصل شدم و از آنجایی که می‌دانستم دوستم خیلی وقت است بیرون منتظر مانده است، سعی کردم از طریق واتس‌اپ با او تماس بگیرم اما با عبارت ...Connecting مواجه شدم، عبارتی که تا روز آخر زندگی درچین ماندگار بود و آزارم می‌داد. بله، اینترنت چین قابلیت اتصال به واتس‌اپ را ندارد!

نه‌تنها واتس‌اپ بلکه تمام اپلیکیشن‌های فیس‌بوک، اینستاگرام، تلگرام، توییتر و در حقیقت تمام اینترنت در چین خارج از دسترس‌اند؛ حتی گوگل در چین فیلتر است و کپی‌ای ناشیانه از یکسری اپلیکشن‌های گوگل مثل Search, Drive Map, Translate... با اسم Baidu برای کشورشان ساخته‌اند.

بعد از چند ساعت از ورودم به چین تازه فهمیدم فیلترینگ یعنی چه! سیستم کمونیستی چین به شکل غیرقابل‌باوری اینترنت را محدود کرده بود و پیام‌رسان وی‌چت و اپلیکشن وی‌بو را به‌عنوان شبکهٔ اجتماعی عرضه کرده بود، این اواخر هم تیک تاک در چین متداول شد.

بعد از انجام کارهای اداری اقامتم به پیشنهاد دوستم با یک شرکت مکاتبه کردم و با ارائهٔ کلی مدارک و صرف هزینهٔ بسیار به عنوان یک خارجی تونستم VPN دولتی تهیه کنم. تازه آنجا بود که توانستم با خانواده‌ام در ایران تماس بگیرم!

احتمالاً طی این سال‌های اخیر تلاش‌های جمهوری اسلامی را برای ساخت و کپی اپلیکشن‌های فضای مجازی و پیامرسان دیده‌اید، نرم‌افزار سروش، تلگرام طلایی، موبوگرام و...؛ جمهوری اسلامی هم مثل چین اگر نتواند یک نرم‌افزار را به‌طورکامل رصد و کنترل کند آن را محدود و فیلتر خواهد کرد.

اما منظورم از کنترل و رصد کردن دقیقاً چیست؟ در نرم‌افزار وی‌چت که تاحدی شبیه به WhatsApp است تمامی مکالمات صوتی و متنی شما توسط هوش مصنوعی چک می‌شوند، پیام‌های با محتوای حساس، به‌گونه‌ای اتوماتیک حذف خواهند شد، عملاً هیچ‌چیز خصوصی‌ای در این پیامرسان وجود ندارد؛ این اپلیکشن مثل بقیهٔ نرم‌افزارها راحت نصب نمی‌شود، شما برای فعال‌سازی حتی باید مشخصات حساب بانکی‌تان را هم واردش کنید! حریم خصوصی آنجا معنایی ندارد، اساساً وقتی کسی در چین حرف از حریم خصوصی بزند، یعنی ریگی به کفشش است و چیزی را مخفی می‌کند!

چین توانست با صرف هزینه‌ها و زمان بسیار، اینترنت را کاملاً به کنترل خود درآورد، نرم‌افزارهای خود را بسازد، و مهمتر از همه اینکه ملتش را مجبور و ملزم به استفاده از این نرم‌افزارها کند! اجبار به این شکل است که اگر شما WeChat, AliPay, Baidu... را نداشته باشید، حتی قادر نخواهید بود یک تاکسی سوار شوید!

در پشت طرح صیانت اسلامی رؤیای چینی نهفته است: «کنترل همه‌چیز و همه کس». حاکمیت به کسب و کارهای اینترنتی وقعی نمی‌نهد، برای آه و سوداهای عاشقانه و روزمره‌نویسی‌های شما پشیزی ارزش قائل نیست و تنها صیانت از انقلاب اسلامی و بقای خود را مهم می‌داند.

آزادی بیان مثل نفس کشیدن است، قطعاً نمی‌توانم تمامی خاطرات و ناگفته‌ها از خفقان موجود در سیستم کمونیستی چین را در قالب یک یادداشت بازگو کنم؛ امیدوارم اتفاقی که با عنوان طرح صیانت در ایران در حال وقوع است را جدی بگیرید و واقعاً از آن بترسید، چرا که حقیقتاً طرحی وحشتناک است.

✅ @karkhone

اجازۀ «کردیت سوییس» به تبهکاران برای سرقت از فقرا

جوزف استیگلیتز؛ استاد اقتصاد دانشگاه کلمبیا و برندۀ نوبل اقتصاد 2001، دربارۀ افشاگری‌های مربوط به کردیت سوییس (شرکت خدمات مالی و بانکداری سوییسی) در گاردین یادداشتی نوشته که بخش‌هایی از آن را می‌خوانید:

هر بار که روزنامه‌نگاران پرده‌ای از پنهانکاری‌های بخش مالی را پس می‌زنند، شبکه‌ای از فساد و فعالیت‌های پلید برملا می‌شود و مشتریان پنهان، خانوادۀ دیکتاتورها، و سیاست‌مداران به‌ظاهر محترم در دموکراسی‌ها گیر می‌افتند. اما این بار چیز متفاوتی وجود دارد. این بار بحث از یک جزیرۀ دورافتاده نیست، بلکه صحبت از یک بانک بزرگ در دل اروپا است؛ در یکی از مرفه‌ترین کشورهای جهان. کشوری مبتنی بر حکومت قانون و مدعی شفافیت و عملکرد برتر در نظام بانکی.

سوییس در این زمینه موضع دوگانه‌ای دارد. این کشور از طریق یک چارچوب قانونی کسانی را که تلاش دارند به مخفی‌کاری‌های این نظام پی ببرند، مجازات می‌کند. به نظر می‌رسد سوییس بعنوان یکی از قدیمی‌ترین دموکراسی‌های جهان با تهدید روزنامه‌نگاران و کسانی که تلاش می‌کنند با دستیابی به داده‌ها نشان دهند که پشت سایۀ تاریک سیستم مالی چه می‌گذرد، رفتار خود را ذیل رازداری مشتریان توجیه می‌کند؛ بی‌توجه به اینکه با این توجیه چه زمینه‌هایی را برای بدرفتاری‌ها و تبهکاری‌های مالی فراهم می‌کند.

تأسف‌آور است که هیچ رسانۀ سوییسی در ماجرای اخیر به‌دلیل ترس از عواقب شدید «قوانین رازداری بانکی» این کشور به روزنامه‌نگاری جهانی نپیوسته است. سوییس باید پیامدهای وحشتناک چنین قوانینی را بداند: برداشتن بخشی از عواید فعالیت‌های غیرقانونی دیگران در ازای ایجاد محیطی امن و مخفی برای ذخیرۀ پول‌های آلوده.

افشای این اسرار دو جنبۀ نگران‌کننده دارد: 1. این تنها بخش کوچکی از داده‌های مربوط به مشتریان است و ما با یک گالری از کلّاش‌ها و شارلاتان‌ها روبرو شده‌ایم؛ دیکتاتورها و خانواده‌های آنها، افراد مظنون به جنایتکاری جنگی، مقامات دستگاه‌های اطلاعاتی، قاچاقچیان انسان، و ناقضان حقوق بشر. اگر پنجرۀ بانک بزرگتر بود چه چیزهایی می‌دیدیم؟ 2. به نظر می‌رسد کشورهایی که بیشترین آسیب را از این وضعیت دیده‌اند کشورهای درحال‌توسعه و اقتصادهای نوظهور هستند. این افشاگری تأییدی است بر هشدارهای کارشناسان طی این سال‌ها: سوییس مبادلۀ خودکار اطلاعات صرفاً با کشورهای پیشرفته را پذیرفته، نه با کشورهای فقیر و کشورهایی که لانۀ اینگونه فعالیت‌های غیرقانونی و نامشروع هستند. در نتیجه، دزدسالاری و فساد همچنان می‌تواند رشد کند.

خوب است که روزنامه‌نگاران حتی برای «حق دانستن» شهروندان کشوری نظیر سوییس که نمی‌توانند بر آنچه سیاست‌مداران‌شان پنهان می‌کنند مبارزه می‌کنند. سیاست‌مداران کشورهای پیشرفته به سخنرانی دربارۀ محکومیت فساد در جاهای دیگر علاقه دارند، اما این کشورهایی مانند سوییس هستند که جای امن و بازدهی بلندمدت تضمین‌شده‌ای را برای فساد فراهم می‌کنند.

باید صریح بگوییم که سوییس در این ماجرا تنها نیست. بدیهی است که بستن این درب‌ها به‌آسانی فعالیت‌ها را به سوی بازارهای ملکی و مالی در میامی و لندن و سایر مراکز پولشویی سوق می‌دهد. اما آنچه به‌لحاظ اخلاقی دربارۀ آمریکا، بریتانیا، و سوییس نفرت‌انگیز است این است که غنائم ربوده‌شده از کشورهای فقیرتر زندگی می‌کنند. کشورهایی مانند سوییس که چنین فضایی را طراحی و مهیا کرده باید خجالت بکشند.

چه تعداد افشاگری دیگری باید در سوییس و آمریکا و بریتانیا و کشورهای دیگر باید رخ دهد تا قوانین خود دربارۀ رازداری بانکی و املاک، و فعالیت‌های دیگری که پولشویی و جرم و فساد را تسهیل می‌کند تغییر دهند؟ درحالی‌که این افشاگری نشان می‌دهد که سوییس از جریان پول کشورهای فقیر سود می‌برد، خود این سیستم نیز رو به فساد است: فساد پول‌های آلوده همۀ آنچه را با آن در تماس است خراب می‌کند.

امید است که این افشاگری بعنوان دستاورد بزرگ روزنامه‌نگاری شرافتمندانه و صادق، آنهایی را که در برابر یک سیستم مالی و اقتصادی شفاف مقاومت می‌کنند، شرمنده کند.

پی‌نوشت: مستند inside job ساختۀ چارلز فرگوسن نماهای دیگری از صنعت مالی و بحران‌های ناشی از آن را توضیح می‌دهد: فشارهای این صنعت بر فرایندهای سیاسی برای جلوگیری از شفافیت و سامان‌دهی این حوزه و قانونی جلوه‌دادن فسادها از طریق تسخیر سیاست‌گذاری، تعارض منافع گسترده، و نقش پررنگ دانشگاهیان که با حمایت مالی بانک‌ها و مؤسسات مالی داده‌های هدایت‌شده‌ای را به نفع این صنعت منتشر می‌کنند و واقعیت‌های آن را می‌پوشانند؛ دانشگاهیانی که گاه در حد کاندیدای نوبل اقتصادی مطرح بوده‌اند.

یادداشت استیگلیتز در گاردین

✅ @karkhone

پوتین صدام حسین و یا هیتلر دیگر

| محمدرضا اسلامی

مصاحبه دیروز فرید زکریا و گلایه اش از اینکه چرا آمریکا صرفا نظاره گر حمله به اوکراین است باعث تعجب بود. (لینک)

از فرد با ذکاوت و باهوشی همچون زکریا عجیب است که انتظار داشته باشد آمریکا مستقیما وارد "معرکه" اوکراین بشود و سربازهایش را به کشتن بدهد و دلارهایش را به سوختن.
مگر آمریکا همین چند وقت پیش از افغانستان خارج نشد؟ و مگر آن پایگاههای چند صد میلیون دلاری با سازه های ضد انفجار را به امان خدا (و به دست طالب ها) رها نکرد؟

همه می دانند که آمریکا حدود چهل و پنج هزار نیروی نظامی در آلمان دارد!
(در مجموع در کل اروپا حدود ۷۰،۰۰۰ نیروی نظامی آمریکایی حضور دارند. آنهم نیروی نظامی که هر یک نفرش برای هر یک روز، حقوق گزاف می گیرد -در مقایسه با دستمزدِ اشتغال در داخل آمریکا- و هزینه گزافی هم صرفِ لجستیکِ این هفتاد هزار نفر می شود)
نیروی نظامی هست ولی عزم نیست.

امثال فرید زکریا می فهمند که گسترش ناتو به سمت اوکراین اشتباه راهبردیِ رهبرانِ قبلی آمریکا بوده، ولی نگرانی آنها از این بابت است که آیا مماشات با پوتین (امروز) باعث شود که (فردا) از این فرد "صدام حسین" دیگری ساخته شود؟ یا حتی در مقیاسی وسیع تر، هیتلر دیگری به میدان آمده و قامت برافراشته باشد و این تازه، شروع ماجراها باشد؟
این نگرانی البته قابل درک است.

بیانیه چندساعت پیش جو بایدن
بلافاصله بعد از شروع حمله نظامی روسیه به اوکراین، واقعا مضحک بود.

جو بایدن بیانه ای دو پاراگرافی صادر کرده است. واقعا خنثی تر و بی عمل تر از این هم ممکن است؟
خیر! فعلا ممکن نیست.
نوشته با جیل نشسته و اوضاع را نظاره می کند. مرسی!
(خوب که ننوشته با جیل و سگشان نشسته اند و اوضاع را نظاره می کنند)

واقعیت این است که رهبران غربی تا آخرین لحظه به "نظاره" و بی عملی نشسته اند. سه دلیل بر این امر قابل ذکر است:

1- بخشی از بزرگان حزب دموکرات در آمریکا معترفند که اشتباه (اولیه) از خودشان بوده که روسیه را تحریک کرده اند و اساسا گسترش ناتو به سمت اوکراین اشتباهِ کلیدی بوده.

2- وقتی که مشکلات اشتغال/اقتصاد در داخل کشورهای ناتو هست و (برای مثال) فقط یک موشک AIM-9X چهارصد و هفتاد هزار دلار هزینه دارد (یا یک بمب کوچک GBU-39/B حدود چهل هزار دلار هزینه دارد)، چرا بجای صرفِ انرژی بر مشکلات داخلی، وارد نزاع با پوتین شوند؟

3- اگر پوتین صدام حسین دیگری است، بگذار فعلا در آن منطقه جولان بدهد. ولی اگر هیتلر دیگری قامت افراشته، در زمان خودش (و به وقت خودش) باید با او جنگید.

پوتین گمان می کند که «قدرت» یعنی افزودن بر سرزمین.
ولی پوتین با جنگ اوکراین نه #ساختار_اقتصاد روسیه را منقلب خواهد کرد و نه جریانِ جذبِ نخبگان را به سمت دانشگاههای مسکو و سن پترزبورگ منحرف خواهد ساخت.

هیچ دانشمند جوانی بجای #دانشگاه_استنفورد به سمت دانشگاه سن پترزبورگ متمایل نخواهد گشت. و همین طور هیچ کارگردان سینما یا نویسنده زبردستی میل رفتن به سمتِ تمدنی که پوتین امروز در حال بازآفرینی آن است را نخواهد داشت.
هیچ انسان معمولی میلِ به زیست در تمدنِ با مختصات ذهنی پوتین را ندارد.

جنگ اوکراین، جنگی است که (شاید) اگر عقلِ رهبران آمریکای سال ۲۰۰۰ وسط بود، در آن درگیر می شدند. اما آمریکای ۲۰۲۲ از رهبرانِ چین یادگرفته که به این مسایل (فعلا) در حد مصاحبه و کنفرانس خبری اکتفا کند(!)، با جیل نظاره گر اوضاع باشد و انرژی خود را صرف حلِ مسایلِ جاری کشور کند.

پوتین هم این نظاره گری را خوب درک می کند و لذا فعلا در حال پختن قورباغه در آب گرم است.

پ.ن : یادداشت اخیر آقای عبداله شهبازی درباره روسیه در نه قسمت (لینک) را از دست نباید داد.

✅ @karkhone

باز هم تشكيل كارگروه و باز هم اختراع دوباره چرخ

| غلامرضا مصدق


در پي بيانات رهبري در انتقاد از وضعيت نامطلوب شاخصهاي اقتصادي و كيفيت برخی محصولات توليد داخلي، رئيس جمهور به معاون اول دستور داد با تشكيل كار گروهی نقشه ارتقاي توليد داخلي را تدوين و عملياتي کند !

به نظر می رسد که قاطبه مسئولان ما به این يقين رسيده اند كه ما ملتی کاملاً متفاوت با تمام دنیا هستیم و برای حل مشکلاتمان باید حتماً از راه حلهای انحصاری که اختراع خودمان است استفاده کنیم. به دلیل همین وجه تمایز خود ساخته و خود ویرانگر، اصولاً هیچ تجربه موفق بشری به کار ما نمی آید و باید بی وقفه چرخ اختراع شده در ۵٫۰۰۰ سال قبل را بارها و بارها از نو اختراع کنیم.برای پرهیز از کلی گوئی، مصداقی به مورد خاص کیفیت نازل خودروهای تولید داخل که در بیانات رهبری پررنگ بود میپرازیم.

هیچگاه دیده و شنیده نشده که دولتی برای ارتقای کیفیت خودروی تولیدی آن كشور کارگروه تشکیل دهد. کارگروه دولتی چطور میتواند کیفیت خودروهای داخلی را بهبود بخشد؟ با موعظه؟ صدور بخش نامه و دستورالعمل؟ مجازات خودرو سازان متخلف؟ نظارت شبانه روزی بر پروسه تولید؟ آيا دلايل كيفيت نازل خودرو چنان پيچيده و نامشخص هستند كه نخبگان عضو كارگروه مي بايست با بررسي و مطالعات عميق، آنها را كشف كنند؟ یا اینکه مرغ پخته هم دلایل آنرا میداند؟ با فرض اينكه كارگروه بعد از بررسی‌های همه جانبه ١٠٠٪؜ دلايل و موانع ارتقاي كيفي خودروهاي توليد داخل را كشف كند، آيا اختيار لازم براي رفع موانع را خواهد داشت؟

صنعت خودروسازي ما از يك مشكل بنيادين رنج ميبرد، بطوريكه تمام مشكلات ديگر اين صنعت به نوعي ذيل همين يك مشكل تعريف ميشوند، آن مشكل، فقدان فضاي رقابتي در اين عرصه است. وقتي كه، واردات خودرو يا ممنوع است و يا تعرفه واردات خودرو در دوران آزادي واردات با مخلفاتش بيش از ١٢٠٪؜ است(بالاترين نرخ تعرفه بر واردات خودرو در تاريخ بشريت)، ميليونها متقاضي پيش خريد خودرو مترصد باز شدن چند دقيقه اي سايت پيش فروش خودرو سازان برای ثبت نام هستند، فاصله قيمت خريد از كارخانه نسبت به بازار آزاد چند ده ميليون تومان است، خودرو قبل از اينكه وسيله اي براي حمل و نقل باشد، ابزاري براي حفظ ارزش سرمايه باشد، در اينصورت اگر خودرو بي كيفيت و گران به دست مردم نرسد بايد به همه قوانين علمي و تجارب موفق بشري به ديده شك و ترديد نگاه كرد.

تا سياستها در اين صنعت براي ايجاد فضاي رقابتي دستخوش تغييرات بنيادين نشوند تشكيل هزار كارگروه هم اگر وضع را بدتر نكند كاري از پيش نميبرند. در اقتصادي كه روز به روز بسته تر، دولتي تر، رانتی تر و لاغرتر ميشود، انتظار بهبود كيفيت و قيمت مناسب سرابي بيش نيست. کسی که گندم بکارد خود به خود کاه هم بدست می آورد. اگر فضا رقابتی شود به طور طبيعي بقیه مشکلات هم رفع خواهند شد، همانطور که در همه کشورهای موفق خودروساز چنين شده است. عكس آن هم در كشورهاي كمونيستي سابق اتفاق افتاد كه صنعت خودرو سازي آنها در فضاي غير رقابتي به شكست منجر شد.

در چشم انداز فعلي اقتصاد ايران، ايجاد فضاي رقابتي رويائی دست نیافتنی است. رقابتی کردن فضای تولید مستلزم اتخاذ تصمیمات سخت و دردناک توسط سطوح بالای تصمیم گیری است که فعلاً آمادگی لازم برای انجام آن وجود ندارد، بنابراين خودروسازان داخلي حتی با تشکیل صد کارگروه فارغ از مواجهه با چالشهاي سخت و نفس گیر فضاي رقابتي می‌توانند خودرو های بی کیفیت را به چند برابر قیمت جهانی با پیش فروش در نوبت های تحویل چند ساله همچنان به خلق الله قالب کنند.

بنابراین خطاب به آندسته از مردم و یا مسئولانی که به بررسی و تصمیمات نتایج این قبیل کارگروه های نمایشی و تکراری دل بسته اند باید گفت این امام زاده ای که بدان دخیل بسته اید اگر کورتان نکند شفا نخواهد بخشید!


✅ @karkhone

اخبار اقتصادی، دستپخت خرس‌ها

1. با تحریم های دیروز اتّحادیه اروپا علیه روسیه و فراتر از تحریم های وضع شده علیه پوتین، لاوروف و سایر دولتمردان، حالا بخش خاصّی از سیستم مالی و دارایی های روسیه به گونه‎ای تحت تحریم و فریز شدن قرار گرفته که تخمین خوش‎بینانه، قطع 70 درصد نظام مالی و نظام بانکی روسیه از اروپا است.

2. نبرد سنگین سایبری روسیه با کشورهای دیگر به شدّت در حال گسترش است. پس از وب‎سایتهای وزارت دفاع و پارلمان روسیه... وب‎سایت کاخ کرملین نیز از کار افتاد.

3. آلمان نیز موافقت رسمی خود برای محروم کردن روسیه از خدمات سوئیفت را اعلام کرد و به این ترتیب، بازی جذّاب مالی و سیاسی تازه در عرصه گردش مالی و کنترل تراکنشهای کلان بانکی آغاز شده است.

4. رومن آبرامویچ، اداره باشگاه چلسی را به هیأت امناء این باشگاه سپرد... فشار تحریمها در کنار فشارهای سیاسی و اجتماعی در نهایت مؤثر شد!

5. شهروندان روس، بیش از 111 میلیارد روبل، معادل 1.3 میلیارد دلار را ... تنها در روزهای چهارشنبه و پنجشنبه هفته پیش، از حساب های بانکی روسی خارج کردند!
این در حالی است که تحریم ها، ضربات ابتدایی خود را اینگونه می‎زند که Apple Pay سرویس‎دهی خود در روسیه را متوقّف کرده است.

6. آمریکا و متّحدانش تحریم های جدید علیه روسیه را اعلام کرده‎اند و طیّ آن، "فهرست منتخب" بانکهای روسی برای محروم شدن از خدمات سوئیفت را اعلام کرده‎اند.
گزینش فهرست بانکها را از سویی می‎توان برای رضایت آلمان و ایتالیا و وقفه ایجاد نشدن در روند تجاری و مالی آن کشورها به واسطه ارتباط شان با ساختارهای روسی دانست و از سوی دیگر، می‎توان درک کرد که رضایت آلمان و ایتالیا به محروم شدن گروهی از بانکهای مهم و تحریم کلّی سایر بانکها می‎تواند در واقع بدون ایجاد مشکلات جدّی برای آلمانی‎ها و ایتالیایی‎ها، رهگیری ساختارهای مالی روس را به طور جدّی برای غربیها آسان کند. همچنان آلمان و ایتالیا با رضایت به این تحریمها نشان داده‎اند که برای مقابله با پوتین، حاضر به هزینه دادن هستند!

7. دولت روسیه اعلام کرده است که کمک مالی از روسیه به اوکراینی‎ها مصداق خیانت است و دارنده هر حساب بانکی که از آن، پولی به اوکراین واریز شود، حدّاقل 20 سال زندانی خواهد شد.

✅ @karkhone

خرس سیبری و پیرمرد شکارچی

| مهدی تدینی


از کجا آغاز کنیم که بیراه نباشد؟ آلمان عزمش را جزم کرده بود تا به بهانۀ مناقشه‌اش با لهستان سر شهر دانتسیگ، خاک این کشور را به توبره بکشد. اروپا در آستانۀ جنگی «ملی» بود که می‌توانست به جنگی «جهانی» بدل شود. آن زمان در فرانسه شعاری سر زبان‌ها افتاد: «چرا برای دانتسیگ بمیریم؟» بی‌تردید اروپا امروز دقیقاً با همین وضعیت روبروست: «چرا برای کی‌یف بمیریم؟» اگر قرار باشد جنگی جهانی آغاز شود، همین‌گونه آغاز می‌شود که دیروز آغاز شد، و اگر هم قرار باشد جلوی جنگی جهانی گرفته شود، به همین شکل جلوی آن گرفته می‌شود که می‌بینیم.

اروپا پیر و ضعیف است و در بی‌هویتی غرق شده است. آمریکا نیز هر روز در دفاع از ارزش‌هایی که مدعی‌اش است، بی‌عرضه‌تر به نظر می‌رسد. اما واقعیت این است که مسائل سیاسی را نمی‌توان با گویشی «پهلوانی» و «شوالیه‌ای» خواند. عدم واکنش نظامی به روسیه رفتاری معقول است و زیرکی هوشمندانه‌ای در پس آن نهفته است ــ گرچه بی‌تردید غرب «نبردگریز» است.

این پیروزی رعدآسا شکست‌های بزرگی را برای روسیه در پی خواهد داشت که در بلندمدت دامنش را می‌گیرد و به نظر می‌رسد غرب تعمداً روسیه را به چنین مسیری هدایت کرده. صاحب‌نظران آمریکایی اتفاقات امروز را در میانۀ دهۀ ۱۹۹۰ پیش‌بینی کرده بودند؛ وقتی به کلینتون هشدار می‌دادند توسعۀ ناتو به شرق، روسیه را به مسیر ناخوشایندی سوق می‌دهد. روسیه تا دو دهه توان نداشت این ترس هشداردهندگان را جامۀ عمل پوشاند (اولین گروه از کشورهای بلوک شرق در ۱۹۹۹ به ناتو پیوستند و ناتو در ۲۰۰۴ به مرزهای روسیه رسید).

اگر با مقیاس «سالانه» به قضایا نگاه کنیم، روسیه جواب دندان‌شکنی به غرب و غرب‌گرایان اکراینی داده، اما مقیاس مطالعۀ تاریخ «سال» نیست، بلکه «دهه» است. مشکل روسیه با این تهاجم نه تنها حل نشد، بلکه به گونه‌ای گره خورد که دیگر حل نخواهد شد و در فرایندی میان‌مدت گریبانش را خواهد گرفت. برای اینکه بفهمیم چرا، باید صورت‌مسئلۀ درست را بنویسیم. صورت‌مسئله‌ای که در رسانه‌ها و اذهان مطرح است، صورت‌مسئلۀ نادرستی است. مسئله مواجهۀ روسیه با غرب نیست! بلکه پرسش این است که «ملت‌های همسایه با روسیه در میان دو میدان جاذبۀ شرق و غرب چه باید بکنند؟» آن چیزی که باعث توسعۀ ناتو به شرق شد، خواست همین ملت‌ها بود، نه صرفاً خواست آمریکا یا کشورهای ناتو! این میل همسایگان روسیه به ائتلاف نظامی با غرب، ریشه در خاطرات بدی دارد که از خودکامگی‌های کرملین در ذهن دارند.

پوتین کی‌یف را اشغال می‌کند، زِلِنسکی بازداشت یا متواری می‌شود و دولت روس‌دوست جدیدی شکل می‌گیرد که بسیار ناتوان‌تر و منفورتر از دولت یانوکوویچ خواهد بود؛ همان دولتمرد روس‌دوست که در جنبش یورومیدان در اوایل ۲۰۱۴ سرنگون شد. اگر تا پیش از این لشگرکشی و بمباران بی‌سابقه روسیه بختی برای حفظ نفوذ سنتی‌اش در اکراین داشت، از این پس فقط باید با زور سرنیزه اکراین را حفظ کند ــ به دست آوردن دل اکراینی‌ها که تعیین‌کننده‌ترین عامل بلندمدت است، شاید دیگر محال باشد. شاید بگویید: «مشکلی نیست! اکراین را با سرنیزه حفظ خواهد کرد!» بله! شاید بتوان چند سالی چنین کرد، ولی در بلندمت چنین چیزی میسر نیست.

روسیه خطا کرد! مرد دائم‌الخمری که به کتک زدن همسر و فرزندانش عادت داشت، سال‌ها بود وانمود می‌کرد خوش‌اخلاق شده و دیگر روی خانواده‌اش کمربند نمی‌کشد! اما باز روسیه به سراغ کمد قدیمی رفت، بطری‌های ودکا را درآورد، مست کرد و زن و بچه‌اش را زیر کتک گرفت. این رفتار بدترین پیام را به سایر همسایگان روسیه مخابره کرد (مانند مداخلات اخیرش در بلاروس و قزاقستان). به عنوان نظاره‌گر بیرونی که سرنوشت اکراین را دنبال می‌کند، معتقدم بهتر بود اکراین در غرب‌گرایی میانه‌روی پیشه می‌کرد و موازنۀ مثبتی در مواجهه با روسیه و غرب برقرار می‌کرد و از ناتو نیز فاصله می‌گرفت. اما اگر بخشی از مردم اکراین در روس‌هراسی‌شان سازش‌ناپذیر عمل کردند، خطای روسیه به مراتب بزرگ‌تر، زیانبارتر و توجیه‌ناپذیرتر بود.

در این میان غرب و اروپا ــ با همۀ جنگ‌گریزی و نادلاوری‌شان ــ مانند پیرمردهای زیرک، جوانی قلدر را به سوی خشونتی سرمستانه سوق دادند تا در بلندمدت زمینگیرش کند. از فردای پیروزی اوضاع به نفع روسیۀ پوتینیستی پیش نخواهد رفت، و غرب هم با جلوگیری از درگیری نظامی هزینه‌های خود را تا حد امکان پایین آورده است. در یک جمله: غرب نمی‌تواند دندان این خرس سیبری را بکِشد، اما خرس را مجبور کرد طعمۀ گوشت‌تلخ و چغری را به دندان بگیرد تا یا مجبور شود سریع آن را رها کند یا ناگزیر شود سال‌ها آن را در آرواره‌اش بفشارد و بدین‌سان دندانش از ریشه سست شود. آدم عاقل با خرس سرشاخ نمی‌شود، آن را در تله می‌اندازد.

✅ @karkhone

اخبار اقتصادی، دستپخت خرس‌ها

1. شرکت سوئیسی نورداستریم، با اعلام ناتوانی از پرداخت حقوق کارمندان خود، همه را مرخّص کرده و تعطیل کرد!


2. در یکی از مهمترین تحوّلات در عرصه تحریمهای آمریکا و متّحدانش علیه روسیه، شرکت اکسون موبیل، بازار نفت روسیه را ترک کرد. این شرکت حلقه نامرئی بسیاری از روابط سیاسی و اقتصادی غولهای نفتی با روسیه بود و غولهای نفتی آمریکایی، مهره خود، رکس تیلرسن را به عنوان وزیر خارجه آمریکا به دولت ترامپ وارد کردند. تیلرسن، به عنوان شریک و دوست پوتین، وارد کار شد تا پروژه‎های بسیار عظیم نفتی با روسیه را که در زمان اوباما از میان رفته بود، احیاء کند و ترامپ نیز عملاً در این راه مهره پوتین بود. با این حال، تیلرسن، هرگز این خواسته‎ها را برآورده نکرد و برکنار شد! پروژه‎هایی که به واسطه اقدامات اوباما از دست اکسان رفته بود، از عظیم‎ترین پروژه‎های نفتی بودند.
تیلرسن در سال 2013، نشان و عنوان رسمی از پوتین دریافت کرده بود.


3. راهکار تازه در دنیا برای کمک به اوکراینی‎ها در دفاعشان، سفر نکردن به اوکراین است! از طریق Airbnb و با رزرو اقامت در اوکراین، مردم دنیا به اوکراین پول می‎فرستند و طبیعتاً چمدانی برای سفر بسته نمی‎شود.


4. لوک اویل، غول بزرگ نفتی روسیه، از اوّلین شرکتهای بزرگ روسی است که علناً تقاضای پایان جنگ در اوکراین را مطرح کرده است.

5. بیانیه شرکت متا در باره قطع شدن دسترسی شهروندان روسیه به شبکه‎های اجتماعی... امضاء پای بیانیه هم توسّط مدیر ارشد این شرکت، نیک کلگ، رهبر سابق لیبرال دموکراتهای بریتانیا است!


6.ضربه دیگر به اقتصاد و نظام مالی روسیه، تحریم وال‎استریت و حذف شرکتهای روسی از نمایه Dow Jones X است که همراه با حذف نظام مالی روسیه از تراز و موقعیت "مارکت در حال رشد" در وال‎استریت، رُخ داد.

7. رویال داچ شل که به تحریم روسیه پیوسته است، اعلام کرد که از این پس، مزایای حاصله از هر نفتی با منشأ تولید در روسیه را در صندوقی ویژه برای کمکهای به مردم اوکراین ذخیره خواهد کرد. این شرکت اعلام کرده است که روز جمعه، یک بار نفت روسی را با قیمتی که به طور کاملاً بیسابقه و رکوردشکن، پایین بوده است، خریداری کرده است.


8. لوییجی دی مایو، وزیر خارجه جوان ایتالیا به همراه رئیس شرکت معروف نفتی ایتالیایی ENI راهی قطر شده است تا با مقامات این کشور درباره واردات انرژی از این کشور مذاکره کند. او اظهار داشته است که اراده دولت ایتالیا، استقلال کامل و قطعی از واردات نفت از روسیه در دو تا سه سال آینده است.

9. ویزا و مسترکارد، خدمات خود به روسیه را متوقّف کردند و کارتهایشان در خارج از روسیه، از کار افتاده است. این خبری خاص برای بسیاری از دارندگان "غیر روس" کارتهای اعتباری روسی است که با آن تحریمهای کشورهای دیگر را دور می‎زدند. 😄

10. بانکهای روسی اعلام کردند که در پاسخ به قطع خدمات ویزا و مسترکارد، به خدمات چینی یونیون پِی روی خواهند آورد. این به معنای وابستگی شدید و هزینه‎بَر نظام مالی روسیه به چین است و گزینه‎ای است که هرگز در شرایط عادّی، گزینه روسها نبود.

تصاویر

✅ @karkhone

یونیکورن‌های خسته
چرا استارت‌آپ‌های ایرانی فرصت حضور در بازارهای خارجی را از دست دادند؟


| شهرام شریف

سیلیکون‌ولی برای سال‌ها مدینه فاضله بسیاری از استارت‌آپ‌ها، کارآفرینان و سرمایه‌گذاران در سراسر دنیا بوده است با این حال طی دو دهه گذشته داستان موفقیت سیلیکون‌ولی در بسیاری از نقاط جهان تکرار شده است. این تکرار موفقیت اما لزوماً در همه نقاط مشابه هم نبوده است. در هند سیل بازگشت کارآفرینان موفق هندی که دانش‌آموخته یا مهارت‌دیده جریان نوآوری در آمریکا بودند تحول بزرگی در صنعت تکنولوژی آن کشور ایجاد کرد. در کنار آن، تجربه موفق برون‌سپاری بزرگان تکنولوژی در هند و ارتباط این کشور با جریان جهانی نوآوری بر موفقیت این موج بازگشت معکوس کارآفرینان افزود. در چین رویکرد دولت در آزادسازی‌های اقتصادی و فراهم‌سازی سرمایه‌گذاری خارجی سال‌ها قبل از هند آغاز شد و به ایجاد هاب‌های بزرگ نوآوری در حوزه تکنولوژی و ایجاد غول‌های تکنولوژی چینی منجر شد. کشورهای اروپایی و برخی از کشورهای شرق آسیا نیز به تدریج طی دو دهه اخیر با اتخاذ سیاست‌هایی در حوزه‌های مختلف در این حوزه ورود کرده‌اند. در ایران نسیم استارت‌آپی از اواسط دهه 90 شمسی شروع به وزیدن کرد، زمانی که متناسب با شرایط سیاسی حاصل از توافق برجام برخی متخصصان و کارآفرینان مهارت‌دیده در کشورهای خارجی به ایران بازگشتند یا فرصت عرض‌اندام برای نیروی جوان متخصص داخلی و فعال در حوزه تکنولوژی فراهم شد. در همین زمان نخستین شرکت‌های سرمایه‌گذاری استارت‌آپی -با ترکیبی از سرمایه خارجی /داخلی- اولین سرمایه‌گذاری‌های خود را روی برخی استارت‌آپ‌ها با سایز متوسط انجام دادند. کمی بعد برخی شرکت‌های خارجی فعال در سرمایه‌گذاری استارت‌آپی هم در قالب شرکت‌های ایرانی در برخی استارت‌آپ‌ها سرمایه‌گذاری کردند. همزمان شکل‌گیری نخستین شتاب‌دهنده‌ها به ایجاد و تامین مالی صدها استارت‌آپ کوچک منجر شد. انفجار استارت‌آپی ایران در زمانی شکل گرفت که هنوز بسیاری از کشورهای همسایه به‌خصوص همسایگان عربی با مفاهیم استارت‌آپی بیگانه بودند. در ترکیه به‌رغم آنکه اکوسیستم نوآوری کمی زودتر از ایران شکل گرفت اما بزرگان امروز استارت‌آپی این کشور بسیار جوان‌تر از بازیگران مشابه ایرانی خود هستند. استارت‌آپ‌های ترکیه‌ای «گتیر» و «ترندیول» به ترتیب ده و پنج سال بعد از دیجی‌کالا تاسیس شده‌اند. همین دو نمونه حالا دو شرکت بزرگ ترکیه هستند و نه‌تنها یونیکورن که دکاکورن (استارت‌آپ‌های با ارزش بیش از 10 میلیارد دلار) شده‌اند. مقایسه دو نمونه گتیر و ترندیول با استارت‌آپ‌های ایرانی از آن جهت جالب است که اتفاقاً آنها هم در فضای بی‌ثبات اقتصادی رشد کرده‌اند و نه مثلاً فضای مهیای سیلیکون‌ولی. با این حال آنها حالا با بهترین استارت‌آپ‌های سیلیکون‌ولی در خود آمریکا و با بهترین استارت‌آپ اروپایی در لندن و برلین رقابت می‌کنند. گتیر به لطف سرمایه‌گذاری خارجی از خود سیلیکون‌ولی و ترندیول به لطف پشتوانه سرمایه و تجربه علی‌بابای چین روی قله کسب‌وکار ترکیه قرار دارند.

ادامه مطلب

✅ @karkhone

مکتب اتریشی اقتصاد حامی "سرمایه‌دار" یا "کارخانه‌دار" نیست بلکه فقط از نظم رقابتی بازار دفاع می‌کند. از اینرو در خاطرات ۱۰اسفند ۱۳۷۷ رفسنجانی می‌خوانیم که چگونه برخی از تولیدکنندگان داخلی برای منافع شخصی خود از قدرت سیاسی، طلبِ امتیاز و رانت می‌کنند:

آقای سیدمرتضی شجاعی، مدیر کارخانه تولید لوله‌های تراوا برای آبیاری تحت فشار آمد. من را "پدر صنایع آبیاری تحت فشار" می‌داند. ضمن تمجید، برای پرداخت تسهیلات بانکی، به خاطر نداشتن سرمایه در گردش استمداد کرد. گفت اکنون هم خط تولید و هم مواد مصرفی در کشور، قابل تامین است.

عصر آقای علی‌اصغر حاج‌بابا آمد. گزارشی از کارخانه تولید فروسیلیس داد که چند سال پیش در سمنان افتتاح کردم. گفت صنعتگران ایران، تو را "بنیانگذار صنعت جدید ایران" می‌دانند و توقع ادامه حمایت دارند. برای لغو قانون دریافتِ تفاوت قیمت‌های ارز ارزان از بخش خصوصی، ارزهای نقد و یوزانس استمداد کرد.

✅ @karkhone

جایگاه اقتصاد و سیاست در روابط بین‌الملل

دکتر فریدون برکشلی نماینده اسبق ایران در اوپک:

اجازه بدهید یک خاطره جالب از دیک چنی معاون جرج بوش رئیس جمهور آمریکا و مرد شماره یک شرکت هالیبرتون بگویم تا متوجه شوید وقتی یک شخصیت سیاسی در مقام مسئول بنگاه اقتصادی است بسیار متفاوت تر از جایگاه سیاسی خود عمل می کند و این همان نقطه ای است که شما را غافل گیر می کند.

تقریبا 3 ماه پیش از انتخابات ریاست جمهوری آمریکا بود که دعوتنامه ای رسمی برای حضور در یک پیش همایش نفتی به دستم رسید؛ رسم رایج در این گردهمایی ها بر این است که تعدادی از مدیران سرشناس نفتی و کارشناسان و صاحب نظران دور یکدیگر جمع شده و بدون ذهنیت درباره موضوعات جاری صنعت نفت جهان به ارائه نظرات و تبادل اطلاعات می پردازند. یک روز پیش از برگزاری این همایش خود را به ونیز رساندم و در جلسه فردا شرکت کردم. در این جلسه افراد سرشناسی مانند مرحوم لقمان دبیرکل اسبق اوپک، دیک چنی مرد شماره یک هالیبرتون، آقای جمعه مدیرعامل وقت آرامکو و ... حضور داشتند. نحوه چینش صندلی ها به شکلی بود که دیگ چنی کنار من نشسته بود و چون از قبل قصد داشتم درباره مساله تحریم ایران صحبت کنم مصمم تر از گذشته خودم را آماده کردم. نکته مهم در این جلسات منع یادداشت برداری بود که هیچ یک از حاضران حق نداشتند قلم و کاغذ به جلسه بیاورند. مدل بحث هم مدل طوفان فکری بود.

پیش از آنکه نوبت به من برسد دیک چنی نظرات خود را ارائه کرد و به موضوع تحریم ایران پرداخت. وی با حمله به بیل کلینتون و دمکرات ها آنها را با کلمات جالبی مورد خطاب قرار داد و منع سرمایه گذاری و حضور شرکت های آمریکایی در ایران را به ضرر امنیت انرژی جهان می دانست. چنی با اقتدار و صراحت لهجه خاصی این تحریم ها را نقد کرد و همه را تحت تاثیر قرار داد بطوری که مدیرعامل وقت آرامکو نیز متاثر شده بود. من هم در تعجب کامل بودم که چطور چنی به این شکل خواستار رفع تحریم ها و جدایی سیاست از اصول اقتصادی می شد. نوبت به من رسید و طبق برنامه ای که از قبل تدارک دیده بودم به موضوع تحریم پرداختم و در نهایت قرار شد سمینار در پیش رو درباره «تحریم ها و آثار آن» برگزار شود.

پس از پایان جلسه بلافاصله راهی وین شدم و این موضوع را با مسئولان وقت در میان گذاشتم؛ خروجی نظرات این بود که در صورت پیروزی جمهوری خواهان در انتخابات تحریم ها برچیده خواهد شد. پس از انتخاب جرج بوش به عنوان رئیس جمهور آمریکا این خوش بینی در حال تحقق بود زیرا بوش، دیگ چنی را به عنوان معاون خود انتخاب کرد. مدتی گذشت و چنی گروهی 30 نفره را مامور به بررسی امنیت انرژی کرد که یکی از خروجی های این کارگروه، توجه بیشتر به نفت عراق و تنگ تر شدن تحریم های ایران بود. چنی با آن همه طرفداری از ایران٬ از پشتیبانان اصلی تحریم علیه کشورمان شد و از قرار گرفتن نام ایران در محور شرارت دفاع کرد. آنجا بود که به همگان ثابت شد سیاست بر اقتصاد ارجحیت دارد و دیگ چنی با وجود علاقه به حضور شرکت های آمریکایی در ایران، موضع جدیدی را اتخاذ کرد.

✅ @karkhone

اخبار اقتصادی، دستپخت خرس‌ها

1. رایانوستی گزارش دادهاست که روسیه به دستور پوتین، فهرستی از کشورهایی را تهیه و اعلام کرده است که رفتار "غیردوستانه" با روسیه داشته‎اند. در این فهرست، آمریکا در کنار استرالیا، بریتانیا، کشورهای اتّحادیه اروپا، کانادا، لیختن‎اشتاین و سن‎مارینو و موناکو، نیوزلند، نروژ، سنگاپور، تایوان، اوکراین!!!، مونته‎نگرو، سوئیس و ژاپن و کره‎جنوبی قرار دارد.
نکته 1: پوتین اوکراین را یک کشور مستقل بحساب نمی‎آورده و نمی‎آوَرَد... حالا در این فهرست، یک کشور بحساب آمده!
نکته 2: اگر حضور موناکو و لیختن‎اشتاین و سوئیس و سن‎مارینو در این فهرست، برایتان مضحک است، باید توجّه داشت که پولهای پوتین و بخصوص اَبَرثروتمندان روس، در این کشورها قُفل شده!


2. رئیس‎جمهور آمریکا این هفته فرمانی اجرایی ویژه‎ای را درباره کریپتوکارنسیها امضاء خواهد کرد. این فرمان ویژه، به سازمانهای مختلف زیرمجموعه دولت فدرال دستور خواهد داد تا با تمرکز بر ابعاد اقتصادی و سیاسی تراکنشها و خود کریپتوکارنسیهای موجود و در حال ظهور، به موضوعات امنیتی مربوط به آن نیز رسیدگی کنند و زمینه‎های مختلف قانونگذاری در این باره را تعیین و قوانین تازه را برای تصویب ارائه کنند. تحریمها علیه روسیه و نیاز به ممانعت روسها از استفاده از کریپتوکارنسیها، موضوع مهمّی است که طبیعتاً سبب شده تا صدور این فرمان اجرایی تسریع شود.

3. روسیه حالا با اختلاف فراوان... تحریم‎شده‎ترین کشور جهان است.


4. شرکت بزرگ ایتالیایی Enel برنامه احداث تأسیسات بزرگ ترمینال LNG در جنوب ایتالیا را از سر خواهد گرفت که به منزله یکی از مهمترین قدمهای ابتدایی این کشور برای رهایی از وابستگی به واردات انرژی از روسیه است.


5. تصویری که دیروز اولیانوف از دیدارش با انریکه مورا منتشر کرد. حالا مشخّص شده است که در پی دریافت دستورالعمل از لاوروف، او به طور شفاهی، درخواستهای روسها در قبال تضمینهای مورد نظرشان در قالب #برجام را به انریکه مورا ارائه کرده است که درخواست تضمین عدم تحریم تجارت با ایران، از موارد مهمّ است.
برداشت ما : روسیه برنامه تجارتهای فراتحریمی دارد که می‎خواهد از طریق رفع تحریمهای بانکی ایران انجام دهد و می3خواهد برخی برنامه‎هایش مانند فروش ذخیره طلا، قاچاق، معاملات اسلحه و دخالت در بازار سیاه کالاها و ادوات و ... را از طریق عوامل خاص خود در ایران انجام دهد. تحریم بانک مرکزی روسیه و آسانی رهگیری معاملات سیاه روسها از طریق ایران، معضل بزرگی برای روسها است.


6. رئیس‎جمهور آمریکا فردا با اردوغان گفتگو خواهد کرد. تماسهای مستقیم این دو معدود بوده و حالا ... ترکیه، در حال بازاندیشی جایگاه خود در بحبوحه بحران اشغال اوکراین توسّط روسیه و دلخوری‎های سعودی و امارات از آمریکا است!
نکته مهم اینکه... ترکیه و اسرائیل، مذاکراتشان برای توسعه همکاری در زمینه انرژی و احداث خطّ لوله گاز را بسیار جلو برده‎اند. ترکیه اخیراً هماهنگی‎های جدّی با آمریکا درباره این همکاریها با اسرائیل، صورت داده است.


7. دورنمای تاریک اقتصاد روسیه در سایه تحریمها که با افت سنگین GDP... همه دستاوردهای دو دهه اخیر این کشور، بر باد خواهد رفت.

هزینه‎های کمرشکن نظامی که به روسیه تحمیل شده، این وضعیت را بغرنجتر کرده و حالا... پوتین مجبور شده حقوقها، به طور خاص برای برخی از گروههای و طبقات اجتماعی را افزایش دهد. تورّم رو به رشد است و بازار سهام نیز، بسته است.

تصاویر

✅ @karkhone

❞..در حوالی سال ۱۹۵۱، نشستی از اهالی بخش خصوصی برگزار شد. خواسته‌ی آنها این بود که دولت واردات موتور سیکلت را تنبیه و صادراتش را تشویق کند. من در آن نشست حضور نیافتم. عمیقاً از این راه حل ساده که دست به دامن دولت شویم تا واردات را تنبیه و صادرات را تشویق کند بیزار بودم. هرچه که باشد، مشکل رقابت‌پذیری صنعت ما مسئله‌ای بود که باید با 'توسعه‌ی فناوری' برطرفش می‌کردیم. اگر کالاهای ژاپنی واقعاً باکیفیت باشند، دیگر کسی سراغ کالاهای وارداتی نمی‌رود. اینطور صادرات هم افزایش می‌یابد، بدون آنکه از دولت درخواستی کنیم. از آن زمان سرلوحه‌ی کارم این شد که 'کالای باکیفیت مرز نمی‌شناسد'. تنها با بهبود فناوری‌ست که می‌توانیم کارآترین موتورهای جهان را بسازیم، صادرات را افزایش دهیم و واردات را از میدان به در کنیم..❝

(سویچیرو هوندا، بنیانگذار Honda)


پشتیبانی‌های سیاستی بخش عمومی تنها در صورتی به نتیجه می‌رسند که اهالی بخش خصوصی خلق و خویی نظیر سویچیرو هوندا داشته باشند: انسان‌هایی برخوردار از روحیه‌ی «نوآفرینی»؛ بدین معنا که راه حل رقابت‌پذیری را در ارتقای قابلیت‌های فناورانه (توسعه‌ی فناوری) جستجو می‌کنند. و انسان‌هایی با روحیه‌ی «ریسک‌پذیری»؛ بدین معنا که منتظر حمایت دولت نمی‌نشینند تا بازار امن و تضمین‌شده‌ای برایشان فراهم شود. تنها چنین نوآفرینان ریسک‌پذیری هستند که می‌توانند «رانت اقتصادی» (حمایت‌های دولتی) را تبدیل به «ثروت اقتصادی» (کالاهای ارزشمند) کنند.

سویچیرو هوندا، دانش‌آموخته‌ی مهندسی مکانیک و فلزکاری از دانشکده‌ی ملّی هاماماتسو، معمولاً به موتور سیکلت‌های معروفش شناخته می‌شود، اما او یک خودروساز مطرح هم بود. زمانی وزارت MITI (صنعت و تجارت) در تلاش بود خودروسازهای متعدد ژاپنی را در هم ادغام کند تا در رقابت جهانی دوام بیاورند. این سیاست باعث می‌شد بنگاه جدیدی نتواند وارد صنعت خودروی کشور شود. هوندا بلافاصله بعد از آگاهی از هدف می‌تی، وارد خودروسازی می‌شود. سیاست ادغام‌سازی ناکام ماند، اما هوندا به یک خودروساز برتر جهانی تبدیل شد. اگر گمان کنیم که حمایت از 'هر' فرد یا بنگاهی می‌تواند به توسعه‌ی اقتصادی بیانجامد به خطا رفته‌ایم. در غیاب انسان‌های نوآفرین و ریسک‌پذیر در بخش خصوصی (که یک منبع کمیاب و ارزشمند تولیدی در اقتصادند)، هوشمندانه‌ترین سیاست‌های توسعه‌محور نیز ناکام می‌مانند.

ناشر: CollectiveAction

✅ @karkhone

ورزش خصوصی و رقابتی

اینها تنها استادیوم‌های شهر لندن هستند. کل انگلستان را فراموش کنید. لیورپول و منچستر را کنار بگذارید. فقط لندن شش استادیوم دارد که در لیگ‌برتر استفاده می‌شود. حتی کیفیت، تکنولوژی و معماری زیبای این بناها را کنار بگذارید.

بیایید به ایران. کشوری که اقتصادی کلنگی و دولتی دارد. همه چیزش برای دولت است. از استخر و مرغداری تا کارخانه فولاد و نفت. ورزش نیز در این میان کاملاً دولتی است. میلیاردها تومان بطور سالیانه از بودجه عمومی برای "ورزش حرفه‌ای" هزینه می‌شود. تیم‌هایی که با میلیون‌ها هوادار، آواره‌اند و بعلت فقدان شرایط حرفه‌ای و مالکیت خصوصی برای باشگاه در آسیا نیز اجازه بازی پیدا نمی‌کنند.

این ورزش دولتی مانند اقتصاد دولتی، تجارت دولتی، خودروسازی دولتی، بانک دولتی، سینمای دولتی و هر چیز دولتی دیگر عقب‌مانده، ورشکسته و رانتیر است و هنوز در ورزشگاه آزادی اجازه برگزاری مسابقه بین‌المللی دارد اما آیا کسی عبرت می‌گیرد؟

✅ @karkhone

‍ اوکراین، ابریشم و ایران

به دور از معنا نبود وقتی که شی جین پینگ برای اعلام جهانی بلندپروازانه‌ترین طرح تجاری چین، آستانه، پایتخت قزاقستان را انتخاب کرد. او صحبت‌هایش را این گونه آغاز کرد: "برای بیش از ۲۰۰۰ سال، ساکنان قلب آسیا، قادر بوده‌اند که با وجود تفاوت‌های نژادی، دینی و فرهنگی، هم‌زیستی و همکاری کنند و به توسعه برسند. این یک اصل سیاست خارجی برای چین بوده که روابط دوجانبه دوستانه‌ای را با ملت‌های آسیای میانه برقرار سازد و حال وقت آن رسیده تا روابط اقتصادی را نزدیک‌تر کنیم، روابط را بهبود دهیم، از مبادلات تجاری حمایت کنیم و گردش مالی را افزایش دهیم. وقت آن رسیده تا یک کمربند اقتصادی جاده ابریشم بسازیم. وقت آن رسیده تا با تنفس از هوای جاده ابریشم قدیم، مجموعه جاده‌هایی که آسیا، اروپا و آفریقا را به هم متصل می‌کنند، حیات دوباره‌ای را تجربه کنیم."

کمتر از یک دهه بعد از این سخنرانی، قطارهای کالاهای چینی، آسیای میانه را در می‌نوردند و بکمک شبکه‌ای ازریل‌ها به اروپای غربی می‌رسند. مسیرشرقی، شهرهای ساحلی مثل ایوو را از طریق منطقه خودمختار مغولستان داخلی به روسیه و سپس از طریق بلاروس و لهستان به اروپا متصل می‌سازد. مسیر مرکزی، سواحل جنوبی و مناطق مرکزی چین را از طریق خاک مغولستان به روسیه و سپس اروپای غربی متصل می‌کند. و در آخر، مسیر غربی که غرب چین را از طریق قزاقستان و روسیه به اروپا متصل می‌نماید.
طی یک دهه، تعداد تردد قطارهای باری بین چین و اروپا از ۱۷ قطار به بیش از ۱۵۰۰۰ قطار در سال رسیده و تعداد کانتیترهای جابجا شده در سال ۲۰۲۱ به ۱/۴۶ میلیون در سال می‌رسد. این پیشرفت خارق‌العاده به جایی رسیده که پیتر فرانکوپن، نویسنده کتاب جاده‌های ابریشم، با اشاره به ضرب‌المثل لاتین "همه راه‌ها به رم ختم می‌شوند"، در مقاله‌ای می‌نویسد : "همه راه‌ها به پکن ختم می‌شوند."
اما بازی سایر بازیگران جهانی، وجه دیگر ماجرا را به چینی‌ها نشان داد. یک بار به درگیری‌های یک سال گذشته نگاه کنید: جنگ قره‌باغ، درگیری تاجیکستان و قرقیزستان، خروج عجیب و غریب ایالات متحده از افغانستان، شلوغی‌های قزاقستان و در نهایت تجاوز روسیه به خاک اوکراین؛ همه و همه در مسیر شبکه راه‌های تجاری چین به آسیای میانه، قفقاز و اروپا اتفاق افتاده‌اند.
این درگیری‌ها نه تنها در مناطقی که در حال حاضر در حال بهره‌برداری هستند اتفاق افتاده، بلکه در نواحی‌ای که بعنوان آلترناتیو مطرح هستند نیز حادث شده است. ولی مهم‌ترین چالشی که بر سر راه ادامه فعالیت این شبکه از راه‌ها سبز شده، تجاوز روسیه به خاک اوکراین است. شاید در نگاه اول، نقشه دلیل این عبارت را نشان ندهد، چرا که به جز چند مسیر فرعی، حجم زیادی از کالاهای منتقل شده با عبور از خاک بلاروس و با دور زدن سرزمین اوکراین به اروپا می‌رسند. اما مشکل اصلی جای دیگری است.
اتحادیه اروپا و ایالات متحده، شرکت راه‌آهن روسیه را در لیست تحریم خود قرار داده‌اند. این بدان معناست که تراکنش‌های مالی با این شرکت در آینده با مشکلات جدی مواجه خواهد بود. تا این جای کار بعضی شرکت‌های اروپایی با تغییر روش انتقال کالا، به حمل و نقل دریایی روی آورده‌اند. سوال اینجاست که با این وضعیت، آینده طرح یک کمربند یک راه به کجا خواهد رسید.
بدون شک ادامه تحریم روسیه، بر آینده BRI تأثیر جدی خواهد گذاشت، ولی آیا باعث توقف آن خواهد شد؟ چند دلیل وجود دارد که توقف مسیر زمینی جاده ابریشم جدید بسیار دور از ذهن به نظر بیاید. مهم‌ترین دلیل، سرمایه‌گذاری عظیم چین در آسیای میانه برای توسعه حمل و نقل ریلی و جاده‌ای است. ۳۰ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری چین در قزاقستان، ۲۳ میلیارد دلار در ازبکستان، ۴ میلیارد دلار در قرقیزستان و ... فقط و فقط بخشی از سرمایه‌ای است که چین در بخش‌های حمل و نقل، انرژی، معدن و ... در آسیای میانه در نظر گرفته است. بدون شک چین برای تأمین تقاضای روزافزون انرژی خود بیش از پیش به محکم کردن جای پای خود در این منطقه نیاز دارد. همین‌طور، چین برای تثبیت قدرت خود در برابر روسیه، به متصل ساختن این مناطق به سرزمین اصلی خود نیاز دارد. همه اینها، در کنار مهم‌ترین عاملِ بازی‌عوض‌کن، یعنی از رونق افتادن مسیرهای عبوری از روسیه، فرصتی را برای ایران بوجود آورده که با کمک به توسعه زیرساخت‌های ریلی در کشورهای اطراف، خود را بعنوان یک جایگزین معرفی کند.

ادامه مطلب

✅ @karkhone

‍ در روزهایی که بحران اشغال خاک اوکراین توسّط روسیه هنوز به آن معنا که امروز ذهن بسیاری را به خود مشغول کرده است، آغاز نشده بود و آنچه بود، هشدارها دو طرف و تحرّکات نظامی روسیه و سخنرانی‎ها و تهدیدات آمریکا و متّحدانش بود، کمتر کسی باور می‎کرد که اتّحادی جدّی در ساختار اقتصاد سیاسی غرب برای تقابل با مسکو شکل بگیرد. هم دست‎کم گرفتن خطر اشغال اوکراین رویکرد بسیاری بود و هم تردیدافکنی در اراده جدّی اروپاییان برای تحریم روسیه که در واقع بخشی از ساختار اقتصاد و سیاست اروپا است، مبنای تحلیلهای کارشناسان بود. امّا... وقتی تحریمها از راه رسیدند و روندی که با لغو طرح نورداستریم 2 آغاز شد به ممنوعیتها و تحریمهای بی‎همتا رسید و در حالیکه تنگ شدن فضا برای اقتصاد و سیاست روسیه همچنان ادامه دارد، این پرسش به وجود آمد که این اتّحاد نسبی آمریکا و متّحدانش در زمینه تحریمها، چگونه پدید آمد.
یکی از مهمترین عوامل، یک مدیر سیاسی خاص است که چهره‎ای ویژه در سیاست اروپا و آمریکا است. او کسی نیست جز بیورن زایبرت. او که رئیس دفتر و کابینه رئیس کمیسیون اروپا است، چهره‎ای چندوجهی است که نفوذ و سابقه حضور در مجامع علمی و آکادمیک و نظامی آمریکا و بریتانیا را دارد و در دولت آلمان نیز خدمت کرده است. این زایبرت بود که با رویکرد اروپامحور و آلمان‎محور، با آغاز دولت بایدن، زمینه همکاری میان اروپا و آمریکا را گسترش داد و وقتی که نوبت به ایجاد زمینه اتّحاد در تقابل با روسها رسید، این زایبرت بود که برنامه‎های ویژه‎ای را برای همراه کردن کشورها و سکتورهای مختلف اقتصادی اروپا پیگیری کرد. هنرمندی حیرت‎انگیز او در هماهنگ کردن اروپاییان، به گونه‎ای جذّاب و بدون از بین بردن استقلال اروپا در رفتار سیاسی، اگر آرامش و اطمینان کامل درباره تبعات تحریمها برای خود اروپا را ایجاد نکرده باشد، بسیاری از زمینه‎های نگرانی را از میان برده است.



✅ @karkhone