گفتم مرا غم تو خوشتر ز شادمانی
گفتا که در ره ما غم نیز شادمان است

فقدان رضا تهرانچی، بنیان‌گذار گروه صنعتی ویتانا و خالق برند محبوب بیسکوییت مادر را محضر صنعتگران و تولیدکنندگان این مرز و بوم تسلیت می‌گوییم.

@karkhone

| بری وین

ماهاتمیر در تحقق رویایش برای سوق دادن مالزی به سوی کشوری مدرن و صنعتی وقت را هدر نداد و تبدیل شدن مالزی به کشوری کاملا توسعه‌ یافته تا ۲۰۲۰ را هدف اصلی خود قرار داد. طی ۲۲ سال نخست‌ وزیری او با متوسط رشد اقتصادی سالانه ۶.۱ درصدی، مالزی یکی از موفق‌ ترین کشورهای در حال توسعه جهان شد. شگفت‌ آورتر اینکه این کشور، کشوری با اکثریت مسلمان بود و این نشان می‌داد که اسلام با حکومت پارلمانی و مدرنیزه سر ناسازگاری ندارد. در این اثنا برنامه عملیاتی مثبت و جامعی در این جامعه به لحاظ قومی متکثر اِعمال شد که بر پیشرفت تحسین‌ برانگیز آن بیش از پیش افزود. وقتی دولت اقدام به توسعه زیر ساخت‌هایی نظیر بزرگراه‌ها، فرودگاه‌ها، آسمان‌ خراش‌ها، پل‌ها و بنادر ترابری کرد، مردم مالزی دوچرخه و موتورهای خود را کنار گذاشتند و خودرو سوار شدند. با رشد نرخ صادرات از ۳۰ درصد به بیش از ۷۰ درصد، اقتصاد مالزی قدرتمند شد و به رتبه بیستم کشورهای صادرکننده رسید.

✅ @karkhone

‍ | محمد ایمانی

«افسانهٔ دوران طلایی رفاه در زمان اعلیٰحضرت»؛ یا چرا با این همه تجربهٔ شکست توسعه از بالا و دولت‌گرایی و سوسیالیسم‌بازی (ایضاً سوسیال‌دموکراسی)، ایرانی‌ها دست از دولت‌پرستی و افسانه‌سازی برنمی‌دارند؟!

"ما در راه سفر به کاشان بودیم و باید از جنوب تهران عبور می‌کردیم. من به چشمانم نمی‌توانستم اعتماد کنم! شرایطی که آدم‌ها در آن زندگی می‌کردند باورنکردنی نبود. آلونک‌هایی که با قوطی و حلبی ساخته شده بودند پر از کثافت و نایلون‌هایی که رویش کشیده شده بود. کثافت و آشغال از کانال‌ها بالا زده بود. آب سیاه بود و بدبو [آبی که مردم مجبور به آشامیدن آن بودند.] پاکروان به حضور شاه رسید و مشاهداتش را بازگو کرد. شاه گفته بود مردم آن منطقه اینگونه زندگی می‌کنند. پاکروان به شاه گفته بود اگر از دیدگاه انسانی فوراً اقدامی نمی‌کنید فکری برای امنیّت [دولت] خودتان بکنید. این انبوه جمعیت میلیونی که در [حاشیهٔ] پایتخت زندگی می‌کنند منفجر خواهند شد و ما هم با این انفجار دود خواهیم شد. پاکروان فردای آن روز عکس‌هایی را که گرفته بودیم به شهبانو نشان داد. دیگر خیلی دیر شده بود. [حاشیه‌نشینانی که محصول سیاست سوسیالیستی اصلاحات ارضی یا همان انقلاب سفید بودند و اندکی بعد تبدیل به پابرهنگان انقلاب شدند.]

…

سال‌های بداقبالی پادشاه بود، با موش دواندن اعراب حجاز، قیمت نفت سقوط کرده و طرح‌های بلندپروازانه شاه معطل مانده بود، تورم و بیکاری غوغا می‌کرد، ناظری خارجی از دیدن این همه جوان بیکار ناراضی در جنوب پایتخت تعجب کرده بود که چطور رژیم سلطنتی هنوز سرپاست، در دوران رونق از روستاهای مختلف همه برای کار به پایتخت آمده بودند و با کاهش درآمدهای دولت و رکود پیامد آن، خیلی‌هایشان بیکار شده بودند. بمب نارضایتی به کار افتاده بود.

از آن سو سدها هم تکمیل نشده بود و تولید برق کافی نبود، در تهران گاه تا ۹ ساعت قطعی برق را شاهد بودیم. دانشجویان و روشنفکران هم که سایه شاه مستبد را با تیر می‌زدند. پاکروان عکس‌ها گرفته و به شاه و ملکه نشان داده بود که خطر جدی‌تر از اینهاست، می‌گفتند که بعد از آن مرتب با شاه در این مورد دیدار می‌کرد و نقل کرده است که شاه بیمار را همچون غریقی درمانده می‌دید که در چشمان او می‌خواند چقدر به کمک‌اش نیازمند است. اما کاری از کسی برنیامد، کل قضایا یکسال بیشتر طول نکشید و شد آنچه که شد.

(به نقل از فاطمه پاکروان، همسر حسن پاکروان از رؤسای ساواک)

ضمیمه تصویر بخشی از کتاب که سال ۱۹۸۳ در دانشگاه هاروارد منتشر شده بعلاوه چند تصویر از حلبی‌آباد‌نشین‌‌شدگانِ اصلاحات ارضی

✅ @karkhone

| فرانسیس فوکویاما

‍ در انگلستان و اروپای غربی"شهرنشینی" پیامدِ صنعتی شدن و پیامدِ نیاز به احداث صنایع جدید در شهرهایی مجهز به مجاری ارتباطی بود، در چنین شرایطی نظم تحمیل شده به وسیلهٔ کار در کارخانه ها باعث گذر از اجتماع طبیعی به جامعهٔ عقلانی/سیاسی شد و اجتماعات سنتی را از طریق تقسیم کار مدرن دوباره سازماندهی کرد.. اما بالعکس، الگوی شهرنشینی در خاورمیانه، بالکان و آفریقا متفاوت بود چون شهرنشینی بیشتر از آنکه پیامد صنعتی شدن باشد نتیجهٔ جابجایی [یا تبدیل] اهالی روستا به شهر بود، لذا اجتماع طبیعی دست نخورده باقی ماند این همان "مدرنیزاسیون بدون توسعه" است که در شرایط بد اقتصادی و نبود اقتصاد صنعتی پویا، شهرهای وسیعی با حفظ ارزش هایِ روستایی و حفظ سازمان های اجتماعی روستایی تشکیل یافته اند، در این شهرها خبری از تقسیم کار گسترده مدرن به مانند آنچه در غرب روی داده بود نیست. در این شرایط نه یک پرولتاریای قوی صنعتی و نه یک طبقه متوسط گسترده وجود دارد. بلکه بالعکس، انبوهی از گروه های بزرگ فقرای شهری را می‌توان دید.. این پدیده باعث می‌شود که یک نظام حامی پرور با ائتلافی از نخبگان در راستای توزیع فساد و رانت به وجود بیآید، چون مسیر روشنی برای گذر از اشتغال غیر رسمی به صنعتی شدنِ مبتنی بر اشتغال وجود ندارد، در نتیجه برای تأمین امنیت اقتصادی نخبگان، رانت و سود پیشنهادی از سوی سیاسیون و دولت مردان راه های به مراتب بهتر و مطمئن تری نسبت به بخش آزاد و خصوصی هستند.

✅ @karkhone

راز موفقیت ترامپ

| دینش دسوزا

ترامپ در کتاب معروف خود، هنر معامله می‌نویسد: آغاز شغل من از جایی بود که نمی‌خواستم شغل پدرم را ادامه دهم. پدر او در کار خرید و فروش املاک و مستقلات بود و شگفت انگیز این‌که ترامپ از طریق واحدهای کنترل و تثبیت اجاره در محله «Queen» در شهر بروکلین پول در می‌آورد. ترامپ یک فرد محتاط و هوشیار است. از نظر او بهترین راه پول‌سازی، اجاره دادن است. ترامپ می‌خواست روزی از روی پل پریده و به منهتن رفته و کسب و کار راه بیندازد. جمع‌کردن اجاره‌های کم را نمی‌توانست ادامه دهد. دلش می‌خواست کاری ماندگار انجام دهد. کاری که ارزش تلاش زیاد را داشته باشد.
او می‌گوید : چالش ساختن یک بنای باشکوه در وست ساید منهتن فکر مرا درگیر کرد، یا یک هتل بزرگ در کنار گرند سنترال استیشن در پارک اونیو و فورتی سکند استریت.

شومپیتر در این مورد چه می‌تواند بگوید؟ او می‌نویسد : یکی از ویژگی‌های کارآفرین، آرزوی داشتن یک امپراطوری خصوصی است. در حقیقت می‌خواهد سلسله‌ای داشته باشد که بعد از او رویاهایش را دنبال کنند. به نظر شومپیتر این نزدیک‌ترین رویکرد به سیستم فرمان‌روایی قرون وسطا است. انگیزه کارآفرین موفقیت مالی اولیه نیست، بلکه آرزوی غلبه، وسوسه مبارزه، نشان دادن برتری خود به دیگران و موفقیت، نه به خاطر نتیجه آن، بلکه فقط به خاطر خود موفقیت است.
شومپیتر آن را به ورزش تشبیه می‌کند. دستاورد مالی یک «مشاهده دوم» است، که عمدتا به عنوان شاخص موفقیت و نشانه پیروزی برآورد می‌شود.
دستاورد مالی سراسر تابع لذت خلق‌کردن، لذت انجام کار و لذت استفاده از انرژی و استعداد فرد است.
ترامپ در شغل اول خود روی هتل کمودور متمرکز شد. این هتل سال 1919 ساخته شد و به نام وندربیلت نام‌گذاری شد. در میانه دهه 1970 بازار خرید و فروش املاک کساد شد. ترامپ می‌گوید : قیمت هتل به طور باور نکردنی پایین آمد. کمودور دیگر کهنه بود. نمای ساختمان کثیف و راهروها رنگ‌ورو رفته شده بودن. مدیر هیچ اهمیتی نمی‌داد. علی‌رغم نرخ پایین در کمودور هیچ‌کس میل ماندن در آن‌جا را نداشت.
ترامپ می‌نویسد: «اما وقتی به هتل نزدیک شدم یک منظره کاملا متفاوت نظرم را جلب کرد. حدودا نه صبح بود و هزاران عابر شیک‌پوش کانکتیکوت و وسچستر از گرند سنترال ترمینال و ایستگاه قطار رو به پایین سرازیر شدند.
این‌جا یک انتقاد وجود دارد. احتمالا یک استاد دانشگاه آن را این طور تفسیر کند مثلا تضاد عجیب بین عابران شیک پوش و کمودور ورشکسته و اینکه زمانی، آن یک هتل تاریخی بود ولی اکنون تاریخ از کنار آن می‌گذرد.
تفسیر ترامپ بسیار کسل‌کننده است. «آن‌جا یک فرصت شغلی است، یک مکان باشکوه که هر روز مشتری‌های جذاب از انجا تردد می‌کنند. مشکل، خود هتل است نه اطراف آن، اگر می‌توانستم آن را تغییر شکل دهم، یک مکان فوق‌العاده می‌شد. فقط تسهیلات، این کار را تضمین می‌کند.»
ترامپ به فکر یک کسب و کار جدید یعنی خریدن کمودور افتاد. آن فکر احمقانه‌ای برای یک آدم شجاع است. ولی فکر بزرگی بود. و باعث شروع همه چیز شد. پس این اولین کاری است که کارآفرینان انجام می‌دهند : آن‌ها یک فکر جدید و ریسک‌پذیر در سر دارند. لزوما چیز جدیدی اختراع نمی‌کنند، اختراع مهارت و استعداد متفاوتی می‌طلبد. کارآفرینان محصول جدیدی را با یک چشم‌انداز و روش جدید پیش‌بینی می‌کنند و راه تازه‌ای را در زندگی انتخاب می‌کنند.

این ایده جدید، یک ترکیب بدیع که کارآفرین به دست می‌آورد، برای همه قابل دیدن است. به قول شومپیتر، اکثر مردم ایده‌های تازه را درک نمی‌کنند و فقط دوست دارند شغل روزانه و معمولی خود را داشته باشند. آن‌ها از تلاش و کار خود خسته شده و اشتیاقی به اکتشافات جدید ندارند. در نتیجه انرژی و انگیزه‌ای برای تصور اوضاع جدید برای آن‌ها باقی نمی‌ماند. اکثر مردم به کارآفرینان به چشم نامتعارف و دیوانه نگاه می‌کنند.

شومپیتر می‌گوید گام اول برای داشتن شغل جدید، تصور آن، ولی گام دوم بررسی نحوه انجام آن است. ویژگی دوم کارآفرین، سازماندهی کسب و کار است.
ابتدا ترامپ برای خرید کمودور پول کمی داشت و پدرش نیز کمکی نکرد. او تجربه‌ای نیز در راه اندازی و اداره یک هتل مجلل کسب نکرده بود. بنابراین با مالکان هتل که قصد تخلیه آن را داشتند، مذاکره کرد. ترامپ آن‌ها را قانع کرد که قرارداد را امضا کنند. سپس به بانک رفت و به آن‌ها گفت اگر وام دلخواه او را بدهند، به علاوه برگردادن پول بازسازی هتل، تضمین می‌کند که کمودور را احیا کند. ترامپ اعتراف می‌کند که آن مثل شعبده بازی بود. پول را از بانک گرفت، فروشندگان پذیرفتند و ترامپ کمودور را به دست آورد.
ادامه دارد ...
/ آمریکا تحت لوای سوسیالیسم

ادامه مطلب

✅ @karkhone

توئیتر در خطر

ایلان ماسک، 9.2 درصد سهام توئیتر را خریده و به طور رسمی، در هیأت مدیره این شرکت جای گرفته است. با توجّه به سابقه سیاه او در استفاده از توئیتر برای تأثیرگذاری به شدّت منفی بر بازار سهام در دو سال اخیر و به ویژه در تکانه‎های ابتدایی بحران کورونا، این رویداد چندان جذّاب نیست.

او با خرید ۹.۲ درصد سهام توییتر به ارزش ۲.۹ میلیارد دلار بزرگترین سهامدار توییتر شده است.

با این خرید قیمت سهام توییتر ۲۶ درصد رشد کرد.

✅ @karkhone

شوک‌درمانی برای نئولیبرال‌ها

اخیراً یادداشتی از جوزف استیگلیتز در پروجکت سندیکت دربارۀ تهاجم روسیه به اوکراین منتشر شده که بخش‌هایی از آن را در ادامه می‌خوانید. استیگلیتز در این نوشته توضیح داده که مانند بحران‌های پیشین در اقتصاد جهانی (نظیر حملات تروریستی ۱۱ سپتامبر، بحران مالی ۲۰۰۸، همه‌گیری کووید-۱۹، یا انتخاب ترامپ در آمریکا)، این جنگ نیز اشتباه بزرگ اتکای صرف به بازارها را برجسته کرده، و باید به‌دنبال جایگزینی دیدگاه اقتصادی جدیدی باشیم.

هر یک از این رویدادها پیامدهای اقتصادی زیادی داشته است. همه‌گیری توجه‌ها را به عدم تاب‌آوری اقتصادهای به‌ظاهر قوی جلب کرد. آمریکای ابرقدرت حتی نمی‌توانست محصولات ساده‌ای مانند ماسک و سایر تجهیزات محافظ تولید کند، چه رسد به اقلام پیچیده‌تری مانند ونتیلاتور. این بحران درک ما از شکنندگی اقتصادی را بیشتر کرد و یکی از درس‌های بحران مالی جهانی را تکرار کرد؛ زمانی که ورشکستگیِ تنها یک شرکت (شرکت برادران لِمن)، باعث فروپاشی تقریباً کل سیستم مالی جهانی شد.

جنگ پوتین در اوکراین نیز افزایش قیمت مواد غذایی و انرژی را تشدید کرده و برای بسیاری از کشورهای درحال‌توسعه و اقتصادهای نوظهور پیامدهای شدیدی دارد. اروپا نیز به‌دلیل اتکا به گاز روسیه به‌شدت آسیبپذیر است. این نگرانی هم به‌درستی وجود دارد که چنین وابستگی‌هایی چه‌بسا موجب شود تا واکنش‌های درخوری به اقدامات فاحش روسیه در این جنگ داده نشود.

بیش از ۱۵ سال پیش، در کتاب «کارآمد کردن جهانی‌سازی» [این کتاب با عنوان «نگاهی نو به جهانی‌سازی» به فارسی ترجمه شده است]، پرسیدم: «آیا هر کشوری ریسک‌های [امنیتی] را به‌عنوان بخشی از هزینه‌ای که برای اقتصاد جهانی کارآمدتر با آن مواجه هستیم، می‌پذیرد؟ آیا اروپا به‌سادگی می‌پذیرد که چون روسیه ارزان‌ترین تأمین‌کنندۀ گاز است از روسیه گاز بخرد، بدون توجه به پیامدهایی که برای امنیت آنها دارد؟» متأسفانه، پاسخ اروپا نادیده گرفتن خطرات آشکار برای دستیابی به سود کوتاه‌مدت بود.

ضعف تاب‌آوری کنونی، شکست بنیادین نئولیبرالیسم و چارچوب سیاستی آن است. بازارها به‌الذاته نزدیک‌بین هستند و مالی‌شدن اقتصاد آنها را نزدیک‌بین‌تر هم کرده است. آنها مخاطره‌های کلیدی را جدی نمی‌گیرند. علاوه بر این، فعالان بازار می‌دانند که وقتی ریسک‌ها سیستماتیک هستند، سیاست‌گذاران نمی‌توانند دست روی دست بگذارند و تماشا کنند. دقیقاً به این دلیل که بازارها چنین ریسک‌هایی را مدنظر ندارند، سرمایه‌گذاری بسیار کمی روی تاب‌آوری انجام می‌شود و درنهایت هزینه‌های جامعه بیشتر می‌شود.

راه‌حلی که معمولاً پیشنهاد می شود، واداشتن شرکت‌ها به پذیرفتن بیشتر عواقب اقداماتشان است. این منطق مستلزم قیمت‌گذاری اثرات خارجی منفی نظیر انتشار گازهای گلخانه‌ای است. گزینه‌هایی نظیر سیاست‌گذاری‌ها و مقررات صنعتی می‌توانند اقتصاد را در مسیر درست حرکت دهند، اما «قواعد بازی» نئولیبرالی مداخله برای افزایش تاب‌آوری را دشوارتر کرده است. نئولیبرالیسم بر دیدگاهی خیالی از شرکت‌های منطقی استوار است که به‌دنبال به حداکثر رساندن سود بلندمدت خود هستند. تحت این نظام، شرکت‌ها قرار است از ارزان‌ترین منبع خرید کنند، و اگر خودِ شرکت‌ها نتوانند خطرات ناشی از وابستگی به گاز روسیه را به‌درستی تحلیل کنند، دولت‌ها بنا نیست مداخله کنند!

دولت آلمان سال‌ها مروج فعال وابستگی متقابل اقتصادی شد. تفسیر خوشبینانه از موضع آلمان این است که امیدوار بود از طریق تجارت می‌توان روسیه را رام کرد. اما فساد مانع از این شد، به‌ویژه در دوران گرهارد شرودر؛ صدراعظم آلمان، که مراحل حساسی از مناسبات کشورش با روسیه را برعهده داشت، و سپس برای شرکت گازپروم؛ غول گازی دولتی روسیه، کار کرد!

امروزه چالش اصلی، ایجاد هنجارهای جهانی مناسبی است که از طریق آن حمایت‌گرایی را از اقدامات مشروع به نگرانی‌های مربوط به وابستگی و امنیت متمایز کند و سیاست‌های داخلی سیستماتیکی را در این رابطه توسعه دهد. این امر مستلزم بررسی چندجانبه و طراحی دقیق سیاست برای جلوگیری از اقدامات سوگیرانه‌ای است که در دورۀ ترامپ با توجیه نگرانی برای «امنیت ملی» رخ داد؛ برای مثال اعمال تعرفه بر خودروها و فولاد کانادا.

اما مسئله صرفاً اصلاح چارچوب تجارت نئولیبرالی نیست. در طول همه‌گیری، هزاران نفر جان خود را از دست دادند، زیرا قوانین مالکیت معنوی سازمان تجارت جهانی مانع از تولید واکسن در بسیاری از نقاط جهان شد. همین قوانین موجب شدند تا با تداوم شیوع ویروس، جهش‌های جدیدی به وجود آمد که آن را در مقابل نسل اول واکسن‌ها مسری‌تر و مقاوم‌تر کرد.

ما باید بازاندیشی در جهانی‌سازی و قوانین آن را شروع کنیم. ما بهای گزافی برای ارتدوکس فعلی پرداخته‌ایم. امید است به درس‌های شوک‌های بزرگ این قرن توجه بیشتری کنیم.

یادداشت استیگلیتز در پروجکت سندیکیت

✅ @karkhone

تولیدات دانشگاه

مجید شریف واقفی به همراه همسرش لیلا زمردیان بخاطر عقاید ضدآمریکایی در شرکت جنرال الکتریک بمب‌گذاری نمودند. وقتی شریف در یک واحد صنعتی بمب‌گذاری کرد و سرایدار بیچاره آنجا را کشت، هرگز تصور نمی‌کرد که نامش بر سردر مشهورترین دانشگاه صنعتی ایران قرار بگیرد. دانشگاه صنعتی آریامهر پس از انقلاب۵۷ به احترام مجید شریف واقفی که از فارغ التحصیلان دوره اول مهندسی برق این دانشگاه بود به دانشگاه صنعتی شریف نام‌گذاری شد. شریف واقفی یکی از رهبران سازمان مجاهدین خلق بود. پس از مدتی بعضی از سران این گروه تصمیم گرفتند ایدئولوژی سازمان را از التقاط مارکسیسم اسلامی به مارکسیسم الحادی تغییر دهند که بخاطر مخالفت توسط دیگر اعضای سازمان مجاهدین ترور شد.

پ.ن: تمام خیابان‌های ایران، دانشگاه‌ها، مراکز دولتی، پژوهشی و حتی مذهبی به نام امثال شریف، شریعتی، نواب صفوی، فاطمی، طالقانی و... است. کسانی که خودشان گمان نمی‌کردند که روزگاری نامشان همه ایران را ببلعد.

✅ @karkhone

ایرانی که ساخته نشد

مجموعه‌ای نیمه مستند هست به نام «مردانی که آمریکا را ساختند» با عنوان انگلیسی «The men who built America». برخلاف انتظار اولیه‌ای که ممکن است از عنوان این مجموعه داشته باشیم، در این فیلم هیچ سخنی از سیاست‌مداران، متفکران و دانشمندان نیست،‌ بلکه تمامی فیلم به توصیف زندگی پنج کارآفرین بزرگ می‌پردازد که در یک فاصله پنجاه ساله از ۱۸۶۵ تا ۱۹۱۵ صنایع بزرگ آمریکا را پایه‌ریزی کرده و آمریکا را به عنوان بزرگ‌ترین قدرت جهانی وارد قرن بیستم کردند. کرنلیوس وندر بیلت در صنعت راه آهن، اندرو کارنگی در صنایع فولاد، جان راکفلر در صنعت نفت، جی پی مورگان در بانک‌داری و سرانجام هنری فورد در صنایع اتومبیل‌سازی. فیلم نشان می‌دهد که چگونه آنها از پایین‌ترین طبقات اجتماعی برخاستند و با رقابت‌های جان فرسا کارگاه‌های کوچک خود را به صنایع غول آسای انحصاری تغییر شکل داده، هزاران شغل ایجاد کرده و در مقیاس امروزی میلیاردها دلار ثروت آفریدند. بعضی از آنها هم در نیمه‌ی دوم عمر خود قسمت اعظم ثروت‌شان را به موسسات خیریه‌ی بزرگ، دانشگاه‌ها، کتابخانه‌ها و مراکز بهداشتی بخشیدند. این‌ها الهام بخش نسل بعدی صنعت‌گران و کارآفرینان بودند که تا امروز نیز ادامه آن را می‌بینیم. البته در پایان فیلم،‌ کسانی که قبل از انقلاب را دیده‌اند، حسرت عمیقی بر دل‌های‌شان می‌نشیند، چرا که زمانه‌ای را به یاد می‌آورند که البته در مقیاسی کوچک‌تر، کارآفرینان بزرگی نیز در ایران ظهور کردند و گستره وسیعی از صنایع خصوصی را در ایران پایه‌گذاری کردند، افرادی مثل حاجی محمد تقی برخوردار (صنایع توشیبا و لوازم خانگی)، محمد رحیم ایروانی (بنیانگذار کفش ملی) برادران خیامی (بنیانگذار صنعت خودروسازی)، محسن آزمایش (صنایع خانگی آزمایش)، برادران لاجوردی (گروه صنعتی بهشهر)، برادران رضایی(صنایع فولاد)، محمد تقی توکلی (ماشین‌سازی تبریز) و بسیاری دیگر که اموال همگی آنها پس از انقلاب مصادره شد، خود آنها آواره شدند و صنایع آنها نیز رو به ویرانی کامل نهاد که دیگر حتی اسمی از آنها را نیز نمی‌شنویم .
"تنها به کمک یک قوه تخیل قوی می‌توانیم تصور کنیم که اگر آن مصادره‌ها صورت نگرفته بود اکنون کشور ما در چه وضعیتی بود و تک تک ما چه نوع زندگی‌ای می‌داشتیم."


آقای لاجوردی (دادستان تهران) و آقای ایروانی هر دو در بازار تهران در کنار هم‌حجره داشتند. ایروانی کفش و آقای لاجوردی روسری می‌فروخت. ایروانی متوجه تحولات دهه‌ی چهل شد، غرفه کفش‌فروشی را به کفش ملی تبدیل کرد. وقتی کفش ملی را داشتیم در چین، تایوان، کره و تایلند از صنعت و تولید خبری نبود. آقای ایروانی کفش ملی را تأسیس کرد و آقای لاجوردی هم‌حجره‌ای او دادستان شد و اموال او را مصادره کرد. (برگرفته از گفتگو با حسین مرعشی).

✅ @karkhone

‍ نکته ای قابل توجه از بنیانگذار شرکت پاناسونیک

ما خواهیم برد و شما خواهید باخت. کاری که از دست‌تان برنمی‌آید چون شکست شما یک بیماری درونی است. شرکت های شما بر مبنای اصول تیلور کار می‌کنند. بدتر آنکه ذهن شما هم تیلوری است. شما با ایمان راسخ معتقدید که مدیریت صحیح یعنی مسئولین اجرایی در یک طرف و کارگران در طرف دیگر، در یک طرف مردانی که فکر می‌کنند و در طرف دیگر مردانی که فقط کار می‌کنند. از نظر شما مدیریت صحیح هنر تحویل نرم و آرام ایده‌های اجرایی به دست کارگران است. ما مرحله تیلوری را پشت‌سر گذاشته‌ایم. ما می‌دانیم که تجارت به طرز وحشتناکی پیچیده شده است. بقا در محیطی که هر روز بیش از پیش انباشته از خطرها و امور غیرمترقبه و رقابت می‌شود، تلاشی بس نامعلوم است.

بنابراین یک شرکت باید تعهد پایدار ذهن تمام کارکنانش را داشته باشد تا به بقای خود ادامه دهد ... ما می‌دانیم که هوش و ذکاوت معدودی تکنوکرات – هرچقدر درخشان و خارق‌العاده – در رویارویی با این چالش‌ها به کلی عاجز می‌ماند. تنها هوش و ذکاوت تمام کارکنان است که می‌تواند به یک شرکت اجازه دهد در رویارویی با پَستی‌وبلندی های ملزومات محیط تازه‌اش زنده و سربلند بیرون آید. آری، ما خواهیم برد و شما خواهید باخت چون شما نمی‌توانید ذهن‌تان را از نظام تفکر تیلوری که ما هیچ‌گاه نداشتیم، رها کنید.

/ اسراری که باید به اشتراک گذاشته شوند، کنوسوکه ماتسوشیتا

✅ @karkhone

‍ برجام و فرجام ایران

| مهدی تدینی


کوتاه و صریح می‌نویسم ـــ و به قول پاپ پیوس یازدهم، در آن بیانیۀ معروفش در سال ۱۹۳۷، «با نگرانی سوزان». آنچه بیمناکش بودم رخ داد: مذاکرات وین متوقف شد. پیداست مذاکره‌کنندگان کوشیده‌اند این «خبر بد» را با «لحن خوب» و جملات امیدبخش بیان کنند. بورِل، مسئول سیاست خارجی اتحادیۀ اروپا، خواسته است کدهایی هم در خبر بگنجاند و از تأثیر «عوامل بیرونی» سخن گفته. بر کسی پوشیده نیست که این عوامل بیرونی «جنگ روسیه» است.

هیچ‌گاه متوهم نبوده‌ام که فکر کنم با احیای برجام اوضاع ایران گل و بلبل خواهد شد. ما مردم ایران مرغ عروسی و عزاییم. اما با این سطح از فشار اقتصادی و معیشتی و با سوختن زندگی مردم زیر بار تورم و نابودی ساده‌ترین آرزوهای مردم زیر بار مناقشۀ هسته‌ای و نیز با توجه به ناکارآمدی در ادارۀ امور، تردیدی ندارم که به برجام نیاز داریم؛ حتی اگر منافع عینی آن اندک باشد. اما پس از حملۀ روسیه به اکراین روزبه‌روز بیشتر اصرار داشته‌ام که برجام در اسرع وقت احیا شود. دلیلش را در نوشته‌های پیشین مفصل شرح داده‌ام. مناسبات دنیا به هم ریخته و هیچ کشوری از فردا خبر ندارد. بیم آن می‌رود که جهان در آستانۀ یک فاجعه باشد. اوضاع جهان شکننده است و اگر قرار باشد گسل‌ها گشوده شود، ایران به حکم وضعیت ژئوپولتیکِ موجود «روی گسل» قرار دارد.

دوباره هشدار می‌دهم! کل مناسبات و معادلات ایران عوض شده است. همۀ معادلاتِ پیش از بیست‌وچهارم فوریۀ ۲۰۲۲ را بگذارید کنار! جهان عوض شده! تحلیل و سیاست ما نیز بی‌درنگ باید متناسب با خطرهای جدید تغییر کند. امروز دلایلم برای بازگشت به برجام دلایل سه هفته پیش نیست. ایران برای بالا بردن امنیت و ایجاد بازدارندگی به برجام نیاز دارد. غرب هم امروز به دلیل بحران موجود بسیار بیشتر از قبل به احیای برجام نیاز دارد. با توجه به پیشرفت‌های هسته‌ای ایران، انباشت زمان و بحران جنگ، سطح ریسک از حد مجاز بالاتر رفته است. بی‌تعارف و بی‌پرده هشدار می‌دهم مراقب ایران و ایرانیان باشید! سرنوشت ما دست شماست و توان ما نامحدود نیست. شما نمی‌توانید همۀ عوامل خطر را شناسایی و مهار کنید! سطح ریسک را پایین بیاورید. این جمله را روزی صد بار در ذهن یادآوری کنید: «اوضاع جهان عوض شده!»

سخنی هم با مخالفان سنتی برجام دارم: دو گروهی که با انگیزه‌های متضادِ حکومت‌دوستی و حکومت‌ستیزی از اول مخالف برجام بوده‌اند! برجام یک «ایدۀ اصلاح‌طلبانه» نیست که از دو منظر متضادِ حکومت‌دوستانه یا حکومت‌ستیزانه از آن متنفر باشید و بگویید «پیف‌پیف!» نه تنها هیچ تضمینی وجود ندارد که نبودن برجام به هدف سیاسی شما کمک کند، بلکه بیم آن هم می‌رود که نبودن برجام تأثیری برخلاف اهداف سیاسی شما داشته باشد. سرنوشت مردم ایران بدون برجام در خطر است و هیچ‌کدام از شما دو گروهِ متضاد نیز بدون برجام به هدفتان نمی‌رسید! سیاست هر دوی شما «زمین سوخته» است! البته فرقی نمی‌کند که بگویم «زمین سوخته» یا «مردم سوخته»!

✅ @karkhone

‌روایت عبدالمجید مجیدی از جلسه‌ای در حضور شاه

یک جلسه‌ای که یک سال قبل از اینکه حکومت هویدا برود[۱۳۵۵] حضور اعلی‌حضرت تشکیل دادیم که در آن جلسه اعلی‌حضرت بودند و هویدا بود و هوشنگ انصاری، وزیر امور اقتصادی و دارایی، بود و حسنعلی مهران، رئیس بانک مرکزی، بود و من بودم که به حساب وزیر مشاور برای برنامه و بودجه که مشکلات رو آمده بود دیگر. گرفتاری‌های واقعاً سخت و لاینحلی به وجود آمده بود...فرمودند: «چطور شد یک دفعه به این وضعیت افتادیم؟» همه ساکت بودند من عرض کردم: ما یک مملکتی بودیم که خوش داشتیم زندگی می‌کردیم. خب، پول بیشتری دلمان می‌خواست، درآمد بیشتری دلمان می‌خواست که [مملکت را] بسازیم. یک دفعه این [افزایش] درآمد نفت که آمد مثل سیلی بود که تمام زندگی ما را شست و رفت». که [اعلی‌حضرت] خیلی هم از این حرف من خوششان نیامد و ناراحت شدند و پا شدند جلسه را تمام کردند و رفتند بیرون. همه هم به من اعتراض کردند که «این چه حرفی بود زدی؟» گفتم: «آقای انصاری، این واقعیت است بایستی به اعلی‌حضرت بگوییم. این درآمد نفت است که پدر ما را درآورد».

✅ @karkhone

در ۱۴۰۱ برای توسعه میادین نفت و گاز ایران چقدر پول می خواهیم؟

| محمدرضا اسلامی

سال ۱۴۰۰ با همه فراز و نشیب هایش گذشت، اما در میان تمام اخبار و اتفاقات، یک مصاحبه از وزیر نفت به مانند تابلویی در ذهن ماندگار شده و خاموش و روشن می شود.

در مورخ ۱۰ آبان وزیر نفت دولت جدید در مصاحبه ای گفت:

برای پاسخ به نیاز کشور در حوزه نفت و گاز ۱۶۰ میلیارد دلار سرمایه گذاری لازم است. در غیر این صورت، در آینده به واردکننده این محصولات تبدیل می‌شویم.


برای اینکه مقیاسی از این عدد داشته باشیم، ضروری است مروری بر ارزش واقعی "یک میلیارد دلار" انجام دهیم و ببینیم اساسا در "دنیای امروز" یک میلیارد دلار یعنی چه؟
و بعد با این مقیاس، بسنجیم و ببینیم چطور ۱۶۰ واحد از آن یک میلیارد دلار را تامین کنیم؟

ابتدا به ترکیه برویم و سپس به ژاپن و بعد از آن به کالیفرنیا. بعد از آن مجددا به مصاحبه مهندس اوجی باز خواهیم گشت.

1. ترکیه و دو مگاپروژه اردوغان
جناب رجب طیب اردوغان برای قدرت نمایی و به منظور اینکه توان مدیریتی خود را نشان دهد، چند پروژه بزرگ را در ترکیه اجرا کرد. یکی از آنها پروژه مسجد چاملیجا بود. مسجدی ۶۳۰۰۰ نفری با یک معماری با شکوه و سازه ای ضدزلزله. هزینه ساخت این شاهکار معماری و سازه ۱۰۰ میلیون دلار بوده است.
عملا این سازه می تواند شاخصی ذهنی برای ما باشد که "۱۰۰ میلیون دلار" یعنی چه.
به بیان دیگر، ده تا از این پروژه، معادل می شود با ارزش/اثر یک میلیارد دلار (در منطقه ما).

مگاپروژه دیگر اردوغان، افتتاح سد عظیم ایلیسو بر روی دجله در آبانماه ۱۴۰۰ بوده است. هزینه ساخت این سد ۱/۷ میلیارد دلار بوده است. یعنی اگر اردوغان بتواند ۸۰ سدِ مشابهِ دیگر اجرا کند (که چنین چیزی برایش محال است!) تازه معادل می شود با بودجه ای که ما ایرانیان لازم داریم تا میادین نفت و گاز کشورمان را توسعه دهیم.
میادینی که "امروز" اولویتِ توسعه دارند و "فردا" که انرژیهای تجدیدپذیر گسترش پیدا کرد، عملا توسعه این میادین کم فایده است.

2. پاناسونیک در ژاپن
در سال ۲۰۱۴ این شرکت نهایت تلاش و همت مدیران و مهندسین خود را بکار گرفت و (طبق گزارش مالی) ۱ میلیارد دلار سود کرد.

مدیریت این شرکت، تلاش خود را ادامه داد و توانست در ۲۰۲۱ حدود دومیلیارد دلار سودآوری داشته باشد.

اگر “فرض” کنیم پاناسونیک بخواهد در توسعه میادین ایران سرمایه گذاری کند و همچنین باز اگر “فرض” کنیم که پاناسونیک بتواند که سود سالانه خود را به همین شکل نگه دارد (چیزی که در رقابت با رقبای کره/چین بسیار دشوار است)، برای توسعه میادین باید سودِ ۸۰ سالِ پاناسونیک در ایران سرمایه گذاری شود.

شاید این مثال، ارزش و ارج واقعی دو میلیارد دلار را بهتر به ما نشان دهد؛ و این امر ابعاد ۱۶۰ میلیارد دلار را نمایان می کند. ۱۶۰، تنها یک عدد نیست، ۱۶۰ یعنی سرمایه ای که از تلاش هزاران متخصص در طول چند دهه در یک بنگاه اقتصادی فراهم می شود.

3. قطار پرسرعت کالیفرنیا
به کالیفرنیا برویم و به منطقه ای که قلب اقتصاد و تکنولوژی آمریکاست. از سانفرانسیسکو در شمال ایالت کالیفرنیا تا لس آنجلس در حوالی جنوب ایالت، انبوهی از شرکتهای عظیم بین المللی (نظیر فیس بوک، گوگل، اوبر ...) قرار گرفته اند. فاصله این دو شهر از هم، حدودا به اندازه فاصله اصفهان تا شیراز است؛ اما با وجود انبوه تکنولوژی و اقتصاد قوی در این منطقه، خط قطار سریع السیر بین این دو شهر وجود ندارد. (چیزی که در ژاپن سالهاست وجود دارد)

هزینه پروژه احداث قطار پرسرعت بین این دو شهر ۷۷ میلیارد دلار برآورد شده، اما این پروژه تا کنون اجرا نشده. چرا؟
چون پول نیست!
در منطقه ای که آنهمه ثروت و فن آوری هست بودجه لازم برای احداث چنین پروژه کلیدی موجود نیست.

4. بازگردیم به مصاحبه مهندس اوجی. ما ایرانیان ۱۶۰ میلیارد دلار نیاز داریم تا نسل بعد از ما از مواهب و قدرت اقتصادی مخازن نفت و گاز کشور بهره مند شود؛ این امر، به هیچ وجه میسر نیست مگر اینکه سرمایه گذاران قَدر و متعدد از خارج از کشور در این حوزه ورود کنند و آنهم ممکن نیست مگر اینکه ما ذهنیت (Mindset) درستی از ارزش پول داشته باشیم.
۱۶۰ لقلقه زبان ماست. براحتی بر زبان می آید اما از کجا؟ و چطور؟

وقتی تامین ۲ میلیارد دلار برای پاناسونیک و فرماندار کالیفرنیا دشوار است ما چگونه می خواهیم در فضای تحریم و بیرون از مناسبات بین المللی ۱۶۰ م د تامین کنیم؟

ایرانِ فقیر، هدیه ما به نسل بعدی خواهد بود اگر که با سرعتِ فعلی به توسعه میادین بپردازیم. ایرانِ استوار و توسعه یافته هدیه ما به نسل بعدی خواهد بود اگر که این ثروتها را از دل زمین بیرون بکشیم و در کار توسعه زیربناهای کشور خرج کنیم.
۱۴۰۰ تمام می شود با این نگرانی که ایرانِ فردا، ایران فقیر است یا توانمند؟

تصویر

✅ @karkhone

این مرکز نقشه های گوگل/سات ناو سال ۱۹۶۳ هست و خط تلفنی که مردم قبل ترک خونه باهاش تماس می گرفتن تا مسیر رو بپرسن! بنظرتون ۶۰ سال بعد چی میشه؟ ...
آنچه اَندَر وَهم نیاید!

✅ @karkhone

فقر خواست خدا نیست

| غلامرضا مصدق

هميشه بعضی از صاحبان تریبون و قلم ، بدون ارائه دلایلی عقل پسند به تقدیس فقر پرداخته و با فضیلت تراشی برای آن ، عموماً فقر را نشأت گرفته از اراده الهی برای امتحان و تزکیه بندگان میدانند ! جملاتی نظير " دنيا محل عيش و نوش نيست " ، " فقر امتحان الهي است " ، " فقرا نزد خدا بر أغنياء شرافت دارند " و امثالهم سخنان آشنایی در تئوریزه کردن هیولای فقر هستند .

نکبت بودن فقر چنان عیان است که نیازی به بحث و استدلال ندارد تا آنجا كه حتی تحقیقات علمی نشان می‌دهد ، بسیاری از حیوانات به هنگام خشکسالی و قحطی ، زاد و ولد خود را کاهش می‌دهند . با این حال تحقیقات علمی زیادی در مورد اثرات زیانبار فقر بر انسان‌ها انجام شده است که با دقت زوایای مخرب ، حقارت بار و کرامت سوز فقر را نشان می‌دهد .

در یک تحقیق گسترده ، از کشاورزان هندی در زمان فروش محصولات تست هوش گرفته می‌شود ، بار دوم در آخر سال که پولها خرج شده و دوران بی پولی و بدهکاری آنهاست همان تست هوش گرفته می‌شود . تفاوت نتیجه شگفت انگیز دو مرحله ۱۰ واحد است . برای درک عمیق فاجعه خوب است بدانیم در آزمون تست هوش ۱۰ واحد فاصله هوش متوسط تا تیز هوش است . به عبارتی ضریب هوشی یک فرد در زمانی که غم نان دارد ۱۰ واحد از کسی که از این غم فارغ است کمتر است .

به قول کوزینسکی کارتونیست شهير لهستانی " انسان گرسنه در درجه نخست هدفی جز سیر کردن شکم ندارد ، غم نان اجازه نمیدهد انسان به تماشای جهان بنشیند ، کتاب بخواند ، آگاهی اش را بالا ببرد و به جهان اطراف خود بنگرد . آدمی در زندگی فقیرانه از جهل فراتر نمی رود “

فقر ، اخلاق ، خلاقيت ، تفكر ، تدبير ، كرامت و آزادگی را در وجود انسان می‌کشد . انسان فقیر ناخواسته برده بی چون چرای پول می‌شود . تا نیاز خوراک ، پوشاک و امنیت انسان برآورده نشود ، کمتر کسی دنبال ارضای نیازهای مراتب بالاتر مثل احترام و کمال جوئی خواهد رفت .

اگر فقر خواست خدا براي امتحان بندگان است ، چرا خداوند هیچوقت بندگان خود در کشورهای ثروتمند مثل سوئد ، دانمارک ، سنگاپور را با فقر آزمايش نمیکند ؟ یعنی بندگان خدا در کشورهای ثروتمند به چنان مرتبه ای از تذهیب نفس رسیده اند که دیگر نیازی به امتحان الهی ندارند ؟ چرا خداوند لاینقطع در حال امتحان کردن بندگانی بوسیله فقر است که فقیر متولد می‌شوند و فقیر از دنیا میروند و دائم الامتحان هستند ؟ این باور غلط چه نسبتی با عدالت و رحمانیت خداوند دارد ؟

کسانی که به این باور غلط ایمان دارند نظرشان نسبت این فرمایش علی چیست ؟
" فقر از هر دري كه وارد شود ، ايمان از در ديگر خارج ميشود " .
راستي چه رازي در اين داستان تاريخی تقديس فقر وجود دارد كه اكثر فضیلت تراشان برای فقر ، خودشان فقير نيستند ؟!

✅ @karkhone

ایران؛ قربانی سوسیالیسم

محمود طالقانی، مرتضی مطهری و محمد بهشتی چهره‌هایی که هر کدام دست‌کم در مقاطعی از عمرشان پیش یا پس از وقوع انقلاب۵۷ مواضعی اتخاذ کردند که آشکارا تاکید بر نفی مالکیت خصوصی، تایید قیمت‌گذاری برای کالاها و سرکوب قیمت، تمرکزگرایی و تشکیل دولت بزرگ و مداخله‌گر بود که هر کدام مصداق طرفداری از سوسیالیسم و ضدیت با اقتصاد بازار است.

علی شریعتی نیز در دوران دانش‌آموزی همراه پدرش به نهضت خداپرستان سوسیالیست پیوست. اولین کتاب او که در آغاز جوانی‌اش منتشر شد، کتاب «ابوذر؛ خداپرست سوسیالیست» بود. شریعتی روشنفکر اصلی انقلاب۵۷ شمرده می‌شود.

در آرای محمود طالقانی هم سال‌ها قبل از پیروزی انقلاب، نظریاتی مشابه دیدگاه‌های مارکسیستی و ضدیت با اقتصاد آزاد، مترادف دانستن اقتصاد آزاد با سرمایه‌داری و بی‌بندوبار دانستن سرمایه‌داری دیده می‌شود.

مرتضی مطهری، دیگر روحانی انقلابی، نیز اگرچه عمدتاً بر تلاش برای تعریف و تجویز راهی در میانه اقتصاد سرمایه‌داری و اقتصاد مارکسیستی تمرکز داشت، اما درصدد نفی سرمایه‌داری بود و یکی از راهکارهای اقتصادی که ارائه می‌کرد، عبارت بود از «لزوم مالکیت اشتراکی جامعه بر ماشین‌آلات صنعتی به‌عنوان حالتی خاص از تمام اختراعات بشری.»

محمد بهشتی روحانی انقلابی دیگری بود که علاوه بر ایفای نقش «تئوری‌پردازی» اقتصاد دولتی در سال‌های پیش از انقلاب، در «ساختارسازی حقوقی» برای اقتصاد دولتی در جمهوری اسلامی نیز نقشی موثر داشت.

این چهار نفر تنها چهره‌های متنفذی نبودند که مصادیقی از افکار سوسیالیستی در آرا و آثارشان منعکس شد و بعدها در رویه‌ها، سیاست‌ها و قوانین کشور ادامه پیدا کرد.

محمدباقر صدر با تالیف کتاب «اقتصادنا»، حبیب‌الله پیمان با نگارش کتاب «مالکیت، کار و سرمایه» و ابوالحسن بنی‌صدر با کتاب «اقتصاد توحیدی» از دیگر مروجان اقتصاد دولتی و مبلغان سایر مصادیق اقتصاد سوسیالیستی بودند.

سازمان مجاهدین خلق ایران و همچنین سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران بزرگ‌ترین گروه‌های سازمان‌یافته چپگرا بودند که در سال‌های پیش از انقلاب در ترویج آموزه‌های اقتصاد سوسیالیستی نقش‌آفرینی کردند. بسیار قبل تر از شکل گیری این گروه‌ها، حزب توده در تخریب علم اقتصاد و ترویج اندیشه های چپ‌گرایانه پیشینه‌ای روشن داشت.

بزرگ علوی، عبدالحسین نوشین، جلال آل‌احمد و ابراهیم گلستان از جمله تاثیرگذارترین نویسندگانی بودند که در مقاطعی عضو حزب توده بودند. نیما یوشیج، احمد شاملو، صادق هدایت،‌ صادق چوبک و غلامحسین ساعدی نیز در دوره‌هایی از هواداران این حزب بودند. می‌توان گفت عمده نویسندگان و هنرمندان آن دوره متاثر از تبلیغات این حزب، گرایش‌های چپگرایانه داشتند و این گرایش‌ها آشکارا در آثار آنان منعکس می‌شد و تا سال‌ها بر فضای فکری جامعه ایران تاثیرگذار بود.

این تاثیرات تا سال‌های اولیه وقوع انقلاب۵۷ که موسم تدوین قانون اساسی و شکل‌دهی به ساختارهای اقتصادی جمهوری اسلامی بود، با قدرت ادامه داشت، فضای فکری انقلابیون، شعارها و تصمیمات آنان را شکل داد و اقداماتی چون مصادره‌ها و ملی شدن صنایع و بانک‌ها از اولین جلوه‌ها و عوارض آن بود.

از طرفی دیگر باید به جبهه ملی، نیروی سوم، پان‌ایرانیست‌ها و نهضت آزادی(خصوصا جناح چپ آن) نیز اشاره کرد که آشکارا طرفدار سوسیالیسم ملی بودند و از مصادره و دولتی‌شدن اقتصاد حمایت می‌کردند. اعضای نهضت آزادی خصوصا در مصادره اراضی، ملی کردن بانک‌ها و صنایع خصوصی جلودار بودند.

در کنار این انقلابیون، پهلوی نیز آشکارا حامی نوعی سوسیالیسم نفتی بود و شاه علناً دولت خود را سوسیالیستی می‌نامید که حتی از سوسیالیسم اسکاندیناوی پیشرفته‌تر است. ملکه نیز که سابقاً دانشجوی معماری در فرانسه بود در نهان و آشکار سوسیالیسم را تقدیس می‌کرد.

✅ @karkhone

معیار کامیابی

وقتی میلتون فریدمن، اقتصاددان شــهیر آمریکایی در دهه ۱۹۶۰ از هنگ‌کنگ دیدن کرد و از کاپرســوایت که در آن زمان وزیر مالی بود، سوال کرد چرا اینقدر اطلاعات کمــی در مــورد تولید ناخالــص داخلی دارد، در پاسخ شــنید که او عمداً در برابر جمع‌آوری داده‌ها مقاومــت می‌کند زیرا زمانی‌که مقامات دولتی به آمار دسترســی داشته باشند، فشــارهایی به‌وجود خواهد آمد که بخواهند از آنها برای دخالت دولت در اقتصاد استفاده کنند. اســناد موجــود نشــان می‌دهند که اعمال چنین فشــاری در آن زمان از سمت بریتانیا وجود داشــت، چون می‌خواست هنگ‌کنــگ نرخ‌هــای مالیاتی خــود را افزایش دهــد. حتی نماینــدگان مجلس محلــی هنگ‌کنگ نیز بــرای جمع‌آوری داده‌ها به دولت فشار می‌آوردند. وقتی در ۱۹۶۹ از کاپرسوایت سوال شد که چرا هنوز گزارش آمارهای اقتصادی تکمیل نشده، بهانه می‌آورد که دلیل تأخیر، مشکل‌بودن انجام آن اســت. او همچنین اســتدلال می‌کرد که داشتن آمارهای اقتصادی هیچ فایــده‌ای ندارد زیرا نه تنهــا ما نمی‌توانیم اقتصــاد را کنترل کنیم، بلکــه دینامیک اقتصاد ســریعتر از فرآیند جمع‌آوری آمار اســت. حتــی زمانی‌که کاپرســوایت در نهایت حاضر شــد تخمین‌هایــی کلی از میــزان تولید ناخالص داخلــی ارائه کند، خیلی سریع اضافه کرد که این اعداد بسیار نادقیق هستند و نمی‌توانند مرجع مقایسه اقتصادی قرار گیرند. اما او نمی‌خواست که دولت هنگ‌کنگ درگیر سیاست‌های اقتصادی بــر مبنای اهــداف کوتاه‌مدت آماری شــود زیــرا وجود چنیــن آماری می‌توانســت موجب معکوس شدن رابطه علت و معلول، و طراحی سیاســت‌هایی برای تاثیرگذاری مستقیم بر اقتصاد شود. او به خوبی از کاربــرد داده‌های آماری در آمریــکا بــرای توجیه برنامــه Deal New روزولت و در بریتانیا بــرای برنامه تأمین مالی بدهی‌محور کینزی آگاه بود. چنانکه به قول دایان کویل، اقتصاددان و اســتاد سیاست‌گذاری دانشگاه کمبریج، از ۱۹۴۰ به بعد تاریخ اقتصــاد کلان با جمع‌آوری داده‌هــای آماری و تقویــت این تصور که می‌توان اقتصــاد را مدیریت کرد، ممکن شد. کاپرســوایت از اقتصاد کلان متنفر بود؛ بنابراین جای تعجب نیست که تمایلی بــه ایجاد سیســتمی جهت جمــع‌آوری داده‌های آماری نداشــت. در نظر او درک درســت انســان‌ها، اعتماد به بــازار و میزانی از عمل‌گرایی می‌توانســت بیش از هر مدلســازی ریاضی به کمک توســعه اقتصادی بیاید. وقتی یــک روزنامه‌نگار از او پرسید که کشورهای فقیر برای بهبود رشــد اقتصادی خود چه باید کنند، پاسخ داد: «منحــل کردن ســازمان آمار.» حال وقتی به آمار نگاه می‌کنیم، می‌بینیم عملا هنگ‌کنگ بزرگترین بهبود اســتاندارد زندگی بشــری در تاریخ را رقم زده اســت و هــر اقتصاددان و سیاســت‌گذاری باید داستان موفقیت چارچوب سیاست‌گذاری کاپرسوایت را با جزئیاتش بداند.

✅ @karkhone

ثبت رکورد تاریخی در صادرات صنعتی ترکیه
۴۵ میلیارد دلار در سه ماهه اول ۲۰۲۲

اردوغان به درستی با کاهش نرخ بهره به صادرات کشورش کمک کرد

کل صادرات ایران در یکسال به این عدد نمی‌رسه!
این خبر رو بذارید کنار اقدام دولت برای وضع عوارض روی صادرات!

✅ @karkhone

فساد بزرگتری که زیر قصر غیرقانونی علی انصاری پنهان است!

| سیدعلی مجتهدزاده

دیروز در اخبار خواندیم که در جریان تخریب ساختمان‌ها و بناهای غیرمجاز حاشیه رودخانه چالوس، قصری متعلق به یک چهره معروف هم توسط ضابطین و با حکم دستگاه قضایی تخریب شده. اول از هر چیز اقدامی که برای مقابله با تصرف اراضی و نواحی ملی و عمومی توسط برخی متمولین و حتی دستگاه های دولتی آغاز شده، جای تقدیر دارد. اما نکته اینجاست که در ماجرای تخریب همین قصر چند هزار متری در حاشیه جاده رودخانه چالوس، موضوع بسیار مهمتر و بنیادی‌تری در خصوص فساد مستتر است که کمتر به آن توجه می‌شود.

ماجرا از این قرار است که آن قصر مجلل و البته غیرقانونی از نظر اسناد ملکی و حقوقی به نام فرد دیگری جز مالک اصلی آن بوده است. بگذارید راحت و بی‌دغدغه عرض کنم که مالک این قصر آقای علی انصاری، سرمایه‌دار پر آوازه و البته پرحاشیه‌ای است که مالکیت‌های مهم دیگری چون مجموعه ایران‌مال و یا بانک سرمایه را هم در اختیار دارد. اینکه فردی بخش قابل توجهی از دارایی خود در یک سیستم اقتصادی را به نام افراد دیگر سند می‌زند، چند دلیل منطقی دارد؛ اول اینکه منشا پول دارای اشکال است. دوم اینکه فرد در حال گم کردن نشانه‌های اموال و دارایی های خود است و سوم اینکه احتمالا مسایل در خصوص مالیات و تسهیلات بانکی نیز در این میان مطرح است. در نهایت نکته چهارم هم اینکه خود آن اموال مانند همین ملک از نظر قانونی دچار ایراد و اشکال است. سوال مهم اینکه اگر یک اقتصاد دارای بیماری و اشکالات بنیادین نباشد، چه نیازی به چنین کارهایی وجود دارد؟ اگر یک فرد در یک اقتصاد شفاف به طور سالم کسب ثروت کرده باشد چرا باید اموال و ثروت خود را پنهان کند؟ اگر نظام دریافت مالیات به خوبی عمل کند و یا سیستم پرداخت تسهیلات، شفاف و سالم باشد چرا باید شاهد انتقال صوری اموال و ثروت به نام دیگران باشیم؟ در واقع این همان اتفاقی است که در جایی مانند گمرک به شکل انجام واردات کلان با کارت ملی افراد دیگری که گاه از پائین‌ترین اقشار جامعه هستند، صورت می‌گیرد. بنابراین برپا شدن آن قصر مجلل به صورت غیرقانونی در حاشیه رودخانه کرج تنها اولین و کم اهمیت‌ترین سطح فسادی است که در این خصوص رخ داده. سطح عمیق تر در جایی است که باید شفاف شود چرا این اموال به نام افراد دیگری سند می‌خورد؟ منشا پول‌های آنها کجاست؟ چه سلسله روابط فاسدی باعث شده تا فرد بتواند چنین بنای مجللی را به صورت غیرقانونی برپا کند؟ دیگر زنجیره‌های فعالیت اقتصادی این فرد چگونه و به چه ترتیبی کار می‌کنند و شمار زیادتری از این دست سوالات.

باز هم می‌خواهم بدون پرده اشاره کنم؛ در یک مورد از پرونده هایی که شخصا در جریان آن هستم برادران انصاری در سال‌های قبل شرکتی را به نام یک فرد از چهره‌های ورزشی کشور و با فریب او تاسیس کردند. در عمل آن فرد روی کاغذ مالک مجموعه بود اما در واقعیت قضیه برداران انصاری بودند که در لوای آن شرکت فعالیت اقتصادی می‌کردند. اما نهایت ماجرا چه شد؟ چند ده میلیارد تومان تسهیلات بانکی دریافت شده توسط آقایان انصاری در نهایت به نام آن شخصی تمام شد که شرکت به نام وی تاسیس شده بود. به عبارت ساده تسهیلات سنگین بانکی را کسان دیگری برده بودند اما حالا بدهی بازپرداخت آن بر عهده فرد دیگری بود. این تنها یکی از نمونه‌هایی است که نشان می‌دهد انگیزه این دست افراد از سند زدن اموال و ثروت‌شان به نام دیگران چیست. جز وجود انگیزه برای اقدام به فساد هیچ دلیل دیگری وجود ندارد که فردی کوچکترین بخش از ثروت خود را به نام شخص دیگری سند بزند و چنین کاری حتما برنامه ریزی برای شروع به جرم است. حالا مساله این است که آیا نهادهای قضایی و نظارتی ما با توجه به این دست شواهد مبرهن کار برخورد با اموال اشکال دار و احتمالا آمیخته با فساد این افراد را در همین سطح تخریب ویلاهای غیرقانونی محدود می‌کنند یا اینکه حاضر هستند به عمق مساله هم بروند؟ از یاد نبریم که در دادگاه پدیده ای چون اکبر طبری چگونه مشخص شد که برخی از متمولین مفسد، چرا و با چه انگیزه هایی اموال خویش را به نام وی سند می‌زدند.


✅ @karkhone

اگر مقدار پول هم افزایش پیدا کند، قدرت خرید هر واحد پول کاهش می‌یابد و مقدار کالایی هم که با هر واحد پول می‌توان به‌دست آورد، کمتر می‌شود.

افزایش چاپ پول کاغذی توسط دولت‌ها، موجب کاهش قدرت خرید هر واحد پول و در نتیجه، افزایش قیمت‌ها می‌شود. تورم، همین است.

/ سیاست اقتصادی، لودویگ فون میزس

✅ @karkhone