لوکوموتیو های پیشران (2/2)

| اکبر ترکان

اما در فرآیند خصوصی‌سازی، چون در ایران بخش خصوصی بزرگ و توانمند وجود نداشت و الان هم نداریم،ناچار شدیم این بنگاه‌های بزرگ را کوچک کنیم، اما بعضا با ساطور، و این فاجعه‌ای بود که در اقتصاد خلق شد. در این خصوصی‌سازی، بی احتیاطی شد. بنگاه‌های بزرگ قطعه قطعه شدند و حتی در مقاطعی بنگاه‌ها از هم پاشیدند و زنجیره تولید هم از بین رفت و پیشرآن‌ها را بار دیگر خاموش کرد.

ما بخش های خصوصی بزرگ نداشتیم اما میشد خش‌های خصوصی بیشتری سهام یک مجموعه بزرگ را بخرند و یکی،همه سهام را نگیرد. ما می‌توانستیم شرکت ملی پتروشیمی را یکپارچه خصوصی‌سازی کنیم. بعد سهام آن را به صورت خرد بفروشیم درست مانند ژاپن. در ژاپن بنگاه‌های بزرگ خصوصی و تابع قواعد تجاری‌اند، اما سهامدار بزرگ ندارند؛ مجامع عمومی قدرت دارند.

اما در مدل ایرانی خصوصی‌سازی یکپارچگی بنگاه‌های بزرگ حفظ نشد و بنگاه‌های بزرگ که لوکوموتیوهای توسعه هستند، از قدرت افتادند. الان ساختار صنعتی ما این اشکال را دارد. اکثر شرکت‌های ما شرکت‌های کوچک هستند. حتی آنهایی که ما فکر می‌کنیم بزرگ اند،در مقیاس جهانی بزرگ نیستند.

راه حل کشور برای خروج از وضعیت کنونی و حرکت به سمت اقتصاد فعال،تشکیل بنگاه‌هایی در اندازه‌های جهانی است. ما در شستا کوشش می‌کنیم که پتروشیمی‌ها در قالب یک شرکت بزرگ بروند و ما هم بخشی از آن شرکت بزرگ بشویم.به نظرم مشکل اصلی ما در این شرایط مشکل زیرساخت نیست.

مساله این است که ما لوکوموتیوهای توسعه‌ای داشته باشیم که بتوانند جریان‌های بین‌المللی خلق کنند و این مستلزم آن است که اندازه‌های ما جهانی باشد. اندازه جهانی شدن یعنی اینکه رقبای ما و ما با هم در یک اندازه قابل مقایسه باشیم. یک زمانی “ NPC “ ما هم اندازه سابیک عربستان بود. زمانی ما خودمان را با سابیک عربسان مقایسه می‌کردیم. در این خصوصی‌سازی “ NPC “را با ساطور کوچک کردیم حالا NPC‌ها و پتروشیمی‌ها کوچک شدند و ما می‌خواهیم دوباره این شرکت‌های کوچک شده را ادغام کنیم. در خصوص فولاد هم باید این کار را کرد. به نظر من باید ساختار بنگاه‌های ایران مسیر ادغام را طی کنند و به بنگاه‌هایی با اندازه‌های بین‌المللی تبدیل شوند.

الان توافقی بین ما، غدیر، بانک رفاه و NPC صورت گرفته و به زودی می‌خواهیم پتروشیمی‌هایمان را یکی کنیم.
بسیاری از بنگاه‌ها به این نتیجه رسیده‌اند. فقط ما نیستیم. الان NPC یعنی شرکت ملی پتروشیمی هم به این نتیجه رسیده که ما باید شرکت‌های بزرگ بسازیم. غدیر هم به این نتیجه رسیده است. بانک رفاه و مالکان پتروشیمی‌ها هم به این نتیجه رسیده‌اند که باید پتروشیمی‌ها را به یک مجموعه بزرگ تبدیل کنیم،به یک شرکتی در اندازه‌های جهانی.

بازرگانی و تحقیق و توسعه آنها یکپارچه می‌شود. سرمایه‌گذاری و تأمین مالی و فایننس یکپارچه می‌شود و در دنیا قدرت چانه زنی پیدا می‌کنند. الان برخی رقابت‌های ناسالم باعث شده که تولیداتمان را زیر قیمت بفروشیم. آقای نعمت زاده برای توسعه‌ها از کجا پول آورد؟ چرا به او فایننس دادند؟ چون پتروشیمی ما یکپارچه بود و این یکپارچگی یعنی در سال حجم بزرگی صادرات دارد. وقتی همه می‌بینند که این شرکت این حجم صادرات دارد، به او مبالغی هم قرض می‌دهند این اتفاقی است که می‌تواند دوباره شکل بگیرد.

در خصوص فولادی ها هم پیشنهاد دادیم که ذوب آهن و فولاد مبارکه ادغام شود. مشکلاتی برای سهامداران پیش نمی‌آید؟ خیلی‌ها به دنبال مالکیت و مدیریت هستند. شرایط خیلی خوب می‌شود. الان همه به این میزان از بلوغ رسیده و پذیرفته اند.

الان هلدینگ سیمان داریم که 25 میلیون تن سیمان تولید می‌کند و این خود یک اندازه جهانی است. شرکت‌های دارویی می‌توانند به اندازه یک شرکت جهانی تبدیل شوند که به اینها فکر کردیم.

ادامه مطلب


✅ @karkhone

‍ | لیندا موجورو

‍ رابرت موگابه با مصادره مزارع سفید پوستان زمیبابوه و باز توزیع آنها بین سیاه پوستان بدنبال کسب محبوبیت بود. در ۲۰۰۳ با سیاست “اصلاحات ارضی”، بخش عظیمی از آن مزارع را بین نزدیکان و هم حزبی‌ها باز توزیع کرد. ۵۶ عضو پولیبورو، ۹۸ نماینده پارلمان و ۳۵ سناتور انتخابی و غیر انتخابی، قضات، نظامیان ارتش، ماموران امنیتی و فرمانداران هم از بهره‌ مندان بودند. این قبل از هر چیز‌ برنامه‌ای به منظور پاداش دهی به حامیان موگابه برای حفظ قدرت او بود. اما بدلیل عدم وجود سند مالکیت، برخی مالکان جدید امکان دریافت وام از بانکها را ندارند. دولت از ۲۰۰۶ با تغییر قانون، نوع مالکیت بعضی زمینها را به اجاره ۹۹ ساله تغییر داد. بسیاری به غیر از نداشتن مهارت در کشاورزی، بدلیل احتمال باز پس‌ گیری زمین حاضر به‌ سرمایه‌گذاری نیستند. از اوایل دهه ۲۰۰۰ دولت زمیبابوه بالغ بر ۲۳ میلیون اِکر‌ زمین را از سفید پوستان مصادره کرده است. در طول بازه‌ای ده سال تولید مواد غذایی ۶۰٪ کاهش پیدا کرد. افت صادرات زیمبابوه موجب برهم‌ خوردن تراز پرداخت‌ها و افزایش تورم شد. وقتی در کشوری حقوق مالکیت خصوصی مورد تعرض قرار می‌گیرد، دور از انتظار نیست که قرابت با صاحبان قدرت معیاری برای شناسایی حقوق مالکیت خصوصی‌ باشد. گویا اکنون مزارع برخی از کشاورزان موفق سیاه‌پوست هم مصادره می‌شوند.

✅ @karkhone

زمان حضور آقای فاطمی امین در مسند ریاست سازمان اقتصادی رضوی، بنده دبیر هلدینگ صنعت این سازمان بودم.
اون زمان برنامه پایش شرکت‌های آستان در راس کار قرار گرفت و هر ماه، پایش ماهانه شرکت‌ها صورت می گرفت؛ با رویکرد ساماندهی مسائل مالی و حسابداری شرکت‌ها.
برای نظارت بیشتر هم شرکت "مفید راهبر" رو با وجود نرخ‌های بالایی که داشت رو به عنوان حسابرس مورد اعتماد در تمامی شرکت‌ها مستقر کردند، بطوریکه در بعضی از شرکت‌های مهم مفید راهبر بیش از ۶ ماه در سال رو حضور فیزیکی داشت.

همون زمان من به دوستان متذکر شدم که این کارهایی که می کنید خیلی خوبه. ولی در نهایت ۲۰ درصد مسائل شرکت‌ها در این حوزه است. ۸۰ درصد دیگه مسائل تکنیکال است.
برای همین تمرکز هلدینگ صنعت، حل مسائل تکنیکال شرکت‌های زیر مجموعه شد. به عنوان مثال با ایجاد یک معاونت جدید با عنوان "فناوری و نوآوری" در شرکت کمباین سازی ایران و آموزش برون سپاری دانش بنیان به شرکت، ۴ تا محصول جدید به سبد شرکتی که طی ۳۰ سال تک محصول بود اضافه شد و شرکتی که در معرض ورشکستگی بود، تبدیل به شرکتی شد که طی ۴ سال گذشته، جایز تعالی آستان رو برنده میشه و به عنوان بهترین شرکت آستان معرفی میشه.
یا ورود کردیم به مسائل تکنیکال تولید فرش دستبافت شرکت فرش آستان (بزرگترین شرکت فرش دستبافت دنیا). نواقص فنی و بازرگانی رو شناسایی کردیم که اگر حرف ما رو گوش میدادن، اون زمان قیمت تولید فرش متری یک میلیون تومن کاهش پیدا می کرد و فروش شرکت حداقل ۵۰ درصد رشد می کرد.

هدفم از بیان این تجربه این بود که من شرکت‌های اقتصادی آستان قدس رو نمونه کوچکی از کل کشور می بینم و به نظر تشابه زیادی بین مسائلشون وجود داره.
عمده مسائل از جنس تکنیکال داره که منجر به عدم بهره‌وری درست گردیده. اگه طرح غالب در آستان قدس، پایش مالی + پایش فنی می‌شد، الان شاهد یک مشت شرکت داغون در آستان قدس نمی بودیم.

✅ @karkhone

| مصطفی نعمتی

یک نفر یک روز تصمیم می‌گیرد قطعه سنگی را از میدان آزادی تا میدان فردوسی، قل دهد.
دم غروب وقتی به فردوسی رسید، از مردم می‌خواهد سنگ او را بخرند چون برای حمل آن، عرق ریخته، زحمت کشیده و از جان و دل تلاش کرده!
آیا کسی پیدا خواهد شد چیزی که او برای سنگ مطالبه می‌کند، مثلاً ۱۰۰ هزار تومان را بپردازد!؟
فرض کنیم یک نفر پیدا شد!
مثلا خود من. پرسش این است: چرا من حاضر شدم ۱۰۰ هزار تومان بابت این سنگ زمخت به درد نخور پرداخت کنم!؟
از دو حالت خارج نیست:
دلم به حال طرف سوخته که کمکی کرده باشم.
سنگ واقعا به کارم می‌آید.
در حالت دوم (چون چرخاندن دنیا بر اساس دلسوزی، آب در هاون کوبیدن است، اولی را فراموش کنید)، ارزش ذهنی این سنگ برای من بیش از ارزش ذهنی ۱۰۰ هزار تومان بوده!
چرا!؟ به خودم مربوط است! شاید بخواهم گوشه باغچه حیاط خانه بگذارمش و از دیدن آن لذت ببرم! شاید و شاید و ... اصلا به تو چه که چنین سوالی از من می‌پرسی!؟
حالا تصور کنید موقع خریدن این سنگ، یک نفر که از کنار من عبور می‌کند به سنگ من بگوید: چه پِهِنی!!
تقریبا کمتر کسی پیدا می‌شود که در مقابل شنیدن این کلمه، واکنش خشم‌آلود نشان ندهد!
اما چرا!؟
آیا به من توهین کرده!؟
به یک تکه سنگ بی‌مصرف گفته پِهِن!
اما من چرا آن را توهین به خودم تلقی می‌کنم!؟
به این دلیل که من بعد از تصاحب سنگ، ارزش ذهنی خودم را به آن وصل کرده‌ام! حالا هر کس به سنگ من چپ نگاه کند، انگار به ارزش ذهنی من توهین کرده!
به همین راحتی؛ نگاه چپ به سنگی که از نظر خیلی از مردم به لعنت خدا نمی‌ارزید، نشان توهین به خودم تلقی می‌کنم!
همین را تعمیم دهیم به باورها و اعتقاداتمان. تقریبا همیشه، نقد یک شخص به عقایدمان را به نقد به خود، تسری می‌دهیم و سخنش را توهین‌آمیز تلقی می‌کنیم.
همچنان که من محقم آن سنگ به درد نخور را ارزشمند تلقی کنم، دیگران هم محقند آن را یک تکه پِهِن بنامند. چرا!؟
آیا مطابق این برداشت، من با ارزشمند تلقی کردن این پِهِن، به ارزش ذهنی آنها توهین نکرده‌ام!؟
تازه این قسمت خوب داستان است. من سنگم رو جلوی راه مردم بگذارم، برایش علم و کتل درست کنم و هر کس چپ بهش نگاه کند را به سزای اعمالش برسانم!

✅ @karkhone

تجارت نفت و کالا در وزارت اطلاعات
دفاع محسن هاشمی از عملکرد پدر

| جعفر شیرعلی‌نیا

«علی فلاحیان وزیر اطلاعات آمد. از کشف تجارتِ وزارت اطلاعات با عراق با نفت و کالا و توقیف شدن کشتی‌هایشان ناراحت است و از سپاه و دفتر رهبری که مساله را دامن می‌زنند شکایت دارد. برای حل مشکل استمداد کرد. در دبیرخانه‌ی شورای امنیت ملی هم مطرح است. تذکراتی دادم بنا شد رسیدگی کنيم.» این روایت هاشمی رفسنجانی از گفتگویش با وزیر اطلاعات در 27 اردیبهشت 1373 است که نشانه‌ای از حضور جدی وزارت اطلاعات به‌عنوان یک نهاد امنیتی در مسایل اقتصادی است.
در یادداشت قبل به حضور نیروهای نظامی و امنیتی در اقتصاد در دوران ریاست‌جمهوری هاشمی رفسنجانی اشاره کردم که با واکنش‌هایی همراه بود از‌جمله واکنش محسن هاشمی فرزند آیت‌الله و رئیس فعلی شورای شهر تهران. خبرگزاری ایرنا در‌باره‌ی این واکنش نوشته است: «محسن هاشمی، فرزند آیت‌الله هاشمی برای دفاع از پدر دست به قلم شد و در مقاله‌ای که در روزنامه‌ی سازندگی به چاپ رساند، پاسخ اتهامات شیرعلی‌نیا را داد.»
من از دوستان رسانه‌ای تقاضا می‌کنم در مسایل تاریخی از عبارت‌هایی مانند اتهام استفاده نکنند و اجازه دهند این روند نقد و تحقیق به دور از هیجانات سیاسی رشد کند.

مهندس هاشمی به نکاتی اشاره کرده که به ماجرا ابعاد تازه‌ای می‌دهد و جدا از قضاوت درباره‌ی آن‌ها قابل‌تامل و نیازمند بررسی بیشتر است. او نوشته رئیس‌جمهور در «ساختار قانونی کشور اختیارات مشخص و محدودی دارد، نیروهای مسلح و دستگاه قضایی تحت فرمان و کنترل رئیس‌جمهور نیستند بنابراین رئیس‌جمهور، حال آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی باشد یا روسای جمهور قبل و بعد از ایشان، غیر ‌از تذکر به نیروهای مسلح و مذاکره با مقام رهبری چه اهرم قانونی دیگری برای برخورد با تخلفات احتمالی نیروهای مسلح در اختیار دارند؟»
آیا بر اساس یادداشتِ مهندس هاشمی مسئولیت دخالت نیروهای نظامی و امنیتی در اقتصاد و سیاست با رهبری است؟
محسن هاشمی تایید کرده که هاشمی رفسنجانی نیروهای مسلح را وارد کار عمراني کرده اما این کارِ او را مطابق با اصل 148 قانون اساسی می‌داند. اصل 148 به این موضوع مرتبط نیست و احتمالا مقصود او اصل 147 قانون اساسی است که در آن آمده است: «دولت‌ باید در زمان‌ صلح‌ از افراد و تجهیزات‌ فنی ارتش‌ در کارهای امدادی، آموزشی، تولیدی و جهاد سازندگی، با رعایت‌ کامل‌ موازین‌ عدل‌ اسلامی استفاده‌ کند در حدی که‌ به‌ آمادگی رزمی ارتش آسیبی وارد نیاید.»
آیا نمونه‌هایی مانند حضور وزارت اطلاعات در تجارت نفت و کالا با عراق را که در ابتدای این یادداشت اشاره کردم می‌توان در قالب این اصل توجیه‌ کرد؟ و آيا نمونه‌های فراوان دیگر از حضور سپاه در پروژه‌های کشور با این اصل قانون اساسی توجیه‌پذیر است؟ آیا استفاده از ارتش در مسایل اقتصادی همانند حضور سپاه است؟
نکته‌ی دیگری که شاید بتواند سرنخ مناسبی برای تحقیق درباره‌ی مقصود آیت‌الله از وارد کردن نیروهای نظامی و امنیتی به مسایل اقتصادی باشد جایی است که محسن هاشمی می‌نویسد «چه کسی می‌تواند انکار کند» که اگر از ظرفیت نیروهای نظامی در این مسایل استفاده نمی‌شد، «نیروهای مسلح در تقابل بیشتری با دولت قرار نمی‌گرفتند؟»
آیا آيت‌الله هاشمی برای کنترل و جلوگیری از مزاحمت‌های سپاه و وزارت اطلاعات آن‌ها را به مسایل اقتصادی وارد کرد؟
او همچنین از برکات حضور نیروهای مسلح در پروژه‌هایی مانند سدسازی نوشته و آن را به جلوگیری از خسارت‌های بیشتر سیل اخیر ربط داده است!
نمی‌شود خوبی‌های یك دوره را به یك نفر نسبت داد و ضعف‌ها را به دیگران و یا به عهده‌ی محدودیت‌ها گذاشت. این شیوه‌ی موضع‌گیری در ایران رایج است و خانواده‌ی آقای هاشمی نیز گاه از آن استفاده می‌کنند. به‌عنوان نمونه با وجود مسئولیت مهم و سنگین هاشمی رفسنجانی در جنگ هشت‌ساله، به یک‌باره توسط خانواده‌ي ايشان گفته می‌شود‌ او فرمانده جنگ نبود، فرمانده صلح بود! اگر بناست بگوییم افتخار هاشمی پایان دادن به جنگ بود نمی‌توان به سادگی از كنار این سوال گذشت كه اگر هاشمی تواناییِ پایان دادن به جنگ را داشت چرا این توانایی را بسیار دیر و در شرایط ضعف و شكست ایران به‌كار گرفت و بسیار زودتر در حالی كه ایران موقعیت برتر را داشت به جنگ پایان نداد؟
وقتی از بزرگیِ افراد سخن می‌گوییم به همان نسبت مسئولیت آن‌ها نیز بزرگ‌تر می‌شود و باید بیشتر نقد شوند.
مي‌توان گفت در وضعیت امروز جامعه‌ی ما با تمام نقاط قوت و ضعفش، امام خمینی، آیت‌الله خامنه‌ای و آیت‌الله هاشمی رفسنجانی بیش از دیگران نقش داشته‌اند و هوادارانِ هر کدام نمی‌توانند نقاط قوت را به نام آن‌ها ثبت کنند اما مسئولیت نقاط ضعف را از دوش آن‌ها بردارند.

✅ @karkhone

| جیمز ریکاردز

ارزش پول یک کشور، چشم اسفندیار آن کشور است. اگر پول سقوط کند، همه چیز با آن سقوط خواهد کرد. اگرچه امروزه بازارهای مختلف از طریق استراتژی‌های پیچیده معامله‌گری به هم متصل شده‌اند، اما هنوز بیشترشان تا حدی گسسته و جدای از هم باقی مانده‌اند. مثلا ممکن است بازار سهام، سقوط شدیدی را تجربه کند، اما همزمان بازار اوراق قرضه رشد داشته باشد. ممکن است بازار اوراق قرضه، به دلیل افزایش نرخ بهره، سقوط کند، اما بازار کالاهایی مانند نفت و طلا رکوردشکنی کنند. وقتی بازاری از ریل خارج می‌شود، همیشه راهی برای پول درآوردن در بازار دیگری هست. اما سهام، اوراق قرضه، کالاها، مشتقات و دیگر سرمایه‌گذاری‌ها همه با پول ملی کشورها قیمت‌گذاری شده‌اند. اگر پول کشوری تباه شود، آن کشور و بازارهایش نابود می‌شوند. به همین دلیل است که خود پول یک کشور هدف غایی هر جنگ مالی است.

"جنگ‌های ارزی"

✅ @karkhone

| محمود اولاد


یک جامعه ۱۰ نفره را در نظر بگیرید! دو نفر از این ۱۰ نفر، ۲ واحد صاحب سرمایه هستند و ۸ نفر دیگر ۸ واحد کارگر! با سرمایه و نیروی کار آنها در مجموع ۲۰ هندوانه تولید میشود که ۱۲ هندوانه را ۲ واحد سرمایه دار برمیدارند و هر کارگر هم ۱ هندوانه برمیدارد! یعنی هر سرمایه دار ۶ برابر کارگر دریافت میکند! به ظاهر ناعدالتی گسترده ای بر علیه کارگران است و سرمایه داران از خدا بی خبر، خون کارگران را شیشه می کنند! چه باید کرد؟ دو راه مطرح میشود:
۱- کارگران برعلیه سرمایه داران متحد شوند. اعتصاب کنند و حقشان را بخواهند. نتیجه این امر البته، به افزایش ریسک سرمایه، فرار و عدم ورود به تولید آن منجر میشود. ممکن است ۱ واحد از سرمایه دیگر حاضر نباشد در تولید هندوانه مشارکت کند. در این صورت واحد باقیمانده سرمایه، به طور انحصاری در مقابل نیروی کار قرار میگیرد و برای مشارکت در تولید، سهم بیشتری از هندوانه تولیدی را هم مطالبه میکند.
۲- کارگران بیشتر تلاش کنند تا هندوانه بیشتری تولید شود و تولیدات اضافی را صادر کنند و سرمایه را بیشتر کنند. سعی کنند از انباشت سرمایه آنها، ۱ واحد سرمایه ایجاد شود. یعنی ۳ واحد سرمایه و ۸ واحد کارگر شود و باز همین فرآیند را تکرار کنند. کم کم به ۴ واحد و ۵ و ۶ واحد سرمایه در مقابل ۸ واحد کارگر برسند. با افزایش تعداد واحدهای سرمایه، رقابت بین واحدهای سرمایه برای تلفیق با نیروی کار جهت تولید هندوانه بیشتر میشود. چون حالا سرمایه در مقابل کار کمیاب نیست (نسبت ۲ واحد به ۸ واحد نیست و شده ۶ واحد به ۸ واحد). در این صورت، واحدهای سرمایه برای جذب نیروی کار، حاضرند هندوانه بیشتری بدهند. یعنی سهم نیروی کار از هندوانه تولید شده بیشتر و سهم سرمایه کمتر میشود.

پ.ن: راز انباشت سرمایه در نظام سرمایه داری همینجاست! انباشت هرچه بیشتر سرمایه باعث کاهش کمیابی آن و ارزان تر شدن آن در مقابل سایر عوامل تولید از جمله نیروی کار است.
سرمایه و ایجاد قشر سرمایه دار، به نفع اقتصاد و به نفع بسط عدالت است. در کمیابی سرمایه، عامل کمیاب سرمایه سهم بالایی از تولید را تصاحب خواهد کرد.


✅ @karkhone

خر برفت و خر برفت و خر برفت!

آن داستان شیرین مولوی را شنیده‌اید؟ فروختن صوفیان بهیمهٔ مسافر را جهت سماع. داستان از این قرار است که یک مسافر نگون‌بختی به همراه خر محترمش به یک خانقاهی می‌رود و خرش را به خربانی(!) می‌سپارد صوفیان بزرگوار آن خر را می‌فروشند و به پولش را جیب می‌زنند. بعد از آن پول حلالتر از شیر مادر(!) طعامی تدارک می‌بینند و به دست‌افشانی مشغول می‌شوند. آن مسافر از همه جا بی‌خبر هم در سفره مشارکت می‌کند و سیر می‌خورد و می‌نوشد و در سماع می‌ایستد و همراه با دزدان خر مظلومش بانگ خر برفت و خر برفت سر می‌دهد! وقتی «روز گشت و جمله گفتند الوداع» مسافر هم سراغ خرش می‌رود می‌بیند که خری در کار نیست. یخه‌ی خربان را می‌چسبد که نادرست! «من ترا بر خر موکل کرده‌ام» خر من را چه کردی؟ «از تو خواهم آنچ من دادم به تو». خربان بنده‌ی خدا می‌گوید که : «گفت من مغلوب بودم صوفیان / حمله آوردند و بودم بیم جان». مسافر «گفت گیرم کز تو ظلما بستدند / قاصد خون من مسکین شدند / تو نیایی و نگویی مر مرا / که خرت را می‌برند ای بی‌نوا»؟ و حضرت خربان جواب شنید که «گفت والله آمدم من بارها / تا ترا واقف کنم زین کارها / تو همی‌گفتی که خر رفت ای پسر / از همه گویندگان با ذوق‌تر / باز می‌گشتم که او خود واقفست / زین قضا راضیست مردی عارفست».

این داستان واقعا خنده‌دار است! عده‌ای خر بنده خدا را فروخته‌اند و دارند با پولش خودشان را پروار می‌کنند، حالا سهمی از آن را هم به خود صاحب می‌دهند و طرف هم خوشحال و دست‌افشان، ناآگاه از بلایی که سرش آمده سرود خر برفت را با ایشان همخوانی می‌کند! گریه‌دار شباهت ماست با این نگون‌بخت!
مطالبات ما از دولت این است که بیا بنزین و گازوئیل را مجانی دستمان بده! ارزت را بده گوشت و مرغمان ارزان شود! از همه‌ی صنایع داخلی حمایت کن! خانه برایمان بساز! شغل درست کن! خر برفت! سرنوشتمان همان است. از اموالمان سفره‌ای پهن می‌شود و صغیر و کبیر بر سرش حاضرند و البته بخش اندکی از آن هم گیر خودمان می‌آید!

ویدیوی قسمت قبل به مخارج دولت اختصاص داشت. در رابطه با نقش‌های ضروری دولت در اقتصاد، کالای عمومی و بازتوزیع، صحبت شد. یعنی لازم است توجه کنیم که مخارج دولت همیشه از جنسی که گفتیم نیست! گاهی لازم است و ضروری! اگر این طور است پول این مخارج را چه کسی باید بدهد؟
راستش این سوال کوتاه که «پولش را چه کسی می‌دهد؟» کلید فهم و تحلیل خیلی چیزهاست. مثلا قهرمانان عرصه‌ی توانایی و کارایی می‌گویند یک میلیون خانه می‌سازیم. شما بپرسید هر خانه ۶۰ متر هر متر ۵ میلیون، این ۳۰۰ هزار میلیارد را چه کسی قرار است تامین کند؟
بحث این قسمت در رابطه با منابع بودجه است. این پول‌ها که قرار است خرج شود از کجا می‌آید؟ یعنی همان که بپرسیم : «پولش را چه کسی می‌دهد؟». با اعداد و ارقامش برایتان شرح داده‌اند! درست و حسابی! خلاصه که ببینید سرنوشت خر بیچاره‌تان چه شده!

✅ @karkhone

حبیب القانیان و ماجرای اُس حسن بنا

| علی بهزادی

یکی از مامورین تحقیق نقل شده وقتی حبیب الله القانیان (سرمایه دار دوره شاه و مالک پلاسکو) را دادگاهی و به اعدام محکوم کردند، توی راهرو در آخرین لحظه با صدای بلند رو به یکی از نزدیکانش اسم شخصی رو گفت مامورین فکر می کنند این شاید کلید رمزی باشد بابت ثروتی از او که هنوز کشف نکرده‌اند. بلافاصله اکیپی به دفتر کار او می روند و شروع به بررسی دوباره اسناد می کنند.

اما پیدا کردن یک اسم از بین ۵۰ هزار کارگر و کارمندی که برای کارخانه های پلاسکو، ملامین ایران، پلاستیک شمال، لوله شمال، کارخانه یخچال الکتریک، و پروفیل آلومینیوم کار می کردند کار آسانی نبود. اما حین بررسی اسناد شخصی او، به کپی بنچاقی خانه ای بر می خورند به نام حسن سید آبادی که چند سال پیش القانیان در کرج برای او خریداری کرده بود بلافاصله به آدرس آن خانه می روند وقتی در می زنند مردی با صدای بلند از درون خانه فریاد زد: حاج حبیب اومدین بابا کجا بودی. وقتی در باز شد ماموران با قیافه مردی میانسال با چهره و دستانی کاملا سوخته مواجه می شوند که گویی چیزی مثل خوره تمام دست و صورت اش را گرفته. وقتی مرد متوجه می شود کسان دیگری آمده‌اند نا خودآگاه گفت پس آقای مهندس کو؟

یکی از ماموران دست روی کلت کمری اش گذاشت و گفت ما از دادگاه انقلاب آمدیم. آقای القانیان مهندس شما اقرار کرده مقداری لوازم مسکوکات و اجناس قیمتی پیش شما به امانت گذاشته که همگی آنها را باید تحویل بدی تا به نفع انقلاب و مردم مصادره بشه در غیر این صورت باید با ما بیایی و معلوم نیست که دوباره بتونی برگردی. مرد زانوانش سست میشه و میشینه و همانطور که اشک می ریخت میگه به خدا من اوس حسن بنا هستم من دونه دونه آجرهای کارخانه قدیم وجدید پلاسکو را با همین دستام چیدم وقتی سوله کارخانه جدید تمام شد حاج حبیب، ببخشید آقای مهندس القانیان به من گفت اگه می خواهی می توانی توی کارخانه با ما کار کنی و من هم به عنوان کارگر بسته بندی مشغول شدم تا یک روز مدیر خط از من‌ خواست به کمک بچه های حمل دیگ مواد بروم و از بخت بد من نقاله حمل وسط راه خراب میشه و یکی از دیگ ها که از کوره پخت بیرون اومد سریز کرد و به سر و صورت من ریخت و این بلا که می بینید سر من آمد.
وقتی مهندس فهمید. مدیر خط را اخراج کرد تمام هزینه های دوا و درمون من را داد و چون با دستام قادر نبودم کار کنم باز نشسته ام کرد و این خونه رو که می بینید برام خرید یکی از ماموران گفت همین؟

یعنی شما هیچ رابطه دیگری با آقای القانیان نداشتید؟ اوس حسن گفت: زن وبچه هام نتوانستند قیافه منو تحمل کنند ولم کردند و رفتند کاشمر من موندم این خونه، خدا آقای مهندس را حفظ اش کنه وقتی فهمید من تنها شدم هر هفته می آمد به من سر می زد و هیچ وقت هم دست خالی نبود.

اوس حسن بین بغض وگریه ادامه داد آخرین باری که اومد پیشم پیشانی منو ماچ کرد و گفت آگه من اون روز کارخونه بودم این اتفاق نمی افتاد من هم گفتم حاج حبیب این قسمت من بوده بی خود خودتون رو ناراحت نکنید و رفت و از اون روز درِ این خونه را کسی نزده جز شماها. مامورین نگاهی به همدیگه کردن سوار ماشین شدن و رفتند.

رادیوی ماشین روشن بود گوینده نعره می زد که امروز چهارشنبه ۱۹ اردیبهشت(۱۳۵۸) یکی از عناصر فاسد و ملعون ستم شاهی که جاسوسی آن برای کشور غاصب صهیونیستی محرز گردیده بود، با حکمِ دادگاه انقلاب اسلامی، به درک واصل گردید.

✅ @karkhone

من همیشه به دوستان و نزدیکان توصیه کردم که جدی بکنید و شوخی نکنید! اصلا فوایدی که در اولی هست در دومی نیست و نبوده و نخواهد ها بود!

به اسلوب غالب ما هم این فخر رو تبریک میگیم تا بعد ببینیم که چی باید بگیم.

اما سوال این بخش:
احیانا همون دستی که ویدیوی کارآفرین کفاش کوچه های قدیم قم رو قبل از IPO #غزر وایرال کرد، همون ید هم استیج برنامه رامبد جان رو برای میلاد منشی پور به ارمغان نیاورد؟! سواله چون نمیدونیم میپرسیم دیگه، درسته؟!

پ.ن : کلا هم عاشق این قیاس هاتونم. این یکی با نفتی خودشو مقایسه میکنه اون یکی با فولادی.
دوستون داریم ازدواجی!

✅ @karkhone

‍ چرا قراداد توتال با قطر برای مردم ایران جذاب است؟
کشوری که ایران نیست

| محمد آزاد



در عنوان از کلمه جذاب استفاده شد؛ فعلا کلمه دیگری به ذهن نمی‌رسد اما توضیحات شاید بیشتر نشان بدهد احساس مردم، یا حداقل آن‌چه به نظر می‌رسد احساس مردم باشد درباره قطر و قرادادهای آن و البته فراتر از آن دقیقا چیست.

اولین دلیل آن مشخص است. یک طرف این قراداد می‌توانست ایران در بخش جنوبی همین میدان یعنی فاز ۱۱ پارس‌جنوبی باشد. از آمدن و رفتن توتال به ایران هنوز مدتی اندک گذشته است‌‌. این‌که چرا توتال آمد و چرا رفت و این درگیری‌ها واقعا منظور این متن نیست.

در نظر مردم، حتی اگر تصور دقیقی از ابعاد فنی ماجرا نداشته باشند، کار بزرگی مثل توسعه پارس‌جنوبی را لاجرم باید به اسم‌های بزرگ سپرد. توتال نمونه خوبی است، هرچند در همین قرارداد دو غول آمریکایی هم حضور دارند‌، اما تجربه نزدیک ما این است که قراداد بستن با توتال کار شاقی هم نیست. ثروت بی‌حصر قطر شاید در نظر عمده مردم محصول چنین همکاری‌هایی باشد، به واقع امر کاری نداریم که به چه علت است.

اما تصور مردم یا آن‌چه به نظر می‌رسد تصور مردم است ابعادی بزرگ‌تر دارد. انگار در کشوری مثل قطر "همه چیز در جای درست قرار دارد". در واقع امر چه بسا چنین نباشد. تبلیغات ماهرانه قطر درباره خود و تصویر تمیز و برق‌انداخته‌ای که از دوحه ترسیم می‌کند بنا به تجربه بشری احتمالا پوشاننده بسیاری از معایب آن است.

اما ذهن من ایرانی آن‌چه را مستحق ایران می‌داند در کشوری نظیر قطر متجسد می‌کند: قطر در واقع ایران است آن‌طور که ایرانی می‌خواهد که باشد. قراداد با عزت و بدون درد و خونریزی با توتال به نظر کاری هر روزه در این کشور است.

در ایران چنین نیست و در حالت کلی و با گذشتن از جزئیات در کارها گره هست و اگر نخواهیم به کلی‌بافی‌های هر روزه اکتفا کنیم واقعا معلوم نیست چرا. نه باید به فرهنگ ما مربوط باشد و نه دینمان که هیچ‌کدام چندان بعد و مسافتی از قطر ندارند: ما نیز ملتی خاورمیانه‌ای و مسلمان هستیم. نزدیک‌ترین چیزی که می‌شود دو ملت داشته باشند را مشترک داریم، جغرافیا و دین.

قطر کشوری غیرسیاسی هم نیست. کویت نیست. ما کباده‌کش مقاومت و غیرتیم اما به قطر هم نگاهی بکنید. برای مبانی سیاسی حکومتش هزینه می‌پردازد و وارد درگیری می‌شود، حتی تا رد کردن مرز قطع رابطه با همه کشورهای قدرتمند بسیار نزدیک به خود. از کارهای با ریسک بالا در سیاست ابایی ندارد. ارتباط با ایران در اوج درگیری با عربستان و میزبانی گفتگوهای حساس با طالبان دو نمونه‌‌، یعنی در این رفتار نیز بیشتر مشابه ایران است تا اعراب حاشیه خلیج‌فارس.

نمی‌شود علاقه بسیاری از مردم به قطر -نه خود کشور قطر، بلکه چیزها آن چنان که در کشور قطر رواج دارد فارغ از صحت آن- را کاملا منقطع از تصویر و البته در عین حال واقعیت لوکس زندگی دوحه در نظر گرفت اما این همه ماجرا نیست وگرنه چنین حساسیتی در ایران باید در مورد لوکزامبورگ هم وجود می‌داشت.

قطر کشوری است که ایران مدت‌ها است از آن فاصله گرفته‌؛ کشوری که همه چیز در آن سر جای خود قرار دارد و اضطراب در همه امور جاری نیست. کشوری که در آن قراداد بسته می‌شود، فوتبال بازی می‌شود، نمایشگاه مُد با کیفیت بالا برگزار می‌شود و سیاست و دین هم در بستر امور جریان طبیعی دارد. قطر این طور "به نظر می‌رسد"، ایران قطعا این طور نیست.

پ.ن : تصویر مربوط به پوستر رسمی جام جهانی از دیگر دستاورد های کشور امیر بلند است!

✅ @karkhone

در باب مفهوم نامانوس یارانه پنهان

از کارشناسان این حوزه و مدافعین وجود یارانه پنهان و افزایش قیمت کالاها و خدمات چند سوال داشتم، ممنون میشم بهشون جواب بدید.

1- هدف از افزایش قیمت چیه؟ میخواییم میزان مصرف رو کم کنیم؟

2- میزان قاچاق رو کم کنیم؟
1-2- تعریف قاچاق چیه؟ هر چیزی که دولت و مجلس اعلام کنن، قاچاق محسوب میشه؟
2-2- بنظر میرسه با انجام قاچاق توسط تعدادی از مرزنشینان، اندکی از نابرابری اجتماعی کاسته میشه و آنها نیز اندکی از سفره نفت منتفع می‌گردن، با از بین بردن قاچاق، تکلیف اشتغال و معیشت این افراد چگونه خواهد شد؟
3-2- اگر هدف کاهش تقاضا (چه مصرف، چه قاچاق) هست، چرا از کوپن استفاده نمیشه؟ مگر نمیگید که با کوپنی کردن بنزین (کارت سوخت)، میزان تقاضا کاهش پیدا کرده؟ خب در مورد روغن و آرد و بقیه هم همین منطق رو اجرا کنین دیگه!

3- اختلاف ناشی از افزایش قیمت، به چه کسی میرسه؟ آیا قرار است به جیب دولت برود؟ اگر ادعا میشه قراره به مردم داده بشه، چه تضمینی براش هست؟ تجربه 45 هزار تومان یارانه ثابت، رو کجای دلمون بذاریم؟

4- معمولا یارانه پنهان رو عدم‌النفع ناشی از فروش در خارج تعریف میکنن. سوال اصلی اینه که چرا دولت همه‌ی کالای ادعاییش (که بهش یارانه میده) رو نمیبره خارج بفروشه؟ بجاش اجازه بده مردم هم همون کالاها و خدمات رو از خارجی‌ها بخرن؟ اینجوری که نفع همه است!
دولت خودش روی تجارت محدودیت گذاشته، بعد منت میذاره و میگه که من به مردم ارزانتر میفروشم!

5- مزیت نسبی رو آیا در این تعاریف وارد نمیکنید؟ هر اختلاف قیمتی که یارانه نیست! اگر هر اختلاف قیمتی داخل و خارج رو یارانه حساب میکنید، استفاده از محصولات صداوسیما 100% یارانه پنهان داره! من از همین‌جا تقاضا دارم که این یارانه پنهان برداشته شده و همه‌ی محصولات صداوسیما صادر شود! چه معنی داره اون کسی که بالاشهر میشینه و پول بیشتری داره، به مقدار بیشتری تلویزیون نگاه کنه؟
همچنین مثال دیگری در مورد قیمت خدمات نیروی کار وجود داره. قیمت خدمات نیروی کار در داخل بسیار ارزان‌تر از خارج می‌باشد. حساب کنید ببینید چه یارانه پنهانی اینجا وجود داره!!! به همین دلیل تقاضا میشه که از فردا قیمت خدمات نیروی کار، معادل قیمت نیروی کار در نیویورک لحاظ بشه تا از قاچاق خدمات نیروی کار به خارج جلوگیری شده و همچنین شرکت‌های داخلی از خدمات نیروی کار به اندازه استفاده کنن و جلوی ضایعات خدمات نیروی کار (همچون ضایعات نان) گرفته بشه.

6- چرا در مواقعی که قیمت در خارج ارزان‌تر از داخل هست، دولت نمیگه که من به مردم دارم گرونتر جنس میفروشم؟ چرا اختلاف‌شو به مردم نمیده؟

7- اگر فروش ارزانتر بنزین در داخل رو یارانه پنهان دولت به مردم بگیریم، خب فروش گران‌تر پراید به مردم در داخل رو هم باید یارانه پنهان مردم به دولت محسوب بشه دیگه، درسته؟ هر دوتاش نتیجه گذاشتن محدودیت روی تجارت مگه نیست؟

8- میزان کل یارانه پنهان رو معمولا ضربدر اختلاف قیمت داخلی و خارجی و میزان تقاضا میکنن، میگم شما کشش قیمتی تقاضا اون محصولات رو صفر در نظر گرفتی؟ فرض کنید از فردا مردم ایران هیچ بنزینی مصرف نکنن، دولت میتونه کل این بنزین رو با همین قیمت ادعایی صادر کنه؟

9- محدودیت‌های فنی برای صادرات رو جایی لحاظ نمیکنید؟ مثلا اگر از فردا مردم ایران هیچ آبی مصرف نکنن، دولت میتونه کل این آب رو صادر کنه؟

10- فرض کنیم افزایش قیمت دادیم، دوباره چند سال دیگه همین آش و همین کاسه رو داریم. چه راهکاری برای این لوپ بی‌فایده دارید؟

11- به عنوان کارشناس که از وجود یارانه پنهان دفاع میکنید و طرفدار افزایش قیمت کالاها و خدمات هستید، هدف نهایی‌تون از دفاع چیه؟ آیا کمکی میکنه این مشکل دوباره بوجود نیاد؟ اگه دوباره بوجود میاد، من چیزی نمیبینم جز اینکه بخوایید کاری کنید که بوی کمتری از گند سیاست‌مدار بلند شه! اگر منطق دیگری دارید و من اشتباه میکنم لطفا من رو از گمراهی نجات بدید.


«این فهم من است. من دنیا را اینطور می‌شناسم. شما سعی کنید آن را بهتر بشناسید»

✅ @karkhone

چگونه اصلاحات اقتصادی عالیخانی بال گشود و اقتصاد مقاومتی عبدالملکی در گِل فرو ماند؟

| بیژن اشتری

شش سال پیش آقای حجت‌الله عبدالملکی پیش رهبر رفت و کتاب اقتصاد مقاومتی‌اش را تقدیم وی کرد و عاقبت‌ نیز وزیر کار مملکت شد و چاقوی جراحی دستش گرفت تا اقتصاد مملکت رو جراحی بکنه!

او‌ بعداً در بخشی از گزارش این دیدار نوشت: «یک نسخه ای از کتاب اقتصاد مقاومتی که خودم تالیف کرده بودم را برای تقدیم خدمت آقا آورده بودم.» عرض کردم: «ما با فرهنگ اقتصاد اسلامی می تونیم به پیشرفت شگفت انگیزی برسیم.»

مثال زدم از صدر اسلام که پیامبر اعظم(ص) با تحول فرهنگی که ایجاد کردند در مدینه النبی، رشدهای اقتصادی شگفت انگیزی را موجب شدند که گاهی تا چند‌صد درصد هم برآورد شده. فرمودند: «واقعاً کسی محاسبه کرده؟» عرض کردم: «بله آقای دکتر سیدکاظم صدر در کتابشون به این اعداد رسیدن...!»

اما اگر من بودم و می‌توانستم به منزل یا محل کار رهبر بروم یک جلد کتاب «خاطرات دکتر علینقی عالیخانی» همراه خودم می‌بردم و به دستشان می‌دادم با این توضیح که: «اون کتاب اقتصاد مقاومتی بی‌ارزش است، عوضش این کتابی را که خاطرات آقای عالیخانی است، مطالعه کنید که می‌تواند بسیار راهگشا باشد.»

بعد توضیح می‌دادم که این آقای عالیخانی که سه سال پیش در نود سالگی عمرش را داد به شما تقریباً همسن و سال همین آقای عبدالملکی بود موقعی که وارد کابینه «امیر اسدالله علم» شد در اوایل دهه‌ی چهل خورشیدی. فقط هشت سال فرصت کار کردن پیدا کرد. وزیر اقتصاد شد و در دوره وزارتش صنایع مادری مانند ذوب آهن، ماشین‌سازی و تراکتورسازی شکل گرفت و بازار بورس و سهام و مرکز آمار واردات و صادرات و سازمان استاندارد و خیلی نهادهای دیگر تاسیس شدند.

در هشت سالی که علینقی عالیخانی وزیر بود، ایران به طور متوسط سالیانه چهارده درصد رشد اقتصادی داشت. یعنی هر سال چهارده درصد اقتصادش بزرگتر و به تبع اولی رفاه مردمش بیشتر می‌شد. تورم هم طی همه این سال‌ها حداکثر ۲/۵٪ درصد بود. اگر این وضع ادامه پیدا می‌کرد، ما اقتصادمان پس از چند سال همسطح ژاپن می‌شد.

حالا که جنابعالی دنبال الگوی اقتصادی می‌گردید، بنده پیشنهاد می‌کنم که به جای اقتصاد مدینه‌النبیِ زمان پیامبر اعظم که هیچ وجهی از آن معلوم نیست، و تماماً مبتنی بر حدسیات و توهمات‌ است، بیایید و اقتصاد دهه چهل نظام پهلوی را الگو قرار بدهید.

ملاحظه بفرمایید، که چگونه عالیخانی بدون هیچ درآمد نفتی‌ای موفق به این دستاورد بزرگ شد. سرمایه و هنر او فقط علم و دانش اقتصادی‌اش بود.و هنر عبدالملکی به قهقرا بردنِ اقتصاد.

ادامه مطلب

✅ @karkhone

مرداد ۱۳۶۷ جنگ ایران و عراق تموم شد . بعد از هر جنگ بخاطر امیدی که به جامعه حاکم میشه پدیده baby boom ( افزایش تولد نوزاد ها) اتفاق میوفته .

تو ایران کسانی که اواخر دهه شصت و اوایل دهه هفتاد به دنیا اومدن
Baby boomer
به حساب میان و این نسل دقیقا به هر صنعتی که رسیدن بخاطر جمعیتشون اون صنعت رو رونق دادن .

این نسل وقتی نوزاد بود صنعت شیر خشک ، پوشک و اسباب بازی به یکباره جون گرفتن ، حتی گروه زرین (مای بیبی ) در سال 79 با پشتوانه سرمایه فروش به این نسل تاسیس شد

این نسل وقتی دانش آموز بود کلی برند های لوازم التحریر از جمله دارا و سارا به وجود اومدن و صنعت نوشت افزار رونق گرفت . حتی انتشارات کودکان و کانون پرورش فکری کودکان خیلی فعال تر از الان بود .

این نسل آروم آروم وارد دبیرستان شد و مافیای کنکور هم باهاش جون گرفت از جمله کتاب های گاج ، خیلی سبز و کلاس های کنکور کزائی دیگه !

یکمی بعد تر این نسل وارد دانشگاه شد و کلی دانشگاه به وجود اومد که بتونه نیاز به تحصیل این نسل رو پاسخگو باشه .

آروم آروم این نسل نیاز به کار داشتن و تو سال های 94 95 شاهد بودیم که نتورک مارکتینگ ، دوره های کارآفرینی ، کوورک ها و کلا اکوسیستم استارتاپی هم همراهش رونق گرفت .

حالا این نسل طبق هرم سنی ایران در پنجره طلایی خودش یعنی سن 27 تا 35 سال قرار داره .
الان baby boomer های ایران متخصص های دنیا دیده ای شدن و وقتشه که سرمایه دار هایی که چندین سال با فروش به این نسل پولدار شدن سرمایه و تجربه خودشون رو در اختیار این نسل قرار بدن تا اینبار زیرساخت های اقتصادی و کسب و کار جامعه رونق پیدا کنه .

روی صحبتم با بزرگتر های بازار هست که به جای سرمایه گذاری روی این ظرفیت پولشون صرف خرید خونه تو ترکیه و دبی میشه .
حتی اگه بخواید خودخواهانه به ماجرا نگاه کنید ، نسلی که در حال حاضر بدنه جامعه رو تشکیل میده سرمایه گذاری کردن روی نیاز هاش تصمیم اقتصادی درستی به نظر میاد !
اگر نخبه های این نسل مهاجرت کنن و ازین ظرفیت استفاده نشه ، 30 سال بعد یه جمعیت پیر داریم که صندوق های بازنشستگی توان پرداخت بازنشستگی اون رو ندارن .

پس کارآفرینان و بزرگ تر های عزیز ، همونقدری که حواستون به شرایط کلی سیستم هست حواستون به ظرفیتی که این نسل داره هم باشه.

✅ @karkhone

خارج از نوبت!

ما که انقد نداریم که اینقدر نقد کنیم ولی اینقدر داریم تا برای اونایی که اینقدر دارند، کف بزنیم.

پ.ن : صحبت‌های مسعود صرامی در خصوص سفر سید ابراهیم رییسی به اصفهان

✅ @karkhone

فم‌تریپ و ذهن سیاسی جامعه

| مهدی تدینی


ناگهان پیرامون یک نام جنجال بزرگی شکل می‌گیرد. در نگاه نخست عجیب به نظر می‌رسد که فرد گمنام و کم‌تأثیری مانند هدی رستمی به سوژۀ دعوایی بزرگ تبدیل شود، اما اگر کسی از این منازعات و شدت آن تعجب کند، از «جامعه‌شناسی سیاسی ایران» هیچ نمی‌داند؛ درست همان‌گونه که اگر کسی بپرسد چرا در فوتبال این‌همه آدم دنبال یک توپ می‌دوند، از فوتبال هیچ نمی‌داند. هدی رستمی ــ مانند مورد فرهادی که پارسال همین روزها رخ داد ــ بهترین گزینه برای فهمیدن حال سیاسی ایران و پی بردن به پساپردۀ جامعه‌شناسی سیاسی ایران است.

برای کسانی که شاید کم‌تر از موضوع مطلعند یک توضیح کوتاه بدهم: «فم‌تریپ» و «فیل‌ایران» یک پروژۀ جهانگردی است که می‌کوشد با ارائۀ تصاویر زیبا، آشناسازی و تحریک ذائقه، توریست‌هایی را جذب ایران کند. دختر جوانی به اسم هدی رستمی ــ که البته گویا نام اصلی‌اش این نیست ــ این پروژه را تعریف و هدایت می‌کند. پروژۀ فیل‌ایران و شخص هدی رستمی، فارغ از این‌که اصلاً نمی‌دانم چقدر این پروژه تأثیرگذار باشد، ناگهان به سوژۀ دعوایی بزرگ تبدیل شد که در همۀ رسانه‌ها بازتاب یافت و در نهایت دیروز صداوسیما نیز به حمایت از این پروژه گزارشی پخش کرد (که البته حمایت صداوسیما از کسی، خود بدترین تخریب است). معترضان هدی رستمی و این پروژه معتقدند در پس این پروژه اغراض سیاسی نهفته و تلاش می‌شود اوضاع ایران سفیدنمایی شود. این اصل اعتراض است و مبنای نتیجه‌گیری‌های بعدی می‌شود.

خشم و کشاکشی که سر هدی رستمی درگرفته است، نشانۀ «سیاست‌زدگی» جامعۀ ایرانی است. اول ببینیم «سیاست‌زدگی» یعنی چه و مقصر آن کیست؟ سیاست‌زدگی یعنی هر کس خواستار این باشد که در هر موضوعی مطالبۀ سیاسی‌اش محقق شود. در ذهن سیاست‌زده، «مطالبۀ سیاسی» اولا بر هر چیزی است: اولا بر ورزش، فرهنگ، تجارت، تفریح، دین و هر چیز دیگر. در واقع، «انگیزۀ سیاسی» می‌شود «معیار مطلق»؛ هر پدیده و امری بر اساس آن «داوری» می‌شود.

آری جامعۀ ایران سیاست‌زده است، اما مقصر این سیاست‌زدگی جامعه نیست، بلکه حاکمیت کاری کرده است که آدم‌ها سیاست‌زده شده‌اند، زیرا پیش‌تر سیاست بر همۀ مسائل زندگی‌شان سایۀ سنگین انداخته، چه بسا آوار شده است. بنابراین، سیاست‌زدگی پیامد طبیعی وضعیتی است که حاکمیت سیاسی برای جامعه ایجاد کرده است. وقتی نیشتر سیاست هر روز به تن شهروند می‌خورد، جامعه هم به این نتیجه می‌رسد در هر چیز دنبال نیشتر سیاست بگردد؛ به ویژه وقتی دائم به شهروند اثبات می‌شود حتی نیشترهایی که فکر می‌کرده سیاسی نیست، سیاسی بوده است. پس شهروند نسبت به دنیای بیرون گارد سیاسی می‌گیرد، زیرا سیاست زندگی‌اش را کاملاً تصرف کرده است. من از انسان‌های تصرف‌شده انتظار ندارم فیلسوفانه رفتار کنند!

اما یک نکته می‌ماند: تأکید دارم دو سطح را از هم جدا کنیم: یک: تشخیص؛ دو: واکنش.

«شم سیاسی» جامعه بیراه حس نمی‌کند. یعنی جامعه معمولاً یا تقریباً درست تشخیص می‌دهد. اما در واکنش معمولاً احساسی رفتار می‌کند. برای مثال ممکن است تشخیص بدهید دوستی به شما دروغ می‌گوید. بعید است در واکنش او را کتک بزنید، فقط مراقبت می‌کنید دیگر فریب او را نخورید. در این‌جا فهمیدن دروغگویی «تشخیص» است و مراقبت ــ یا کتک زدن ــ «واکنش» است.

ذهن سیاست‌زدۀ جامعۀ ما باهوش‌تر از آن است که اشتباه تشخیص دهد یا خیلی بیراه تشخیص دهد، اما ممکن است در واکنش احساسی عمل می‌کند... به همین دلیل من جامعه را کاملاً درک می‌کنم، زیرا تشخیصش درست است و واکنش هیستریکش هم معلول وضعی است که بر او تحمیل شده است. وقتی سیاست بر نان و پنیرِ سر سفرۀ مردم تأثیر می‌گذارد، چطور می‌توان از مردم انتظار داشت خونسرد باشند و ذره‌بین سیاسی به دست نگیرند؟ در این میان، طبیعی است که زیر این ذره‌بین چیزهای کوچک هم بیش از حد بزرگ به نظر می‌رسد. موجودات ریز زیر ذره‌بین هیولا به نظر می‌رسند...

✅ @karkhone

ما در چاپ پول محدودیتی نداشتیم

| عبدالناصر همتی


همتی در پاسخ سوال اینکه شما به عنوان بانک مرکزی هر سال یا چند سال چقدر پول می توانستید چاپ کنید گفت: *ما در مورد چاپ پول [قلابی] سقفی نداریم یعنی قانونِ مجلس ویا دولت برای ما سقفی تعیین نکرده ، این اختیار بانک مرکزی است که بنا به سیاست های اقتصادی مدیر کل تعیین می شود* ، هیچ کجای قانون یا آئین نامه ای گفته نشده بانک مرکزی اختیار دارد اینقدر پول چاپ کند ، سقفش این قدر است.

مجموع پولی که ما باصطلاح متداول در چند دفعه چاپ کردیم ۲۰۰ هزار میلیارد بود که برایش پشتوانه تعریف کردیم مثلاً گفتیم ما از دولت پول نفتی که سال آینده می فروشد را سلف خری کردیم ، به دولت این رقم پول دادیم کارش راه بیفتد ، گفتیم ما پولهای بلوکه شده در کره جنوبی و یا بدهی گازی عراق را قبول می کنیم هروقت دادند می گیریم ، انگار چک گرفتیم به دولت پول دادیم. که مجموع این طور پولها به اضافه ی اختیاراتی که داشتیم جمعاً ۲۰۰ هزار میلیارد بود این مقدار نقدینگی اضافیست که ما وارد چرخه ی اقتصاد کردیم که البته چون فعلاً پشتوانه نداشت این پول[قلابی] تورم ایجاد کرد.

من محاسباتی داشتم وانتظار داشتیم حداکثر تورم ما ( تورم کلی ) ۳۵ درصد بشود ولی وقتی گزارشها را می دیدم که وزارت صمت یا مراکز اقتصاد سنجی وپژوهشی تورم را بالای ۵۰ درصد یا ۶۰ درصد با آمار استقرایی اعلام می کنند که مثلاً لوبیا کیلویی اینقدر بود حالا اینقدر شده ووو دنبال علتها بودم.
اواخر متوجه شدم ای بابا دولت حقوق ها را بعضاً دوبرابر کرده یعنی ۱۰۰ درصد افزایش داده !!!!!
چند هزار میلیارد به رفع مشکل ریزگردها اختصاص داد.

تکمیل جاده ی بجنورد به شمال اینقدر ، احیای دریاچه ارومیه N میلیارد!!!
زنگ زدم از آقای نوبخت پرسیدم از کجا؟ ، گفت از محل فلان وفلان. روز چهارشنبه ای بودم رفتم سازمان برنامه وبودجه دوستانه توضیح خواستم ، آقای نوبخت یادش رفته بود تلفنی به من چی گفته بودم ، دیدم میگه این شش ماهه اینقدر درامد نفتی داشته ایم . رقمی نجومی گفت . پرسیدم مگر الآن چقدر نفت (چه عددی بشکه ) فروخته اید .
یک عددی گفت که رند بود گفتم اینقدر نفت که قیمتش اینقدر نمیشه خیلی رسوا بود، گفت واقعیتش ما هم مثل شما میزان صادرات نفت را نمی دانیم ، جزو اسرار طبقه بندیه.

روزی دیگر با مهندس زنگنه در جلسه هیئت دولت برخورد داشتم در حاشیه اورا کنار کشیدم و با مزاح جوری که راحت باشد رقمی حدودی بگوید ورسمیت هم نداشته باشد و بتواند بگوید شوخی کردم ، پرسیدم خودمانیم چقدر نفت در این نیمه سال فروخته اید ، گفت این رقم . بعد هم گفت مزاح کردم ، وباز به خنده گفت ، دکتر جان اصول دین می پرسی ؟ من خودم هم دقیق نمی دانم چقدر نفت می فروشیم وچند می فروشیم.... و جدا شدیم.
*رفتم حساب کردم دیدم با هیچ حسابی این رقم هایی که آقای نوبخت به طرحها می دهد جور در نمی آید.*

یادم آمد به حرف آقای آذری جهرمی که در جلسه ی ترحیم مادر دکتر خانیگی به من گفت به قول آقای دکتر روحانی بده تا بره ، نمی دانم سر چی بود ، آقای جهرمی گفت به قول دکتر روحانی بده تا بره.
متوجه شدم که آقای روحانی به آقای نوبخت گفته واختیار داده ویا الزام کرده هر وزارتی یا هر سازمان دولتی هرقدر اعتبار خواست بدهد کاری نداشته باشد این رقمها در بانک مرکزی پشتوانه دارد یا ندارد.

یک روز که آقای نوبخت رقمی بالا برای یک پروژه حواله کرده بود من نامه را با توضیح یکی از معاونین دریافت کردم ، که نوشته بود این پول خیلی زیاد است .... نداریم .من هم اون سند را در کارتابل انداختم تا بعد با آقای نوبخت صحبت کنم.

دو سه روزی گذشت رئیس جمهور (روحانی ) خودش تماس گرفت؛ بی مقدمه و احوالپرسی گفت چرا پول این پروژه را نداده ای ؟
گفتم از کجا بدهم ؟ گفت رقم دادن که کجا ندارد سند بزن این عدد میلیارد داده شد ، با بقیه اش کار نداشته باش....
اینجور نبود که کارِ دادن اعتبار معطل امضای من باشد ، نه، اینها باصطلاح پول یا رقم را داده بودند ، تازه بعدش برای من حواله می فرستادند. و اعتبارات بیشماری اختصاص دادند و تمام شد، که بنا بود بعداً سند تهیه کنند بفرستند. شاید هم هرگز نفرستادند ومن دیگر رئیس نبودم.

تورم از ۶۰ درصد هم رد شد ، وهنوز هم ادامه دارد ، مگر بانک مرکزی دیگه پول جدید چاپ نکند تا شاید بعد از سه سال این خلاء پرشود پولها[ی قلابی] پشتوانه پیداکنند ، پول [واقعی] بشوند.


✅ @karkhone

| لودویگ فون میزس

آنچه که جنگ را تولید می کند، فلسفه‌ اقتصادی ناسیونالیسم است که عامل تحریم اقتصادی، کنترل تجارت، نرخ‌گذاری، کاهش ارزش پولی و موارد دیگر است.

فلسفه‌ حمایت از صنایع داخلی، فلسفه‌ جنگ است.

✅ @karkhone