بیماری ایرانی

در ادبیات اقتصادی، بیماری هلندی واژه ناآشنایی نیست از سویی این موضوع صرفا مبتلابه کشورهای دارای منابع طبیعی نبوده و افزایش عواید ارزی به هر شکل می‌تواند یک کشور را در صورت عدم سیاست‌گذاری صحیح به این ورطه سوق دهد. به طور خلاصه افزایش منابع ارزی به دلیل تقویت پول داخلی راه را بر واردات کالاها و محصولات نهایی به کشور گشوده و سرمایه‌گذاری صنعتی را دچار مخاطره می‌نماید. برخی از کارشناسان در برهه فعلی در حال هشدار دادن به سیاست‌گذار درخصوص ابتلای کشور به بیماری هلندی هستند اما آیا صرف افزایش منابع ارزی می‌تواند کشور را درگیر مفهوم یاد شده نماید یا عوامل دیگری را نیز بایستی در نظر گرفت؟ و آیا اصولا شرایط حاضر نشانی از این موضوع دارد؟

در بند دال تبصره 6 قانون بودجه سال 88 به پیشنهاد دولت و با تصویب مجلس با عاملیت بانک صنعت و معدن به منظور تأمین ماشین‌آلات و سرمایه‌گذاری‌های نیازمند منابع ارزی، فرصت دریافت تسهیلات ارزی برای بخش تولید فراهم شد. با این تبصره بخش تولیدی کشور اقدام به دریافت تسهیلات ارزی (دلاری و یورویی) با هدف خرید ماشین‌آلات و تجهیز خطوط تولید و یا احداث خطوط جدید تولید نمود. شیوه ارائه تسهیلات به صورت مشارکتی با تنفس یکساله بود.

با جهش ارزی که در اواخر دهه 80 و اوایل دهه 90 رخ داد بسیاری از واحدها در بازپرداخت تسهیلات خود دچار مشکل شده و نه تنها ارتقایی در سطح تولید کشور رخ نداد بلکه بسیاری از واحدها از چرخه تولید خارج شدند لذا دولت طی ماده 20 قانون رفع موانع تولید رقابت‌پذیر و ارتقای نظام مالی کشور و در ادامه با الحاق مشمولین جزء دال تبصره 6 قانون بودجه سال 1388 در بند ح تبصره 4 قانون بودجه سال 1394 ترتیبی اتخاذ نمود که واحدهای دریافت کننده بتوانند نسبت به بازپرداخت این تسهیلات اقدام نمایند اما با جهش‌های متوالی ارز از سال 97 این مشکل کماکان به قوت خود باقی ماند و تعداد بسیار بیشتری از این واحدها به دلیل مشکلات ناشی از تملک، توقیف اموال، عدم ارائه خدمات بانکی و ... از چرخه تولید خارج شدند. طیف واحدهای تولیدی که به این سرنوشت گرفتار شدند طیف وسیعی از تولید مواد غذایی تا قطعات خودرویی را شامل می‌شود.

تجربه یاد شده خلاف تئوری بیماری هلندی است، در حالی که تضعیف پول ملی می‌بایست موجب ارتقای سرمایه‌گذاری صنعتی می‌شد اما تولیدکنندگان بسیاری را در سراسر کشور به ورطه نابودی کشاند. از سویی نمی‌توان گفت بیماری هلندی در کشور هیچگاه رخ نداده است طی سال‌های وفور منابع ارزی بسیاری از صنایع کاربر مانند صنعت پوشاک و چرم از این ناحیه آسیب دیدند. لذا مشکل بیش از آنکه در تئوری باشد در کلی گویی‌ها و حکم‌ صادرکردن‌های یک سویه است.

در حالی که کشور خود را با سیاست خارجی تهاجمی منزوی نموده است امکان سرمایه‌گذاری خارجی منابع ارزی فراهم نیست در این صورت دولت یا می‌بایست رأسا اقدام به هزینه منابع ارزی خود در سرمایه‌گذاری‌های کلان نماید یا آنکه ارز حاصله را برای تأمین منابع ریالی خود از طریق بانک‌ها به فروش برساند و با اقدامات سیاستی( به عنوان مثال تعرفه بر روی واردات محصولات نهایی) ارز فروخته شده را به سمت سرمایه‌گذاری صنعتی سوق دهد. اما این تمام ماجرا نیست در شرایط حاضر سرمایه‌گذاران به واسطه ریسک بسیار بالای نرخ ارز حاضر به سرمایه‌گذاری طولانی‌مدت نیستند از طرف دیگر دولت نیز اراده‌ای برای این موضوع ندارد در حالی که واردات ماشین‌آلات صنعتی از ناحیه تحریم و نرخ ارز به شدت تحت فشار است دولت بر خلاف سنوات گذشته طی تبصره 6 قانون بودجه 1401 بر واردات ماشین‌آلات تعرفه وضع نموده است که نشان از کمبود شدید منابع ریالی و ارزی دولت دارد.

در شرایط فعلی با سیاست‌هایی نظیر حذف ارز ترجیحی، سیاست نزدیک کردن نرخ نیمایی به نرخ بازار آزاد، سخت‌گیری بسیار شدید در ثبت سفارشات(اعم از مواد اولیه، محصولات نهایی یا ماشین‌آلات صنعتی)، منوط کردن هر گونه ثبت سفارش ماشین‌آلات و تجهیزات در سامانه جامع تجارت به تأیید پیشرفت فیزیکی بالای 60 درصد در سامانه بهین‌یاب، وضع تعرفه به واردات ماشین‌آلات و تجیهزات باید پرسید دقیقا کدام بیماری هلندی اقتصاد کشور را تهدید می‌کند!؟ آنچه دیده می‌شود جز ابتلای کشور به بیماری دهشتناکی به نام بیماری ایرانی نیست.


✅ @karkhone

| ریموند بیکر

افراد ثروتمند همیشه تمایل دارند قدرت خرید افراد فقیرتر افزایش یابد، تا کالاها و خدمات مدرن که در کشورهای صنعتی طراحی شده‌اند بازارهای وسیع‌تری داشته باشند. بهترین نمونه از این مورد، هنری فورد در ایالات متحده است. فورد بیش از یکصدسال پیش متوجه شد که اگر می‌خواهد خودروهای بیشتری بفروشد، کارگرها باید توانایی خرید آن را داشته باشند. مدتی نگذشت که او دستمزدها را دو برابر و 5 دلار در روز افزایش داد، نیروی کارش را تثبیت کرد و بازدهی‌شان را از طریق خطوط تولید بالا برد. موفقیت و تاثیر او افزایش پرداخت‌ها در سراسر آمریکا را ترغیب کرد، گسترش طبقه متوسط را تسریع بخشید و از این رو به پیشرفت غرب کمک کرد، به ویژه در نیمه دوم قرن بیستم.
هنری فورد یا هنری فوردهای بیشتری برای ترویج اهداف مشابه و تشویق درآمد در قرن بیست‌ویکم در سراسر جهان مورد نیاز است.

/ از کتاب پاشنه آشیل سرمایه‌داری

✅ @karkhone

کابوس دیجیتال؛ چگونه الگوریتم‌ها فقرا را مجازات می‌کنند؟

| رضا امیدی

مقاله‌ای با عنوان فوق در گاردین منتشر شده که یافته‌های حاصل از پژوهشی چند ماهه در کشورهای مختلف است دربارۀ پیامدهای دیجیتالیزه‌شدن خدمات رفاهی. بخش‌هایی از این مقاله در ادامه آمده است:

در سرتاسر جهان، انقلابی در مواجهۀ دولت‌ها با فقرا رخ داده که شاید به چشم نمی‌آید. براساس مطالعه‌ای که گاردین طی سه ماه گذشته انجام داده، در جهان میلیاردها میلیارد دلار طی سال‌های اخیر در حوزۀ نوآوری‌های هوش مصنوعی هزینه شده تا فقر و به‌عبارتی نیازهای شهروندان را به «کُد/ شماره» تبدیل کند و ارزیابی ماشین‌ها دربارۀ فقرا را جایگزین ارزیابی انسان‌ها کند.

به گفتۀ ویرجینیا یوبانک (اندیشمند علوم سیاسی آمریکایی) «شما وعده‌های بسیار بزرگی می‌شنوید دربارۀ اینکه چگونه فناوری‌های جدیدِ مواجهه با فقر موجب تسریع در پرداخت مزایا، افزایش کارایی و شفافیت، کاهش هدررفت منابع، و افزایش پس‌انداز مالیات‌دهندگان می‌شود، و اطمینان می‌دهند که منابع محدود به نیازمندان بیشتری برسد، اما در عمل چنین چیزی رخ نمی‌دهد».

با غلبۀ ریاضت اقتصادی در حوزۀ سیاسی، مزایای میلیون‌ها نفر با برنامه‌های کامپیوتری حذف و یا کاهش می‌یابد، بدون آن‌که کسی توان کنترل و حتی درک این برنامه‌ها را داشته باشد. این همان هشداری است که فیلیپ الستون؛ ناظر سازمان ملل در زمینۀ فقر، دربارۀ پیامدهای دیجیتالیزه‌کردن حمایت‌های اجتماعی مطرح کرده است.

براساس یافته‌های گاردین، در ایالت ایلینوی دولت فدرال و دولتی ایالتی هم‌دست شده و دنبال آن هستند که دریافت‌کنندگان خدمات رفاهی باید «اضافه‌پرداختی‌های» گذشته خود (بعضاً طی ۳۰ سال گذشته) را پس بدهند. این سیستم «بدهی زامبی» از طریق فناوری‌های جدید مسلح، و موجب ترس آسیب‌پذیرترین گروه‌های جامعه شده است. به‌گفتۀ یکی از دریافت‌کنندگان خدمات حمایتی: «شما بابت آنچه خورده‌اید، بدهکارید».

در حوالی شهر نیوکسل در انگلستان، دولت در حال طراحی نسل جدیدی از ربات‌های رفاهی برای جایگزینی انسان‌ها است و شرکت‌های خصوصی این حوزه درحال ایجاد مفاهیمی جدید هستند؛ نیروی کار مجازی، تصمیم‌گیری مکمّل، اتوماسیون رباتی.

در استرالیا، به‌رغم آنکه ادعا می‌شود دولت از برنامۀ «بدهی رباتی» به‌دلیل اشتباه در الگوریتم بازپرداخت بدهی‌های تاریخیِ خدمت‌گیرندگان عقب‌نشینی کرده، اما باید فاش کرد که دولت جبهۀ دیجیتالی جدیدی را برای حذف پرداخت‌های رفاهی میلیون‌ها نفر آغاز کرده است. فاجعه‌بارترین وضعیت در دامکای هند است که کافی است فردی فقیر با فشاردادن اشتباهی یک دکمۀ کامپیوتر، از یک برنامۀ حمایت غذایی خارج و به مرگ نزدیک شود.

براساس پژوهش گاردین، ویژگی مشترک این سیستم در کشورهای مختلف این است که به‌سرعت صاعقه در حال وقوع است و کمترین بحث عمومی و پاسخگویی نسبت به آن وجود ندارد. عنصر انسانی دولت رفاه در حال رقیق‌شدن است و اکنون افراد به‌صورت آنلاین کانال‌بندی می‌شوند و یک الگوریتم ریاضی دربارۀ آن‌ها تصمیم می‌گیرد. در این جهان جدید به‌راحتی می‌توان نابرابری و تبعیض را تقویت کرد؛ کافی است در انگلستان یکی از ۵ میلیون بزرگسالی باشید که به اینترنت دسترسی ندارند یا سواد کامپیوتری ندارند. در اینجا شما دیگر انسان نیستید، بلکه یک کد ۱۲ رقمی هستید که بستگی دارد چه الگوریتمی برای پردازش شما تعریف شده باشد.


لینک یادداشت در گاردین: http://bit.do/fcSBx



✅ @karkhone

بدانید که...

-میرحسین موسوی در دهه شصت همراه با متحدان رادیکالش در مجلس، خواهان تشدید دخالت دولت در بازتوزیع زمین‌ها، مسکن، نظارت بر اجاره‌بها، ملی‌شدن تجارت، قراردادهای کاری و... بود اما شورای نگهبان به دبیری صافی گلپایگانی مانع او میشد که البته در اکثر موارد یارای مقابله با دولت را نداشت.

-در سال ۱۳۶۱ یک از ماموران سفارت شوروی در تهران که به بریتانیا پناهنده شد، برگهء اسامی اعضای مرتبط با سفارت حزب توده را بهمراه خود داشت. دولت انگلیس نیز در جهت جلب نظر برگه را در اختیار دولت ایران قرار داد.

-اصل ۲۹ قانون اساسی ایران، بازگویی منشور سازمان تامین اجتماعی در زمان پهلوی به زبان فنی‌تر است.

-ابوالحسن بنی‌صدر کتاب آشفته و مبهم خود به نام "اقتصاد توحیدی" را به تاثیر از کتاب "اقتصادنا" محمدباقر صدر متفکر عراقی نوشت و در آن از حکومتی اسلامی سخن میگفت که مالکیت و انباشت ثروت را محدود میکند.

-در ۲۵ بهمن ۱۳۵۷-یعنی تنها سه روز پس از پیروزی انقلاب- هواداران فداییان خلق کوشیده بودند سفارت آمریکا در تهران را اشغال کنند اما کمیته‌ها مانع از این کار شدند. با این وجود در ۱۳ آبان ۱۳۵۸ دانشجویان بهترین دانشگاه‌های تهران از دیوار سفارت بالا رفتند که مورد تایید حکومت قرار گرفت.

-گروهی از دانشجویان ایرانی در زمان انقلاب، طرفدار آلبانیِ انور خوجه مدافع سرسخت استالین بودند.

-مجتبی میرلوحی با نام مستعار نواب صفوی، در مدرسهء صنعتی آلمانی‌ها در تهران تحصیل کرده و کارمند شرکت نفت بود. فدائیان اسلام به رهبری او، علی‌رزم‌آرا مخالف طرح ملی‌شدن صنعت نفت را ترور کردند.

✅ @karkhone

چگونه چاپ پول آرژانتین را نابود کرد و می‌تواند دیگر کشورها را نابود کند

| دنیل لاکال

خطرناک‌ترین کلمات در سیاست پولی و اقتصاد این است: «این بار فرق می‌کند.» اشتباه بزرگ سیاستمداران آرژانتینی این است که معتقدند تورّم چندعاملی است و همه‌چیز با افزایش دوز مداخله‌گرایی حل می‌شود.

شاخص قیمت مصرف‌کننده در آرژانتین در آوریل ۲۰۲۲ نسبت به سال قبل ۵۸ درصد افزایش یافت که به‌معنای ۲.۹ واحد درصد بالاتر از تغییرات ثبت‌شده در مارس گذشته است. یک فاجعه‌ی واقعی. تورّم آرژانتین بیش از شش برابر اروگوئه، پنج برابر شیلی و چهار برابر برزیل و پاراگوئه، کشورهای همسایه که در معرض مشکلات جهانی مشابهی قرار دارند، است.

نه، تورّم در آرژانتین چندعاملی نیست؛ تنها یک علّت دارد: سیاست پولی استثماری و مصادره‌گر. چاپ پزو بدون کنترل و بدون تقاضا. آرژانتین پایه‌ی پولی خود را برای تأمین مالی مخارج عمومی بیش از حد، متورّم، و مخرّب، منبسط می‌گرداند.

در سال جاری، تاکنون پایه‌ی پولی ۴۳.۸۳ درصد افزایش یافته، که دیوانگی مطلق است. تورّم قیمت ۵۸.۲ درصد است.

پایه پولی در سه سال اخیر ۱۷۹.۷۳ درصد، و در ده سال گذشته بیش از ۱۵۴۳.۸ درصد افزایش داشته است. چنانکه اکسل کیسیلوف، فرماندار بوئنوس آیرس، آن را یک انحراف اقتصادی، و نه «سیاست پولی فراگیر»، نامید.

در ده سال گذشته، پزو آرژانتین ۸۸ درصد ارزش خود را در برابر دلار از دست داده است. این یک سلب مالکیت و مصادره‌ی ثروت کشور با چاپ پزوهای بیهوده است.

بسیاری از پرونیست‌های آرژانتین می‌گویند که ایالات متّحده نیز حجم پول خود را به‌شدّت افزایش می‌دهد و تورّمی هم ندارد. این استدلال درست نیست. پایه‌ی پولی ایالات متّحده با نرخ ۹.۹ درصد رشد می‌کند، یعنی شش برابر کمتر از آرژانتین و، علاوه بر این، ایالات متّحده نیز از تورّم ۸.۵ درصدی رنج می‌برد. در اوج مازاد پول ایالات متّحده، پایه پولی ۲۶.۹ درصد رشد کرد. در همان دوره، پایه پولی آرژانتین سه برابر شد -همراه با کاهش تقاضای پزو، تقاضای جهانی و محلّی دلار آمریکا رشد کرد.

در مجموع، حجم پول، شامل تمام ارز در گردش، در آرژانتین ۲۳۲۸.۰۹ درصد در ده سال افزایش یافته، در حالی‌که در ایالات متّحده دو برابر شده است. به‌عبارت دیگر، مجموع حجم پول در آرژانتین در دهه‌ی گذشته بیش از یازده برابر نرخ ایالات متّحده افزایش یافته است. فقط ونزوئلا است که مرتکب چنین جنونی شده است.

این فقط خارجی‌ها نیستند که تقاضایی برای پزو ندارند یا در معاملات بین‌المللی آن را نمی‌پذیرند؛ که البته این یک واقعیّت است. شهروندان آرژانتین نیز اغلب ارز خود را به‌عنوان ذخیره ارزش، واحد اندازه‌گیری و ابزار پرداخت قبول نمی‌کنند.

غم‌انگیزترین چیز این است که بسیاری می‌گویند که آرژانتین قبلاً دلار را به‌عنوان ارز مرجع انتخاب کرده بود (دلاریزاسیون) و این امر کاری از پیش نبرد. در آرژانتین دلاریزاسیون وجود نداشت: فریبی وجود داشت که طی آن اعلام شد یک پزو برابر با یک دلار است. مانند استیبل‌کوین‌هایی که امروز در بازار سقوط می‌کنند، به‌اصطلاح دلاریزاسیون صرفاً یک سفسطه بود و وقتی حباب ترکید، سیاست‌گذاران به تخریب بیشتر قدرت خرید ارز کشور ادامه دادند.

ایالات متّحده هنوز... این مشکل را ندارد. اعتماد به دلار آمریکا هنوز کاهش نیافته؛ اعتماد به آن رو به فزون است، و به همین دلیل است که در سطح جهانی، نسبت به اکثر ارزهای اصلی جهانی، قدرتمند می‌شود. دلیل اصلیِ این قدرت نسبی آن است که فدرال‌رزرو تقاضای جهانی دلار آمریکا را زیر نظر دارد و در مقام اقدام‌گر قاطع در برابر تورّم دیده می‌شود. با این‌حال، مغلطه‌ی پرتکرار مبنی بر اینکه چاپ انبوه پول باعث تورّم نمی‌شود، با فاجعه‌ی رخ‌داده در سال ۲۰۲۰ به‌یکباره پایان یافت. ایالات متّحده، حوزه‌ی یورو، و بیشتر اقتصادهای جهانی تصمیم گرفتند با سیاست‌های گسترده در سمت تقاضا، شوک عرضه را برطرف کرده، افزایش بی‌سابقه‌ی مخارج حکومت را با پول تازه خلق‌شده تأمین مالی کنند، و بدین ترتیب تورّم به‌شدّت افزایش یافت.

ادامه مطلب

✅ @karkhone

هاتف آن روز به من مژده این دولت داد
که بدان جور و جفا صبر و ثباتم دادند
بعد از این رویِ من و آینه وصف جمال
که در آن جا خبر از جلوه ذاتم دادند
همت حافظ و انفاسِ سحرخیزان بود
که ز بندِ غمِ ایّام نجاتم دادند

پ.ن: ما خوشحالیم امشب و این مهم را به اشتراک می گذاریم. اگر بیش از این نیست خبرش، بر ما ببخشید و با اصل هر راست نشاید گفت به آن بنگرید😊.

| رمون آرون

شکوفایی، قدرت و گرایش به همسانی شرایط اقتصادی، دستاوردهایی است که نتیجهء ابتکارات فردی و رقابت است نه مداخلات دولت. به زبان ساده، اینها دستاوردهای نظام سرمایه‌داری است یعنی چیزهایی که به هر روشنفکرِ خوبِ پرورش یافته‌ای آموخته شده که از آنها متنفر باشد!

✅ @karkhone

درخت خربزه، الله اکبر!
سخنی در باب نظارت یا عدم آن

ترفند (یا تمهید) پانزی، یکی از قدیمی‌ترین کلاهبرداری‌ها در دنیای امور مالی و پولی است. این ترفند در همه جای دنیا یک جرمِ سنگین شناخته می‌شود (همانطور که باید!)، از جمله در آمریکا.

برنی میدوف یک سرمایه‌دار مالی‌کار معروف و صاحب‌نام در وال‌استریت بود، که بزرگترین و معروف‌ترین ترفند پانزی دنیا در طول تاریخ را راه انداخت و الان به خاطرش در زندان است. تخمینی دستِ پایین از ترفند پانزی او چیزی در حدود ۶۰ میلیارد دلار است!!! در سال ۲۰۰۸ این ترفند پانزیِ میدوف رسوا شد، و میدوف و برادرش دستگیر و به زندان محکوم شدند.

کمیسیون بورس و اوراق بهادارِ آمریکا (SEC) نهادی است در آمریکا، که مسئولیت نظارت بر شرکت‌های مالی و بورسی بر عهده‌اش است. این اداره‌ی دولتی، طبق معمول هر بوروکراسیِ دولتی در دنیا، سال به سال بودجه‌اش و تعداد کارکنانش اضافه شده، و در بین سالهای ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۸، چیزی نزدیک به یک میلیارد دلار بودجه سالانه، و نزدیک چهارهزار نفر کارمند ثابت داشت (منهای پرسنل با قراردادهای موقت). بیش از سه دهه، میدوف، در حالیکه دفتر و تشکیلاتش به فاصله‌ای خیلی کم از دفاتر پرطمطراق SEC در نیویورک بود، داشت پهلوی گوشِ این کمیسیونِ دولتی، گوشِ مردمِ از همه‌جا بی‌خبر را می‌برید. معروفیت میدوف موجب شد که SEC هیچگاه او و فعالیت‌هایش را به طور جدی مورد بازرسی سخت‌گیرانه قرار ندهد.

این نبود که این کلاهبرواری غول‌آسا قابل تشخیص نباشد! در حقیقت، در سال ۱۹۹۹ شخصی به نام مارکوپولوس به کل کار شک کرد و، طبق گفته خودش، با پنج دقیقه محاسبه نتیجه گرفت که کل شرکت میدوف باید کلاهبرداری و یک ترفند پانزی باشد. او چند سال مرتب به SEC نامه نوشت و با ارائه دلایل این مسئله را مطرح کرد، ولی کسی در آن کمیسیون گوشش بدهکار نبود. بسیاری از شرکت‌ها نیز بودند که از کار با میدوف سرباز می‌زدند، چون حس کرده بودند که کاسه‌ای زیر نیم‌کاسه هست. کارمندان عالی‌رتبه SEC اما هیچ گاه به طور جدی مسئله را دنبال نکردند، و حتی در سال ۲۰۰۳ طی تحقیقاتی که انجام دادند، خیلی از سرنخ‌هایی که راحت جلوی چشمشان بود را ندیدند. خود میدوف، طبق اعترافات بعدی‌اش، از این که در آن سال به تله نیفتاد بسیار شگفت‌زده شده بود! آخرِ کار هم، این بحران اقتصادی سال ۲۰۰۸ بود که موجب لو رفتن قضیه شد، و نه هوشِ بوروکرات‌های SEC.

مشتریان فریب‌خورده میدوف نیز ممکن بود که خیلی زودتر به مسئله پی ببرند، اگر که اطمینان کاذبی که اداره عریض و طویلی چون SEC به آنها می‌داد وجود نداشت. آنها تصورش را نمی‌کردند، آنها در خواب هم نمی‌دیدند، که شرکت معروفی همچون شرکت میدوف، که در قلبِ مرکز مالی دنیا یعنی وال‌استریت، مرتب تحت نظرِ SEC بود، می‌توانست چنین کلاهبرداری غول‌آسایی باشد. اگر این اطمینان نبود، آنها هم بسانِ مارکوپولوس می‌توانستند در پنج دقیقه دریابند که سودهای ادعاییِ میدوف نمی‌تواند حقیقی باشد. خیلی‌ها ممکن بود خیلی کنجکاوی بیشتری انجام دهند و قضیه خیلی زودتر لو رود. ولی در حقیقت، خودِ وجودِ یک اداره‌ی دولتیِ نظارتی، این امکان را داد که این‌کلاهبرداری چندین‌میلیاردی بزرگ و بزرگ و بزرگ‌تر شود بدون آنکه افراد خیلی زیادی شکی جدی کنند!

اگر به کسانی که همیشه خواهانِ نظارت‌های دولتی‌اند، داستانِ میدوف را، یعنی غول‌آساترین کلاهبرداری تاریخ که زیر دماغ SEC اتفاق افتاد را، گوشزد کنیم، خواهند گفت: " تصورش را بکن اگر نظارت دولتی وجود نداشت چه قدر کلاهبرداری‌های بزرگتری ممکن بود اتفاق بیفتد!" درست مانند آن شخصی که گردو و خربزه را دیده بود، روزی درخت گردو را نشانش دادند. با حیرت گفت:
"درخت گردکان با این بزرگی!
درخت خربزه، الله اکبر!"

✅ @karkhone

قیام عبید

| یاسر اسلامی نوکنده


روزی از روزها جناب عبید زاکانی پس از قرنها از لای ورق‌های کتابی کهنه بیرون پرید لباسش را تکاند و در شهر دوره افتاد که هر کس کتاب نمیخواند را وسط میدان شهر رسما دخول بنماید تا سایرین حساب کار دستشان بیاید، لیکن عصر ارتباطات بود و خبر مثل بمب در دنیای مجازی ترکید مردم هم طبق عادت غریبی ناخودآگاه شروع کردند به صف بستن چندی نگذشت که سه صف مجزا تشکیل شد.

در صف اول جماعتی حاضر شدند و غوغایی برپا کردند آنها مدعی بودند هرگز لای هیچ کتابی را جز کتب درسی باز نکرده و باید در اولویت قرار گیرند بی‌نظمی در این صف بیداد میکرد پس اداره‌ای تشکیل شد بنام "اداره کل ساماندهی، گسترش و یکپارچه سازی کیونیان" از هر فرد ماهانه مبلغی بابت حق اشتراک دریافت نمودند و کارت شناسایی برایشان صادر کردند اما بابت یکپارچه سازی، پارچه کم آمد یکسری با پارتی و رانت پارچه گرفتند و این موحب چند دستگی شد احزابی بوجود آمد در هر حزب رای‌گیری نمودند و نمایندگانی انتخاب کردند تا از حق آنها برای دریافت پارچه دفاع کند آنها هم با ارائه برنامه‌های کوتاه مدت میان مدت و دراز مدت وعده شکوفایی و اصلاحات دادند نزدیکان و آشنایان کیونی خود را در قسمت‌های مختلف استخدام کردند بقیه هم بیکار و مفلس بماندند سران حزب برای گسترش فعالیت‌ها شروع کردند به برقراری ارتباط با سران دیگر کیونیان عالم در ممالک مختلف جهت امضای قراردادهای بین المللی و صادرات و واردات انواع محصولات، سازو کار عظیمی از قدرت در سطح جهانی شکل گرفت و پول کلانی به جیب زدند. عبید هم که از وقایع متحیر مانده بود با هزار دوز و کلک آنها را مرخص کرد و خود بسمت صف دوم رفت که متشکل بود از مردمی که آه در بساط نداشتند چه برسد به پول خرید کتاب، لیکن عبید از گناه آنها بگذشت و با احترام آنان را مرخص نمود و خرامان خرامان بسمت صف سوم پیش رفت رایحه عطر و ادکلن به مشامش رسید گویی در خواب و بیداری است تعداد بیشماری کتاب بدست با لباس‌های شیک و نظم خاصی در این صف حاضر بودند عبید گفت: شما اهل کتاب و تفکر و علم و دانشید، از چه اینجا آمدید؟ مرا با اهل کتاب نزاعی نیست. از صف ندا آمد: هان ای عبید ما از همگان به دخول مستحق‌تریم. عبید پاسخ داد شما را چه می‌شود ای دانایان؟ جماعت زدند زیر خنده و یکصدا گفتند: اسکول دانا و تفکر چه کوفتیه ما کشته مرده‌ی آثار عشقولانه‌ایم. عبید در فکر فرو رفت و گفت: عشقولانه! این دیگر چه سبکی است؟ یکی از میان جمع چون بادی که از شکم مردار خروج کند بصدا در آمد و گفت: سبکی هنری‌ست در ادبیات، موسیقی سینما که به جانُ جانانُ چس نالهُ و چس کلاس و رل زدنُ این چیزا می‌پردازد (در همین حین مخ چند نفر را زد و دوباره به صف اندر شد) عبید جلو رفت تا کتابهایشان را وارسی کند دریافت هر کدام چندین بار چاپ شدند سپس جیبها را واررسی نمود که پر بود از بلیط کنسرت و سینما و فوتبال، پس از برای تحقیق به گوگل متصل شد گویی تازه فهمیده باشد دنیا دست کیست زیر لب گفت دریغا کار از کار گذشته و دیگر دخول هم چاره ساز نیست لاجرم صف سوم را هم مرخص کرد و خود در کارگاه آهنگری کاوه ثبت نام نمود و فن ریخته گری آموخت، گرزی قطور بساخت و چون یلی غران نعره زنان بسراغ بزرگان سبک مذکور رفت قیامتی برپا شد هواداران میلیونی آنها مانع از دخول آهنین شدند و با وکیلانی گردن کلفت و پر نفوذ عبید را تحت تعقیب قضایی قرار دادند عبید هم ناچار فرار را بر قرار ترجیح داد و به آمریكا پناهنده شد کنار درب ورودی ناسا چندی بسط نشست تا او را به ملاقات پرفسور نادری ببرند که در حال گذراندن دوران بازنشستگی خود بود و چنین هم کردند تا ببینند ماجرا از چه قرار است. نادری گفت: تو دیگر از کدام سیاره آمدی با این لباسهای عجیب، تو کیستی؟

عبید که دیگر پیر و شکسته شده بود گفت: من عبیدم لیکن در اثر یک شکاف در زمان و مکان به این روزگار پرتاب شدم لطفا مرا با ماشین زمان به همان دوران برگردانید که تحمل این روزگار را ندارم. نادری خندید گفت چرا چرند میگویی مردک اگر غریب و نیازمندی بگو تا کمکت کنم این حرفهای عجیب چیست؟ میخواهی آبروی ما ایرانیان را بر باد بدهی؟ نکند مامور رژیم هستی و آمدی سر از کشفیات ناسا در بیاوری؟ سرآخر چند روانکاو آوردند آنها هم حکم بر دیوانگی وی دادند، عبید را کت بسته به یکی از تیمارستان‌های آمریکا در مکانی نامعلوم فرستادند و دیگر هیچ کس او را ندید. گرز عبید هم که در میان شلوغی‌ها و تظاهرات بسرقت رفته بود از طرف یکی از مسئولین اداره محترم ساماندهی و یکپارچه سازی بصورت قاچاق به موزه لوور پاریس فروخته شد که با استقبال علاقمندان مواجه شد آن هم در سه صف مجزا و طولانی!

✅ @karkhone

عده آن دسته از رهبران سیاسی که به‌خاطر تأثیرگذاری‌شان پسوند "ایسم" پشت اسمشان می‌آید، انگشت‌شمارند. اما شاید هیچ فلسفه سیاسی به اندازه تاچریسم در شکل‌دهی یک ملت موثر نبوده باشد.

تاچریسم بر اقتصاد بازار آزاد و کوچک شدن دولت مبتنی است. بر اساس این دیدگاه، دولت به جای اینکه بخواهد برای زندگی مردم و کسب و کار آنها به‌صورت متمرکز برنامه‌ریزی کرده، و مقررات وضع کند، باید از سر راه آنها کنار برود. فعالیت‌های دولت باید به اساسی‌ترین و ضروری‌ترین موارد محدود شود، که آنهم عبارت است از دفاع از کشور و کنترل پول آن. غیر از اینها، بقیه کارها باید به خود شهروندان سپرده شود، و آنها باید بتوانند مطابق انتخاب خودشان عمل کنند و مسوولیت زندگی خود را برعهده بگیرند.

این ایده‌ها از نظر بیشتر سیاست‌مداران دوران بعد از جنگ جهانی دوم انقلابی، و حتی خطرناک بود. برنامه‌ریزی متمرکز برای جامعه و صنایع به پیروزی در جنگ کمک کرده بود. رهبران هر دو حزب کارگر و محافظه‌کار بریتانیا معتقد بودند که تنها راه موفقیت در دوران صلح، برنامه‌ریزی و کنترل صنایع است، و بخش‌های عظیمی از صنایع در مالکیت دولت بود. البته مارگارت تاچر تنها مخالف مالکیت دولت بر بنگاه‌های اقتصادی و برنامه‌ریزی متمرکز و سوسیالیستی نبود.

او هم مثل دیگر راستگراهای هم‌نسلش از کتاب "راه بردگی"، اثر فریدریش فون هایک، اقتصاد دان اتریشی، تأثیر گرفته بود.

هایک در این کتاب هشدار می‌داد که "کنترل دولت بر تصمیم‌گیری‌های اقتصادی – که از طریق برنامه‌ریزی متمرکز اعمال می‌شود – خطر حاکم شدن ظلم و استبداد را به‌همراه دارد". با این وجود، اقتصاد بازار آزاد مورد نظر هایک در دهه‌های ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ بهیچ وجه طرفدار نداشت. اما بعد از اینکه صنایع کشور گرفتار کشمکش‌ و افت شد، این نظریه به‌عنوان جایگزینی قابل قبول مورد توجه قرار گرفت‌.

تاچر به جناحی از حزب محافظه‌کار تعلق داشت که رهبری‌اش برعهده کیث جوزف بود. اعضای این جناح در مسائل اقتصادی از مکتب اتریشی
(Austrian School of Economics)
پیروی می‌کردند، و نظریات میلتون فریدمن، اقتصاد دان آمریکایی، تأثیر زیادی روی آنها داشت.

اگر بجای تاچر، کیث جوزف به رهبری حزب محافظه‌کار رسیده بود (گزینه‌ای که در آن زمان محتمل‌تر بنظر می‌رسید)، قاعدتا فلسفه اقتصادی حاکم در آن دوران باز هم چیزی شبیه تاچریسم از آب درمی‌آمد. اما حتی این فلسفه هم دقیقا مثل تاچریسم نمی‌شد. پیشینه و شخصیت تاچر، اعتقاد او به ارزش‌های خانوادگی سنتی و داشتن یک نیروی دفاعی مقتدر، بدبینی‌اش به قدرت گرفتن نهادهای اروپایی و نزدیکی غریزی‌اش با آمریکا، همگی دست بدست هم داد و به آنچه که امروز بنام تاچریسم می‌شناسیم، شکل و معنا بخشید.

مارگارت تاچر که از میلتون فریدمن ایده می‌گرفت، از کنترل میزان نقدینگی در گردش (monetarism) دفاع می‌کرد، و حجم نقدینگی را با افزایش نرخ بهره مهار کرد. او به این ترتیب موفق شد بدون مذاکره با اتحادیه‌های کارگری بر سر میزان دستمزدها، تورم را کاهش دهد.

مبارزه تاچر با نرخ بالای تورم باعث بالا رفتن شدید شمار بیکاران شد، اما با وجود همه اینها، او توانست برای بار دوم در انتخابات سراسری پیروز شود. کاهش مالیات‌ها یکی از زمینه‌های مهمی بود که تاچریسم در آن پیاده شد. پیش از روی کار آمدن دولت تاچر، در دوران حکومت حزب کارگر نرخ مالیات بر درآمد برای کسانی که درآمد بالایی داشتند بسیار زیاد بود، اما تاچر به تدریج مالیات بر درآمد را پایین آورد. نرخ مالیات پایه به ۲۵ درصد کاهش پیدا کرد، و نرخ مالیات افراد پر درآمد هم از ۸۳ درصد به ۴۰ درصد رسید. در عوض مالیات‌های غیرمستقیم جایگزین مالیات‌های مستقیم شد، و مثلا مالیات بر ارزش افزوده از ۸ درصد به ۱۵ درصد افزایش یافت. زمینه دیگری که تاچریسم در آن اعمال شد، کاهش حجم و دامنه تصدی‌گری دولت بود.

برای تحقق این هدف، تاچر به خصوصی‌سازی صنایع دولتی روی آورد. از جمله شرکت‌هایی که در این روند به بخش خصوصی واگذار شدند، می‌توان از بریتیش تله‌کام (مخابرات)، بریتیش گس (گاز و انرژی)، بریتیش ایرویز (شرکت هواپیمایی) و شرکت‌های تولیدکننده برق نام برد. خروج بخش دولتی از چنین عرصه‌های گسترده‌ای تا چند سال پیش از آن غیرقابل تصور بود، اما تاچر با اصرار این اصلاحات را پیش برد.

پروفسور ریچارد توی، استاد دانشگاه اگستر (Exeter)، معتقد است که از دوران تاچر تابحال روند خصوصی‌سازی از این هم جلوتر رفته است. او به‌عنوان مثال از خصوصی‌سازی بریتیش ریل (شرکت راه آهن بریتانیا) در دوران زمامداری جان میجر – جانشین تاچر – نام می‌برد. اقدام مهم دیگری که در دوران تاچر انجام شد، فروش گسترده خانه‌های دولتی به مستأجران آنها بود. دولت همچنین تعهدش به ایجاد اشتغال کامل را رها کرد، و اعلام کرد که تحقق این هدف برعهده خود کارفرمایان و کارکنان آنهاست.

ادامه مطلب

✅ @karkhone

| میزس

تورم همواره منبع مهم سیاست‌های جنگ و انقلاب بوده و به همین دلیل است که آن را در خدمت سوسیالیسم می‌یابیم. تورم مکمل دولت‌گرایی و حکومت خودکامه است، یک مهرهء حیاتی در دستگاه سیاست‌ها و نهادهایی است که به توتالیتاریسم می‌انجامد. هیچ وضعیت اضطراری نمی‌تواند بازگشت به تورم را توجیه کند. تورم صرفاً به حاکمانی که سیاست‌هایشان فاجعه به بار می‌آورد، کمک می‌کند تا خود را تبرئه کنند.

✅ @karkhone

فهرست برنامه‌های استارتاپ ویزا در دنیا

| وحید فخر


در حال حاضر 46 برنامه مرتبط با استارتاپ ویزا، ویزای کارآفرینی و ویزای دیجیتال استارتاپی در دنیا وجود دارد که به متقاضیان اجازه دسترسی و اقامت در 39 کشور دنیا رو میده.

از این 39 کشور، 16 کشور در اروپا هستند و باقی در سایر قاره‌ها قرار دارند، معروفترین برنامه‌های استارتاپ ویزا در دنیا در کشورهای زیر هستند؛

ویزای استارتاپی کانادا؛ این برنامه به استارتاپهایی تعلق میگیره که نوآور باشن، پتانسیل ایجاد شغل برای کانادایی‌ها رو داشته باشن و قابلیت رقابت بین‌المللی خارج از خاک کانادا رو هم داشته باشن.
برای این ویزا شما باید از یک لیست به خصوص از سرمایه‌گذاران خطرپذیر یا انجل‌ها بین 70 تا 200 هزار دلار کانادا جذب سرمایه کنید یا یکی از مراکز رشد مورد تایید کانادایی شما رو برای حضور در دورش بپذیره، در این برنامه میشه 5 نفر از اعضای تیم رو همراه کرد.

برنامه استارتاپ دلتا هلند: این برنامه به شما مجوز یک ساله راه‌اندازی یک کسب و کار نوآور با قابلیت یک سال تمدید بیشتر رو میده. برای این ویزا کسب و کار شما (بیزینس پلن) باید توسط یک تسهیل‌گر، شتابدهنده، منتور و یا مرکز رشد مورد تایید اداره مهاجرت هلند مورد تایید قرار بگیره. برای این برنامه باید حداقل 13 هزار یورو برای هر نفر به عنوان تمکن قرار داده بشه.

ویزای ردیف 1 کارافرینی انگلستان: این برنامه یک سیستم امتیاز دهی داره که باید حدنصاب نمره رو کسب کنید و سرمایه‌گذاری که بین 50 تا 200 هزار پوند حاضر به سرمایه‌گذاری باشه از لیست به خصوصی پیدا کنید، همچنین نیاز به یک توصیه نامه از مراکز مورد تایید این کشور باید گرفته بشه، این ویزا 3 سال و 4 ماه بوده و امکان تمدید 2 سال بیشتر رو هم داره.

استارتاپ ویزای استونی: استونی بیشترین استارتاپ به نسبت جمعیت رو در اروپا داره علاوه بر استارتاپ ویزا برنامه ویزای دیجیتال رو هم داره، در استارتاپ ویزا کمیته‌ای وجود داره که باید استارتاپ شما رو تایید کنه تا ویزای 1 ساله بده بعد ازون هرسال استارتاپ بررسی میشه تا اون ویزای یک ساله تمدید بشه، حداقل هم به اندازه 130 یورو ماهانه به ازای هر نفر با خودتون پول همراه داشته باشید.

کشورهای فرانسه، پرتغال، فنلاند، سنگاپور، نیوزلند و استرالیا نیز شرایط خوبی رو برای ویزای استارتاپی فراهم می کنن.

پ.ن1: برای اکثر این برنامه‌ها لازمه که استارتاپ واقعی وجود داشته باشه صرفا یک بیزینس پلن کافی نیست و کسب و کار به صورت مداوم مورد ارزیابی قرار میگیره.

پ.ن2: اکثر اطلاعات مورد نیاز شما در سایت‌های دولتی و مهاجرتی کشورها به طور کامل بیان شده و تقریبا شما رو از منبع دیگه بی نیاز می‌کنه، متاسفانه خیلی از شرکت‌های مهاجرتی از عدم دانش افراد استفاده میکنن و هزینه زیادی به تیم ها بابت این فرایندها تحمیل می کنن که با کمی مطالعه این فرایند می تونه خیلی کم هزینه در بیاد.

یه سری سایت های مفید برای اطلاعات بیشتر و دسترسی به سایت دولت‌ها در ادامه قرار گرفته:

https://nanoglobals.com/entrepreneur-startup-visas/

https://pickvisa.com/blog/the-world-best-15-startup-visas

https://wherecani.live/explore-options/startup-visas/

https://oyestartups.com/blogs/startup-visas-programs-around-the-world


✅ @karkhone

| محمد طالبی

از بنده به کرات در مورد اظهارات اخیر یکی از اعضای کمیسیون اصل نود راجع به گمرک و پیمانکار سامانه جامع امور گمرکی در حضور رئیس قوه قضاییه و پاسخ ایشان می پرسند.

خدمت شما عرض کنم که پیمانکار سامانه جامع گمرکی یعنی دانشگاه تهران پنج سال است که قرارداد توسعه سامانه با گمرک ندارد. با این حال به علت ملی بودن این پروژه نیازها را در حد توان برطرف ساخته است.

در مورد مناقشه اخیر پیمانکار گفته است که بدون قرارداد فعالیت نمی کند.

علت هم این است که
۱- سامانه جامع تجارت مشکلات ناشی از انتظار بالایی که از خود در مبارزه با قاچاق ایجاد کرده است را به گردن گمرک و پیمانکارش می اندازد.

۲- با وجود ارسال اطلاعات به وزارت صمت و بانک مرکزی که شما می دانید اگر برقرار نبود امکان تسویه ارزی با توجه به عدم وجود پروانه فیزیکی برقرار نبود، گمرک در رسانه ها و گزارشات متهم به عدم همکاری و عدم ارسال اطلاعات شده و می شود.

۳- با وجود عدم عقد قرارداد لازم، و نیز درخواست گمرک از سازمان برنامه برای تامین اعتبار لازم و عدم تامین اعتبار توسط آن سازمان، ارسال اطلاعات به سازمان های دیگر به شکلی که برای گمرک کم هزینه باشد، انجام شد.

۴- وزارت صمت ولی به تبلیغات رسانه ای اش علیه گمرک باز ادامه داد؛ این بار با بهانه این که با تاخیر اطلاعات ارسال می شود!

۵- ارسال اطلاعات در لحظه و بدون تاخیر البته بهانه ای است برای این که کسی نگوید پس سامانه جامع تجارت چه می کند که هنوز قاچاق داریم؟! با این حال انجام آن نیازمند طراحی و زیرساخت مناسب است که از نظر ما هزینه زائد است و آورده ای ندارد. در صورت انجام هم باید هزینه اش تامین شود و تامین هزینه های آن از عهده دانشگاه خارج است.

۶- از طرفی هر روز شاهد قفل کردن تجارت به بهانه جمع آوری اطلاعات از دستگاه ها هستیم. نظر کارشناسی ما در تجارت خارجی خلاف این است. دانشگاه هم تصمیم گیر در حوزه تجارت خارجی کشور نیست ولی در مورد افعال خود اختیار دارد.
یک روز صحبت از راه اندازی چیزی شبیه ثبت سفارش برای رویه واردات است، یک روز صحبت از قفل کردن صادرات به وزارت صمت، یک روز صحبت از تغییر سیستم اظهارنامه گمرک از epl به سامانه جامع تجارت! یک روز صحبت از....
تقریبا همه کارها هم تکرار همان کارهایی هست که قبلا انجام شده است!!! تمامی هم ندارد!

۷- از دیگر سو برای گمرک به ناحق پرونده قضایی تشکیل دادند و همزمان در رسانه ها تبلیغات را ادامه دادند.

به جهت دلایل ذکر شده دانشگاه تهران اعلام کرده که بدون قرارداد ادامه همکاری میسر نیست.

لذا دانشگاه تهران یا همان پیمانکار سامانه جامع امور گمرکی آماده ادامه همکاری با گمرک در صورت مشخص بودن وظایفش در یک قرارداد مشخص می باشد.

البته امروز دیدم آقای شجاعی رییس کمیسیون اصل نود گفتند کسانی هستند که می توانند با ۱۵۰ میلیون تومان همان کار پیمانکار گمرک را انجام دهند!
خب بسم الله.

✅ @karkhone

| آدام اسمیت

به‌خاطر خیرخواهی یا نوع‌دوستی قصاب یا نانوا نیست که می‌توانیم غذای خود را به‌دست آوریم، بلکه مربوط به نفع شخصی آن‌هاست. ما مدیون انسانیت و نوع‌دوستی آن‌ها نیستیم، بلکه مدیون خودپرستی آن‌ها هستیم و در واقع از نیاز‌های خود با آن‌ها صحبت نمی‌کنیم، بلکه از نفع شخصی آن‌ها سخن می‌گوییم.

✅ @karkhone

صنعتی‌زدایی در اندونزی

گفته می‌شود که در دهه‌ی ۸۰ میلادی اندونزی به یک موتورخانه‌ی صنعتی تبدیل شده بود و پوشاک و محصولات الکترونیک رتبه‌ی دوم و سوم صادراتش را تشکیل می‌دادند. بعد از بحران آسیای شرقی، اندونزی به سمت صنعتی‌زدایی می‌رود و سهم پوشاک و الکترونیک در صادراتش به کمترین حد می‌رسد. کشور مجدداً به صادرکننده‌ی منابع طبیعی تبدیل می‌شود.

عواملی که برای این پدیده ذکر می‌شود یکی رشد قیمت کالاهای اولیه در دهه ۲۰۰۰ می‌باشد که اندونزی را دچار 'بیماری هلندی' می‌کند؛ به این معنا که بخش منابع طبیعی رونق می‌یابد و با افزایش دستمزد حقیقی، منابع انسانی را به سمت خود می‌کشاند و بخش کارمحور صنعتی را منقبض می‌کند. تقویت (یا عدم تضعیف) پول ملّی هم پیامد دیگر این معضل است که قیمت نسبی کالای وارداتی را کاهش می‌دهد. عامل دیگر نیز قدرت‌گیری اقتصاد چین در آن سالهاست که عرصه‌ی رقابت در تولید صنعتی را بر دیگران تنگ می‌کند. با اینحال، با رشد دستمزد حقیقی در چین و تنش‌های تجاری‌اش با آمریکا، به نظر می‌رسد که جریان سرمایه‌ی خارجی به مقصد اندونزی جابجا شده، صادرات صنعتی کشور رونق گرفته و روند صنعتی‌زدایی محدود شده است.

در عین حال، نقش بنگاه‌های دولتی اندونزی در صنعتی‌سازی مجدد کشور (که نویسنده اشاره‌ای نکرده) نیز حائز اهمیت است. هر زمان که بخش خصوصی توان یا تمایل ورود به صنایع جدید نداشته، دولت اندونزی بنگاه‌های دولتی را به کار انداخته و صنعتی با ارزش افزوده‌ی بالا احداث کرده است. در این زمینه صنعت وسایل نقلیه‌ی ریلی که رشد بارزی در درآمدش داشته و از چند کشور سفارش دریافت کرده قابل توجه می‌باشد. صنعت باتری خودروهای الکتریکی اندونزی نیز نمونه‌ی دیگری از جایگزینی واردات با محوریت بنگاه‌های دولتی است. اخیراً این صنعت توانسته شرکت‌های چینی (CBL) و کره‌ای (LG) را ترغیب به سرمایه‌گذاری کند.

در اقتصاد جهانی‌شده‌ی (Globalized) امروز، اعمال محدودیت‌‌های گمرکی جهت تحریک سرمایه‌گذاری خصوصی در تولید صنعتی بسیار دشوار شده است. از همین رو کاربست بنگاه‌های دولتی (که بعداً می‌توانند خصوصی شوند) از ابزارهای معدود کشورهای در حال توسعه جهت انباشت قابلیت‌های فناورانه می‌باشد. در عین حال باید توجه داشت که مدیریت کارآمد بنگاه‌های دولتی نیازمند ظرفیت قوی اجرایی در دولت می‌باشد.


@CollectiveAction

https://noahpinion.substack.com/p/indonesia-the-most-amazing-development

✅ @karkhone

در ستایش «قاچاق»

| محسن جلال پور

جامعه ایران در شرایطی که زیر فشار تحریم‌های شدید اقتصادی قرار دارد و بار سنگین رکود و تورم را روی شانه‌های خود احساس می‌کند، باید قدردان شبکه گسترده‌ای از تجار مرزنشین باشد که لوازم خانگی، پوشاک، کفش، لوازم برقی و روشنایی و خیلی از کالاهای دیگر را به وفور و با قیمت‌های نسبتاً ارزان در بازارها عرضه می‌کنند.
دولت‌ها به ورود یا خروج پنهانی کالا و انسان از مبادی رسمی و غیررسمی بدون پرداخت عوارض و حقوق دولتی «قاچاق» می‌گویند اما این تعریف مورد قبول اقتصاددانانی که از تجارت آزاد دفاع می‌کنند، نیست. به عقیده آنها تجارت کالا (نه انسان و نه کالای غیرمشروع و غیرقانونی) در شرایط عمومی آزاد است و دولت‌ها حق ندارند مبادله کالا را محدود کنند.

در سال‌های جنگ که تامین مایحتاج ضروری مردم بسیار دشوار بود، تجار مرزنشین بخش قابل توجهی از مواد غذایی مورد نیاز مردم را از کشورهای همسایه وارد ‌کردند. واردات غیررسمی مواد غذایی نظیر برنج، روغن، چای و حتی انواع میوه و حبوبات تا اواسط دهه 70 ادامه داشت اما جنگ که تمام شد و طبقه متوسط جان تازه گرفت، تجار خرده‌پا متوجه نیازهای این طبقه شدند و کالاهایی را وارد کردند که از نظر دولت لوکس بود اما مردم برای حفظ ارتباط خود با جهان خارج به آنها نیاز داشتند. کالاهایی مثل ویدئو، ضبط صوت، تلفن و... .
اواخر دهه 1360 و پس از پایان جنگ، دولت به مسافران مناطق آزاد یا شهرهای مرزی اجازه داد به صورت محدود برخی کالاهای وارداتی را با خود حمل کنند. به این ترتیب کسب‌وکاری با عنوان «چتربازی» شکل گرفت. احتمالاً خیلی از افراد به خاطر دارند که از اواسط دهه 70 از مرزهای شرقی کشور انواع پوشاک و کفش و رادیو ضبط وارد می‌شد و از مرزهای جنوبی، انواع لوازم الکترونیکی نظیر ویدئو و تلویزیون. از مرزهای غربی کشور هم انواع لوازم خانگی و ظروف کریستال و استیل وارد می‌شد و افرادی هم بودند که از مناطق آزاد کیش و قشم، انواع لباس و کتانی و چای و قهوه وارد می‌کردند. چتربازها به مناطق آزاد یا بازارچه‌های مرزی می‌رفتند و به اندازه توان خود و اجازه دولت، کالاهای وارداتی را تهیه می‌کردند و به بازارهای داخلی می‌آوردند. چتربازها به ظاهر مسافران عادی اتوبوس‌های مسافربری از شهرهای مرزی بودند اما در حقیقت تاجرانی خرده‌پا بودند که رنج سفر را به جان می‌خریدند تا کالای مورد نیاز طبقه متوسط را تامین کنند.

با بهبود وضعیت اقتصادی در دهه 80 و رونق گرفتن واردات رسمی، بساط تجار خرده‌پا در مرزهای کشور جمع شد و قاچاق اقلام مورد نیاز طبقه متوسط جامعه تقریباً رونق خود را از دست داد چرا که همین کالاها به صورت رسمی وارد کشور می‌شدند. دهه 90 با تشدید تنش‌های بین‌المللی و تعمیق تحریم‌های اقتصادی آغاز شد و هرچند در مقاطعی بار سنگین تحریم‌ها از دوش جامعه ایران برداشته شد اما در نهایت تحریم‌ها شرایط دشواری برای جامعه ایران رقم زدند.

تحریم‌های همه‌جانبه این دوره باعث سازمان‌دهی مجدد شبکه‌های تجارت در اطراف مرزهای ایران شد و تجاری که نزدیک به یک دهه انگیزه کافی برای واردات اقلام مورد نیاز طبقه متوسط نداشتند، دوباره دست‌به‌کار شدند و این‌بار با قدرت بیشتر به تامین کالای مورد نیاز جامعه ایران رو آوردند.
در حال حاضر که تحریم‌ها علیه اقتصاد ایران بیشترین فشار را به جامعه وارد می‌کند، شبکه گسترده‌ای از کولبران، لنج‌داران و تجار خرده‌پا انواع کالاها را از مرزها رد می‌کنند و این کالاها از طریق یک شبکه غیررسمی حمل‌ونقل که «شوتی» نام دارد با ریسک بسیار بالا، به بازارهای مرکزی حمل می‌شود.

ایران با 15 کشور مرز مشترک دارد و شبکه گسترده‌ای از مبادلات میان تجار خرده‌پای ایرانی و تجار کشورهای همسایه در جریان است. اگر ذهنیت دولت را از این مقوله کنار بگذاریم، قاچاق همان تجارت آزاد است با هزینه بسیار سنگینی که دولت‌ها برایش ایجاد کرده‌اند و تفاوتش با تجارت از مسیر گمرک، در هزینه بالای مبادله آن است. با وجود این یکی از دلایلی که اقتصاد ایران گرفتار قحطی و کمبود کالا نشده، وجود بازارهای شکل‌گرفته در مرزهای کشور است.

مرزهای ذهنی تجارت باید برداشته شود و دولت باید مردم را برای تجارت با همسایگان آزاد بگذارد. هنوز همه منافذ بسته نشده، از جمله مسیر تجارت با اقتصادهای منطقه باز است و باید امیدوار باشیم دلسوزان کشور این موضوع را جدی بگیرند؛ در غیر این صورت محاصره و منزوی می‌شویم.


✅ @karkhone
‏

پنجاه درصد ماجرا حل است!

در ستیغ بلاهت گره نزدن سفره‌ی مردم به تحریم‌ها
جستجویی در معانی محتمل یک جمله‌ی دو پهلو

اثر دانینگ کروگر میفرمایید که به مرور ابلهانی که در قلّه‌ی نادانی، حماقتشان را جار می‌زنند خود را عیان معرّفی میکنند! اما دیدیم که ابله رفتنی است! چیزی که می‌ماند بلاهت است! و در نتیجه تصمیم گرفتیم که مطابق حدیث شریف «انْظُر اِلي ما قالَ و لا تنظُرْ الي مَنْ قال» به بررسی حرف‌های ابلهانه بپردازیم. (البته راستش گرفتاری‌های محتمل ناشی از درگیر شدن با ابلهان نیز چندان بی‌تاثیر نبود!) حالا بی‌خیال این حرف‌ها! به اصل داستان بپردازیم!

این لطیفه‌ی حکمت‌آموز را لابد شنیده‌اید! می‌گویند طرف رفت خواستگاری، ملت جویای نتیجه شدند. گفت که پنجاه درصد ماجرا حل است! من راضی‌ام! مانده رضایت طرف که پنجاه درصد مابقی است!
راستش تصور خیلی‌ها از ماجرای گره نزدن سفره‌ی مردم به تحریم‌ها از همین جنس است. انگار که قبل از این بچه‌ای موذی در راستای اهداف شوم و خرابکارانه‌ی خود، می‌رفته در خانه‌های ملت و سفره‌هایشان را به یک چیزی گره می‌زده ...
داستان که این نیست! حکایت این است که یک جنگ اقتصادی بر علیه ما راه افتاده! جنگی که قطعا تلفات دارد. تلفاتی که تا کنون بسیار سنگین بوده. می‌شود گفت ما حیات مردممان را به جنگ گره نمی‌زنیم؟ شما نزنید! سلّمنا! همان پنجاه درصدش حل است! ولی وقتی موشک آمد و مردم را به ملکوت اعلی برد، اهمیت آن پنجاه درصد دیگر معلوم می‌شود! بلاهت متراکم است اگر کسی خیال کند می‌توانیم بدون آسیب از زیر این جنگ اقتصادی در برویم!

در کمال ناباوری امّا این جمله معنای درستی هم می‌تواند داشته باشد! و آن این است که ما برای اصلاح مشکلات اقتصادیمان نباید معطل رفع تحریم‌ها شویم. بازارهای مالی معیوبمان، یارانه‌ی انرژی ناکارایمان، قیمت‌گذاری‌های به غایت ابلهانه‌مان، بودجه‌ی ناترازمان و صد تا اشکال عمدتا درشت و گاهی ریزمان را باید درست کنیم.
این جور چیزها باید درست شوند، گر چه خیلی‌هاشان درد زیادی هم دارد! امّا تا درستشان نکنیم بساط همین است که هست. ناکارامدی نامبارکی که شاهد هستیم، همین که می‌گوییم بر دریای نفت و گازیم و گرفتار، از همین چیزها ناشی شده.
بله! اگر این جور چیزها درست شوند وضعیت ملت بهتر می‌شود. اما نه فورا! راه طولانی و دشواری است. تصمیم‌گیری‌های سختی در مسیر هست و از همه مهمتر طی این هفت‌خوان نیاز به توشه‌ای دارد که در این عصر نایاب است! عقل!

خلاصه که ...
سفره‌ی مردم به یقین بر اثر تحریم کوچک شده و خواهد شد. سفره‌ی ما، اقتصاد کشور، بسته به تجارت با دیگر کشورهاست. بسته به انتقال تکنولوژی است. بسته به ارتباط با جهان است! فارغ از قضاوت اخلاقی ما در مورد تحریم‌های ظالمانه‌ی آمریکای جنایتکار (که مرگ بر نیرنگ‌های او باد)، جنگ اقتصادی آمریکا، اقتصاد ما را کوچک خواهد کرد. همان طور که موشک‌های عراق شهرهای ما را تخریب می‌کرد. عیار این حرف که تحریم کاغذ پاره است را مدت‌هاست فهمیده‌ایم!
از طرف دیگر، گر چه تحریم امکان بسیاری از اصلاحات اقتصادی را نمی‌دهد، امّا انبوهی از نواقص و مشکلات از سر و روی مملکت بالا می‌روند که با عقل و درایت قابل رفع هستند. البته اگر برای عمل به جای جرّاح ... بگذریم!
سفره‌ی مردم را، آن اصلاحات اقتصادی حساب‌شده‌ای که موجب ارتقاء معیشت مردم می‌شوند را، نباید معطل رفع تحریم‌ها کرد. مشکلات باید اصلاح شوند تا فردای مردم بهتر از امروزشان شود. باید اصلاح شوند تا جنگ اقتصادی آسیب کمتری بر این کشور وارد کند تا انگیزه تحریم کاهش یابد و احتمالش کم شود.
خلاصه وقتی این جمله‌ی دو پهلو را شنیدید، کمی تامل کنید! شاید در حال زیارت یکی از ساکنین ستیغ بلاهت هستید!

✅ @karkhone

محمد بهشتی

نظر شخصی من این است و در حوزهء مسئولیت‌هایِ مختلف خودم دارم[به آن] عمل می‌کنم که افراد باایمانِ بااستعدادِ لایق را که هنوز تجربه و کاردانی و کارایی و مهارتِ کافی ندارند سرکارها قرار می‌دهیم و حاضریم تاوان و خسارتِ ندانم‌کاری‌های آنان را بدهیم تا در جریان عمل ساخته شوند و مدیرانِ باایمانِ مسلمانِ جمهوری اسلامی به وجود بیایند که انقدر نگویند مدیر نداریم. در قوهء قضاییه تجربه کردم، چندتا از اینها را آوردم آنجا کار می‌کنند تا بخواهید بااخلاص، گاهی هم ندانم‌کاری می‌کنند. آقایانِ صاحب‌منصب قضایی غُر می‌زنند که این جوان‌ها چیزی سرشان نمی‌شود، به آنها عرض می‌کنم کمی بسازید، ماهر می‌شوند!

✅ @karkhone

دکتر جمشید آموزگار دبیرکل سابق اوپک و نخست وزیر پس از هویدا که عمر صدارتش کمتر از ۱۴ ماه بود؛ در کتاب خاطراتش مینویسد:

در مرداد ۵۶ به جای هویدا نخست وزیر شدم و تا شهریور ۵۷ پس از فاجعه سینما رکس استعفا نموده و به آمریکا مهاجرت کردم. زیرا پس از فاجعه رکس با توجه به فضای جامعه و شایعه سازی انقلابیون که دولت را مسئول این فاجعه میدانستند مطمئن شدم که نظام سقوط خواهد کرد. لذا به واشنگتن رفتم و با توجه به اینکه کل دارایی من کفاف یک الی دو سال هزینه خانواده را در آمریکا میداد به دانشگاه محل تحصیل خود که درآن دکترای مهندسی هیدرولیک گرفته بودم مراجعت کردم و خواستار تدریس شدم (دانشگاه کورنل واشنگتن) که با استقبال رئیس و اعضای هیئت علمی روبرو شدم. چون مرا بعنوان سیاستمدار نفتی میشناختند و قرار شد دپارتمان نفت را در آن دانشگاه راه اندازی کنم.
خوشحال از اینکه شغلی پیدا کرده ام و میتوانم آبرومندانه زندگی کنم. آماده کار در دانشگاه بودم که دیدم درخواستی دارم مبنی بر دیدار با وزیر نفت امارات متحده عربی. در این دیدار به وزیر نفت و هیئت همراهش توضیح دادم که قرار هست با دانشگاه همکاری کنم. وزیر نفت امارات گفتند هر مبلغی که دانشگاه پیشنهاد داده ما چند برابرش به شما حقوق میدهیم. به ناچار و با اصرار وزیر نفت پیشنهاد آنها را پذیرفتم و راهی دبی شدم. کل دبی شامل چند خیابان؛ یک هتل و یک فرودگاه کوچک بود و قرار شد به آنها مشاوره بدهم که با پول نفت چگونه سرمایه گذاری کنند. با توجه به اینکه دبی از نظر مساحت از شش امارات دیگر بزرگتر بود و همجوار با دریا دبی را چند امارات کردم و پیشنهاد دادم که دبی امارت بدون سرمایه گذاری از نفت و مرکز تجارت و ترانزیت کالا در خاورمیانه باشد. پس از سه سال و نیم با پولی که از اماراتی ها به عنوان حقوق و حق مشاوره دریافت نمودم توانستم خانه ای در واشنگتن بخرم. پس از مدتی به مدت یکسال مشغول کار در بانک جهانی شدم و پس از خاتمه جنگ ایران و عراق که دولت هاشمی درخواست وام از بانک جهانی کرده بود به آقای هاشمی به طور خصوصی مشاوره لازم را جهت شکوفایی اقتصادی ایران دادم که متاسفانه به هیچ کدام از آن مشاوره ها عمل ننمودند.

بهرحال یکی از دلایل پیشرفت امارات و بویژه دبی حضور دکتر جمشید آموزگار در این کشور بود. آموزگاری که شاید اگر در ایران میماند به سرنوشت هویدا دچار میشد؛ در مهرماه ۱۳۹۵ در سن ۹۳سالگی در آمریکا درگذشت!

✅ @karkhone

پارادایم جدید تولیدگرایی؟

| رضا امیدی

اخیراً یادداشتی از دنی رودریک؛ از صاحب‌نظران حوزۀ عدالت اجتماعی و استاد دانشگاه هاروارد، در پروجکت سندیکت دربارۀ جهت‌گیری جریان‌های سیاسی به‌سمت یک پارادایم تولیدگرا منتشر شده است. بخش‌هایی از این یادداشت را در ادامه می‌خوانید:

یک پارادایم اقتصادی زمانی واقعاً جا می‌افتد که حتی مخالفان آن، جهان را از دریچۀ آن نگاه کنند. دولت رفاه کینزی در دوران اوج خود، هم از طرف چپ‌گراها و هم از طرف سیاست‌مداران محافظه‌کار حمایت می‌شد. در آمریکا، آیزنهاور و نیکسون؛ رؤسای جمهور جمهوری‌خواه، اصول اساسی پارادایم بازارهای تنظیم‌شده، بازتوزیع، بیمۀ اجتماعی را به‌طور کامل به‌کار گرفتند و برای گسترش برنامه‌های رفاه اجتماعی و تقویت مقررات محیط کار و محیط زیست تلاش کردند.

نئولیبرالیسم هم همین‌گونه بود. ابتدا از سوی اقتصاددانان و سیاست‌مداران بازارگرا نظیر فریدمن، ریگان، و تاچر مطرح شد، اما در دوره‌ای رهبران چپ میانه نظیر کلینتون و بلر هم برنامه‌های بسیاری را در راستای حمایت از بازار پیش بردند. این رهبران برای مالی‌سازی، مقررات‌زدایی، و جهانی‌سازی تلاش کردند.

امروزه ما در حال گذار از نئولیبرالیسم هستیم، اما روشن نیست چه چیزی جایگزین آن خواهد شد. فقدان یک پارادایم جدید الزاماً بد نیست. ما نیازی به ارتدوکس تازه‌ای نداریم که نقشه‌های آماده و برش‌زده‌ای را برای کشورها و مناطق با نیازها و شرایط متفاوت ارائه می‌کند. اما سیاست‌گذاری اقتصادی باید با یک چشم‌انداز پیشران راهبری شود. تاریخ حکایت از آن دارد که خلأ ناشی از افول نئولیبرالیسم به‌زودی با پارادایم جدیدی پر خواهد شد که به حمایت طیف‌های مختلف سیاسی نیاز دارد.

مشخصاً ممکن است یک اجماع جدید دوحزبی حول «تولیدگرایی» شکل بگیرد که بر توزیع فرصت‌های اقتصادی مولّد در تمام مناطق و بخش‌های نیروی کار تأکید دارد. این پارادایم جدید اعتماد کمتری به بازارها دارد، به بنگاه‌های بزرگ بدگمان است، بر تولید و سرمایه‌گذاری به‌جای حوزۀ مالی تأکید دارد، و به‌جای جهانی‌سازی به‌دنبال احیای جامعۀ محلی است. تولیدگرایی با تمرکز کمتر بر بازتوزیع، پرداخت‌های انتقالی، و مدیریت اقتصاد کلان و تمرکز بیشتر بر اقدامات سمت عرضه برای ایجاد مشاغل خوب برای همه، از دولت رفاه کینزی فاصله می‌گیرد. همچنین با بدبینی بیشتر نسبت به تکنوکرات‌ها و ابراز خصومت کمتر نسبت به پوپولیسم اقتصادی، از هر دو جریان پیشینی خود فاصله می‌گیرد.

رتوریک دولت جو بایدن و بسیاری از سیاست‌های آن بسیاری از این عناصر را در خود دارد. برای مثال، می‌توان به پذیرش سیاست‌های صنعتی سبز، بازسازی زنجیره‌های تأمین داخلی، و تشویق مشاغل خوب اشاره کرد. سرزنش سودهای کلان شرکت‌های بزرگ به‌عنوان عامل تورم و خودداری از لغو تعرفه‌های دونالد ترامپ علیه چین نمونه‌های دیگری از این سیاست‌ها است.

اما بسیاری از رشته‌های این تفکر در جناح راست سیاسی نیز وجود دارد. سناتور جمهوری‌خواه و نامزد پیشین و احتمالاً آیندۀ ریاست‌جمهوری، مارکو روبیو، درخواست‌های هیجان‌انگیزی برای سیاست صنعتی ازجمله ترویج کمک‌های مالی، بازاریابی، و کمک فناوری به مشاغل کوچک و بخش‌های تولیدی و فناوری‌های پیشرفته ارائه کرده است. او می‌گوید: «جایی که حتی کارآمدترین نتایج بازار به زیان مردم ما است، آنچه نیاز داریم سیاست صنعتی هدفمند برای کمک به منافع عمومی است».

بسیاری از جناح چپ آمریکا هم با این سیاست‌ها موافق‌اند. معمار سیاست تجاری ترامپ در مقابله با چین، رابرت لایتیزر، به‌دلیل تاکتیک‌های خود در مقابل سازمان تجارت جهانی، در بین نیروهای پیشرو طرفداران زیادی دارد. رابرت کاتنر، از افراد پیشرو در جریان چپ، استدلال کرده که دیدگاه‌های لایتیزر در زمینۀ تجارت، سیاست صنعتی، و ناسیونالیسم اقتصادی بیشتر به دیدگاه یک دموکرات پیشرو شبیه است.

پاتریک دنین از روشنفکران برجستۀ راست پوپولیستی در آمریکا هم از «سیاست‌های حامی کارگران» و «تشویق تولید داخلی از طریق سیاست‌های دولتی» دفاع می‌کند. همچنین جیمز و دبورا فالوز که برای مطالعۀ توسعۀ محلی سراسر آمریکا را سفر کردند دریافتند که عمل‌گرایی در زمینۀ تقویت کسب‌وکار و ایجاد اشغال می‌تواند بر حزب‌گرایی و طرفداری سیاسی غلبه کند.

نشانه‌هایی از جهت‌گیری دوباره به‌سمت یک چارچوب جدید سیاست‌گذاری اقتصادی وجود دارد که به‌جای تمرکز بر مالی‌گرایی، مصرف‌گرایی، و جهانی‌گرایی، ریشه در تولید، کار، و محلی‌گرایی دارد، و چه‌بسا به یک مدل جدید سیاست‌گذاری تبدیل شود که نظر قطبی‌ترین مخالفان سیاسی را به خود جلب کند.


✅ @karkhone