| یووال نوح هراری
بشر هزاران سال بود که در این مخمصه گیر افتاده بود. در نتیجه، اقتصادها همینطور منجمد شده باقی مانده بودند. راه گریز از این دام فقط در عصر مدرن و با پیدایش نظامی جدید بر اساس اعتماد به آینده کشف شد. در این نظام، مردم با هم توافق کردند که کالاهای خیالی(کالاهایی که در زمان حال وجود ندارند) را با نوع خاصی از پول که آن را اعتبار می‌نامیدند نمایش دهند. اعتبار ما را قادر می سازد که زمان حال را به بهای آینده بسازیم. اعتبار بر این فرض استوار است که منابع آتیِ ما مطمئناً بسیار فراوان‌تر از منابع فعلی ما خواهند بود. اگر بتوانیم در زمان حال چیزهایی را با درآمد آیندۀ خود بسازیم، گستره‌ای از موقعیت های جدید و شگفت‌انگیز پدیدار خواهد شد.
اگر اعتبار چنین شگفت‌انگیز است، چرا هیچکس زودتر به آن فکر نکرد؟ البته، که فکر کردند. نوعی از ترتیبات اعتباری یا گونه‌ای دیگر از آن در تمام فرهنگ‌های شناخته شدۀ بشری وجود داشت که دستکم تا زمان سومریان باستان قدمت دارد. مشکل موجود در اعصار گذشته این بود که هیچکس نمیدانست چطور از آن استفاده کند. به دلیل عدم اعتماد به اینکه آینده بهتر از حال خواهد بود، مردم به ندرت تمایل داشتند اعتبار زیادی ارائه کنند. آنها عموماً باور داشتند که اعصار گذشته بهتر از زمان خود آنها بوده است و اینکه آینده بدتر یا حداقل مانند حال خواهد بود. اگر بخواهیم این موضوع را به زبان اقتصادی بیان کنیم، آنها باور داشتند که مقدار کل ثروت اگر رو به کاهش نباشد، حتماً دارای محدودیت است. بنابراین، افراد فرض اینکه شخص آنها یا پادشاهی آنها یا کل جهان ده سال بعد در حال تولید ثروت خواهد بود را شرط بندی بدی می‌پنداشتند. کسب وکار برای آنها مانند یک بازی با جمع صفر بود. البته که سودهای یک نان‌پزی خاص ممکن بود افزایش پیدا کند، اما این موضوع فقط در ازای عدم کسب سود نان‌پزی همسایه امکان پذیر بود. شهر ونیز ممکن بود رونق پیدا کند، اما فقط از رهگذر فقیرسازی شهر جنوا. پادشاه انگلستان ممکن بود خود را غنی‌تر سازد، اما صرفاً از رهگذر دزدی از پادشاه فرانسه. شما می توانستید این کیک را به شکل های مختلف برش دهید، اما این کیک هیچ‌گاه بزرگ‌تر نمی شد. به همین دلیل است که بسیاری از فرهنگ‌ها به این نتیجه رسیدند که جمع‌آوری کیسه های پول گناه محسوب می شود. بنا به گفته مسیح، گذشتن شتر از سوراخ سوزن راحت تر از ورود فرد ثروتمند به ملکوت خداوند است. اگر اندازه این کیک ثابت است و من سهم بزرگی در آن دارم، پس من باید سهم فرد دیگری را گرفته باشم. ثروتمندان موظف بودند به خاطر استغفار از اَعمال شر خود مقداری از ثروت مازاد خود را به خیریه بدهند.
/پول
✅ @karkhone
بشر هزاران سال بود که در این مخمصه گیر افتاده بود. در نتیجه، اقتصادها همینطور منجمد شده باقی مانده بودند. راه گریز از این دام فقط در عصر مدرن و با پیدایش نظامی جدید بر اساس اعتماد به آینده کشف شد. در این نظام، مردم با هم توافق کردند که کالاهای خیالی(کالاهایی که در زمان حال وجود ندارند) را با نوع خاصی از پول که آن را اعتبار می‌نامیدند نمایش دهند. اعتبار ما را قادر می سازد که زمان حال را به بهای آینده بسازیم. اعتبار بر این فرض استوار است که منابع آتیِ ما مطمئناً بسیار فراوان‌تر از منابع فعلی ما خواهند بود. اگر بتوانیم در زمان حال چیزهایی را با درآمد آیندۀ خود بسازیم، گستره‌ای از موقعیت های جدید و شگفت‌انگیز پدیدار خواهد شد.
اگر اعتبار چنین شگفت‌انگیز است، چرا هیچکس زودتر به آن فکر نکرد؟ البته، که فکر کردند. نوعی از ترتیبات اعتباری یا گونه‌ای دیگر از آن در تمام فرهنگ‌های شناخته شدۀ بشری وجود داشت که دستکم تا زمان سومریان باستان قدمت دارد. مشکل موجود در اعصار گذشته این بود که هیچکس نمیدانست چطور از آن استفاده کند. به دلیل عدم اعتماد به اینکه آینده بهتر از حال خواهد بود، مردم به ندرت تمایل داشتند اعتبار زیادی ارائه کنند. آنها عموماً باور داشتند که اعصار گذشته بهتر از زمان خود آنها بوده است و اینکه آینده بدتر یا حداقل مانند حال خواهد بود. اگر بخواهیم این موضوع را به زبان اقتصادی بیان کنیم، آنها باور داشتند که مقدار کل ثروت اگر رو به کاهش نباشد، حتماً دارای محدودیت است. بنابراین، افراد فرض اینکه شخص آنها یا پادشاهی آنها یا کل جهان ده سال بعد در حال تولید ثروت خواهد بود را شرط بندی بدی می‌پنداشتند. کسب وکار برای آنها مانند یک بازی با جمع صفر بود. البته که سودهای یک نان‌پزی خاص ممکن بود افزایش پیدا کند، اما این موضوع فقط در ازای عدم کسب سود نان‌پزی همسایه امکان پذیر بود. شهر ونیز ممکن بود رونق پیدا کند، اما فقط از رهگذر فقیرسازی شهر جنوا. پادشاه انگلستان ممکن بود خود را غنی‌تر سازد، اما صرفاً از رهگذر دزدی از پادشاه فرانسه. شما می توانستید این کیک را به شکل های مختلف برش دهید، اما این کیک هیچ‌گاه بزرگ‌تر نمی شد. به همین دلیل است که بسیاری از فرهنگ‌ها به این نتیجه رسیدند که جمع‌آوری کیسه های پول گناه محسوب می شود. بنا به گفته مسیح، گذشتن شتر از سوراخ سوزن راحت تر از ورود فرد ثروتمند به ملکوت خداوند است. اگر اندازه این کیک ثابت است و من سهم بزرگی در آن دارم، پس من باید سهم فرد دیگری را گرفته باشم. ثروتمندان موظف بودند به خاطر استغفار از اَعمال شر خود مقداری از ثروت مازاد خود را به خیریه بدهند.
/پول
✅ @karkhone
👍7👎1
آن فیست بامپ شوم و این توافقها!
بنسلمان که نفرتش از بایدن و دموکراتها، آشکار است و به طور جدّی خواهان بازگشت مهره خود، ترامپ، به کاخ سفید است... اگرچه با افزایش تولید نفت کشورش در جریان سفر بایدن موافقت کرد، خبرش را در همان زمان اعلام نکرد!
با این همه، اخبار توافقات دیگر آمریکا و سعودی که در جریان همین سفر حاصل شد، برای کارشناسان جالب توجّه بوده است.
جدای از توافقات امنیتی در سطوح مختلف که برای اوّلین بار، سطح بالایی از همکاری در امنیت سایبری را نیز در بر دارد، سعودی تعهّد کرده است که در برنامه گسترده و بسیار مدرن تکنولوژی آمریکایی گسترش شبکه 5G , 6G به طور جدّی سرمایه‌گذاری کند. ویژگی تکنولوژی آمریکایی در حال توسعه، برتری آن در گستردگی دامنه پوشش حیطههای مختلف، از ارتباطات شهروندی تا کنترل سیستمها و همچنین، هزینهبری کم آن است. در این میان، این توافق، ضربه جدّی به چین بود. هواوی، تا مرز رسیدن به توافق با سعودی در این زمینه پیش رفته بود و بایدن در سخنانش در جدّه و در هنگام اعلام این توافق، به صراحت درباره عقب زدن چین در این حیطه، سخن گفت!
✅ @karkhone
بنسلمان که نفرتش از بایدن و دموکراتها، آشکار است و به طور جدّی خواهان بازگشت مهره خود، ترامپ، به کاخ سفید است... اگرچه با افزایش تولید نفت کشورش در جریان سفر بایدن موافقت کرد، خبرش را در همان زمان اعلام نکرد!
با این همه، اخبار توافقات دیگر آمریکا و سعودی که در جریان همین سفر حاصل شد، برای کارشناسان جالب توجّه بوده است.
جدای از توافقات امنیتی در سطوح مختلف که برای اوّلین بار، سطح بالایی از همکاری در امنیت سایبری را نیز در بر دارد، سعودی تعهّد کرده است که در برنامه گسترده و بسیار مدرن تکنولوژی آمریکایی گسترش شبکه 5G , 6G به طور جدّی سرمایه‌گذاری کند. ویژگی تکنولوژی آمریکایی در حال توسعه، برتری آن در گستردگی دامنه پوشش حیطههای مختلف، از ارتباطات شهروندی تا کنترل سیستمها و همچنین، هزینهبری کم آن است. در این میان، این توافق، ضربه جدّی به چین بود. هواوی، تا مرز رسیدن به توافق با سعودی در این زمینه پیش رفته بود و بایدن در سخنانش در جدّه و در هنگام اعلام این توافق، به صراحت درباره عقب زدن چین در این حیطه، سخن گفت!
✅ @karkhone
👍2
یادگیری فناورانه در چین
واحد نوآوری وزارت دفاع آمریکا گزارش جالبی در خصوص راهبرد انتقال فناوری در چین دارد که از پیشرفت شگفت‌انگیز چینی‌ها در یادگیری فناوری غرب حکایت میکند. این گزارش راهبرد انتقال فناوری در چین را به ۷ دسته تقسیم میکند: جاسوسی صنعتی، سرقت سایبری، حمایت از انجمن‌های تخصصی در خارج از کشور، تأسیس مراکز پژوهشی برون‌مرزی، بهره‌برداری متن باز از فناوری خارجی، سازمان‌های انتقال فناوری، و سرمایه‌گذاری برون‌مرزی در کسبوکارهای فناور.
در یکی از بخش‌های جالب گزارش اشاره می‌شود که در سال ۱۹۸۵، ۴۱۲ مؤسسه‌ی اطلاعاتیِ علم و فناوری در چین فعال بودند که کارشان گردآوری، واکاوی، الگوبرداری و مهندسی معکوس دانش فنی خارجی بود. مؤسسه‌ی NSTL در چین ۲۶ میلیون جورنال خارجی، پتنت فناوری و گزارش را بیست‌وچهارساعته در دسترس عموم قرار داده است. همچنین، سازمان امور متخصصین خارجی (SAFEA) چندین نهاد را به تصاحب فناوری و دسترسی به دانشمندانی که آن فناوری را توسعه دادند اختصاص داده است. موفقیت SAFEA در ۴۴۰ هزار فن‌شناس خارجی که در چین فعالیت میکنند مشهود است.
در کنار آن، اداره‌ی امور چینی‌های خارج از کشور (OCAO، زیر نظر شورای دولتی چین) از چینی‌های خارج از کشور حمایت میکند تا به توسعه‌ی فناورانه‌ی چین کنند. علاوه بر آن، وزارت منابع انسانی و وزارت علم و فناوری چین نیز منابع هنگفتی جهت تصاحب فناوری، ارتباط با فن‌شناسان خارجی (نظیر دانشجویان چینی در خارج) و نفود در دانشگاه‌های خارجی اختصاص داده‌اند. برنامه‌های ملّی انتقال فناوری سازمان‌هایی در سطح محلی دارند که ملاقات‌هایی بین نمایندگان شرکت‌های چینی و متخصصان فناوری ترتیب می‌دهند. همچنین، راه‌اندازی مراکز پژوهشی (نظیر TechCode که دولت چین تأمین مالی‌اش کرده) در سیلیکن ولی، برلین، تل آویو و... تصاحب دانش فنی خارجی را سرعت بخشیده است. برنامه 'هزار استعداد انسانی' نیز یکی از سیاستهای معروف دولت چین است که صاحبان دانش فنی را از خارج تصاحب میکند.
نگرانی آمریکا از سرعت انباشت قابلیت‌های فناورانه‌ی چین مشابه نگرانی‌هایش نسبت به رقابت‌پذیری بی‌حد و حصر ژاپن در دهه‌ی ۷۰ و ۸۰ میلادی است. این نگرانی که در گزارش پنتاگن به خوبی نمایان شده می‌تواند به سیاستهای متقابلی بیانجامد - و تا حدودی نیز انجامیده - که مانع دسترسی چین به فناوری خارجی شود.
منبع
✅ @karkhone
واحد نوآوری وزارت دفاع آمریکا گزارش جالبی در خصوص راهبرد انتقال فناوری در چین دارد که از پیشرفت شگفت‌انگیز چینی‌ها در یادگیری فناوری غرب حکایت میکند. این گزارش راهبرد انتقال فناوری در چین را به ۷ دسته تقسیم میکند: جاسوسی صنعتی، سرقت سایبری، حمایت از انجمن‌های تخصصی در خارج از کشور، تأسیس مراکز پژوهشی برون‌مرزی، بهره‌برداری متن باز از فناوری خارجی، سازمان‌های انتقال فناوری، و سرمایه‌گذاری برون‌مرزی در کسبوکارهای فناور.
در یکی از بخش‌های جالب گزارش اشاره می‌شود که در سال ۱۹۸۵، ۴۱۲ مؤسسه‌ی اطلاعاتیِ علم و فناوری در چین فعال بودند که کارشان گردآوری، واکاوی، الگوبرداری و مهندسی معکوس دانش فنی خارجی بود. مؤسسه‌ی NSTL در چین ۲۶ میلیون جورنال خارجی، پتنت فناوری و گزارش را بیست‌وچهارساعته در دسترس عموم قرار داده است. همچنین، سازمان امور متخصصین خارجی (SAFEA) چندین نهاد را به تصاحب فناوری و دسترسی به دانشمندانی که آن فناوری را توسعه دادند اختصاص داده است. موفقیت SAFEA در ۴۴۰ هزار فن‌شناس خارجی که در چین فعالیت میکنند مشهود است.
در کنار آن، اداره‌ی امور چینی‌های خارج از کشور (OCAO، زیر نظر شورای دولتی چین) از چینی‌های خارج از کشور حمایت میکند تا به توسعه‌ی فناورانه‌ی چین کنند. علاوه بر آن، وزارت منابع انسانی و وزارت علم و فناوری چین نیز منابع هنگفتی جهت تصاحب فناوری، ارتباط با فن‌شناسان خارجی (نظیر دانشجویان چینی در خارج) و نفود در دانشگاه‌های خارجی اختصاص داده‌اند. برنامه‌های ملّی انتقال فناوری سازمان‌هایی در سطح محلی دارند که ملاقات‌هایی بین نمایندگان شرکت‌های چینی و متخصصان فناوری ترتیب می‌دهند. همچنین، راه‌اندازی مراکز پژوهشی (نظیر TechCode که دولت چین تأمین مالی‌اش کرده) در سیلیکن ولی، برلین، تل آویو و... تصاحب دانش فنی خارجی را سرعت بخشیده است. برنامه 'هزار استعداد انسانی' نیز یکی از سیاستهای معروف دولت چین است که صاحبان دانش فنی را از خارج تصاحب میکند.
نگرانی آمریکا از سرعت انباشت قابلیت‌های فناورانه‌ی چین مشابه نگرانی‌هایش نسبت به رقابت‌پذیری بی‌حد و حصر ژاپن در دهه‌ی ۷۰ و ۸۰ میلادی است. این نگرانی که در گزارش پنتاگن به خوبی نمایان شده می‌تواند به سیاستهای متقابلی بیانجامد - و تا حدودی نیز انجامیده - که مانع دسترسی چین به فناوری خارجی شود.
منبع
✅ @karkhone
presidentialinnovationfellows.gov
Exploring China's Technology Transfer Strategy | Presidential Innovation Fellows
The Presidential Innovation Fellows program brings the principles, values, and practices of the innovation economy into government through the most effective agents of change we know: our people.
👍5
درباره «رابطه» جناب خان و خندوانه
(و از رنجی که می بریم)
| محمدرضا اسلامی
ماجرای نوشتن نام «وریا» در برنامه خندوانه و سپس تبدیل شدن به «وحید» را همه شنیدیم. همچون سایر مسایلِ (تلخ) سیاسی، دربارۀ این ماجرا هم حرفها و حدیثهای زیادی گفته شد؛ تا آنجا که رامبد جوان هم ویدئویی ضبط کرد و با چهره ای خسته و کلافه چند جمله ای گفت (که نمی دانم فایده ای داشت یا خیر). شبکه نسیم هم بیانیه ای داد... و صداپیشه جناب خان (محمد بحرانی) هم در صفحه شخصی اش چند سطری نوشت.
تا اینجای ماجرا، اتفاقی است مثل سایر اتفاقات که در رگبارِ اخبارِ بد این روزها می آید و می رود.
اما بر این خبر، تاملی لازم است. لحظه ای توقف و دوباره خواندنِ این ماجرا اهمیت دارد. ذکر این چند مورد در شرح رنجی که می بریم ضروری است:
1. فارغ از تمام مسائل سیاسی جاری در کشور، مساله اصلی در این ماجرا، شکنندگی و ترد بودن رابطه محمد بحرانی و رامبد جوان است. فارغ از تمام منازعه های بی پایان در این سرزمین، دو هنرمند که مدتهای طولانی با هم «کار» کرده اند و با هم «تولید» کرده اند پس از انبوهی کار و رفاقت و خنده و... رابطه شان چنان شکننده است که ممکن است بر سر یک ماجرای «وریا و وحید» هوا بشود.
2. جناب خان و رامبد جوان مساله اصلی نیستند. مساله اصلی در این آب و خاک، چراییِ «شکل نگرفتنِ» روابط انسانی «پایدار» است. شرکت اوبایاشی ژاپن صد و چهل سال پیش تشکیل شد. سه بنیانگذار اصلی این شرکت پنجاه سال با هم کار کردند. ۵۰ سال! پس از آن فرزندان آنها هم پنجاه سالِ دیگر با هم کار کردند. پس از آن «فرزندانِ فرزندانِ» آنها هم با هم چهل سال کار کرده اند (و می کنند) و این وسط بر سر یک ماجرای «وحید و وریا» رابطۀ چندده ساله به هوا نمی‌رود. فکانت هباءً مُنبثاً نمی شود. حکومتها و سیاستمداران در ژاپن آمدند و رفتند ولی روابط پایدار انسانی در اوبایاشی، باقی مانده (و بزرگترین پروژه های سازه ای ژاپن را طراحی و اجرا می کند)
3. جناب خان یکی از موفق ترین «تولّدهای» یک کارکتر هنری بود. جناب خان، و طنین حنجره اش گرمای جنوب بود و طنز شیراز و نمک بوشهر... جناب خان متولد شد و نضج گرفت و اعضای این تیم هنری توانستند «تولید» کنند. اما امروز بر سر یک ماجرای وحید و وریا، صداپیشۀ جناب خان طوری از خداحافظی (و ابهام در ادامه رابطه) سخن می گوید که انگار نه انگار اساسا رفاقتی در کار بوده است.
4. بحث، بر سر دفاع/حمایت از رامبد نیست. کار رامبد یک کار صد در صد غلط بود. بحث بر سر موضوعی فراتر از مباحث سیاسی و حاکمیتی است. بحث این نیست که کدام یک از این دو نفر هنرمندِ حکومتی و کدام یک هنرمندِ مردمی است؟ بحث بر سر این است که یک «رابطه» عمیق میانِ این 2 شکل نگرفته (بعد از اینهمه تولید و خنده و کار و زحمت و رفاقت و...)
بحث فقط بر سر جناب خان و رامبد نیست. بحث بر سر این است که چه سِری و چه رازی در این آب و خاک هست که ریشۀ روابط اینقدر سُست و ناپایدار است. در ژاپن هم حکومتها و ژنرالها آمدند و رفتند. آن حاکمانی که کشور را به جنگ جهانی «ترغیب» می کردند آمدند و آن حاکمان که بخاطر جنگ عذر خواستند هم آمدند و رفتند «ولی» آن آقای ماتسوشیتا که در یک خانۀ کوچک، یک اتاقش را به کار «سیم کشی» اختصاص داد و با کمک زن و برادر زنش شرکت «پاناسونیک» را براه انداخت، چه قبل از جنگ جهانی و چه بعد از جنگ، شرکتش بر سر اختلاف با زن و برادر زنش منحل نشد!
«ماتسوشیتا» توانست که یک کارگاه سیم کشی را به هفده کارخانه و صدها مرکز اختراعات و امپراطوری پاناسونیک تبدیل کند و تا آخرین روز عمر، رفاقتش با رفقایش برقرار ماند. و چرا دور می رویم؟ در همین سالهای اخیر، زاگربرگ یک ایدۀ سوخته دربارۀ وب سایت اینترنتی به اسم فیس بوک را با تیم همراهش به امپراطوری «متا» تبدیل کرد و در میانه این مسیر، ترامپی هم آمد و رفت، ولی تیم همکاران از هم نپُکید. این چه سرّ و رمزی است در این سرزمین که هیچ رابطه ای در هنر، در صنعت و در تجارت «ماندگار» نیست؟ کدام شرکت و شراکتِ ایرانی هست که عمری فراتر از 50 سال پیدا کرده باشد؟ کدام پنج برادرِ صنعتگر اصفهانی یا کدام سه برادر کاسبِ شیرازی بوده اند که فارغ از ماجرای حکومتها توانسته باشند رفاقت و برادری را پنجاه سال حفظ کنند و «با هم» تولیدی را «ایجاد» و سپس «حفظ» کرده باشند.
هیچ.
از احمدی نژاد و رفقایش در علم و صنعت بگیریم (که تا کنون هریک صدبار از دیگری تبری جسته) و به عقب برویم تا برادران خیامی که ایران خودرو را ایجاد کردند و بلافاصله (با هم اختلاف پیدا کردند و) از هم جدا شدند، تاریخ «روابط انسانیِ» ما ایرانیان، تاریخِ گسستن است. نه پیوستن.
5. امروز گسستن جناب خان و محمد بحرانی از شاه حسینی و خندوانه و رامبد… همان زهری است که در کام جان ماست.
«عدم استمرار» در یک رابطه با وجودِ انبوهی همکاری و «تولید».
✅ @karkhone
(و از رنجی که می بریم)
| محمدرضا اسلامی
ماجرای نوشتن نام «وریا» در برنامه خندوانه و سپس تبدیل شدن به «وحید» را همه شنیدیم. همچون سایر مسایلِ (تلخ) سیاسی، دربارۀ این ماجرا هم حرفها و حدیثهای زیادی گفته شد؛ تا آنجا که رامبد جوان هم ویدئویی ضبط کرد و با چهره ای خسته و کلافه چند جمله ای گفت (که نمی دانم فایده ای داشت یا خیر). شبکه نسیم هم بیانیه ای داد... و صداپیشه جناب خان (محمد بحرانی) هم در صفحه شخصی اش چند سطری نوشت.
تا اینجای ماجرا، اتفاقی است مثل سایر اتفاقات که در رگبارِ اخبارِ بد این روزها می آید و می رود.
اما بر این خبر، تاملی لازم است. لحظه ای توقف و دوباره خواندنِ این ماجرا اهمیت دارد. ذکر این چند مورد در شرح رنجی که می بریم ضروری است:
1. فارغ از تمام مسائل سیاسی جاری در کشور، مساله اصلی در این ماجرا، شکنندگی و ترد بودن رابطه محمد بحرانی و رامبد جوان است. فارغ از تمام منازعه های بی پایان در این سرزمین، دو هنرمند که مدتهای طولانی با هم «کار» کرده اند و با هم «تولید» کرده اند پس از انبوهی کار و رفاقت و خنده و... رابطه شان چنان شکننده است که ممکن است بر سر یک ماجرای «وریا و وحید» هوا بشود.
2. جناب خان و رامبد جوان مساله اصلی نیستند. مساله اصلی در این آب و خاک، چراییِ «شکل نگرفتنِ» روابط انسانی «پایدار» است. شرکت اوبایاشی ژاپن صد و چهل سال پیش تشکیل شد. سه بنیانگذار اصلی این شرکت پنجاه سال با هم کار کردند. ۵۰ سال! پس از آن فرزندان آنها هم پنجاه سالِ دیگر با هم کار کردند. پس از آن «فرزندانِ فرزندانِ» آنها هم با هم چهل سال کار کرده اند (و می کنند) و این وسط بر سر یک ماجرای «وحید و وریا» رابطۀ چندده ساله به هوا نمی‌رود. فکانت هباءً مُنبثاً نمی شود. حکومتها و سیاستمداران در ژاپن آمدند و رفتند ولی روابط پایدار انسانی در اوبایاشی، باقی مانده (و بزرگترین پروژه های سازه ای ژاپن را طراحی و اجرا می کند)
3. جناب خان یکی از موفق ترین «تولّدهای» یک کارکتر هنری بود. جناب خان، و طنین حنجره اش گرمای جنوب بود و طنز شیراز و نمک بوشهر... جناب خان متولد شد و نضج گرفت و اعضای این تیم هنری توانستند «تولید» کنند. اما امروز بر سر یک ماجرای وحید و وریا، صداپیشۀ جناب خان طوری از خداحافظی (و ابهام در ادامه رابطه) سخن می گوید که انگار نه انگار اساسا رفاقتی در کار بوده است.
4. بحث، بر سر دفاع/حمایت از رامبد نیست. کار رامبد یک کار صد در صد غلط بود. بحث بر سر موضوعی فراتر از مباحث سیاسی و حاکمیتی است. بحث این نیست که کدام یک از این دو نفر هنرمندِ حکومتی و کدام یک هنرمندِ مردمی است؟ بحث بر سر این است که یک «رابطه» عمیق میانِ این 2 شکل نگرفته (بعد از اینهمه تولید و خنده و کار و زحمت و رفاقت و...)
بحث فقط بر سر جناب خان و رامبد نیست. بحث بر سر این است که چه سِری و چه رازی در این آب و خاک هست که ریشۀ روابط اینقدر سُست و ناپایدار است. در ژاپن هم حکومتها و ژنرالها آمدند و رفتند. آن حاکمانی که کشور را به جنگ جهانی «ترغیب» می کردند آمدند و آن حاکمان که بخاطر جنگ عذر خواستند هم آمدند و رفتند «ولی» آن آقای ماتسوشیتا که در یک خانۀ کوچک، یک اتاقش را به کار «سیم کشی» اختصاص داد و با کمک زن و برادر زنش شرکت «پاناسونیک» را براه انداخت، چه قبل از جنگ جهانی و چه بعد از جنگ، شرکتش بر سر اختلاف با زن و برادر زنش منحل نشد!
«ماتسوشیتا» توانست که یک کارگاه سیم کشی را به هفده کارخانه و صدها مرکز اختراعات و امپراطوری پاناسونیک تبدیل کند و تا آخرین روز عمر، رفاقتش با رفقایش برقرار ماند. و چرا دور می رویم؟ در همین سالهای اخیر، زاگربرگ یک ایدۀ سوخته دربارۀ وب سایت اینترنتی به اسم فیس بوک را با تیم همراهش به امپراطوری «متا» تبدیل کرد و در میانه این مسیر، ترامپی هم آمد و رفت، ولی تیم همکاران از هم نپُکید. این چه سرّ و رمزی است در این سرزمین که هیچ رابطه ای در هنر، در صنعت و در تجارت «ماندگار» نیست؟ کدام شرکت و شراکتِ ایرانی هست که عمری فراتر از 50 سال پیدا کرده باشد؟ کدام پنج برادرِ صنعتگر اصفهانی یا کدام سه برادر کاسبِ شیرازی بوده اند که فارغ از ماجرای حکومتها توانسته باشند رفاقت و برادری را پنجاه سال حفظ کنند و «با هم» تولیدی را «ایجاد» و سپس «حفظ» کرده باشند.
هیچ.
از احمدی نژاد و رفقایش در علم و صنعت بگیریم (که تا کنون هریک صدبار از دیگری تبری جسته) و به عقب برویم تا برادران خیامی که ایران خودرو را ایجاد کردند و بلافاصله (با هم اختلاف پیدا کردند و) از هم جدا شدند، تاریخ «روابط انسانیِ» ما ایرانیان، تاریخِ گسستن است. نه پیوستن.
5. امروز گسستن جناب خان و محمد بحرانی از شاه حسینی و خندوانه و رامبد… همان زهری است که در کام جان ماست.
«عدم استمرار» در یک رابطه با وجودِ انبوهی همکاری و «تولید».
✅ @karkhone
👍22👎11
بحران نان از مشروطه تا پهلوی همیشه اتفاقات عجیبی را رقم زده، چرا در حال تکرار مداوم اشتباهات گذشتگانیم
✅ @karkhone
✅ @karkhone
👍2
حمایت از صنایع نوزاد در کانادا
در قرن نوزدهم، کانادا یک اقتصاد وابسته به تولید و صادرات کالای خام بود که با حمایت‌های گمرکی می‌کوشید سبد صادراتی‌اش را تنوع دهد و از نردبان زنجیره‌ی ارزش جهانی بالا رود. در این زمینه، یک تاریخ‌شناس اقتصادی یادداشت جالبی درباره‌ی سیاست 'حمایت از صنایع نوزاد' کانادا در اواخر قرن نوزدهم دارد که بینش عمیقی از پیشینه‌ی توسعه‌ی صنعتی کانادا به دست می‌دهد.
تئوری حمایت از صنایع نوزاد می‌گوید که صنعتگران کشورهای پیشرفته یک مزیت خدشه‌ناپذیر رقابتی نسبت به صنعتگران نوپای کشورهای در حال توسعه دارند؛ هر دو ی این صنعتگران باید هزینه‌ی ثابت هنگفتی بابت راه‌اندازی کارخانه، خرید ماشین‌آلات و تأسیس زیرساخت متحمل شوند، اما صنعتگران کشورهای پیشرفته میتوانند هزینه‌هایشان را بر شمار زیاد تولیداتشان 'سرشکن' کنند (=صرفه‌های مقیاس بزرگ تولید)؛ این موضوع یک مزیت قوی رقابتی در بازار جهانی به آنها می‌بخشد.
علاوه بر آن، صنعتگران کشورهای پیشرفته به منابع عظیمی از نیروی کارآزموده‌ی انسانی، سرریز دانش فنی سایر شرکت‌ها و فناوری‌هایی دسترسی دارند که تنها در داخل آن کشور موجود است و صنعتگران نوپای کشورهای در حال توسعه دستشان از آنها کوتاه است. تئوری صنایع نوزاد از این موارد نتیجه میگیرد که کشورهای در حال توسعه می‌بایست با اعمال محدودیت‌های گمرکی، 'مزیت هزینه‌ایِ' صنعتگران کشورهای پیشرفته را در بازار داخلی خنثی کنند تا صنعتگران داخلی توان گسترش مقیاس تولیدشان را پیدا کنند و به صرفه‌های ناشی از مقیاس برسند و بدین طریق در بازار جهانی رقابت‌پذیر شوند.
حمایت از صنایع نوزاد یک تئوری اقتصادی متقاعدکننده به نظر میرسد، اما شواهد تجربی محدودی از آن پشتیبانی میکنند (شکست‌ها بیش از موفقیت‌هاست)؛ گفته می‌شود که کانادای ۱۸۷۹ - ۱۸۹۵ یکی از شواهد موفق حمایت از صنایع نوزاد محسوب می‌شود. در این دوره دولت کانادا تعرفه‌های گمرکی بر کالاهای نهایی را به شدت بالا برد و در زیرساخت ریلی سرمایه‌گذاری وسیعی کرد. در اواخر قرن نوزدهم بحران اقتصاد جهانی، حمایت‌گرایی سفت‌وسخت آمریکا (با تعرفه‌های ۳۰-۴۰ درصدی) و کاهش هزینه‌های حمل‌ونقل کالا، رقابت‌پذیری صنعتگران کانادایی را کمرنگ کرده و فشار سیاسی‌شان بر تشدید حمایت گمرکی را فزونی بخشیده بود
مقالات تجربی فراوانی له و علیه آن دوره وجود دارند که با تکنیک‌های پیچیده‌ی آماری تأثیر حمایت گمرکی کانادا را تخمین زده‌اند. آنچه مشخص است این‌ست که این حمایت‌ها از دو آزمون دشوار سیاست صنعنی سربلند بیرون آمدند: ۱.افزایش رقابت‌پذیری صنعتگران در بازار جهانی ۲.جبران کاهش رفاه مصرف‌کننده
رد پای افزایش رقابت‌پذیری را می‌توان در ترکیب صادرات کانادای آن دوره جستجو کرد. در سال ۱۸۵۱، کانادا وابسته به صادرات کالاهای خامی نظیر الوار و گندم بود، اما در سالهای ۱۸۹۰ و ۱۹۰۰ کانادا به صادرکننده‌ی ماشین‌آلات، ابزارهای کشاورزی، دارو، پوشاک و اثاثیه‌ی خانه تبدیل شد. در این دوره صادرات فرآورده‌های چوب کانادا (نظیر کاغذ) به شدت افزایش یافت و صادرات کالای خام چوب رو به کاهش گذاشت
آزمون دیگر حمایت‌گرایی، جبران رفاه از دست‌رفته مصرف‌کننده است، بدین معنا که اعمال تعرفه‌های سنگین گمرکی رفاه مصرف‌کننده را کاهش می‌دهد تا سود تولیدکننده را افزایش دهد. حال انتظار میرود تولیدکننده سود حاصل از انحصار ('رانت اقتصادی') که حمایت گمرکی برایش آفریده را در انباشت قابلیت‌های فناورانه سرمایه‌گذاری کند؛ بدین معنا که فناوری‌های نوینی بخرد، نیروی کارش را آموزش و پرورش دهد، آزمون و خطا کند تا 'دانش عملی' در تولید بدست آورد و مقیاس تولیدش را گسترش دهد تا به صرفه‌های مقیاس برسد و در نتیجه‌ی این موارد کالای مقرون‌به‌صرفه به مصرف‌کننده عرضه کند (در کانادا همه‌ی این موارد حاصل شد)
باید توجه کنیم که در آن دوره تحول ساختاری عظیمی در اقتصاد کانادا مشاهده نشد که این امر تاحدی به رونق منابع سرشار طبیعی کانادا در آن زمان مربوط می‌شود. نکته مهم دیگر این‌ست که در آن برهه بریتانیا با سیاست تجارت آزادش بازار مصرف باثباتی برای کالاهای صنعتی حمایت‌گرایان (کانادا و آمریکا) فراهم کرده بود و توسعه‌ی صنعتی‌شان را نیرو بخشیده بود. در جهانی از کشورهای حمایت‌گرا، دست کم باید یک کشور 'تجارت‌گرا' هم وجود داشته باشد، در غیر این صورت کشورهای حمایت‌گرا نمی‌توانند کالایشان را به راحتی صادر کنند تا ارز لازم برای واردات نهاده و فناوری پیشرفته بدست آورند. همچنین، دشواری صادرات در جهان حمایت‌گرا بدین معناست که رقابت مؤثری در بازار جهانی وجود نخواهد داشت تا دولت حمایت‌کننده و شرکت حمایت‌شونده را گوش‌به‌زنگ نگه دارد تا منابعشان را بهینه تخصیص دهند (موسوم به Export Discipline). از این منظر، بازارهای آزاد بریتانیا نقش مهمی در توفیق جایگزینی واردات کانادا و آمریکا داشته‌اند.
✅ @karkhone
در قرن نوزدهم، کانادا یک اقتصاد وابسته به تولید و صادرات کالای خام بود که با حمایت‌های گمرکی می‌کوشید سبد صادراتی‌اش را تنوع دهد و از نردبان زنجیره‌ی ارزش جهانی بالا رود. در این زمینه، یک تاریخ‌شناس اقتصادی یادداشت جالبی درباره‌ی سیاست 'حمایت از صنایع نوزاد' کانادا در اواخر قرن نوزدهم دارد که بینش عمیقی از پیشینه‌ی توسعه‌ی صنعتی کانادا به دست می‌دهد.
تئوری حمایت از صنایع نوزاد می‌گوید که صنعتگران کشورهای پیشرفته یک مزیت خدشه‌ناپذیر رقابتی نسبت به صنعتگران نوپای کشورهای در حال توسعه دارند؛ هر دو ی این صنعتگران باید هزینه‌ی ثابت هنگفتی بابت راه‌اندازی کارخانه، خرید ماشین‌آلات و تأسیس زیرساخت متحمل شوند، اما صنعتگران کشورهای پیشرفته میتوانند هزینه‌هایشان را بر شمار زیاد تولیداتشان 'سرشکن' کنند (=صرفه‌های مقیاس بزرگ تولید)؛ این موضوع یک مزیت قوی رقابتی در بازار جهانی به آنها می‌بخشد.
علاوه بر آن، صنعتگران کشورهای پیشرفته به منابع عظیمی از نیروی کارآزموده‌ی انسانی، سرریز دانش فنی سایر شرکت‌ها و فناوری‌هایی دسترسی دارند که تنها در داخل آن کشور موجود است و صنعتگران نوپای کشورهای در حال توسعه دستشان از آنها کوتاه است. تئوری صنایع نوزاد از این موارد نتیجه میگیرد که کشورهای در حال توسعه می‌بایست با اعمال محدودیت‌های گمرکی، 'مزیت هزینه‌ایِ' صنعتگران کشورهای پیشرفته را در بازار داخلی خنثی کنند تا صنعتگران داخلی توان گسترش مقیاس تولیدشان را پیدا کنند و به صرفه‌های ناشی از مقیاس برسند و بدین طریق در بازار جهانی رقابت‌پذیر شوند.
حمایت از صنایع نوزاد یک تئوری اقتصادی متقاعدکننده به نظر میرسد، اما شواهد تجربی محدودی از آن پشتیبانی میکنند (شکست‌ها بیش از موفقیت‌هاست)؛ گفته می‌شود که کانادای ۱۸۷۹ - ۱۸۹۵ یکی از شواهد موفق حمایت از صنایع نوزاد محسوب می‌شود. در این دوره دولت کانادا تعرفه‌های گمرکی بر کالاهای نهایی را به شدت بالا برد و در زیرساخت ریلی سرمایه‌گذاری وسیعی کرد. در اواخر قرن نوزدهم بحران اقتصاد جهانی، حمایت‌گرایی سفت‌وسخت آمریکا (با تعرفه‌های ۳۰-۴۰ درصدی) و کاهش هزینه‌های حمل‌ونقل کالا، رقابت‌پذیری صنعتگران کانادایی را کمرنگ کرده و فشار سیاسی‌شان بر تشدید حمایت گمرکی را فزونی بخشیده بود
مقالات تجربی فراوانی له و علیه آن دوره وجود دارند که با تکنیک‌های پیچیده‌ی آماری تأثیر حمایت گمرکی کانادا را تخمین زده‌اند. آنچه مشخص است این‌ست که این حمایت‌ها از دو آزمون دشوار سیاست صنعنی سربلند بیرون آمدند: ۱.افزایش رقابت‌پذیری صنعتگران در بازار جهانی ۲.جبران کاهش رفاه مصرف‌کننده
رد پای افزایش رقابت‌پذیری را می‌توان در ترکیب صادرات کانادای آن دوره جستجو کرد. در سال ۱۸۵۱، کانادا وابسته به صادرات کالاهای خامی نظیر الوار و گندم بود، اما در سالهای ۱۸۹۰ و ۱۹۰۰ کانادا به صادرکننده‌ی ماشین‌آلات، ابزارهای کشاورزی، دارو، پوشاک و اثاثیه‌ی خانه تبدیل شد. در این دوره صادرات فرآورده‌های چوب کانادا (نظیر کاغذ) به شدت افزایش یافت و صادرات کالای خام چوب رو به کاهش گذاشت
آزمون دیگر حمایت‌گرایی، جبران رفاه از دست‌رفته مصرف‌کننده است، بدین معنا که اعمال تعرفه‌های سنگین گمرکی رفاه مصرف‌کننده را کاهش می‌دهد تا سود تولیدکننده را افزایش دهد. حال انتظار میرود تولیدکننده سود حاصل از انحصار ('رانت اقتصادی') که حمایت گمرکی برایش آفریده را در انباشت قابلیت‌های فناورانه سرمایه‌گذاری کند؛ بدین معنا که فناوری‌های نوینی بخرد، نیروی کارش را آموزش و پرورش دهد، آزمون و خطا کند تا 'دانش عملی' در تولید بدست آورد و مقیاس تولیدش را گسترش دهد تا به صرفه‌های مقیاس برسد و در نتیجه‌ی این موارد کالای مقرون‌به‌صرفه به مصرف‌کننده عرضه کند (در کانادا همه‌ی این موارد حاصل شد)
باید توجه کنیم که در آن دوره تحول ساختاری عظیمی در اقتصاد کانادا مشاهده نشد که این امر تاحدی به رونق منابع سرشار طبیعی کانادا در آن زمان مربوط می‌شود. نکته مهم دیگر این‌ست که در آن برهه بریتانیا با سیاست تجارت آزادش بازار مصرف باثباتی برای کالاهای صنعتی حمایت‌گرایان (کانادا و آمریکا) فراهم کرده بود و توسعه‌ی صنعتی‌شان را نیرو بخشیده بود. در جهانی از کشورهای حمایت‌گرا، دست کم باید یک کشور 'تجارت‌گرا' هم وجود داشته باشد، در غیر این صورت کشورهای حمایت‌گرا نمی‌توانند کالایشان را به راحتی صادر کنند تا ارز لازم برای واردات نهاده و فناوری پیشرفته بدست آورند. همچنین، دشواری صادرات در جهان حمایت‌گرا بدین معناست که رقابت مؤثری در بازار جهانی وجود نخواهد داشت تا دولت حمایت‌کننده و شرکت حمایت‌شونده را گوش‌به‌زنگ نگه دارد تا منابعشان را بهینه تخصیص دهند (موسوم به Export Discipline). از این منظر، بازارهای آزاد بریتانیا نقش مهمی در توفیق جایگزینی واردات کانادا و آمریکا داشته‌اند.
✅ @karkhone
Great Transformations
Protectionism in One Country
How Industrial Policy Worked in Canada
👍6
| جواد پدرام
همه چیز از این متن شروع شد. سال ۱۳۹۳ یک متنی درباره سرمایه‌داری و سوسیالیسم نوشتم و تا چند سال بعد فقط در تلگرام و اینترنت و کتاب‌ها هر مطلبی در مورد اینها می‌دیدم را آرشیو می‌کردم، مطالبی که اقتصاددانان و عالمان علوم سیاسی و دیگران می‌نوشتند. بعد دیدم این مطالب در تلگرام پراکنده هستند و اگر در یک جا سرجمع شوند خیلی بهتر است و از سه سال پیش شروع به نوشتن همه آنها کردم. تا حالا نهصد صفحه شده. متنی که در سال ۹۳ نوشتم خیلی ابتدایی و ناشیانه بود ولی برای اولین بار آن را نشر می‌دهم:
کارل هاینریش مارکس (به آلمانی: Karl Heinrich Marx) (زاده ۵ مه ۱۸۱۸ در تریر، پروس - درگذشته ۱۴ مارس ۱۸۸۳ در لندن، انگلستان) متفکر انقلابی، فیلسوف، جامعه‌شناس، تاریخ‌دان، اقتصاددان آلمانی و از تأثیرگذارترین اندیشمندان تمام اعصار است. (ویکی‌پدیا)
مارکس در این کتاب با عنوان «سرمایه» تمام تلاش خود را صرف نشان دادن مضرات نظام اقتصادی سرمایه‌داری یا Capitalism می‌نماید. به نقل از کتاب توسعه اقتصادی و برنامه‌ریزی، تألیف دکتر محمد لشکری، مارکس بزرگترین منتقد سرمایه‌داری است و بیشتر از هر کسی در مورد نظام سرمایه‌داری نوشته است. حال آنکه امروزه شواهد حاکی از آن است که نظام‌های سوسیالیستی در جهان با فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی (CCCP) در ۱۹۹۱ با شکست مواجه شده‌اند. اما نظام سرمایه‌داری کماکان در رأس قرار دارد. مدتی‌ست که مشغول مقایسه و نوشتن در باب این دو نظام اقتصادی هستم در حالی که به هیچکدام از این دو جنبش تعلق ندارم و معتقدم هر کدام در بعضی آموزه‌هایشان خوب و مثبت‌اند و در بعضی جاها فجایعی را به بار آورده‌اند. در سال اول دانشگاه دوستی گفت که در روسیه رشته مدیریت به طرزی متفاوت با آمریکا اجرا می‌شود. چند سال به دنبال صحت این ادعا بودم و نتیجه بررسی‌هایم را به صورت پاراگراف ذیل مکتوب نمودم: (امیدوارم مفید فایده علاقه‌مندان این مبحث واقع شود). سرمایه‌داری یا کاپیتالیسم، نظامی اقتصادی است که مالکیت خصوصی را مجاز میداند و افراد و شرکت‌های خصوصی در سود سهیم میشوند. فرضیه من این است که ممکن است جنبش سرمایه‌داری در غرب باعث قدرت یافتن امپریالیسم شده باشد. سرمایه‌داری مناطق و فواصل جغرافیایی را کوچک کرده و در درون این مناطق فشرده شرکت‌ها قارچ‌وار رشد و نمو می‌یابند و افراد ثروتمند میشوند. پیوندی میان سرمایه‌داری، امپریالیسم، نهادهای سیاسی و مالی جهانی نظیر سازمان ملل متحد، سازمان تجارت جهانی، صندوق بین‌المللی پول، بانک جهانی، صاحبان تکنولوژی و واردکنندگان تکنولوژی از آنان وجود دارد که همگی گرداگرد کاپیتالیسم ایجاد شده‌اند و متفق هستند. در برابر کاپیتالیسم، سوسیالیسم مطرح شد و مارکس بزرگترین منتقد سرمایه‌داری بیشتر از هر کسی در خطرات سرمایه‌داری نوشته است. سوسیالیسم مالکیت خصوصی را مردود می‌شمارد و دولت مسئول تهیه مایحتاج زندگی مردم است. سوسیالیسم برخلاف سرمایه‌داری مناطق و فواصل جغرافیایی را وسعت بخشیده و در پهنه‌ای وسیع عمل میکند. نمونه آن کشور شوروی سابق که صنایعی عظیم و وسایل تولید بسیار بزرگ داشت و مثلاً آب گرم مورد نیاز منازل را زیر زمین بوسیله گرمای زمین در سطح و مقداری وسیع تهیه می‌کرد. نتیجه این است که فرصت تولید آب‌گرم‌کن خانگی برای تولیدکنندگان از بین میرود و شرکت‌ها [ی کوچک و متوسط (SMEs)] در این پهنه تعدادشان کم خواهد بود. به این علت رشته مدیریت بازرگانی اولین بار از دانشگاهی در فرانسه و خاستگاه اصلی آن آمریکا این مرکز سرمایه‌داری و امپریالیسم جهانی است و در شوروی (روسیه) برخی از مباحث این رشته متفاوت با آمریکا اجرا می‌گردد. به نظر من یکی از بزرگترین کارهای بشر تفکیک و تقسیم‌بندی پدیده‌ها است. در اولین مراحل انسان مفهوم کشور را با کشیدن مرزها مشخص کرد. بعد از آن تمام کارهای بشر در طول تاریخ، تفکیک و تقسیم‌بندی بوده است. مثلاً در قدیم علوم به تعداد انگشتان دست تقسیم‌بندی می‌شدند اما امروزه از تعداد بی‌شماری رشته علمی برخورداریم. مزارع به قطعات کوچک‌تری تقسیم‌بندی و به فروش می‌رسند، اتومبیل‌های پیشرفته اجزای بیشتری دارند و تخصص‌گرایی بیشتر و بیشتر می‌شود. این تقسیم‌بندی‌ها در طول زمان بیشتر و بیشتر میشوند. اگر دو نظام سوسیالیستی و سرمایه داری را با توجه این مفروضات مقایسه کنم - اصولاً چون سوسیالیسم گرایشی به سمت بسط جغرافیایی، سیاسی و تولید دارد مطابق با طبیعت عمل نمی‌کند و برخلاف جهت آب شنا میکند به این علت به آن گرایش چپ گفته می‌شود و دلیلی بر سقوط آن بود. اما سرمایه‌داری مطابق با طبیعت (و احیاناً منطبق بر قوانین علمی) تقسیم‌گری و کوچکسازی اقتصادی را در پیش گرفته است و مطابق با روح تقسیم‌گری انسان که منطبق بر طبیعت است - موافق با جریان آب شنا میکند و تاکنون بقا داشته است.
✅ @karkhone
همه چیز از این متن شروع شد. سال ۱۳۹۳ یک متنی درباره سرمایه‌داری و سوسیالیسم نوشتم و تا چند سال بعد فقط در تلگرام و اینترنت و کتاب‌ها هر مطلبی در مورد اینها می‌دیدم را آرشیو می‌کردم، مطالبی که اقتصاددانان و عالمان علوم سیاسی و دیگران می‌نوشتند. بعد دیدم این مطالب در تلگرام پراکنده هستند و اگر در یک جا سرجمع شوند خیلی بهتر است و از سه سال پیش شروع به نوشتن همه آنها کردم. تا حالا نهصد صفحه شده. متنی که در سال ۹۳ نوشتم خیلی ابتدایی و ناشیانه بود ولی برای اولین بار آن را نشر می‌دهم:
کارل هاینریش مارکس (به آلمانی: Karl Heinrich Marx) (زاده ۵ مه ۱۸۱۸ در تریر، پروس - درگذشته ۱۴ مارس ۱۸۸۳ در لندن، انگلستان) متفکر انقلابی، فیلسوف، جامعه‌شناس، تاریخ‌دان، اقتصاددان آلمانی و از تأثیرگذارترین اندیشمندان تمام اعصار است. (ویکی‌پدیا)
مارکس در این کتاب با عنوان «سرمایه» تمام تلاش خود را صرف نشان دادن مضرات نظام اقتصادی سرمایه‌داری یا Capitalism می‌نماید. به نقل از کتاب توسعه اقتصادی و برنامه‌ریزی، تألیف دکتر محمد لشکری، مارکس بزرگترین منتقد سرمایه‌داری است و بیشتر از هر کسی در مورد نظام سرمایه‌داری نوشته است. حال آنکه امروزه شواهد حاکی از آن است که نظام‌های سوسیالیستی در جهان با فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی (CCCP) در ۱۹۹۱ با شکست مواجه شده‌اند. اما نظام سرمایه‌داری کماکان در رأس قرار دارد. مدتی‌ست که مشغول مقایسه و نوشتن در باب این دو نظام اقتصادی هستم در حالی که به هیچکدام از این دو جنبش تعلق ندارم و معتقدم هر کدام در بعضی آموزه‌هایشان خوب و مثبت‌اند و در بعضی جاها فجایعی را به بار آورده‌اند. در سال اول دانشگاه دوستی گفت که در روسیه رشته مدیریت به طرزی متفاوت با آمریکا اجرا می‌شود. چند سال به دنبال صحت این ادعا بودم و نتیجه بررسی‌هایم را به صورت پاراگراف ذیل مکتوب نمودم: (امیدوارم مفید فایده علاقه‌مندان این مبحث واقع شود). سرمایه‌داری یا کاپیتالیسم، نظامی اقتصادی است که مالکیت خصوصی را مجاز میداند و افراد و شرکت‌های خصوصی در سود سهیم میشوند. فرضیه من این است که ممکن است جنبش سرمایه‌داری در غرب باعث قدرت یافتن امپریالیسم شده باشد. سرمایه‌داری مناطق و فواصل جغرافیایی را کوچک کرده و در درون این مناطق فشرده شرکت‌ها قارچ‌وار رشد و نمو می‌یابند و افراد ثروتمند میشوند. پیوندی میان سرمایه‌داری، امپریالیسم، نهادهای سیاسی و مالی جهانی نظیر سازمان ملل متحد، سازمان تجارت جهانی، صندوق بین‌المللی پول، بانک جهانی، صاحبان تکنولوژی و واردکنندگان تکنولوژی از آنان وجود دارد که همگی گرداگرد کاپیتالیسم ایجاد شده‌اند و متفق هستند. در برابر کاپیتالیسم، سوسیالیسم مطرح شد و مارکس بزرگترین منتقد سرمایه‌داری بیشتر از هر کسی در خطرات سرمایه‌داری نوشته است. سوسیالیسم مالکیت خصوصی را مردود می‌شمارد و دولت مسئول تهیه مایحتاج زندگی مردم است. سوسیالیسم برخلاف سرمایه‌داری مناطق و فواصل جغرافیایی را وسعت بخشیده و در پهنه‌ای وسیع عمل میکند. نمونه آن کشور شوروی سابق که صنایعی عظیم و وسایل تولید بسیار بزرگ داشت و مثلاً آب گرم مورد نیاز منازل را زیر زمین بوسیله گرمای زمین در سطح و مقداری وسیع تهیه می‌کرد. نتیجه این است که فرصت تولید آب‌گرم‌کن خانگی برای تولیدکنندگان از بین میرود و شرکت‌ها [ی کوچک و متوسط (SMEs)] در این پهنه تعدادشان کم خواهد بود. به این علت رشته مدیریت بازرگانی اولین بار از دانشگاهی در فرانسه و خاستگاه اصلی آن آمریکا این مرکز سرمایه‌داری و امپریالیسم جهانی است و در شوروی (روسیه) برخی از مباحث این رشته متفاوت با آمریکا اجرا می‌گردد. به نظر من یکی از بزرگترین کارهای بشر تفکیک و تقسیم‌بندی پدیده‌ها است. در اولین مراحل انسان مفهوم کشور را با کشیدن مرزها مشخص کرد. بعد از آن تمام کارهای بشر در طول تاریخ، تفکیک و تقسیم‌بندی بوده است. مثلاً در قدیم علوم به تعداد انگشتان دست تقسیم‌بندی می‌شدند اما امروزه از تعداد بی‌شماری رشته علمی برخورداریم. مزارع به قطعات کوچک‌تری تقسیم‌بندی و به فروش می‌رسند، اتومبیل‌های پیشرفته اجزای بیشتری دارند و تخصص‌گرایی بیشتر و بیشتر می‌شود. این تقسیم‌بندی‌ها در طول زمان بیشتر و بیشتر میشوند. اگر دو نظام سوسیالیستی و سرمایه داری را با توجه این مفروضات مقایسه کنم - اصولاً چون سوسیالیسم گرایشی به سمت بسط جغرافیایی، سیاسی و تولید دارد مطابق با طبیعت عمل نمی‌کند و برخلاف جهت آب شنا میکند به این علت به آن گرایش چپ گفته می‌شود و دلیلی بر سقوط آن بود. اما سرمایه‌داری مطابق با طبیعت (و احیاناً منطبق بر قوانین علمی) تقسیم‌گری و کوچکسازی اقتصادی را در پیش گرفته است و مطابق با روح تقسیم‌گری انسان که منطبق بر طبیعت است - موافق با جریان آب شنا میکند و تاکنون بقا داشته است.
✅ @karkhone
👍3👎1
ممنوعیت الکل در آمریکا
بعید است خلافکاری را پیدا کنیم که فراز و فرودی تأمل‌برانگیز چون آل‌کاپون داشته باشد... آن مرد ایتالیایی‌تبار آمریکایی، با چهره‌ای نجیب و مهربان که بسیار مدعی بود دوستدار مردم است. مادرش هفت پسر و دو دختر به دنیا آورده بود و آلفونس ــ یا همان آل‌کاپون مخوف ــ از ابتدا پسری سربهزیر بود که فقط گاه تعادلش را از دست می‌داد. محال بود کسی در چهارده‌سالگی آن هیولای مهربانِ بیست سال بعد را در خطوط چهره و گردن کج آلفونسِ سربهزیر پیدا کند. «کازا نوسترا»، شعبه‌ای بزرگ و چندشاخه از مافیای ایتالیا بود که رفته‌رفته با مهاجرت ایتالیایی‌ها به آمریکا در ایالات متحد پا گرفته بود. آل‌کاپون سردستۀ یکی از همین گروه‌ها بود که در شیکاگو اوج گرفت و به شهرتی جهانی رسید... بگذارید یک سکانس از این رومانس خون‌آلود را با هم ببینیم...
چهاردهم فوریۀ ۱۹۲۹ بود. چهار نفر از اعضای کاپون که دو نفرشان هم لباس پلیس پوشیده بودند، وارد گاراژی در خیابان کلارک در شیکاگو شدند. این گاراژ مقر تجارت مشروبات الکلیِ یکی از گروه‌های رقیب بود ــ راستی اصلاً این سطرها را می‌نویسم تا دربارۀ دوران ممنوعیت الکل در آمریکا صحبت کنم. از این لحظه به بعد همه‌چیز مانند فیلم‌های گنگستریِ استاندارد بود؛ نه! در واقع، آنچه رخ داد یک صحنۀ گنگستری واقعی بود که از روی آن فیلم‌های تبهکاری ساخته شده است... رگبار مسلسل‌ها بلند شد و پیکر اعضای باند رقیب آبکش میشد... مردان یکی یکی، پیش از آنکه فرصت کنند هفت‌تیر بکشند، نشانه بگیرند و مقاومتی بکنند، در خون خود می‌غلتیدند. دنیای تبهکاران دنیای مهربانی نیست؛ هرچند رهبر مخفی آن آل‌کاپون باشد، چهره‌اش به پدرهای روحانی بماند و بسیار دوست داشته باشد مردمداری کند و برای فقرا رستوران‌های رایگان بزند... پول این عیاری‌ها را اول باید از خون رقبا صید کرد.
این پیش‌پرده‌ای است برای بحثی که می‌خواهم مختصر و مفید مروری بر آن کنم؛ به عنوان یکی از مهم‌ترین و جالب‌ترین فصل‌های تاریخ معاصر آمریکا. می‌دانستید در گذشته‌ای نه‌چندان دور در همین ایالات متحد آمریکای خودمان برای چندین سال تولید، توزیع و مصرف الکل ممنوع بود؟ آن هم در نامنتظره‌ترین سال‌ها! نه در قرن هجدهم و نوزدهم! بلکه در یک‌سوم ابتدایی قرن بیستم؛ یعنی درست در سال‌هایی که حتی کشورهای عقب‌مانده جهشی را در مسیر مدرنیته و سکولاریسم تجربه می‌کردند؛ برای مثال درست در زمانی که همه از دهۀ طلایی ۱۹۲۰ در آلمان سخن می‌گویند که دوران انواع آزادی‌های سیاسی و اجتماعی است! آری، در این سال‌ها، محافظه‌کاران آمریکایی پس از حدود نیم قرن سرانجام توانستند قانون ممنوعیت الکل را وارد قانون‌اساسی فدرال کنند. برای بسیاری در جهان مایۀ شگفتی بود... مگر چه اتفاق خاصی افتاده است که آمریکایی‌ها پس از چند سده که از پیدایش ایالات متحد آمریکا می‌گذرد، یادشان افتاده است شرب الکل زیانبار و ممنوع است؟!
از ۱۹۲۰ تا ۱۹۳۳ (برابر با ۱۲۹۹ تا ۱۳۱۲ شمسی) به موجب مادۀ الحاقی هجدهم به قانون‌اساسی آمریکا، تولید، توزیع و مصرف الکل در سرتاسر آمریکا ممنوع شد. این قانون البته به یک جنبش اجتماعی نیرومند در پرهیز از الکل اتکا داشت که ریشه‌های چندین دهه‌ای داشت. همه‌چیز بسیار آسان نمود اول، ولی افتاد مشکل‌ها... مشکل‌هایی که نفس چنین قانونی را به شدت زیر سوال می‌برد و به نتایجی معکوس منجر شده بود.
اجرای چنین قانونی به سطح عظیمی از نظارت دولتی و قضایی نیاز داشت که آمریکایی‌ها آن را در خواب هم نمی‌دیدند! خاص‌ترین ویژگی دولت آمریکا این بود که به سنت لیبرالیسم توانسته بود دولت و میزان مداخلۀ دولت در زندگی اجتماعی را محدود نگاه دارد و به عبارتی «دولت را کوچک» نگاه دارد؛ چه از جهت قوانین اجتماعی و چه از جهت مقررات اقتصادی. دولت آمریکا همان به اصطلاح «دولت پاسبان شب» بود که ضدلیبرال‌ها مسخره‌اش می‌کردند ــ دولتی که به بیان استعاری فقط به گزمه می‌ماند تا کسی در تاریکی و مه از دیوار کسی بالا نرود. نظارت بازو و نیروی اجرایی و قضایی می‌طلبد. تصویب یک قانون در سنا و مجالس ایالتی، فقط نوشتن صورت‌مسئله است! حالا چه کسی می‌خواهد آمریکای عظیم و بی‌انتها را که برای خود قاره‌ای است با ده‌ها هزار کیلومتر مرز زمینی و دریایی و هوایی و ده‌ها هزار ساحل و رودخانه کنترل کند؟
ادامه مطلب
✅ @karkhone
بعید است خلافکاری را پیدا کنیم که فراز و فرودی تأمل‌برانگیز چون آل‌کاپون داشته باشد... آن مرد ایتالیایی‌تبار آمریکایی، با چهره‌ای نجیب و مهربان که بسیار مدعی بود دوستدار مردم است. مادرش هفت پسر و دو دختر به دنیا آورده بود و آلفونس ــ یا همان آل‌کاپون مخوف ــ از ابتدا پسری سربهزیر بود که فقط گاه تعادلش را از دست می‌داد. محال بود کسی در چهارده‌سالگی آن هیولای مهربانِ بیست سال بعد را در خطوط چهره و گردن کج آلفونسِ سربهزیر پیدا کند. «کازا نوسترا»، شعبه‌ای بزرگ و چندشاخه از مافیای ایتالیا بود که رفته‌رفته با مهاجرت ایتالیایی‌ها به آمریکا در ایالات متحد پا گرفته بود. آل‌کاپون سردستۀ یکی از همین گروه‌ها بود که در شیکاگو اوج گرفت و به شهرتی جهانی رسید... بگذارید یک سکانس از این رومانس خون‌آلود را با هم ببینیم...
چهاردهم فوریۀ ۱۹۲۹ بود. چهار نفر از اعضای کاپون که دو نفرشان هم لباس پلیس پوشیده بودند، وارد گاراژی در خیابان کلارک در شیکاگو شدند. این گاراژ مقر تجارت مشروبات الکلیِ یکی از گروه‌های رقیب بود ــ راستی اصلاً این سطرها را می‌نویسم تا دربارۀ دوران ممنوعیت الکل در آمریکا صحبت کنم. از این لحظه به بعد همه‌چیز مانند فیلم‌های گنگستریِ استاندارد بود؛ نه! در واقع، آنچه رخ داد یک صحنۀ گنگستری واقعی بود که از روی آن فیلم‌های تبهکاری ساخته شده است... رگبار مسلسل‌ها بلند شد و پیکر اعضای باند رقیب آبکش میشد... مردان یکی یکی، پیش از آنکه فرصت کنند هفت‌تیر بکشند، نشانه بگیرند و مقاومتی بکنند، در خون خود می‌غلتیدند. دنیای تبهکاران دنیای مهربانی نیست؛ هرچند رهبر مخفی آن آل‌کاپون باشد، چهره‌اش به پدرهای روحانی بماند و بسیار دوست داشته باشد مردمداری کند و برای فقرا رستوران‌های رایگان بزند... پول این عیاری‌ها را اول باید از خون رقبا صید کرد.
این پیش‌پرده‌ای است برای بحثی که می‌خواهم مختصر و مفید مروری بر آن کنم؛ به عنوان یکی از مهم‌ترین و جالب‌ترین فصل‌های تاریخ معاصر آمریکا. می‌دانستید در گذشته‌ای نه‌چندان دور در همین ایالات متحد آمریکای خودمان برای چندین سال تولید، توزیع و مصرف الکل ممنوع بود؟ آن هم در نامنتظره‌ترین سال‌ها! نه در قرن هجدهم و نوزدهم! بلکه در یک‌سوم ابتدایی قرن بیستم؛ یعنی درست در سال‌هایی که حتی کشورهای عقب‌مانده جهشی را در مسیر مدرنیته و سکولاریسم تجربه می‌کردند؛ برای مثال درست در زمانی که همه از دهۀ طلایی ۱۹۲۰ در آلمان سخن می‌گویند که دوران انواع آزادی‌های سیاسی و اجتماعی است! آری، در این سال‌ها، محافظه‌کاران آمریکایی پس از حدود نیم قرن سرانجام توانستند قانون ممنوعیت الکل را وارد قانون‌اساسی فدرال کنند. برای بسیاری در جهان مایۀ شگفتی بود... مگر چه اتفاق خاصی افتاده است که آمریکایی‌ها پس از چند سده که از پیدایش ایالات متحد آمریکا می‌گذرد، یادشان افتاده است شرب الکل زیانبار و ممنوع است؟!
از ۱۹۲۰ تا ۱۹۳۳ (برابر با ۱۲۹۹ تا ۱۳۱۲ شمسی) به موجب مادۀ الحاقی هجدهم به قانون‌اساسی آمریکا، تولید، توزیع و مصرف الکل در سرتاسر آمریکا ممنوع شد. این قانون البته به یک جنبش اجتماعی نیرومند در پرهیز از الکل اتکا داشت که ریشه‌های چندین دهه‌ای داشت. همه‌چیز بسیار آسان نمود اول، ولی افتاد مشکل‌ها... مشکل‌هایی که نفس چنین قانونی را به شدت زیر سوال می‌برد و به نتایجی معکوس منجر شده بود.
اجرای چنین قانونی به سطح عظیمی از نظارت دولتی و قضایی نیاز داشت که آمریکایی‌ها آن را در خواب هم نمی‌دیدند! خاص‌ترین ویژگی دولت آمریکا این بود که به سنت لیبرالیسم توانسته بود دولت و میزان مداخلۀ دولت در زندگی اجتماعی را محدود نگاه دارد و به عبارتی «دولت را کوچک» نگاه دارد؛ چه از جهت قوانین اجتماعی و چه از جهت مقررات اقتصادی. دولت آمریکا همان به اصطلاح «دولت پاسبان شب» بود که ضدلیبرال‌ها مسخره‌اش می‌کردند ــ دولتی که به بیان استعاری فقط به گزمه می‌ماند تا کسی در تاریکی و مه از دیوار کسی بالا نرود. نظارت بازو و نیروی اجرایی و قضایی می‌طلبد. تصویب یک قانون در سنا و مجالس ایالتی، فقط نوشتن صورت‌مسئله است! حالا چه کسی می‌خواهد آمریکای عظیم و بی‌انتها را که برای خود قاره‌ای است با ده‌ها هزار کیلومتر مرز زمینی و دریایی و هوایی و ده‌ها هزار ساحل و رودخانه کنترل کند؟
ادامه مطلب
✅ @karkhone
👍12
| موری روتبارد
کافی‌ست بفهمیم که هیچ دولتی از خود هیچ پولی ندارد. هر پرداختی دولت (به هر شکلی، یارانه، خدمات رایگان، و...) به هزینه‌ی شهروندان و با مالیات (به هر شکلی، مالیات‌های مستقیم، تورّم و...) انجام میگیرد؛ به‌عبارتی، بهای این پرداخت‌ها پیشتر و یا بعدتر، و چندین برابر و به‌زور، از شهروندان ستانده خواهد شد. از این لحاظ میان دو سارق تفاوتی نیست؛ سارقی که جان «مردان» را مصادره، و سپس بهای خریدش را طلب میکند، و سارقی که «مردمان» را مجبور به پرداخت مالیات میکند، و در غیر این‌صورت مجازات آن زندان و مصادره‌ی اموال است.
مالیات دزدی است، هرچند دامنه‌ی آن چنان بزرگ است که هیچ تبهکاری نمیتواند به چنین دزدی‌ای امیدوار باشد. مالیات مصادره‌ی اجباری اموال ساکنان و اتباع دولت است. برای خواننده‌ی بدبین تلاش آموزنده‌ای خواهد بود که تعریفی از مالیات ارائه کند که شامل سرقت نشود. دولت، همچون دزدان، به زور اسلحه پولی را مطالبه میکند؛ اگر مالیات‌دهنده از پرداخت سر باز زند، دارایی او به‌زور مصادره می‌شود، و اگر در برابر این غارت ایستادگی کند، دستگیر و تیرباران می‌شود.
✅ @karkhone
کافی‌ست بفهمیم که هیچ دولتی از خود هیچ پولی ندارد. هر پرداختی دولت (به هر شکلی، یارانه، خدمات رایگان، و...) به هزینه‌ی شهروندان و با مالیات (به هر شکلی، مالیات‌های مستقیم، تورّم و...) انجام میگیرد؛ به‌عبارتی، بهای این پرداخت‌ها پیشتر و یا بعدتر، و چندین برابر و به‌زور، از شهروندان ستانده خواهد شد. از این لحاظ میان دو سارق تفاوتی نیست؛ سارقی که جان «مردان» را مصادره، و سپس بهای خریدش را طلب میکند، و سارقی که «مردمان» را مجبور به پرداخت مالیات میکند، و در غیر این‌صورت مجازات آن زندان و مصادره‌ی اموال است.
مالیات دزدی است، هرچند دامنه‌ی آن چنان بزرگ است که هیچ تبهکاری نمیتواند به چنین دزدی‌ای امیدوار باشد. مالیات مصادره‌ی اجباری اموال ساکنان و اتباع دولت است. برای خواننده‌ی بدبین تلاش آموزنده‌ای خواهد بود که تعریفی از مالیات ارائه کند که شامل سرقت نشود. دولت، همچون دزدان، به زور اسلحه پولی را مطالبه میکند؛ اگر مالیات‌دهنده از پرداخت سر باز زند، دارایی او به‌زور مصادره می‌شود، و اگر در برابر این غارت ایستادگی کند، دستگیر و تیرباران می‌شود.
✅ @karkhone
👍6👎2
همین ایران خودمان
سیاستمداران از جان ما چه می‌خواهند؟
| محسن جلال پور
سیاستمدار ایرانی ذهن آشفته‌ای دارد. کمتر دیده‌ام ذهن سیاستمداری منسجم باشد. آنها معمولاً نظریه روشن ندارند و از اصول خاصی هم پیروی نمی‌کنند. نمی‌دانم دلیلش چیست، شاید به خاطر اثرپذیری زیاد از سنت سیاستمداری در ایران باشد که در صدسال گذشته گرفتار این تناقض‌ها بوده و شاید هم به این دلیل است که اغلب سیاستمداران ما انسان‌های تحصیل‌کرده‌‌ای نیستند. در کشور ما معمولا افراد علوم سیاسی نمی‌خوانند که سیاستمدار شوند و سکان حکمرانی را در دست گیرند؛ همان‌طور که تحصیل در رشته اقتصاد لزوماً به پذیرش مسوولیت در سازمان‌های اقتصادی ختم نمی‌شود.
با همه اینها جوریدن ذهن سیاستمداران خیلی دشوار نیست، فقط کافی است به انبوه اظهارنظرهای درست و غلط سیاستمداران در رسانه‌ها دقت کنید؛ هر روز موضوعی برای تشدید نااطمینانی و نگرانی بیشتر جامعه تولید می‌شود. ضمن اینکه سهم ما برای گریستن و خندیدن به اظهارنظرهای عجیب و غریب سیاستمداران نیز هرگز قطع نمی‌شود.
اگر اظهارنظرهای نیروهای سیاسی را از ابتدای انقلاب تا امروز دسته‌بندی کنیم، عموماً به چند سرفصل مشترک ختم می‌شود؛ ضدیت با بازار، عرضه رایگان یا مجانی خدمات دولتی، مسکن رایگان، انرژی رایگان یا ارزان، سهمیه‌بندی ارزاق عمومی، بانک بدون بهره، خودکفایی، ضدیت با تجارت آزاد، سرکوب قیمت، اقتصاد تحت کنترل و مواردی از این دست، جزو سرفصل‌های مشترک همه گروه‌ها و احزاب سیاسی در ایران است.
سیاستمداران ما دنبال ایجاد کشوری محصور و محدود هستند و نیازی به مراوده با جهان نمی‌بینند. دنبال این هستند که اقتصاد را کاملاً تحت کنترل خود قرار دهند. بخش خصوصی در ذهنیت آنها جایی ندارد . طرفدار هیچ رابطه‌ای با دیگر کشورها نیستند و معتقدند مذاکرات با کشورهای دیگر باید تعطیل شود و وزارت خارجه هم نداشته باشیم. همان سفیر و فرستاده کافی است. دنبال این هستند که ایران کشوری خودکفا باشد و هرچه تولید کنیم، خودمان هم مصرف کنیم و صادراتی در کار نباشد. قیمت‌ها به دستور استانداران و فرماندهان یا قضات تغییر کند. بانک‌ها و بنگاه‌ها کاملاً در اختیار سیاستمداران باشد. همه چیز کوپنی و سهمیه‌بندی شود و کارت سهمیه ارزاق عمومی به عموم بدهند. دلار را از چرخه اقتصادی خارج کنند. بانک‌های خصوصی منحل شود و بانک مرکزی خزانه کشور باشد که هر زمان سیاستمدار احساس نیاز کرد، هرچه لازم داشت برداشت کند و از همه مهم‌تر اینکه نرخ بهره صفر شود و بانکداری کاملاً اسلامی باشد.
سیاستمداران در مصاحبه‌های خود همواره به این مسائل به عنوان برنامه‌های اصلی خود اشاره میکنند و خواستار اجرایی شدن آنها هستند. اما این یک واقعیت است که در مقام عمل، هیچکدام از این شعارها و آرزوهای سیاسی قابلیت اجرا ندارد. کشوری که دنبال خودکفایی است، سرنوشتی بهتر از کوبا و کره‌شمالی پیدا نمی‌کند. کشوری که اقتصاد متمرکز با برنامه‌ریزی دولتی می‌خواهد، سرنوشتی بهتر از اتحاد جماهیر شوروی پیدا نمی‌کند و کشوری که دانش اقتصادی را به سخره میگیرد، فرجامی بهتر از ونزوئلا نخواهد داشت.
نکته عجیب این است که گروه‌های سیاسی در ایران در هر زمینه‌ای اختلاف نظر داشته باشند، در زمینه اقتصاد شبیه هم فکر میکنند و ممکن است در دیپلماسی و فرهنگ و سیاست، اختلاف نظر جدی وجود داشته باشد اما در راهبردهایی که اقتصاد را به وضع فعلی رسانده، به میزان زیادی به هم نزدیک‌اند. مثلاً تفاوت زیادی میان دیدگاه اصولگرایان و اصلاح‌طلبان در زمینه قیمت‌گذاری وجود ندارد. هر دو گروه در زمینه نقدینگی و تورم باور یکسان دارند. ضدیت با قواعد بازار جزو اصول هر دو جریان است و از همه مهم‌تر اینکه هم اصولگرایان و هم اصلاح‌طلبان به تیول‌داری و نوچه‌پروری باور دارند و زمانی که سکان قدرت را در دست می‌گیرند، مدیریت سازمان‌های اقتصادی را مثل نقل و نبات میان رفقای خود تقسیم میکنند.
همچنین سیاستمداران ما به طرز عجیبی علاقه دارند همچون خلفای حکومت‌های اسلامی که سال‌ها بر ایران تسلط داشتند، اقتصاد را به صورت صله‌ای اداره کنند. یعنی به جای اینکه تخصیص منابع را به بازار بسپارند، خود این نقش را بر عهده گیرند.
به همین دلیل اقتصاد ما بسیار مستعد تیول‌داری شده و تیول‌داری هم به نوچه‌پروری ختم شده است. در گذشته زمین در تیول حکومتی‌ها قرار می‌گرفت، امروز بنگاه و انواع رانت در تیول سیاستمداران قرار دارد و امتیازها هم به نوچه‌های سیاسی تعلق میگیرد.
همه تلاش تیول‌داران سیاسی این است که اقتصاد را در کنترل خود نگه دارند. دعوای اصلی اقتصاد است اما بازی و رقابت در زمین سیاست اتفاق می‌افتد. متاسفانه چنین وضعیتی بر اقتصاد کشور حاکم است و به همین دلیل معتقدم کشور رویایی سیاستمداران ما کره شمالی و کوبا نیست، همین ایران خودمان است.
✅ @karkhone
سیاستمداران از جان ما چه می‌خواهند؟
| محسن جلال پور
سیاستمدار ایرانی ذهن آشفته‌ای دارد. کمتر دیده‌ام ذهن سیاستمداری منسجم باشد. آنها معمولاً نظریه روشن ندارند و از اصول خاصی هم پیروی نمی‌کنند. نمی‌دانم دلیلش چیست، شاید به خاطر اثرپذیری زیاد از سنت سیاستمداری در ایران باشد که در صدسال گذشته گرفتار این تناقض‌ها بوده و شاید هم به این دلیل است که اغلب سیاستمداران ما انسان‌های تحصیل‌کرده‌‌ای نیستند. در کشور ما معمولا افراد علوم سیاسی نمی‌خوانند که سیاستمدار شوند و سکان حکمرانی را در دست گیرند؛ همان‌طور که تحصیل در رشته اقتصاد لزوماً به پذیرش مسوولیت در سازمان‌های اقتصادی ختم نمی‌شود.
با همه اینها جوریدن ذهن سیاستمداران خیلی دشوار نیست، فقط کافی است به انبوه اظهارنظرهای درست و غلط سیاستمداران در رسانه‌ها دقت کنید؛ هر روز موضوعی برای تشدید نااطمینانی و نگرانی بیشتر جامعه تولید می‌شود. ضمن اینکه سهم ما برای گریستن و خندیدن به اظهارنظرهای عجیب و غریب سیاستمداران نیز هرگز قطع نمی‌شود.
اگر اظهارنظرهای نیروهای سیاسی را از ابتدای انقلاب تا امروز دسته‌بندی کنیم، عموماً به چند سرفصل مشترک ختم می‌شود؛ ضدیت با بازار، عرضه رایگان یا مجانی خدمات دولتی، مسکن رایگان، انرژی رایگان یا ارزان، سهمیه‌بندی ارزاق عمومی، بانک بدون بهره، خودکفایی، ضدیت با تجارت آزاد، سرکوب قیمت، اقتصاد تحت کنترل و مواردی از این دست، جزو سرفصل‌های مشترک همه گروه‌ها و احزاب سیاسی در ایران است.
سیاستمداران ما دنبال ایجاد کشوری محصور و محدود هستند و نیازی به مراوده با جهان نمی‌بینند. دنبال این هستند که اقتصاد را کاملاً تحت کنترل خود قرار دهند. بخش خصوصی در ذهنیت آنها جایی ندارد . طرفدار هیچ رابطه‌ای با دیگر کشورها نیستند و معتقدند مذاکرات با کشورهای دیگر باید تعطیل شود و وزارت خارجه هم نداشته باشیم. همان سفیر و فرستاده کافی است. دنبال این هستند که ایران کشوری خودکفا باشد و هرچه تولید کنیم، خودمان هم مصرف کنیم و صادراتی در کار نباشد. قیمت‌ها به دستور استانداران و فرماندهان یا قضات تغییر کند. بانک‌ها و بنگاه‌ها کاملاً در اختیار سیاستمداران باشد. همه چیز کوپنی و سهمیه‌بندی شود و کارت سهمیه ارزاق عمومی به عموم بدهند. دلار را از چرخه اقتصادی خارج کنند. بانک‌های خصوصی منحل شود و بانک مرکزی خزانه کشور باشد که هر زمان سیاستمدار احساس نیاز کرد، هرچه لازم داشت برداشت کند و از همه مهم‌تر اینکه نرخ بهره صفر شود و بانکداری کاملاً اسلامی باشد.
سیاستمداران در مصاحبه‌های خود همواره به این مسائل به عنوان برنامه‌های اصلی خود اشاره میکنند و خواستار اجرایی شدن آنها هستند. اما این یک واقعیت است که در مقام عمل، هیچکدام از این شعارها و آرزوهای سیاسی قابلیت اجرا ندارد. کشوری که دنبال خودکفایی است، سرنوشتی بهتر از کوبا و کره‌شمالی پیدا نمی‌کند. کشوری که اقتصاد متمرکز با برنامه‌ریزی دولتی می‌خواهد، سرنوشتی بهتر از اتحاد جماهیر شوروی پیدا نمی‌کند و کشوری که دانش اقتصادی را به سخره میگیرد، فرجامی بهتر از ونزوئلا نخواهد داشت.
نکته عجیب این است که گروه‌های سیاسی در ایران در هر زمینه‌ای اختلاف نظر داشته باشند، در زمینه اقتصاد شبیه هم فکر میکنند و ممکن است در دیپلماسی و فرهنگ و سیاست، اختلاف نظر جدی وجود داشته باشد اما در راهبردهایی که اقتصاد را به وضع فعلی رسانده، به میزان زیادی به هم نزدیک‌اند. مثلاً تفاوت زیادی میان دیدگاه اصولگرایان و اصلاح‌طلبان در زمینه قیمت‌گذاری وجود ندارد. هر دو گروه در زمینه نقدینگی و تورم باور یکسان دارند. ضدیت با قواعد بازار جزو اصول هر دو جریان است و از همه مهم‌تر اینکه هم اصولگرایان و هم اصلاح‌طلبان به تیول‌داری و نوچه‌پروری باور دارند و زمانی که سکان قدرت را در دست می‌گیرند، مدیریت سازمان‌های اقتصادی را مثل نقل و نبات میان رفقای خود تقسیم میکنند.
همچنین سیاستمداران ما به طرز عجیبی علاقه دارند همچون خلفای حکومت‌های اسلامی که سال‌ها بر ایران تسلط داشتند، اقتصاد را به صورت صله‌ای اداره کنند. یعنی به جای اینکه تخصیص منابع را به بازار بسپارند، خود این نقش را بر عهده گیرند.
به همین دلیل اقتصاد ما بسیار مستعد تیول‌داری شده و تیول‌داری هم به نوچه‌پروری ختم شده است. در گذشته زمین در تیول حکومتی‌ها قرار می‌گرفت، امروز بنگاه و انواع رانت در تیول سیاستمداران قرار دارد و امتیازها هم به نوچه‌های سیاسی تعلق میگیرد.
همه تلاش تیول‌داران سیاسی این است که اقتصاد را در کنترل خود نگه دارند. دعوای اصلی اقتصاد است اما بازی و رقابت در زمین سیاست اتفاق می‌افتد. متاسفانه چنین وضعیتی بر اقتصاد کشور حاکم است و به همین دلیل معتقدم کشور رویایی سیاستمداران ما کره شمالی و کوبا نیست، همین ایران خودمان است.
✅ @karkhone
👍2
متنِ سند مهمِ دستخط ناصرالدین شاه در باب فتوای تحریم تنباکو میرزای شیرازی خطاب به کامران‌میرزا نائب‌السلطنه
نایب السلطنه؛ تلگراف حاجی میرزاحسن شیرازی را دیدم، اولاً جواب تلگراف او را این طور بزنید که تلگراف شما رسیده به حضور رساندم. فرمودند: چون جواب مفصل دارد، جواب را پیش مشير الوزارة بغداد فرستادیم که به شما خواهد رساند. حقیقتِ حالت این علما و مردم، محل تعجب است که چقدر در جهالت هستند و هیچ نمی‌فهمند که حالا دنیا در چه حالت و چه وضع است! خیال میکنند، حالا عهد و زمان امیر تیمور گورکان است یا نادرشاه یا کریم خان نیز! هر وقتی، هر زمانی، اقتضائی دارد! حالا نمی‌توان به طورها و وضع‌های سابق رفتار کرد، بر سر دخانیات و بانک و راه آهن، اولاً «ليث أول قارورت کثرت في السلام» دولت عثمانی و سلطان آن- که خود را خليفه پیغمبر صلوات الله عليه و اله میداند - حالا پنجاه سال است که تمام اینها را بلکه چندین صد دفعه از اینها بالاترها را به دول خارجه اروپ و کمپانی‌های آنها اعطا کرده و داده است و اگر می‌دانستند که خلاف قرآن و شریعت و خلاف استقلال سلطنت شان است، چرا میدادند؟ ما، یک فرسنگ راه‌آهن از طهران الى حضرت عبدالعظیم داده‌ایم، آنها پانصد فرسنگ راه‌آهن داده‌اند که حالا از تمام فرنگ به اسلامبول پایتخت، با راه‌آهن آمد و شد می‌شود. وانگهی سپهسالار مرحوم، یک قرار خیلی بدمغزی برای دولت و ملت ما با کمپانی انگلیس بست که اجازه داد، راه آهن از دهات مازندران الى دهات فارس بکشند و البته پانصد فرسنگ راه و زمین را تصاحب بگیرند و هم چنین، شرایط دیگری داشت که در حقیقت ایران را فروخته بودند. ما به هزار زحمت و به هزار تدبیر، این چند کار بی‌معنی را به آنها عوض داده، آن قرارنامه مفسده را از آنها پس گرفته، پاره کردیم. در حقیقت، دوباره ایران را احیا کردیم. مثلاً بانک مرد فرنگی، پولی در صندوقش گذاشته است. هر کس از او قرض بخواهد، به منفعت کم می‌دهد و از گرو و بيع شرط زمین و ملک و غیره، ممنوع است؛ فقط پول باید بدهد و پس بگیرد و هیچ کس هم مجبور نیست که برود از فرنگی قرض بکند. هر کس به میل خود قرض کرد، بکند. هر کس نکرد، نکند؛ و هر وقت که بلیت بانک او را به او بدهند، پول خواهد داد و همچنین، کمپانی دخانیات، پول نقد در اولِ حاصل تنباکو به رضای مالک می‌دهند، تنباکو می‌خرند یا حمل به خارجه میکنند یا در داخله می‌فروشند. آن را هم به دستیاری تجار و دلال‌های ایرانی میکنند. اینها، چه ضرری برای دولت و ملت و شریعت دارد؟ وانگهی ز عشق تا به صبوری، هزار فرسنگ است. این عوض‌هائی که داده شده است، در مقابل آن قرارنامه سپهسالار - که باطل شد- در حقیقت هیچ است! اینها برکنار. حالا به قول آقامیرزاحسن شیرزای، این قراردادها و کمپانی‌ها را جواب داده، می‌گوئیم نمی‌خواهم، بروید. مگر آنها و دولت انگلیس و غیره، به همین یک حرف ما که خلاف شرع است و بروید، خواهند رفت و قبول خواهند کرد یا دولت‌شان با ایران جنگ خواهد کرد نعوذ بالله! هنوز آن فقره جهاديه علمای کربلا و نجف که آمدند طهران و فتحعلی شاه بیچاره را واداشته با دولت روسیه به جنگ و جدال انداخته، از خاطره‌ها فراموش نشده است و هر چه دولت ایران تا به حال می‌کشد، از نتیجه نصایح همان علمای آن وقت کربلا و نجف است! و حالا يقيناً تجدید آن لازم نیست یا می‌گویند بیائید خسارات و مخارج ما را با منفعت پول‌های ما، بدهید یا ترک حقوق خود کرده، برویم! حالا ببینیم این مبلغ را دولت و ملت، چطور میتوانند به آنها بدهند؟ البته این ادعای آنها، سر به ده کرور تومان بلکه بالاتر می‌زند! وقتی که از عهده مخارج و خسارات آنها نتوانسته برآیند، خواهند گفت: بسیار خوب، پس در عوض جزایر بحر عمان و بنادر فارس و گمرک‌های بنادر فارس را به ما بدهید! این هم حقیقتا نور على نور خواهد شد. پس آدم عاقل چرا باید این حرفها را بزند؟ چرا باید این فکرهای بی‌معنی را بکند ؟ چرا قدر تدابیر و قابلیت کارگزاران را نداند که الحمد‌لله نمی‌گذارند کارها به این جاها بکشد! خلاصه، حاجی میرزاحسن، البته اعلم علماست! لیکن اگر ساعت‌سازی و نجاری نداند، عیب او نیست! اگر از کارها و رموز دولت عاری و باطل است، بحثی ندارد! بهتر این است، شما با پست مفصلاً ایشان را از این مقوله که نوشتم، اطلاع بدهید!
✅ @karkhone
نایب السلطنه؛ تلگراف حاجی میرزاحسن شیرازی را دیدم، اولاً جواب تلگراف او را این طور بزنید که تلگراف شما رسیده به حضور رساندم. فرمودند: چون جواب مفصل دارد، جواب را پیش مشير الوزارة بغداد فرستادیم که به شما خواهد رساند. حقیقتِ حالت این علما و مردم، محل تعجب است که چقدر در جهالت هستند و هیچ نمی‌فهمند که حالا دنیا در چه حالت و چه وضع است! خیال میکنند، حالا عهد و زمان امیر تیمور گورکان است یا نادرشاه یا کریم خان نیز! هر وقتی، هر زمانی، اقتضائی دارد! حالا نمی‌توان به طورها و وضع‌های سابق رفتار کرد، بر سر دخانیات و بانک و راه آهن، اولاً «ليث أول قارورت کثرت في السلام» دولت عثمانی و سلطان آن- که خود را خليفه پیغمبر صلوات الله عليه و اله میداند - حالا پنجاه سال است که تمام اینها را بلکه چندین صد دفعه از اینها بالاترها را به دول خارجه اروپ و کمپانی‌های آنها اعطا کرده و داده است و اگر می‌دانستند که خلاف قرآن و شریعت و خلاف استقلال سلطنت شان است، چرا میدادند؟ ما، یک فرسنگ راه‌آهن از طهران الى حضرت عبدالعظیم داده‌ایم، آنها پانصد فرسنگ راه‌آهن داده‌اند که حالا از تمام فرنگ به اسلامبول پایتخت، با راه‌آهن آمد و شد می‌شود. وانگهی سپهسالار مرحوم، یک قرار خیلی بدمغزی برای دولت و ملت ما با کمپانی انگلیس بست که اجازه داد، راه آهن از دهات مازندران الى دهات فارس بکشند و البته پانصد فرسنگ راه و زمین را تصاحب بگیرند و هم چنین، شرایط دیگری داشت که در حقیقت ایران را فروخته بودند. ما به هزار زحمت و به هزار تدبیر، این چند کار بی‌معنی را به آنها عوض داده، آن قرارنامه مفسده را از آنها پس گرفته، پاره کردیم. در حقیقت، دوباره ایران را احیا کردیم. مثلاً بانک مرد فرنگی، پولی در صندوقش گذاشته است. هر کس از او قرض بخواهد، به منفعت کم می‌دهد و از گرو و بيع شرط زمین و ملک و غیره، ممنوع است؛ فقط پول باید بدهد و پس بگیرد و هیچ کس هم مجبور نیست که برود از فرنگی قرض بکند. هر کس به میل خود قرض کرد، بکند. هر کس نکرد، نکند؛ و هر وقت که بلیت بانک او را به او بدهند، پول خواهد داد و همچنین، کمپانی دخانیات، پول نقد در اولِ حاصل تنباکو به رضای مالک می‌دهند، تنباکو می‌خرند یا حمل به خارجه میکنند یا در داخله می‌فروشند. آن را هم به دستیاری تجار و دلال‌های ایرانی میکنند. اینها، چه ضرری برای دولت و ملت و شریعت دارد؟ وانگهی ز عشق تا به صبوری، هزار فرسنگ است. این عوض‌هائی که داده شده است، در مقابل آن قرارنامه سپهسالار - که باطل شد- در حقیقت هیچ است! اینها برکنار. حالا به قول آقامیرزاحسن شیرزای، این قراردادها و کمپانی‌ها را جواب داده، می‌گوئیم نمی‌خواهم، بروید. مگر آنها و دولت انگلیس و غیره، به همین یک حرف ما که خلاف شرع است و بروید، خواهند رفت و قبول خواهند کرد یا دولت‌شان با ایران جنگ خواهد کرد نعوذ بالله! هنوز آن فقره جهاديه علمای کربلا و نجف که آمدند طهران و فتحعلی شاه بیچاره را واداشته با دولت روسیه به جنگ و جدال انداخته، از خاطره‌ها فراموش نشده است و هر چه دولت ایران تا به حال می‌کشد، از نتیجه نصایح همان علمای آن وقت کربلا و نجف است! و حالا يقيناً تجدید آن لازم نیست یا می‌گویند بیائید خسارات و مخارج ما را با منفعت پول‌های ما، بدهید یا ترک حقوق خود کرده، برویم! حالا ببینیم این مبلغ را دولت و ملت، چطور میتوانند به آنها بدهند؟ البته این ادعای آنها، سر به ده کرور تومان بلکه بالاتر می‌زند! وقتی که از عهده مخارج و خسارات آنها نتوانسته برآیند، خواهند گفت: بسیار خوب، پس در عوض جزایر بحر عمان و بنادر فارس و گمرک‌های بنادر فارس را به ما بدهید! این هم حقیقتا نور على نور خواهد شد. پس آدم عاقل چرا باید این حرفها را بزند؟ چرا باید این فکرهای بی‌معنی را بکند ؟ چرا قدر تدابیر و قابلیت کارگزاران را نداند که الحمد‌لله نمی‌گذارند کارها به این جاها بکشد! خلاصه، حاجی میرزاحسن، البته اعلم علماست! لیکن اگر ساعت‌سازی و نجاری نداند، عیب او نیست! اگر از کارها و رموز دولت عاری و باطل است، بحثی ندارد! بهتر این است، شما با پست مفصلاً ایشان را از این مقوله که نوشتم، اطلاع بدهید!
✅ @karkhone
👍9
چرا خودکفایی «استقلال» را کم میکند؟!
| امیر ناظمی
ما نسل عادت کرده به جشن‌های خودکفایی بودیم؛ از خودکفایی گندم تا پیکان! برای ما بدیهی بود که برای حفظ استقلال باید از شیر مرغ تا جان آدمیزاد را تولید کنیم. ما تازه سالهای انتهای دهه‌ی 70 بود که فهمیدیم خودکفایی در همه‌ی امور امکان‌پذیر نیست. با خودکفایی خداحافظی کردیم، هم ما مردم، هم آن سیاستمدارها؛ چون فکر می‌کردیم نمی‌شود! نه اینکه راه حل خوبی نیست!
بعد شروع شد به تهیه فهرستی از کالاهای استراتژیک که فکر می‌کردند باید در آنها خودکفا شویم. گندم در این فهرست بود به اسم امنیت غذایی؛ یا بنزین و خودرو بخاطر سهم اشتغال بالا. ما از ترس تحریم، از ترس کابوس جنگ با عراق، ما به هزار دلیل دنبال استقلال از طریق خودکفایی بودیم.
برای من گذشت و گذشت تا در مدل‌سازی‌ها رسیدم به مفهوم «استقلال»! از دید منی که بزرگ‌شده در این دوره‌ها بودم، استقلال یعنی «کمترین میزان تاثیرپذیری از دیگران» یعنی هرچقدر کسی نتواند بر تصمیمات من اثر بگذارد من مستقل‌تر هستم؛ یعنی اگر آمریکا و اروپا روی فعالیتهای من اثر نگذارند من استقلال بیشتری دارم.
اما از دید کتاب‌ها و مدلسازی‌هایی که داشتم در دانشگاه تدریس می‌کردم، «استقلال» از «نسبت وابستگی دیگران به من به وابستگی من به آنها» به دست می‌آمد؛ یا برابر بود با «نسبت تاثیراتی که من بر دیگران می‌گذارم به مجموع تاثیراتی که می گذارم و می‌پذیرم».
در این تعریف اگر من کشوری باشم که دیگران به من وابسته نیستند؛ من مستقل نیستم! و البته قدرت هم ندارم! البته در مدلسازیهای پیچیده‌تر، هم تعریف «استقلال» و هم تعریف «قدرت» پیچیده‌تر می‌شدند، اما در همه‌ی آنها مدام نقش تاثیرگذاری‌ها در تعریف «استقلال» بیشتر میشد!
از دید مدلسازیهای جدید، بازیگری که در یک سیستم «استقلال» داشت، بازیگری بود که باید تاثیرگذار می‌بود، وگرنه هر چقدر هم تاثیرپذیری‌اش را از سایرین کم می‌کرد، مستقل نمی‌شد.
استقلال و تحریم‌ها؛بسیار نوشته شده که چرا اینقدر ما راحت تحریم می‌شویم؟ پاسخ اما دقیقا برمی‌گردد به دلیل همین درک نادرستی است که از مفهوم استقلال داریم.
بازیگر مستقل یا دارای قدرت، قابل حذف شدن از سیستم نیست. یعنی کشوری که 100 میلیارد دلار وارد میکند و 100 میلیارد صادر میکند؛ خیلی قوی‌تر از کشوری است که نه وارداتی دارد و نه صادراتی! کشور اول را نمی‌شود از جهان حذف کرد و دومی را می‌شود!
بگذارید چند واقعیت ببینیم:
1. ما ایرانی‌ها فکر می‌کنیم چون سالیانه حدود 3 میلیارد یورو از آلمان واردات داشته‌ایم؛ خیلی شریک جذابی برای آلمانی‌ها هستیم؛ اما یادمان میرود که صادرات آلمانی‌ها حدود 1350میلیارد است و این یعنی سهم ما حدود 0.002 است! یعنی قابل صرف نظر!
2. سهم ایران در چند سال گذشته کمتر از 0.001 از کل صادرات چین بوده است و سهم ایران در واردات این کشور نیز کمتر از 0.009 یعنی سهم ما تقریبا در اقتصاد چین آن‌قدر ناچیز است، که می‌شود درنظر نگرفت!
3. اینها واقعیت‌هایی هستند که معنایش متاسفانه در همان تفاوت فهم‌مان از مفهوم استقلال نشات گرفته است. ما موفق شده‌ایم تاثیری‌پذیری خود را از دیگران کم کنیم؛ اما ما به سادگی در معادلات جهانی نادیده گرفته می‌شویم؛ چون تاثیرگذاریمان هم به اندازه‌ی تاثیر‌پذیری‌مان ناچیز است!
تغییر دیدگاه؛ وقتی به شاخص‌های جهانی دقت می‌کنیم، در بسیاری از این شاخص‌ها «واردات» یک معیار مطلوب است! بله واردات اگر در صنایع پیشرفته و کالاهای سرمایه‌ای باشد، و اگر همراه با صادرات بالا باشد، یک معیار خیلی خوب است. ما هنوز افتخار می‌کنیم به کاهش واردات بدون آنکه توجه کنیم به سایر جنبه‌ها!
ما بیش از هر چیز نیاز داریم تا به بازتعریف مفاهیمی اقدام کنیم، که میراث دنیای ماقبل جهانی‌شدن است! ما نیاز داریم تا دوباره در خصوص بسیاری از چیزهایی که بدیهی می‌دانیم، فکر کنیم!
ما اگر واردات بالا و صادرات بالا داشتیم، هرچند تفاضلش همین مقدار اکنون بود، حتما بیش از وضعیت فعلی‌مان تاثیرگذار بودیم و این یعنی به راحتی قابل صرف نظر کردن نبودیم! یعنی به راحتی نمی‌شد با یک امضا تحریم‌مان کرد!
در دنیای امروز، هیچ رابطه‌ای یک‌طرفه نیست. نمی‌شود تنها تاثیرگذار بود و هیچ وابستگی نداشت. مهم آن است که بیش از آن که وابسته به دیگران باشیم، آنها به ما وابسته باشند.
دستیابی به استقلال تنها از طریق این توازن ایجاد می‌شود؛ وگرنه اگر به هیچکس وابسته نباشیم و دیگران هم به ما وابسته نباشند؛ همگی برای حذف شدنمان توافق دارند!یعنی حتی اگر خودکفایی امکان‌پذیر هم باشد، قدرت و استقلال ما را افزایش که نمی‌دهد، بلکه کاهش می‌دهد.
✅ @karkhone
| امیر ناظمی
ما نسل عادت کرده به جشن‌های خودکفایی بودیم؛ از خودکفایی گندم تا پیکان! برای ما بدیهی بود که برای حفظ استقلال باید از شیر مرغ تا جان آدمیزاد را تولید کنیم. ما تازه سالهای انتهای دهه‌ی 70 بود که فهمیدیم خودکفایی در همه‌ی امور امکان‌پذیر نیست. با خودکفایی خداحافظی کردیم، هم ما مردم، هم آن سیاستمدارها؛ چون فکر می‌کردیم نمی‌شود! نه اینکه راه حل خوبی نیست!
بعد شروع شد به تهیه فهرستی از کالاهای استراتژیک که فکر می‌کردند باید در آنها خودکفا شویم. گندم در این فهرست بود به اسم امنیت غذایی؛ یا بنزین و خودرو بخاطر سهم اشتغال بالا. ما از ترس تحریم، از ترس کابوس جنگ با عراق، ما به هزار دلیل دنبال استقلال از طریق خودکفایی بودیم.
برای من گذشت و گذشت تا در مدل‌سازی‌ها رسیدم به مفهوم «استقلال»! از دید منی که بزرگ‌شده در این دوره‌ها بودم، استقلال یعنی «کمترین میزان تاثیرپذیری از دیگران» یعنی هرچقدر کسی نتواند بر تصمیمات من اثر بگذارد من مستقل‌تر هستم؛ یعنی اگر آمریکا و اروپا روی فعالیتهای من اثر نگذارند من استقلال بیشتری دارم.
اما از دید کتاب‌ها و مدلسازی‌هایی که داشتم در دانشگاه تدریس می‌کردم، «استقلال» از «نسبت وابستگی دیگران به من به وابستگی من به آنها» به دست می‌آمد؛ یا برابر بود با «نسبت تاثیراتی که من بر دیگران می‌گذارم به مجموع تاثیراتی که می گذارم و می‌پذیرم».
در این تعریف اگر من کشوری باشم که دیگران به من وابسته نیستند؛ من مستقل نیستم! و البته قدرت هم ندارم! البته در مدلسازیهای پیچیده‌تر، هم تعریف «استقلال» و هم تعریف «قدرت» پیچیده‌تر می‌شدند، اما در همه‌ی آنها مدام نقش تاثیرگذاری‌ها در تعریف «استقلال» بیشتر میشد!
از دید مدلسازیهای جدید، بازیگری که در یک سیستم «استقلال» داشت، بازیگری بود که باید تاثیرگذار می‌بود، وگرنه هر چقدر هم تاثیرپذیری‌اش را از سایرین کم می‌کرد، مستقل نمی‌شد.
استقلال و تحریم‌ها؛بسیار نوشته شده که چرا اینقدر ما راحت تحریم می‌شویم؟ پاسخ اما دقیقا برمی‌گردد به دلیل همین درک نادرستی است که از مفهوم استقلال داریم.
بازیگر مستقل یا دارای قدرت، قابل حذف شدن از سیستم نیست. یعنی کشوری که 100 میلیارد دلار وارد میکند و 100 میلیارد صادر میکند؛ خیلی قوی‌تر از کشوری است که نه وارداتی دارد و نه صادراتی! کشور اول را نمی‌شود از جهان حذف کرد و دومی را می‌شود!
بگذارید چند واقعیت ببینیم:
1. ما ایرانی‌ها فکر می‌کنیم چون سالیانه حدود 3 میلیارد یورو از آلمان واردات داشته‌ایم؛ خیلی شریک جذابی برای آلمانی‌ها هستیم؛ اما یادمان میرود که صادرات آلمانی‌ها حدود 1350میلیارد است و این یعنی سهم ما حدود 0.002 است! یعنی قابل صرف نظر!
2. سهم ایران در چند سال گذشته کمتر از 0.001 از کل صادرات چین بوده است و سهم ایران در واردات این کشور نیز کمتر از 0.009 یعنی سهم ما تقریبا در اقتصاد چین آن‌قدر ناچیز است، که می‌شود درنظر نگرفت!
3. اینها واقعیت‌هایی هستند که معنایش متاسفانه در همان تفاوت فهم‌مان از مفهوم استقلال نشات گرفته است. ما موفق شده‌ایم تاثیری‌پذیری خود را از دیگران کم کنیم؛ اما ما به سادگی در معادلات جهانی نادیده گرفته می‌شویم؛ چون تاثیرگذاریمان هم به اندازه‌ی تاثیر‌پذیری‌مان ناچیز است!
تغییر دیدگاه؛ وقتی به شاخص‌های جهانی دقت می‌کنیم، در بسیاری از این شاخص‌ها «واردات» یک معیار مطلوب است! بله واردات اگر در صنایع پیشرفته و کالاهای سرمایه‌ای باشد، و اگر همراه با صادرات بالا باشد، یک معیار خیلی خوب است. ما هنوز افتخار می‌کنیم به کاهش واردات بدون آنکه توجه کنیم به سایر جنبه‌ها!
ما بیش از هر چیز نیاز داریم تا به بازتعریف مفاهیمی اقدام کنیم، که میراث دنیای ماقبل جهانی‌شدن است! ما نیاز داریم تا دوباره در خصوص بسیاری از چیزهایی که بدیهی می‌دانیم، فکر کنیم!
ما اگر واردات بالا و صادرات بالا داشتیم، هرچند تفاضلش همین مقدار اکنون بود، حتما بیش از وضعیت فعلی‌مان تاثیرگذار بودیم و این یعنی به راحتی قابل صرف نظر کردن نبودیم! یعنی به راحتی نمی‌شد با یک امضا تحریم‌مان کرد!
در دنیای امروز، هیچ رابطه‌ای یک‌طرفه نیست. نمی‌شود تنها تاثیرگذار بود و هیچ وابستگی نداشت. مهم آن است که بیش از آن که وابسته به دیگران باشیم، آنها به ما وابسته باشند.
دستیابی به استقلال تنها از طریق این توازن ایجاد می‌شود؛ وگرنه اگر به هیچکس وابسته نباشیم و دیگران هم به ما وابسته نباشند؛ همگی برای حذف شدنمان توافق دارند!یعنی حتی اگر خودکفایی امکان‌پذیر هم باشد، قدرت و استقلال ما را افزایش که نمی‌دهد، بلکه کاهش می‌دهد.
✅ @karkhone
👍18
| کِوان هریس
از سال ۴۰ تا ۴۲ استراتژی بیسمارکی شاه برای اجرای "انقلاب سفید" اجرا شد. حسن ارسنجانی کارشناس کشاورزی، روزنامه‌نگار چپ‌گرا و وزیرکشاورزی، مسئول اجرای آن شد. انقلاب سفید، جبههء ملی و احزاب چپ را مقهور کرد چرا که آنها نیز خواهان اصلاحات ارضی بودند! از طرفی دیگر هدف اصلاحات ارضی شاه، بهبود معیشت کشاورزان نبود. زمینی که به اکثر کشاورزها رسید به قدری کوچک بود که جوابگوی آنها نبود. این امر موجب کالایی شدن نیروی کار و تشدید مهاجرت آنها بسوی شهر شد. اصلاحات ارضی نه طبقهء روستایی خودکفا به وجود آورد و نه کشاورزی را مولد کرد. سود واقعی آن نصیب دولت شد زیرا قدرت، بیش از پیش در تهران متمرکز شد و نخبگان محلی، استقلال خود را از دست دادند. مکانیزاسیون کشاورزی و جابه‌جایی روستائیان نیز اکثر آنها را سرخورده و آواره کرد. این روستازدایی پیامد منفی اصلاحات ارضی و در تضاد با اهداف آن بود. این طرح معلول مطالبات کشاورزان نبود بلکه ریشه در چشم‌انداز توسعهء دولتی داشت.
✅ @karkhone
از سال ۴۰ تا ۴۲ استراتژی بیسمارکی شاه برای اجرای "انقلاب سفید" اجرا شد. حسن ارسنجانی کارشناس کشاورزی، روزنامه‌نگار چپ‌گرا و وزیرکشاورزی، مسئول اجرای آن شد. انقلاب سفید، جبههء ملی و احزاب چپ را مقهور کرد چرا که آنها نیز خواهان اصلاحات ارضی بودند! از طرفی دیگر هدف اصلاحات ارضی شاه، بهبود معیشت کشاورزان نبود. زمینی که به اکثر کشاورزها رسید به قدری کوچک بود که جوابگوی آنها نبود. این امر موجب کالایی شدن نیروی کار و تشدید مهاجرت آنها بسوی شهر شد. اصلاحات ارضی نه طبقهء روستایی خودکفا به وجود آورد و نه کشاورزی را مولد کرد. سود واقعی آن نصیب دولت شد زیرا قدرت، بیش از پیش در تهران متمرکز شد و نخبگان محلی، استقلال خود را از دست دادند. مکانیزاسیون کشاورزی و جابه‌جایی روستائیان نیز اکثر آنها را سرخورده و آواره کرد. این روستازدایی پیامد منفی اصلاحات ارضی و در تضاد با اهداف آن بود. این طرح معلول مطالبات کشاورزان نبود بلکه ریشه در چشم‌انداز توسعهء دولتی داشت.
✅ @karkhone
👍4
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
چطور موبایل در سیل جان انسانها را نجات می دهد؟
این گزارش ۴ سال پیش تولید شده بود (یعنی فروردین ۱۳۹۷) و در زمان تولید این گزارش، ژاپنیها حدود ۱۰ سال‌بود که از این تکنولوژی استفاده می‌کردند. یعنی ما داریم درباره تکنولوژی ۱۰+۴=۱۴ سال قبل صحبت می کنیم.
یازده سال پیش این تکنولوژی باعثِ حفظ جانهای بسیاری از شهروندان ژاپن در زمان سونامی بزرگ توهوکو (در ۱۱ مارس ۲۰۱۱) شد.
سوال اینجاست که هشدارِ سیل/زلزله روی موبایل «به صورت اَمبر الرت» در ایران چقدر عملیاتی شده؟
این فن آوری چقدر باعثِ حفظ جانهای مردم در مناطق سیل زده شده است؟
افرادی که منزل آنها در پیرامون مسیر آب است باید در همان لحظاتِ حرکتِ سیل از بالاست «هشدار روی موبایل» را دریافت کنند.
در سیلِ این روزهای خیر کشورمان، افرادی که در معرض خطر بودند چقدر با سامانه هشدار روی موبایلشان از خطر مرگ آگاه شدند؟
«مدیریت بحران با استفاده از فن آوری» یک ضرورت است. چقدر به این موضوع مهم پرداخته ایم؟
چرا تکنولوژی چهارده سال پیش هنوز به طور جدی عملیاتی و اجرایی نشده است؟
✅ @karkhone
این گزارش ۴ سال پیش تولید شده بود (یعنی فروردین ۱۳۹۷) و در زمان تولید این گزارش، ژاپنیها حدود ۱۰ سال‌بود که از این تکنولوژی استفاده می‌کردند. یعنی ما داریم درباره تکنولوژی ۱۰+۴=۱۴ سال قبل صحبت می کنیم.
یازده سال پیش این تکنولوژی باعثِ حفظ جانهای بسیاری از شهروندان ژاپن در زمان سونامی بزرگ توهوکو (در ۱۱ مارس ۲۰۱۱) شد.
سوال اینجاست که هشدارِ سیل/زلزله روی موبایل «به صورت اَمبر الرت» در ایران چقدر عملیاتی شده؟
این فن آوری چقدر باعثِ حفظ جانهای مردم در مناطق سیل زده شده است؟
افرادی که منزل آنها در پیرامون مسیر آب است باید در همان لحظاتِ حرکتِ سیل از بالاست «هشدار روی موبایل» را دریافت کنند.
در سیلِ این روزهای خیر کشورمان، افرادی که در معرض خطر بودند چقدر با سامانه هشدار روی موبایلشان از خطر مرگ آگاه شدند؟
«مدیریت بحران با استفاده از فن آوری» یک ضرورت است. چقدر به این موضوع مهم پرداخته ایم؟
چرا تکنولوژی چهارده سال پیش هنوز به طور جدی عملیاتی و اجرایی نشده است؟
✅ @karkhone
قانون خدمت نظام اجباری
در سال ۱۳۰۶ علمای اصفهان در اعتراض به اجرای "قانون نظام اجباری" در آن شهر، به قم مهاجرت نمودند. عبدالکریم حائری[موسس حوزه قم] از همراهی علنی با آنها خودداری کرد تا از بحرانی شدن رابطه شاه[رضاخان] و علما جلوگیری نماید...وی طی تلگرافی به شاه از او خواست وزیر دربار[تیمورتاش] را به قم بفرستد. تیمورتاش بلافاصله به قم رفت و با حائری مذاکره کرد. ظاهراً دربار، نخست این مهاجرت را جدی نگرفت بطوریکه تیمورتاش در تلگرافی به حائری گفت که "طول اقامت آقایان در قم برای دولت ایجاد هیچ نگرانی ندارد..." شاه نیز در تلگرافی که به امضای رئیس دفتر مخصوص شاهنشاهی رسید به حائری اعلام داشت: "به حضرت آیت‌الله...خاطرنشان فرمایید که اگر نماینده به قم فرستاده شد فقط و فقط برای رعایت احترام و تقاضای شخص ایشان بوده نه برای ورود در مذاکره با سایرین..." علمای مهاجر قم اما در چهارم آبان تلگرافی بسیار محترمانه به تهران مخابره کردند که مطلع آن با عبارت "ساحت مقدس اعلی‌حضرت اسلام‌پناه شهریاری پهلوی..." آغاز می‌شود و از او می‌خواهند قانون نظام اجباری را برای "رعایت رفاهیت رعیت" تعطیل نماید. پاسخ شاه[رضاخان] نیز به آنها مودبانه اما منفی است بطوریکه قول مساعدت در تسهیل امر نظام اجباری را می‌دهد. وی خطاب به جنابان مستطابان حجج‌الاسلام و علمای اعلام دامت تاییداتهم می‌نویسد: "از مدلول تلگراف آن ذوات شریفه استحضار حاصل گردید. از تذکار این کلمه متاسف هستم که آقایان هنوز متذکر نیستند که هیچ مورد و مقامی در مملکت ایران، حق ندارد که در مواد قوانین مصوبهء مجلسِ شورای ملی عموماً اعمال نظر یا تجدیدنظر نموده و یا در الغاء و اصلاح آن ابراز عملی نمایند." در واقع استناد اصلی شاه به "قانون مجلس" است!
با این وجود و برخلاف تصور دربار، مسئله مهاجرت علما به قم حل نشد. از سراسر کشور تلگرافاتی خطاب به شاه و در حمایت از علما مخابره شد. ابعاد ماجرا گسترش یافت بطوریکه تیمورتاش به فکر توپ بستن قم افتاد که با مخالفت شیبانی، فرمانده لشکر مواجه شد. شاه در حمایت از قانون نظام اجباری متزلزل و آماده عقب‌نشینی شد اما در این زمان مخبرالسلطنه به یاری او آمد. سرخود شرحی به قم نوشت و به جای استناد به قوانین ملل اجنبی، آیهء "واعدوالهم مااستطعتم من قوه.." را حجت قرار داد و نوشت: "مملکت خانهء ملت است...اگر شب دزدی به خانه بیاید، جوانان خانه را میرسد که دفاع کنند یا پیرمردان را؟" مخبرالسلطنه علمای مهاجر را به تهران دعوت نمود و به مکاتبه با سایر ولایات ادامه داد و چون شاه را مستعد پذیرش خواسته آنها دید اعلان داشت: "نظام اجباری، اسم غلطی است. خدمت نظام، وظیفه هر جوانی است و مصلحت مملکت و من مسئول، تغییری در امر داده نمی‌شود مگر اینکه شاه، مسئولیت را از من سلب کند." حائری نیز در تلگرافی به وزیر دربار از او می‌خواهد "اگر به جای مشمولین، عوض نفس، پولی گرفته شود، بهتر است". در ادامه شاه به مخبرالسلطنه پیشنهاد میکند به قم برود و تیمورتاش را هم با خود همراه ببرد. مخبرالسلطنه بعنوان رئیس‌الوزرا در پاسخ به ابراز تردید تیمورتاش در مورد موفقیت این سفر نوشته: "مطمئن باشید، می‌رویم موفقیت هم حاصل می‌شود، فرق است بین تمسک به تمدن اروپایی و تمسک به قرآن". اسناد موجود نیز حاکی از آن است که پس از مذاکرات حضوری علما پذیرفتند به مهاجرت خود پایان دهند. مهاجرت پایان یافت اما شاه و دولت به فکر مقابلهء جدی با قم افتادند.
✅ @karkhone
در سال ۱۳۰۶ علمای اصفهان در اعتراض به اجرای "قانون نظام اجباری" در آن شهر، به قم مهاجرت نمودند. عبدالکریم حائری[موسس حوزه قم] از همراهی علنی با آنها خودداری کرد تا از بحرانی شدن رابطه شاه[رضاخان] و علما جلوگیری نماید...وی طی تلگرافی به شاه از او خواست وزیر دربار[تیمورتاش] را به قم بفرستد. تیمورتاش بلافاصله به قم رفت و با حائری مذاکره کرد. ظاهراً دربار، نخست این مهاجرت را جدی نگرفت بطوریکه تیمورتاش در تلگرافی به حائری گفت که "طول اقامت آقایان در قم برای دولت ایجاد هیچ نگرانی ندارد..." شاه نیز در تلگرافی که به امضای رئیس دفتر مخصوص شاهنشاهی رسید به حائری اعلام داشت: "به حضرت آیت‌الله...خاطرنشان فرمایید که اگر نماینده به قم فرستاده شد فقط و فقط برای رعایت احترام و تقاضای شخص ایشان بوده نه برای ورود در مذاکره با سایرین..." علمای مهاجر قم اما در چهارم آبان تلگرافی بسیار محترمانه به تهران مخابره کردند که مطلع آن با عبارت "ساحت مقدس اعلی‌حضرت اسلام‌پناه شهریاری پهلوی..." آغاز می‌شود و از او می‌خواهند قانون نظام اجباری را برای "رعایت رفاهیت رعیت" تعطیل نماید. پاسخ شاه[رضاخان] نیز به آنها مودبانه اما منفی است بطوریکه قول مساعدت در تسهیل امر نظام اجباری را می‌دهد. وی خطاب به جنابان مستطابان حجج‌الاسلام و علمای اعلام دامت تاییداتهم می‌نویسد: "از مدلول تلگراف آن ذوات شریفه استحضار حاصل گردید. از تذکار این کلمه متاسف هستم که آقایان هنوز متذکر نیستند که هیچ مورد و مقامی در مملکت ایران، حق ندارد که در مواد قوانین مصوبهء مجلسِ شورای ملی عموماً اعمال نظر یا تجدیدنظر نموده و یا در الغاء و اصلاح آن ابراز عملی نمایند." در واقع استناد اصلی شاه به "قانون مجلس" است!
با این وجود و برخلاف تصور دربار، مسئله مهاجرت علما به قم حل نشد. از سراسر کشور تلگرافاتی خطاب به شاه و در حمایت از علما مخابره شد. ابعاد ماجرا گسترش یافت بطوریکه تیمورتاش به فکر توپ بستن قم افتاد که با مخالفت شیبانی، فرمانده لشکر مواجه شد. شاه در حمایت از قانون نظام اجباری متزلزل و آماده عقب‌نشینی شد اما در این زمان مخبرالسلطنه به یاری او آمد. سرخود شرحی به قم نوشت و به جای استناد به قوانین ملل اجنبی، آیهء "واعدوالهم مااستطعتم من قوه.." را حجت قرار داد و نوشت: "مملکت خانهء ملت است...اگر شب دزدی به خانه بیاید، جوانان خانه را میرسد که دفاع کنند یا پیرمردان را؟" مخبرالسلطنه علمای مهاجر را به تهران دعوت نمود و به مکاتبه با سایر ولایات ادامه داد و چون شاه را مستعد پذیرش خواسته آنها دید اعلان داشت: "نظام اجباری، اسم غلطی است. خدمت نظام، وظیفه هر جوانی است و مصلحت مملکت و من مسئول، تغییری در امر داده نمی‌شود مگر اینکه شاه، مسئولیت را از من سلب کند." حائری نیز در تلگرافی به وزیر دربار از او می‌خواهد "اگر به جای مشمولین، عوض نفس، پولی گرفته شود، بهتر است". در ادامه شاه به مخبرالسلطنه پیشنهاد میکند به قم برود و تیمورتاش را هم با خود همراه ببرد. مخبرالسلطنه بعنوان رئیس‌الوزرا در پاسخ به ابراز تردید تیمورتاش در مورد موفقیت این سفر نوشته: "مطمئن باشید، می‌رویم موفقیت هم حاصل می‌شود، فرق است بین تمسک به تمدن اروپایی و تمسک به قرآن". اسناد موجود نیز حاکی از آن است که پس از مذاکرات حضوری علما پذیرفتند به مهاجرت خود پایان دهند. مهاجرت پایان یافت اما شاه و دولت به فکر مقابلهء جدی با قم افتادند.
✅ @karkhone
👍7👎1
در واقع اقتصاد روسیه در حال فروپاشی از درون است
۹ افسانه درباره انعطاف پذیری اقتصاد روسیه در برابر تحریم های اقتصادی
پنج ماه از حمله روسیه به اوکراین گذشته و بسیاری از سیاست‌گذاران و مفسران غربی از ابعاد اقتصادی تهاجم پوتین و پیامدهای اقتصادی آن برای روسیه چه در داخل و چه در سطح جهانی، آگاهی دقیقی ندارند. بسیاری استدلال کرده‌اند، تحریم‌های بین‌المللی و از بین رفتن کسبوکارهای این کشور تأثیر مخربی بر اقتصاد روسیه داشته است. بدین ترتیب، اقتصاد رو به وخامت، مکمل قابل توجهی برای چشم انداز سیاسی رو به وخامت پوتین بوده است.
با توجه به فقدان داده‌های اقتصادی، ادامه این سوءتعبیرها مایه تعجب نیست. بسیاری از تحلیل‌ها و پیش‌بینی‌ها از اقتصاد روسیه که در ماه‌های اخیر رایج شده، دارای یک نقص روش‌شناختی مهم هستند: این تحلیل‌ها عموما بنای خود را بر انتشار دوره‌ای آمار دولت روسیه قرار داده اند. این آمار‌ها به طور فزاینده‌ای گزینشی هستند -از جمله آمار مربوط به صادرات و واردات، به ویژه با اروپا؛ داده‌های خروجی ماهانه نفت و گاز؛ مقادیر صادرات کالا؛ ورود و خروج سرمایه؛ صورت‌های مالی شرکت‌های بزرگ؛ داده‌های پایه پولی بانک مرکزی؛ داده‌های سرمایه گذاری مستقیم خارجی؛ داده‌های وام و منشاء وام؛ و سایر داده‌های مربوط به در دسترس بودن اعتبار.
افسانه های متداول روسی
از آنجایی که کرملین انتشار اعداد به روز شده را متوقف و در دسترس بودن داده‌های اقتصادی را برای پژوهشگران محدود کرد، بسیاری از پیش بینی‌ها، تصویر جذاب اقتصاد روسیه در روزهای اولیه پس تهاجم را ادامه می‌دهند -زمانی که تحریم‌ها و عقب نشینی تجاری تاثیر کامل نداشتند.
تیم کارشناسان ما -با توجه به مخاطرات پذیرش آمار رسمی کرملین- با استفاده از منابع داده خصوصی به زبان روسی و مستقیم از جمله داده‌های مصرف، آمار شرکای تجاری بین‌المللی روسیه، و داده‌کاوی مجتمع‌ها، داده‌های کشتیرانی، یکی از اولین تحلیل‌های جامع اقتصادی را منتشر کرده است که فعالیت اقتصادی فعلی روسیه را در پنج ماه پس از تهاجم را اندازه‌گیری میکند. از تحلیل ما مشخص می‌شود: عقب‌نشینی‌های تجاری و تحریم، اقتصاد روسیه را در کوتاه‌مدت و بلندمدت درهم می‌کوبد. ما بر اساس این تحقیقات 9 افسانه رایج، اما گمراه کننده در مورد انعطاف پذیری اقتصاد روسیه را به چالش بکشیم.
افسانه اول: روسیه می‌تواند مسیر صادرات گاز خود را تغییر و به جای اروپا آن را به آسیا بفروشد. این یکی از محبوب‌ترین و گمراه‌کننده‌ترین نکات در سخنان پوتین بویژه خطاب به کشورهای شرقی است.
با این حال، گاز طبیعی، کالای صادراتی قابل جایگزینی برای روسیه نیست. کمتر از ۱۰ درصد از ظرفیت گاز روسیه را گاز طبیعی مایع تشکیل می‌دهد، بنابراین صادرات گاز روسیه همچنان به سیستم خطوط لوله ثابت وابسته است و اکثریت قریب به اتفاق خطوط لوله روسیه به سمت اروپا است. این خطوط که از غرب روسیه سرچشمه می‌گیرند، قابل اتصال به یک شبکه مجزای نوپای خطوط لوله که سیبری شرقی را به آسیا متصل میکند، نیست که تنها ۱۰ درصد از ظرفیت شبکه خطوط لوله اروپا را شامل می‌شود.
پروژه‌های خط لوله آسیایی که از مدت‌ها قبل در حال ساخت هستند، هنوز سال‌ها با عملیاتی شدن فاصله دارند - پروژه‌های جدیدی که با عجله شروع شده و تامین مالی پرهزینه آنها با توجه بو وضعیت کنونی روسیه در هاله ای از ابهام قرار دارند.
در واقع نیاز روسیه به بازارهای جهانی بسیار بیشتر از نیاز جهان به منابع روسیه است. اروپا ۸۳ درصد از صادرات گاز روسیه را دریافت میکند، اما تنها ۴۶ درصد از نیاز خود در سال ۲۰۲۱ را از روسیه دریافت کرد. این در حالی است که داده‌های منتشر شده شرکت گازپروم نشان می‌دهد که تولید در این ماه نسبت به مدت مشابه سال قبل بیش از ۳۵ درصد کاهش یافته است. با وجود تمام باج‌خواهی پوتین از اروپا در حوزه انرژی، در حقیقت او این کار را با هزینه مالی قابل توجه و صرفا برای پیشبرد اهداف آنی خود انجام می‌دهد.
افسانه دوم: از آنجا که نفت امکان تغییر مسیر بیشتری در مقایسه با گاز دارد، پوتین می‌تواند نفت بیشتری به آسیا بفروشد.
ادامه مطلب
✅ @karkhone
۹ افسانه درباره انعطاف پذیری اقتصاد روسیه در برابر تحریم های اقتصادی
پنج ماه از حمله روسیه به اوکراین گذشته و بسیاری از سیاست‌گذاران و مفسران غربی از ابعاد اقتصادی تهاجم پوتین و پیامدهای اقتصادی آن برای روسیه چه در داخل و چه در سطح جهانی، آگاهی دقیقی ندارند. بسیاری استدلال کرده‌اند، تحریم‌های بین‌المللی و از بین رفتن کسبوکارهای این کشور تأثیر مخربی بر اقتصاد روسیه داشته است. بدین ترتیب، اقتصاد رو به وخامت، مکمل قابل توجهی برای چشم انداز سیاسی رو به وخامت پوتین بوده است.
با توجه به فقدان داده‌های اقتصادی، ادامه این سوءتعبیرها مایه تعجب نیست. بسیاری از تحلیل‌ها و پیش‌بینی‌ها از اقتصاد روسیه که در ماه‌های اخیر رایج شده، دارای یک نقص روش‌شناختی مهم هستند: این تحلیل‌ها عموما بنای خود را بر انتشار دوره‌ای آمار دولت روسیه قرار داده اند. این آمار‌ها به طور فزاینده‌ای گزینشی هستند -از جمله آمار مربوط به صادرات و واردات، به ویژه با اروپا؛ داده‌های خروجی ماهانه نفت و گاز؛ مقادیر صادرات کالا؛ ورود و خروج سرمایه؛ صورت‌های مالی شرکت‌های بزرگ؛ داده‌های پایه پولی بانک مرکزی؛ داده‌های سرمایه گذاری مستقیم خارجی؛ داده‌های وام و منشاء وام؛ و سایر داده‌های مربوط به در دسترس بودن اعتبار.
افسانه های متداول روسی
از آنجایی که کرملین انتشار اعداد به روز شده را متوقف و در دسترس بودن داده‌های اقتصادی را برای پژوهشگران محدود کرد، بسیاری از پیش بینی‌ها، تصویر جذاب اقتصاد روسیه در روزهای اولیه پس تهاجم را ادامه می‌دهند -زمانی که تحریم‌ها و عقب نشینی تجاری تاثیر کامل نداشتند.
تیم کارشناسان ما -با توجه به مخاطرات پذیرش آمار رسمی کرملین- با استفاده از منابع داده خصوصی به زبان روسی و مستقیم از جمله داده‌های مصرف، آمار شرکای تجاری بین‌المللی روسیه، و داده‌کاوی مجتمع‌ها، داده‌های کشتیرانی، یکی از اولین تحلیل‌های جامع اقتصادی را منتشر کرده است که فعالیت اقتصادی فعلی روسیه را در پنج ماه پس از تهاجم را اندازه‌گیری میکند. از تحلیل ما مشخص می‌شود: عقب‌نشینی‌های تجاری و تحریم، اقتصاد روسیه را در کوتاه‌مدت و بلندمدت درهم می‌کوبد. ما بر اساس این تحقیقات 9 افسانه رایج، اما گمراه کننده در مورد انعطاف پذیری اقتصاد روسیه را به چالش بکشیم.
افسانه اول: روسیه می‌تواند مسیر صادرات گاز خود را تغییر و به جای اروپا آن را به آسیا بفروشد. این یکی از محبوب‌ترین و گمراه‌کننده‌ترین نکات در سخنان پوتین بویژه خطاب به کشورهای شرقی است.
با این حال، گاز طبیعی، کالای صادراتی قابل جایگزینی برای روسیه نیست. کمتر از ۱۰ درصد از ظرفیت گاز روسیه را گاز طبیعی مایع تشکیل می‌دهد، بنابراین صادرات گاز روسیه همچنان به سیستم خطوط لوله ثابت وابسته است و اکثریت قریب به اتفاق خطوط لوله روسیه به سمت اروپا است. این خطوط که از غرب روسیه سرچشمه می‌گیرند، قابل اتصال به یک شبکه مجزای نوپای خطوط لوله که سیبری شرقی را به آسیا متصل میکند، نیست که تنها ۱۰ درصد از ظرفیت شبکه خطوط لوله اروپا را شامل می‌شود.
پروژه‌های خط لوله آسیایی که از مدت‌ها قبل در حال ساخت هستند، هنوز سال‌ها با عملیاتی شدن فاصله دارند - پروژه‌های جدیدی که با عجله شروع شده و تامین مالی پرهزینه آنها با توجه بو وضعیت کنونی روسیه در هاله ای از ابهام قرار دارند.
در واقع نیاز روسیه به بازارهای جهانی بسیار بیشتر از نیاز جهان به منابع روسیه است. اروپا ۸۳ درصد از صادرات گاز روسیه را دریافت میکند، اما تنها ۴۶ درصد از نیاز خود در سال ۲۰۲۱ را از روسیه دریافت کرد. این در حالی است که داده‌های منتشر شده شرکت گازپروم نشان می‌دهد که تولید در این ماه نسبت به مدت مشابه سال قبل بیش از ۳۵ درصد کاهش یافته است. با وجود تمام باج‌خواهی پوتین از اروپا در حوزه انرژی، در حقیقت او این کار را با هزینه مالی قابل توجه و صرفا برای پیشبرد اهداف آنی خود انجام می‌دهد.
افسانه دوم: از آنجا که نفت امکان تغییر مسیر بیشتری در مقایسه با گاز دارد، پوتین می‌تواند نفت بیشتری به آسیا بفروشد.
ادامه مطلب
✅ @karkhone
👍12👎2
دانشگاه عامل صنعتی‌شدن نیست
صنعتی‌شدن غرب و بطور کلی پیشرفت‌های تکنولوژیکی و صنعتی کمترین ارتباط را با دانشگاه و بیشترین ارتباط را با تجربههای عملی در بازار آزاد دارد.
چهار غول صنعت آمریکا یعنی ادیسون و فورد در گذشته و مایکل دل و جابز در چند دهه اخیر هیچکدام تحصیلات دانشگاهی نداشتند در حالیکه نامشان در صنایع الکتریسیته، اتومبیل و رایانه تا ابد ماندگار است. اینان مخترعین بزرگ و کارآفرینانی ثروتمند بودند.
اما این سوال پیش می‌آید که با این وجود چه کسانی از آموزش‌و‌پروش و دانشگاه قارچی سود می‌برند؟
✅ @karkhone
صنعتی‌شدن غرب و بطور کلی پیشرفت‌های تکنولوژیکی و صنعتی کمترین ارتباط را با دانشگاه و بیشترین ارتباط را با تجربههای عملی در بازار آزاد دارد.
چهار غول صنعت آمریکا یعنی ادیسون و فورد در گذشته و مایکل دل و جابز در چند دهه اخیر هیچکدام تحصیلات دانشگاهی نداشتند در حالیکه نامشان در صنایع الکتریسیته، اتومبیل و رایانه تا ابد ماندگار است. اینان مخترعین بزرگ و کارآفرینانی ثروتمند بودند.
اما این سوال پیش می‌آید که با این وجود چه کسانی از آموزش‌و‌پروش و دانشگاه قارچی سود می‌برند؟
✅ @karkhone
👍9👎6
دیوار نگرانی
| پیتر لینچ
«اخیراً مجبور شده‌ایم با اثر صدای ضربه درام مواجه شویم. یک پیام شوم مشخص بارها و بارها تکرار می‌شود تا جایی که دور شدن از آن غیرممکن باشد. چند سال پیش صدایی در مورد حجم پول (M1) شنیده شد. زمانی که من در ارتش بودم، اِم 1 یک تفنگ بود و آن را می‌فهمیدم. ناگهان اِم 1 رقمی حیاتی بود که کل آینده وال استریت به آن بستگی داشت و من نمی‌توانستم به شما بگویم که این رقم چیست. «وان اَور مارتینیزینگ» را به خاطر دارید؟ هیچ کس نمیتواند به شما بگوید که آن نام به چه معنی است و میلیون‌ها نفر از مشتریان خشک‌شویی‌ها هرگز درباره آن نپرسیده‌اند. شاید اِم 1 در واقع مخفف مارتینیزینگ وان باشد و یکی از اعضای شورای مشاوران اقتصادی قبلاً یک تجارت خشک‌شویی را اداره می‌کرده است. به هر حال، برای ماه‌ها اخباری در مورد رشد سریع اِم 1 وجود داشت و مردم نگران بودند که اقتصاد ما را غرق کند و جهان را تهدید کند. برای فروش سهام چه دلیلی بهتر از این که «اِم 1 در حال افزایش است» - حتی اگر مطمئن نبودید که اِم 1 چیست.
سپس ناگهان هیچ چیز دیگری در مورد افزایش وحشتناک حجم پول نشنیدیم و توجه ما به نرخ تنزیلی که فدرال رزرو از بانک‌های عضو دریافت میکند معطوف شد. چند نفر می‌دانند که این نرخ چیست؟ یک بار دیگر می‌توانید من را کنار بگذارید. چند نفر می‌دانند که فدرال رزرو چه میکند؟ ویلیام میلر، رئیس سابق فدرال رزرو، گفته بود که 23 درصد از جمعیت ایالات متحده فکر میکنند که فدرال رزرو یک منطقه اختصاصی هندی است، 26 درصد فکر میکنند که این یک منطقه حفاظت شده حیات وحش است و 51 درصد فکر میکنند که این نام تجاری یک نوع ویسکی است.
با این حال، هر جمعه بعدازظهر (قبلاً بعد از ظهر پنجشنبه بود تا زمانی که افراد زیادی به ساختمان فدرال رزرو می‌رفتند تا پیش از باز شدن بازار سهام جمعه، اعداد مشخصی را به دست آورند) نیمی از جمعیت سرمایه‌گذاران حرفه‌ای تحت تأثیر اخبار آخرین ارقام حجم پول قرار می‌گرفتند و قیمت سهام در واکنش به آن بالا و پایین میشد. چه تعداد از سرمایه گذاران از سهم‌های خوب خارج شدند زیرا شنیده بودند که نرخ رشد عرضه پول بالاتر بازار سهام را غرق میکند؟
اخیراً (بدون ترتیب خاصی) به ما هشدار داده شد که افزایش قیمت نفت چیز وحشتناکی است و کاهش قیمت نفت چیز وحشتناکی است. دلار قوی نشانه‌ای بد و دلار ضعیف نشانه‌ای بد است. کاهش عرضه پول مایه نگرانی و افزایش عرضه پول مایه نگرانی است. دل مشغولی به ارقام عرضه پول با ترس‌های شدید در مورد کسری بودجه و کسری تجاری جایگزین شده است و هزاران نفر دیگر باید به خاطر هر یک از اینها از سهام خود خارج شده باشند.
من هر روز می‌شنوم که ایدز ما را را از بین می‌برد، خشکسالی ما را از بین می‌برد، تورم ما را را از بین می‌برد، رکود اقتصادی ما را از بین می‌برد، کسری بودجه ما را از بین می‌برد، کسری تجاری ما را از بین می‌برد، و دلار ضعیف ما را از بین می‌برد. آه! تقویت دلار هم ما را از بین می‌برد. به من می‌گویند که قیمت املاک و مستغلات سقوط خواهد کرد. ماه گذشته مردم در این باره نگران شدند. این ماه آنها نگران لایه اوزون هستند. اگر این ضرب المثل قدیمی سرمایه گذاری را باور دارید که بازار سهام از «دیوار نگرانی» بالا میرود، توجه داشته باشید که دیوار نگرانی اکنون اندازه نسبتاً خوبی دارد و هر روز هم در حال رشد است.»
/بر بلندای وال استریت
✅ @karkhone
| پیتر لینچ
«اخیراً مجبور شده‌ایم با اثر صدای ضربه درام مواجه شویم. یک پیام شوم مشخص بارها و بارها تکرار می‌شود تا جایی که دور شدن از آن غیرممکن باشد. چند سال پیش صدایی در مورد حجم پول (M1) شنیده شد. زمانی که من در ارتش بودم، اِم 1 یک تفنگ بود و آن را می‌فهمیدم. ناگهان اِم 1 رقمی حیاتی بود که کل آینده وال استریت به آن بستگی داشت و من نمی‌توانستم به شما بگویم که این رقم چیست. «وان اَور مارتینیزینگ» را به خاطر دارید؟ هیچ کس نمیتواند به شما بگوید که آن نام به چه معنی است و میلیون‌ها نفر از مشتریان خشک‌شویی‌ها هرگز درباره آن نپرسیده‌اند. شاید اِم 1 در واقع مخفف مارتینیزینگ وان باشد و یکی از اعضای شورای مشاوران اقتصادی قبلاً یک تجارت خشک‌شویی را اداره می‌کرده است. به هر حال، برای ماه‌ها اخباری در مورد رشد سریع اِم 1 وجود داشت و مردم نگران بودند که اقتصاد ما را غرق کند و جهان را تهدید کند. برای فروش سهام چه دلیلی بهتر از این که «اِم 1 در حال افزایش است» - حتی اگر مطمئن نبودید که اِم 1 چیست.
سپس ناگهان هیچ چیز دیگری در مورد افزایش وحشتناک حجم پول نشنیدیم و توجه ما به نرخ تنزیلی که فدرال رزرو از بانک‌های عضو دریافت میکند معطوف شد. چند نفر می‌دانند که این نرخ چیست؟ یک بار دیگر می‌توانید من را کنار بگذارید. چند نفر می‌دانند که فدرال رزرو چه میکند؟ ویلیام میلر، رئیس سابق فدرال رزرو، گفته بود که 23 درصد از جمعیت ایالات متحده فکر میکنند که فدرال رزرو یک منطقه اختصاصی هندی است، 26 درصد فکر میکنند که این یک منطقه حفاظت شده حیات وحش است و 51 درصد فکر میکنند که این نام تجاری یک نوع ویسکی است.
با این حال، هر جمعه بعدازظهر (قبلاً بعد از ظهر پنجشنبه بود تا زمانی که افراد زیادی به ساختمان فدرال رزرو می‌رفتند تا پیش از باز شدن بازار سهام جمعه، اعداد مشخصی را به دست آورند) نیمی از جمعیت سرمایه‌گذاران حرفه‌ای تحت تأثیر اخبار آخرین ارقام حجم پول قرار می‌گرفتند و قیمت سهام در واکنش به آن بالا و پایین میشد. چه تعداد از سرمایه گذاران از سهم‌های خوب خارج شدند زیرا شنیده بودند که نرخ رشد عرضه پول بالاتر بازار سهام را غرق میکند؟
اخیراً (بدون ترتیب خاصی) به ما هشدار داده شد که افزایش قیمت نفت چیز وحشتناکی است و کاهش قیمت نفت چیز وحشتناکی است. دلار قوی نشانه‌ای بد و دلار ضعیف نشانه‌ای بد است. کاهش عرضه پول مایه نگرانی و افزایش عرضه پول مایه نگرانی است. دل مشغولی به ارقام عرضه پول با ترس‌های شدید در مورد کسری بودجه و کسری تجاری جایگزین شده است و هزاران نفر دیگر باید به خاطر هر یک از اینها از سهام خود خارج شده باشند.
من هر روز می‌شنوم که ایدز ما را را از بین می‌برد، خشکسالی ما را از بین می‌برد، تورم ما را را از بین می‌برد، رکود اقتصادی ما را از بین می‌برد، کسری بودجه ما را از بین می‌برد، کسری تجاری ما را از بین می‌برد، و دلار ضعیف ما را از بین می‌برد. آه! تقویت دلار هم ما را از بین می‌برد. به من می‌گویند که قیمت املاک و مستغلات سقوط خواهد کرد. ماه گذشته مردم در این باره نگران شدند. این ماه آنها نگران لایه اوزون هستند. اگر این ضرب المثل قدیمی سرمایه گذاری را باور دارید که بازار سهام از «دیوار نگرانی» بالا میرود، توجه داشته باشید که دیوار نگرانی اکنون اندازه نسبتاً خوبی دارد و هر روز هم در حال رشد است.»
/بر بلندای وال استریت
✅ @karkhone
👍4
اشتباه تفکیک یک وزارتخانه
| دکتر علینقی مشایخی
مجددا بحث تقسیم وزارت صمت به دو وزارتخانه «صنعت و معدن» و «بازرگانی» مطرح شده است. تقسیم مذکور اشتباهی است که قبلا کشور مرتکب آن شده است؛ اشتباهی برخلاف سیاستهای کلی نظام، برخلاف تجربه کشورهای موفق در زمینه اقتصاد و برخلاف تجربه موفقی که کشور در گذشته داشته است. برخی از دلایل این اشتباه به شرح زیر است.
۱) برای توسعه صنعتی باید سیاستهای صنعتی و بازرگانی کشور به‌طور هماهنگ و یکپارچه در جهت تقویت تولید طراحی و اعمال شوند و بازرگانی باید در خدمت تولید قرار گیرد. اگر اصل تولید و افزایش تولید در کشور حاصل شود، بازرگانی نیز رشد میکند و رونق می‌‌‌یابد؛ ولی اگر بازرگانی رشد کند و در خدمت تولیدکنندگان خارجی باشد، تولید زمین می‌خورد و به‌دنبال، آن بازرگانی نیز از رشد بازمی‌ماند. طراحی سیاستهای هماهنگ و یکپارچه برای دو بخش در یک وزارتخانه، ساده‌تر و سریع‌تر امکان‌پذیر می‌شود. طراحی سیاستهای هماهنگ و یکپارچه نیازمند دستگاه‌های بزرگ و عریض طویل نیست که بخواهیم یک وزارتخانه را به دو وزارتخانه تبدیل کنیم. ایجاد دو وزارتخانه، طراحی سیاستهای هماهنگ و یکپارچه را مشکل و پیچیده میکند. ستادی کوچک ولی با دانش، تخصص و تجربه مناسب برای سیاستگذاری و اعمال آن کافی است. باید فکرها و تلاش‌‌‌ها در جهت ایجاد ستاد کارآمد متمرکز شوند.
۲) قرار نیست دولت به عملیات بازرگانی که شامل واردات، صادرات و توزیع کالا در داخل کشور است، بپردازد. بازرگانی داخلی و خارجی توسط مردم انجام میشد و باید توسط آنها انجام شود. آنچه بر عهده دولت است تنظیم سیاستهای بازرگانی و تولیدی است که با انجام عملیات بازرگانی و تولیدی متفاوت است و نیاز به دستگاه اجرایی عریض و طویل در قالب یک‌وزارتخانه ندارد. ایجاد وزارت بازرگانی جداگانه ضمن آنکه طراحی سیاستهای هماهنگ را مشکل میکند، گرایش به ورود دولت در عملیات بازرگانی را نیز افزایش می‌دهد.
۳) ایجاد مجدد وزارت بازرگانی در جهت توسعه تشکیلات دولت و نه کوچکسازی آن، در جهت افزایش بودجه جاری و نه کاهش آن و در جهت زمینه‌‌‌سازی دخالت عملیاتی و اجرایی دولت در امور بازرگانی و نه محول کردن کاری که مردم میتوانند انجام دهند به آنهاست. همه این نکات مخالف جهت‌‌‌گیری‌‌‌های دولت و سیاستهای کلی نظام است.
۴) نیروهای زیادی در کارند که انگیزه دارند بازرگانی کشور را از طریق واردات و صادرات در خدمت تولیدکنندگان کشورهای دیگر قرار دهند که این امر به سرکوب تولید داخل منجر خواهد شد. این نیروها شامل نمایندگان تولیدکنندگان خارجی، دلال‌‌‌ها و واسطه‌‌‌ها و همچنین برخی نابسامانی‌‌‌ها و عدم‌تعادل‌‌‌های مقطعی بین عرضه و تقاضای کالا در بازار داخلی است. نیروهای مزبور به‌خصوص با سیاستهای ارزی نامناسب که قیمت ارز را به طور دستوری پایین نگه‌دارد، موجب نابودی و ضعف صنعت کشور میشوند. نگاهی به گذشته و نابودی صنایعی نظیر نساجی، کفش، و لوازم‌خانگی گویای این تجربه تلخ است. ایجاد وزارت بازرگانی، میدان عمل نیروهای مزبور را بازتر کرده و دور از چشم مسوولان صنعت سیاست‌هایی را طراحی و اجرا میکند که موجب خسران صنعت می‌شود.
۵) از تجربه جهانی نیز باید آموخت. در کشورهای موفق در حوزه اقتصاد، امور صنایع، معادن و بازرگانی تحت مدیریت و هدایت یک وزارتخانه است. فقط در کشورهای کمونیستی سابق که دولت‌‌‌ها متولی انجام امور اقتصادی بودند، تعداد وزارتخانه‌‌‌های بازرگانی، انواع صنایع سبک و سنگین و معادن از هم جدا بودند. در ایران براساس سیاستهای کلی قرار نیست دولت متولی امور اجرایی اقتصاد باشد. فعالیتهای اقتصادی را باید مردم انجام دهند و دولت سیاستگذاری و تنظیم‌‌‌گیری را عهده‌‌‌دار باشد. تفکیک وزارت صمت به وزارت‌‌‌های «بازرگانی» و «صنعت‌ومعدن» بر خلاف تجارب موفق جهانی و سیاستهای کلی است.
۶) از تجربه موفق کشور در گذشته نیز باید آموخت. درخشان‌ترین دوره توسعه صنعتی و اقتصادی ایران در دهه ۱۳۴۰ بوده است. در سال ۱۳۴۱ دو وزارتخانه بازرگانی و صنایع ادغام شدند و وزارت اقتصاد ایجاد شد. وزارت اقتصاد به رهبری علینقی عالیخانی با طراحی سیاستهای صنعتی و بازرگانی هماهنگ و یکپارچه برای تقویت بخش تولید طی سالهای ۱۳۴۱ تا ۱۳۴۸ به بالاترین نرخ رشد صنعتی و اقتصادی کشور دست یافت.
دهه ۱۳۴۰ قبل از افزایش قیمت نفت و پروزن شدن نقش نفت در اقتصاد ایران بود. یکی از خط‌مشی‌‌‌های مهم دوران وزارت عالیخانی «تقویت بخش صنعت در مقابل سیاست تقویت تجارت» و ایجاد انگیزه و تشویق تجار به ورود به تولید صنعتی بود. کشور نباید تجربه گرانبهای دهه ۱۳۴۰ را ندیده بگیرد و مجددا با تفکیک وزارت صمت به سوی تجربههای ناموفق گذشته حرکت کند.
ادامه مطلب
✅ @karkhone
| دکتر علینقی مشایخی
مجددا بحث تقسیم وزارت صمت به دو وزارتخانه «صنعت و معدن» و «بازرگانی» مطرح شده است. تقسیم مذکور اشتباهی است که قبلا کشور مرتکب آن شده است؛ اشتباهی برخلاف سیاستهای کلی نظام، برخلاف تجربه کشورهای موفق در زمینه اقتصاد و برخلاف تجربه موفقی که کشور در گذشته داشته است. برخی از دلایل این اشتباه به شرح زیر است.
۱) برای توسعه صنعتی باید سیاستهای صنعتی و بازرگانی کشور به‌طور هماهنگ و یکپارچه در جهت تقویت تولید طراحی و اعمال شوند و بازرگانی باید در خدمت تولید قرار گیرد. اگر اصل تولید و افزایش تولید در کشور حاصل شود، بازرگانی نیز رشد میکند و رونق می‌‌‌یابد؛ ولی اگر بازرگانی رشد کند و در خدمت تولیدکنندگان خارجی باشد، تولید زمین می‌خورد و به‌دنبال، آن بازرگانی نیز از رشد بازمی‌ماند. طراحی سیاستهای هماهنگ و یکپارچه برای دو بخش در یک وزارتخانه، ساده‌تر و سریع‌تر امکان‌پذیر می‌شود. طراحی سیاستهای هماهنگ و یکپارچه نیازمند دستگاه‌های بزرگ و عریض طویل نیست که بخواهیم یک وزارتخانه را به دو وزارتخانه تبدیل کنیم. ایجاد دو وزارتخانه، طراحی سیاستهای هماهنگ و یکپارچه را مشکل و پیچیده میکند. ستادی کوچک ولی با دانش، تخصص و تجربه مناسب برای سیاستگذاری و اعمال آن کافی است. باید فکرها و تلاش‌‌‌ها در جهت ایجاد ستاد کارآمد متمرکز شوند.
۲) قرار نیست دولت به عملیات بازرگانی که شامل واردات، صادرات و توزیع کالا در داخل کشور است، بپردازد. بازرگانی داخلی و خارجی توسط مردم انجام میشد و باید توسط آنها انجام شود. آنچه بر عهده دولت است تنظیم سیاستهای بازرگانی و تولیدی است که با انجام عملیات بازرگانی و تولیدی متفاوت است و نیاز به دستگاه اجرایی عریض و طویل در قالب یک‌وزارتخانه ندارد. ایجاد وزارت بازرگانی جداگانه ضمن آنکه طراحی سیاستهای هماهنگ را مشکل میکند، گرایش به ورود دولت در عملیات بازرگانی را نیز افزایش می‌دهد.
۳) ایجاد مجدد وزارت بازرگانی در جهت توسعه تشکیلات دولت و نه کوچکسازی آن، در جهت افزایش بودجه جاری و نه کاهش آن و در جهت زمینه‌‌‌سازی دخالت عملیاتی و اجرایی دولت در امور بازرگانی و نه محول کردن کاری که مردم میتوانند انجام دهند به آنهاست. همه این نکات مخالف جهت‌‌‌گیری‌‌‌های دولت و سیاستهای کلی نظام است.
۴) نیروهای زیادی در کارند که انگیزه دارند بازرگانی کشور را از طریق واردات و صادرات در خدمت تولیدکنندگان کشورهای دیگر قرار دهند که این امر به سرکوب تولید داخل منجر خواهد شد. این نیروها شامل نمایندگان تولیدکنندگان خارجی، دلال‌‌‌ها و واسطه‌‌‌ها و همچنین برخی نابسامانی‌‌‌ها و عدم‌تعادل‌‌‌های مقطعی بین عرضه و تقاضای کالا در بازار داخلی است. نیروهای مزبور به‌خصوص با سیاستهای ارزی نامناسب که قیمت ارز را به طور دستوری پایین نگه‌دارد، موجب نابودی و ضعف صنعت کشور میشوند. نگاهی به گذشته و نابودی صنایعی نظیر نساجی، کفش، و لوازم‌خانگی گویای این تجربه تلخ است. ایجاد وزارت بازرگانی، میدان عمل نیروهای مزبور را بازتر کرده و دور از چشم مسوولان صنعت سیاست‌هایی را طراحی و اجرا میکند که موجب خسران صنعت می‌شود.
۵) از تجربه جهانی نیز باید آموخت. در کشورهای موفق در حوزه اقتصاد، امور صنایع، معادن و بازرگانی تحت مدیریت و هدایت یک وزارتخانه است. فقط در کشورهای کمونیستی سابق که دولت‌‌‌ها متولی انجام امور اقتصادی بودند، تعداد وزارتخانه‌‌‌های بازرگانی، انواع صنایع سبک و سنگین و معادن از هم جدا بودند. در ایران براساس سیاستهای کلی قرار نیست دولت متولی امور اجرایی اقتصاد باشد. فعالیتهای اقتصادی را باید مردم انجام دهند و دولت سیاستگذاری و تنظیم‌‌‌گیری را عهده‌‌‌دار باشد. تفکیک وزارت صمت به وزارت‌‌‌های «بازرگانی» و «صنعت‌ومعدن» بر خلاف تجارب موفق جهانی و سیاستهای کلی است.
۶) از تجربه موفق کشور در گذشته نیز باید آموخت. درخشان‌ترین دوره توسعه صنعتی و اقتصادی ایران در دهه ۱۳۴۰ بوده است. در سال ۱۳۴۱ دو وزارتخانه بازرگانی و صنایع ادغام شدند و وزارت اقتصاد ایجاد شد. وزارت اقتصاد به رهبری علینقی عالیخانی با طراحی سیاستهای صنعتی و بازرگانی هماهنگ و یکپارچه برای تقویت بخش تولید طی سالهای ۱۳۴۱ تا ۱۳۴۸ به بالاترین نرخ رشد صنعتی و اقتصادی کشور دست یافت.
دهه ۱۳۴۰ قبل از افزایش قیمت نفت و پروزن شدن نقش نفت در اقتصاد ایران بود. یکی از خط‌مشی‌‌‌های مهم دوران وزارت عالیخانی «تقویت بخش صنعت در مقابل سیاست تقویت تجارت» و ایجاد انگیزه و تشویق تجار به ورود به تولید صنعتی بود. کشور نباید تجربه گرانبهای دهه ۱۳۴۰ را ندیده بگیرد و مجددا با تفکیک وزارت صمت به سوی تجربههای ناموفق گذشته حرکت کند.
ادامه مطلب
✅ @karkhone
👍2