درباره مناظره غنی نژاد و علیزاده

| محمدرضا اسلامی

بگذارید پیش از پرداختن به مباحث مطرح در مناظره غنی نژاد و علیزاده نگاهی به برخی حواشی این اتفاق داشته باشیم. گاه حواشی از اصل می تواند مهم تر باشد.

یک- مناظره در حوالی نیمه شب به وقت ایران تمام شد. حوالی ساعت سه سحرگاه وب سایت اکو ایران (مربوط به اخبار اقتصادی) ویدئوی دانلود شدۀ این مناظره را در کانال تلگرامش قرار داد. همان حوالی اوقات سحر (به صبح نرسیده) این فایل در کانال یوتیوب اکو ایران هم قرار گرفته بود. نزدیک ساعت چهار سحرگاه کانال تلگرام هفته نامه تجارت فردا چندین بُرش ادیت شده از ویدئوهای این مناظره را در کانالش قرار داد. چه حس می شود؟ یک گفتگوی نظری (که شاید موضوعی "حوصله سربر" به نظر برسد) در فضای فعلی جامعه روشنفکری ایرانی تا به این حد دینامیک (به دقیقه و ساعت) دنبال می شود و انعکاس می یابد.

دو- غنی نژاد عمری را در مباحث نظری صرف کرده است. خوانده و تدریس کرده و... ولی از موضعِ هیجان و خشم وارد بحث نمی شود. یک شروع شمرده، متین و آرام.
از موضِع نخوت هم وارد گفتگو نمی شود. گمان نمی کند که من بیش از طول عمر این جوان کتاب خوانده ام و مرا با او حرفی نیست. از موضع "بیان" وارد بحثی مهم و نظری می شود.

سه- می توان با غنی نژاد مخالف بود (یا موافق). می توان با علیزاده مخالف بود (یا موافق). ولی یک واقعیت نباید از مطمح نظر فراموش شود: آیا گفتگویی در این تراز و در این سطح در فضای روشنفکری عربستان شکل می گیرد؟ در رسانه های عراقی چطور؟ چند سال دیگر باید سپری شود تا محصولات نظام آموزش عالی در افغانستان بتوانند در خصوص مباحث نظری در این تراز به گفتگو/مناظره بنشینند؟ در تاجیکستان امروز آیا چنین مباحثی در رسانه در جریان است؟
بحث، تفاخر به کشورهای اطراف نیست اما ذکر یک واقعیت (fact) است.
غنی نژاد خود را ادامه جریان مشروطه می داند. و این امری است صحیح.
جریان مشروطه جریانی مبتنی بر آزادی خواهی و روشنفکری بود که در ایران صدوپنجاه سالِ پیش شروع شده و غنی نژادِ امروز، ادامۀ آن هویت است.

این نکته نباید فراموش شود که سرزمین ایران (با وجود همه افت و خیزهایش) از صدوپنجاه سال قبل تا به امروز مسیری دشوار پیموده، و سالخورده پیری درسخوانده، همچون غنی نژاد، نمونه و تمثالی از «ادامه» جریان مشروطه است.

چهار- بحث غنی نژاد درباره نظریات جان لاک و آدام اسمیت در نُه دقیقه بیان شد. ولی عصاره و فشردۀ یک ترم گفتگوی دانشگاهی را بیان کرد. کاری که به نظر سهل می رسد ولی فقط یک معلم پیر می تواند اینگونه هنرمندانه بحثی چندصدساله را در نه دقیقه با بیانی شمرده به لسان بیاورد.
تک به تک واژه ها و کلمات را دقیق و عمیق انتخاب کرد.

پنج- علی علیزاده مخالفان بسیار دارد. موافقان و طرفدارانی هم دارد. ولی یک نکته را درباره علیزاده نباید فراموش کرد. او کسی است که خودش رسانه ی خودش را ساخته است. این گزاره ممکن است برای مخالفان علیزاده (که بنده هم از جمله مخالفان دیدگاه هایش هستم) صعب باشد ولی یک واقعیت است. علی علیزاده می توانست با همان مدرک برق شریف روز و روزگار عمر را به کار در یک شرکت مهندسی بگذراند. همچنین می توانست با مدرک فلسفه دانشگاه Middlesex University به تدریس بپردازد. ولی او نه در مسیری که والدین اش می خواستند گام گذاشته و نه به شغلهای متعارف پرداخته.
او به سمت رسانه رفته ولی "خود" رسانه ای برای خودش ساخته .
علیزاده اشتباه های بسیار داشته (و دارد) ولی یک نکته درباره او را نباید فراموش کرد: او The Departed است.

شش- غنی نژاد می گوید: انسان آزاد است و حق مالکیت انسان، حقی الهی است. او می گوید: به «فلسفه آزادی» باید فکر کنیم. با آزاد گذاشتن انسانها (که حق طبیعی انسان است)، عملکرد (Performance)ی از انسان را شاهد خواهیم بود که «سر ریزِ آن آزادی» ثروت بیشتر و رفاه جامعه است.

هفت- اینکه در تلویزیون جمهوری اسلامی بیان می شود که:
«"مدرنیته" از دلِ اندیشه های مذهبی مسیحیت بیرون آمده»
شاید نقطه عطفی در طرح مباحث نظری و دینی به حساب بیاید. در صداوسیمایی که سنتور و سه تار اجازه به تصویر کشیده شدن نداشت، بیان گزاره های مشابه گزاره بالا درباره اندیشه های مذهبی مسیحیت، بدیع و مستبعد است.

هشت- «صنعت شکلات سازی» تنها صنعتی است در ایران که دولت در آن دخالت نکرده! این مثالی که غنی نژاد در سخنانش استفاده کرد، گویای حرفهای بسیاری بود…


مناظره را در این لینک + ببینید. این گفتگو و نحوه رفتار غنی نژاد سطحی ممتاز از ایرانِ درسخوانده است.

✅ @karkhone

هلدینگ دانا در راستای تکمیل زنجیره ارزش خود از شما دعوت می‌کند

اگر در تهران هستید و علاوه بر تخصص و تعهد عاشق حرفه‌تون هستید ما مشتاقیم تا در کنار هم موفقیت‌های بعدی دانا رو رقم بزنیم.

درگاه ارتباطی ارسال رزومه:
hello@dana-holding.com

dana-holding.com

ابریشم عنصر بسیار مهم اقتصادی ایران در سدهء سیزدهم[خورشیدی] بود‌. در اعتبار اقتصادی آن کافی است گفته شود که مهمترین ارقام صادراتی و بزرگترین منبع اسعار خارجی ما ابریشم بود. رقم تولید ابریشمِ خام در حد اعلای آن در سال ۱۸۶۵ به دویست و هشتاد هزار کیلوگرام ثبت گردیده که دویست و بیست هزار آن از ولایت گیلان بعمل می‌آمد...در ۱۲۷۵ میزان سرمایه‌ای که در صنعت تولید ابریشم گیلان بکار افتاده بود به دو میلیون لیره[بیش از چهار میلیون تومان] می‌رسید...در فرنگستان، خانهء اعیان و اشراف و ثروتمندان با فرش ایران تزئین شده است...در سال ۱۲۹۸ هجری معادل سی هزار تومان فرش کهنه و نو ایران در بازارهای فرنگستان بفروش رفت. از پاریس و لندن گذشته در آمریکا هم بازار آن رونق دارد.

افکار اجتماعی-سیاسی عصر قاجار

✅ @karkhone

همان برنامه که می دانید

| محمد طبیبیان

اینجانب به مناسبت حرفه، چهل سالی است که اخبار اقتصادی را به ناچار و با خون دل تعقیب می کنم، قبل از انقلاب هم همین خبر ها بود کم و بیش. هرگاه مدیر اقتصادی جدیدی در مجلس ظاهر شده یا در جراید به تشریح برنامه خود پرداخته مطالبی مطرح کرده که خلاصه آن را می توان در سر فصل های زیر برشمرد. اگر از سخنرانی و خطابه و شعار و ابراز بزرگواری و فروتنی و غیره بگذریم مشابه فهرست زیر مرتباً تکرا شده است. البته پر واضح است که نتیجه مفید قابل ملاحظه ای هم نداشته.
این فدوی یک پیشنهاد دارم، این فهرست تکمیل شود اگر قلمی از قلم افتاده به آن اضافه شود. سپس به صورت قابل رویت فونت درشت ۵۰ یا بزرگتر چاپ و در تابلو اعلانات مجلس و وزارتخانه ها نصب گردد به نحوی که همه بتوانند ببینند و در ذهن خود یاد آوری کنند. هر مسئول جدید یا قدیم که می خواهد سخنرانی کند در مرحله اعلام برنامه خود فقط بگوید “همان برنامه که می دانید”. به این ترتیب در وقت او و شنونده صرفه جویی می شود و می تواند به بحث های سیاسی و استراتژیک و تعریف و تمجید و تکریم و غیره بپردازد.

همان برنامه که می دانید:

سامان دهی نظام توزیع
نظارت بر مراحل توزیع کالا
حذف واسطه ها
حذف دلالان و معاملاتی های املاک
نظارت و کنترل قیمت ها
جلوگیری از احتکار
جلو گیری از واردات غیر ضروری
تنظیم الگوی مصرف
حذف و تعطیلی واحد های غیر مجاز صنفی
جمع آوری دکه داران و بساط اندازها
ضبط کالای موجود در انبار محتکر ها
مبارزه با قاچاق کالا
پرداخت جایزه برای تشویق صادرات
تعیین سهمیه صادرات
دستگیری ارز فروشان
ارز متعلق به دولت است به دولت بدهید یا خودمان می گیریم
سهمیه بندی ارز برای نیاز های ضروری
پیگیری خود کفایی
تامین سرمایه در گردش تولید کنندگان
هدایت نقدینگی به سوی تولید
کاهش نرخ بهره
راه اندازی واحد های تولیدی تعطیل و نیمه تعطیل
افزایش ظرفیت تولید واحد ها به حد اکثر ظرفیت
حمایت از تولید داخلی
خودباوری در تولید
به کارگیری روش های مدیریتی و اجرایی جهادی

بکار گیری آموخته های نظامی در اقتصاد ( زمزمه هایی که اخیراً هم بگوش می رسد).

✅ @karkhone

بهار تورم

/ چرتکه

فکر می‌کنم دیگر از اقتصاد گفتن دردی از ما دوا نمی‌کند. پس باید به سنت نیاکان در وقت خفقان و انسداد به عرفان و ادبیات پناه برد! به همین قاعده در ادامه یکی از زیباترین مداخل دهخدا را مرور خواهیم کرد.


حقه باز
لغت‌نامه دهخدا
حقه باز. [ ح ُق ْ ق َ / ق ِ ] (نف مرکب ) تردست و مشعبدی که چیزها زیر حقه ها نهد و چون برگیرد نهاده ها برجای نبود و ناپدید شده باشد یا چیزی در حقه نهد و چیز دیگر بیرون کند. توسعاً، مشعبد. شعبده باز. تردست . نیرنگ ساز. نیرنجی . فسوسی . فسوس گر. لوطی . جنقولک باز. پهلوان کچل . چشم بند. مجازاً، فریبنده . مکار. حیله گر. قلاش . چاخان . چاپچی . سه خال باز. جام باز. بامبول . بامبول باز. محیل :
صوفی نهاد دام و در حقه باز کرد
پیوند مکر با فلک حقه باز کرد.
حافظ.

حقیقتا هر کلمه‌اش گوهریست از جواهرات کلام فارسی. علی الخصوص آن درّ بی‌همتا، پهلوان کچل!

خدا روح پر فتوح دهخدا را بیامرزد که چنین فصیح معنی کرد و چنان متنی گرانبها به ارث گذاشت. حال بر ماست که با همراه کردن مثال‌ها به تبیین این معنی بپردازیم. به عنوان نمونه‌ی کاملی از رفتار مذکور، یعنی حقّه‌بازی، مکاری و حیله‌گری به سراغ مرکزِ سه خال بازِ آمار می‌رویم که دست هر لوطیِ چاخانِ چشم‌بندی را در گزارش نیرنگ‌ساز اخیرش در رابطه با تورم بسته است.
یکی از گزارش‌های تورم مرکز آمار را بررسی کنیم.
گزارش نسبتا مفصل و مبسوطی است و کلا اگر بخواهیم از حق عدول نکنیم، این مرکز دغل، حقا در مقایسه با سایر نهادهای ویران این مملکت وضعیت عجیبی ندارد . خلاصه‌ی داستان این است که گزارش یاد شده باید به مخاطب بگوید تورم چند؟
محاسبه‌ی تورم به اشکال مختلفی انجام می‌شود که در این جا بحث ما نیست. اما فهم عمومی از تورم، رشد قیمت‌ها در بازه‌ی یک ساله است. به این موجود می‌گویند تورم نقطه به نقطه. مثلا این که قیمت‌ها در آخر اسفند ۱۴۰۱ نسبت به آخر اسفند ۱۴۰۰ چقدر رشد داشته. حالا با این توجه نگاهی به این گزارش تورم سال ۱۴۰۱ داشته باشید.
بگذریم از این که گزارش با تاخیر یک ماه و نیمه منتشر شده! خودش را ببینید. از آن گزارش نسبتا مفصل سابق، دو صفحه انداخته‌اند روی سایت و تمام! بدتر از این، کلّاشی و فسونگری ایشان است که بالکل تورم نقطه به نقطه را گزارش نکرده‌اند. اسمش را هم نیاورده‌اند. حتی از شاخص هم دریغ کردند بامبول‌بازها! و به جای آن موجود دیگری به نام تورم سالیانه را به خلق الله غالب کردند.
حال اگر کسی بخواهد نتایج زحمات دولت انقلابی، تحت نظارت مجلس انقلابی و با همراهی عدلیه‌ی انقلابی را بررسی کند باید از این جا سوابق شاخص را بگیرد و از این جا، یعنی گزارش تورم ماهیانه‌ی فروردین که آن هم با ۱۵ روزی تاخیر منتشر شده، تورم ماهیانه‌ی اسفند را بیابد و با محاسبه بفهمد که بله! تورم نقطه به نقطه شده ۵۸.۵ درصد!
این ۵۸.۵ یعنی باز هم یک خال بالاتر از فجیع‌ترین دستاوردهای سابق. همین است که عزیزان ما در مرکز آمار، کاملا خودسر و داوطلبانه این طور در افشای اطلاعات خساست پیشه کرده‌اند. مدیونید اگر خیال کنید که کسی در این دولت مردمی که سر دم دار شفافیت است امر به چنین کاری داده یا رویه و سیستمی برای چنین پنهان‌کاری‌هایی در کشور وجود دارد.

ادامه مطلب

✅ @karkhone

پشت پرده سرمایه گذاری ایران در ونزوئلا

یکی از دلایل عطش مدیران نهاد‌های خصولتی برای سرمایه‌گذاری فراسرزمینی در ونزوئلا، فرصت ایده‌آل آن برای برخورداری از رانت و فساد مالی از محل پروژه‌ها به دور از دستگاه‌های نظارتی در سرزمینی صد‌ها کیلومتر دورتر از ایران است.
سرنوشت چند میلیارد دلار از سرمایه‌گذاری‌های ایران در ونزوئلا در هاله‌ای از ابهام قرار دارد، بسیاری از این پروژه‌ها نیمه‌تمام رها شده‌اند و یا پولی بابت آن‌ها پرداخت نشده است.

در سفر اخیر بلاسکز، وزیر حمل و نقل ونزوئلا به ایران، فعالان اتاق بازرگانی خواستار عمل این دولت به تعهدات خود جهت پرداخت پول شرکت‌های ایرانی شدند. وی البته قول داد که برخی اقساط پروژه ساخت کارخانه سیمان و چند دیگر تامین شود، قولی که معلوم نیست تا چه میزان رنگ واقعیت به خود بگیرد.

با وجود دفاع پرشور رسانه‌های اصولگرا از حضور شرکت‌های ایرانی در اقتصاد بلازده ونزوئلا که به نظر می‌رسد بیشتر تابع شاخص‌های سیاسی و ایدئولوژیک باشد تا واقعیات اقتصادی و ریاضی، منتقدان روابط اقتصادی دو کشور را یک سویه و به نفع ونزوئلا توصیف می‌کنند.

رابطه یک سویه مالی دو کشور در ترکیب هیئت مدیره بانک ایران و ونزوئلا نیز بازتاب یافته است، ۴ عضو ونزوئلایی این هیئت مدیره غیرموظف هستند و تنها عضو موظف نماینده بانک دولتی توسعه صادرات ایران است که کل سرمایه بانک را تامین کرده است و علی‌رغم اخبار و ادعا‌های اولیه مسئولین، ونزوئلا عملاً حاضر به پرداخت سرمایه به این بانک به ظاهر مشترک نشده است و تنها از مواهب آن برخوردار می‌شود.
جالب آنکه بانک ایران و ونزوئلا برای جذب سرمایه‌گذاران ونزوئلایی جهت حضور در ایران اساساً شعبه‌ای در ونزوئلا ندارد و ساختمان و تنها شعبه آن در تهران و خیابان‌های سئول و شیخ بهایی مستقر هستند.

این بانک که در سال ۸۸ تاسیس شد، نمادی از طلوع یک نگرش جدید اقتصادی است که بر عکس اصول مرسوم تجاری که در آن همگان به دنبال تجارت با کشور‌های بهره‌مند‌تر و ثروتمند هستند، سعی دارد تا با اقتصاد‌های طوفان‌زده‌ای همچون ونزوئلا شراکت راهبردی ایجاد نمایید. اقتصادی که سطح تورم در آن به ۱۰۰۰ درصد نیز رسید و پول ملی آن چنان بی‌ارزش شده است که در بازار کاراکس با آن صنایع دستی، چون کیف جهت فروش به توریست‌ها ساخته می‌شود.
طبق صورت‌های مالی بانک ایران و ونزوئلا از ۸۱۵ میلیارد تومان سود بانک در سال ۱۳۹۹، قریب ۷۸۸ میلیارد تومان مربوط به سود تسعیر ارز بوده، یعنی عملیات اجرایی بانک عملاً سود چندانی نداشته و اگر نرخ دلار و ارز افزایش پیدا نمی‌کرد، بانک سودی نداشت. این روند در سال ۱۴۰۰ نیز ادامه پیدا کرده، با این تفاوت که سود بانکی در عمل نصف شده و ۱۰۰ درصد کاهش پیدا کرده است. از ۴۲۰ میلیارد تومان سود بانک در سال ۱۴۰۰ بیش از ۳۷۰ میلیارد تومان مربوط به نرخ تسعیر ارز است.

این بانک همچنین ۱۶ میلیارد و ۶۰۰ میلیون تومان نیز از محل دلالی ارز در سال ۱۴۰۰ سود کسب کرده است و ۹۲ میلیارد و ۶۰۰ میلیون تومان مالیات دلالی و خرید و فروش ارز آن نیز طبق قانون مصوب مجلس بخشیده شد.

میزان کل تسهیلات اعطایی و مطالبات این بانک از اشخاص غیردولتی در سال ۹۹ قریب ۱۰۰۰ میلیارد تومان بود، این عدد در سال ۱۴۰۰ به ۱۸۰۰ میلیارد تومان رسید. پرسش این است که دریافت کنندگان این مبلغ قابل توجه در این بانک چه کسانی هستند؟ فرار منابع در این بانک در سال ۱۴۰۰ رقم ۶۸۷ میلیارد تومان بوده که برای بانکی با این ابعاد قابل توجه محسوب می‌شود.

بانک ایران و نزوئلا با وثیقه ۶۱۰ میلیارد تومان چک، هزاران میلیارد تومان تسهیلات به شرکت سرمایه‌گذاری اهداف وابسته به صندوق بازنشستگی صنعت نفت پرداخت کرده است که البته اقساط آن وصول نشده است، شرکت اهداف به عنوان یکی از اموال چند میلیون بازنشسته صنعت نفت، قاعدتاً باید تمرکز خود را بر روی صنعت نفت فروسوده کشور قرار دهد و تزریق پول بازنشستگان ایرانی در صنعت نفت ونزوئلا بحث‌های بسیاری را بین متخصصین صنعت نفت پدید آورده است.

✅ @karkhone

نفوذ تویوتا در بازار آمریکا

| احمد قادری

پیرو یادداشت درگذشت مرحوم سوئیچیرو تویودا (معروف به پدر تویوتا) و اشاره به ذکاوت او در رسوخ به قلب بازار خودرو آمریکا، یادداشت زیر را از جناب دکتر احمد قادری دریافت کردم. ایشان به عنوان کسی که به مدت 3 سال در آزمایشگاه مرکزی تحقیق و توسعه تویوتا تحت مدیریت سوئیچیرو تویودا کار کرده و همچنین به مدت هفت سال در مرکز تحقیقات Nidec ژاپن سابقه کار و پژوهش داشته اند، به نکاتی اشاره کردند که در ادامه بحث قبلی در اینجا به اشتراک گذاشته می شود.


سلام. من الان مقاله شما را مجددا در کانال خواندم.
آن بخش از مقاله شما که به «هنر دیپلماسی» سوئیچیرو تویودا در نفوذ تویوتا در بازار آمریکا در دهه هشتاد میلادی و ایجاد لکسوس توسط توسط او پرداخته بود نکته ای را به یاد من انداخت که شاید دانستن آن برای خوانندگان بد نباشد.

همانطور که احتمالا بدانید، در دهه های 70 و 80 میلادی همزمان با شوکهای متوالی قیمت نفت، به علت مصرف کمِ خودروهای ژاپنی و همینطور روشهای خیلی پیشرفته کنترل کیفیت که در تویوتا و دیگر خودروسازهای ژاپنی توسعه یافته بود، «فروش خودروهای ژاپنی» در دنیا و در آمریکا به خصوص در کلاس خودروهای متوسط و ارزانتر، به شدت «افزایش» یافت. در مقابل به علت مصرفِ بالا و کیفیت پایینِ خودروهای آمریکایی، فروش این خودروها حتی در خود آمریکا به مقدار خیلی زیادی کاهش یافت که باعث نگرانی شدید خودرو سازهای بزرگ آمریکا شد، و به همین خاطر دست به لابی گری شدید برای محدود کردن واردات خودروهای ژاپنی به آمریکا زدند.

فشار لابی خودروسازهای آمریکای منتج به اجرای سیاستهای حمایتی دولت آمریکا در دهه 80 به نفع خودروسازهای آمریکایی شد، بطوریکه دولت ژاپن تحت فشار دولت آمریکا مجبور شد بر تعداد خودروهای صادراتی ژاپن به آمریکا «محدودیت» بگذارد، که با توجه به اینکه آمریکا «بزرگترین بازار خودروی دنیا» بود این موضوع تهدید بزرگی را متوجه تویوتا و دیگر خودروسازان ژاپنی کرد.

اما نکته جالب این است که هوشمندی، چابکی و انعطاف پذیری مدیریت سوئیچیرو تویودا و دیگر مدیران ارشد تویوتا و دیگر خودروسازان ژاپنی، نه تنها باعث شد که آنها بازار آمریکا را در رده خودروهای ارزان و متوسط از دست ندهند؛ بلکه عاملی شد که آنها بتوانند علاوه بر خودروهای متوسط و ارزان، در بخش خودروهای لوکسِ بازار آمریکا هم نفوذ کنند.
ژاپنی ها بعد از ایجاد محدودیت بر صادرات خودروهای ژاپنی به آمریکا، به دو کار دست زدند:

اول اینکه شروع به ساخت خودرو در داخل آمریکا به خصوص در ایالتهایی که «اتحادیه های کارگری قدرت کمتری داشتند» کردند (که این امر قدرت رقابت بیشتری در برابر خودروسازان آمریکایی به آنها می داد)؛ و

دوما چون ژاپنیها مجبور بودند که بیشتر از "تعداد" سهمیه، خودرو به آمریکا صادر نکنند، تصمیم گرفتند خودروهای لوکستر و گرانتری بسازند و به آمریکا صادر کنند تا بتوانند با همان "تعداد محدود" سودِ بیشتری ببرند.

بنابراین سه برند لوکس ژاپن یعنی لکسوس، آکورا، اینیفیتی توسط تویوتا، هوندا، و نیسان در آمریکا متولد شد.

یعنی در نهایت با درایت امثال سوئیچیرو تویودا و همچنین دیگر گردانندگان صنعت خودروی ژاپن، «تعیینِ سهمیه صادراتی» برای خودروهای ژاپنی به آمریکا، نه تنها باعث شد که آنها بتوانند خودروهای کلاس متوسط خودشان را در آمریکا بفروشند (با ساخت آن خودروها در داخل آمریکا) ، بلکه باعث شد آنها بتوانند وارد بازار خودروهای گرانقیمت آمریکا هم بشوند.

بازاری که تا پیش از آن تحت انحصار برندهای گرانقیمت اروپایی (بنز، بی ام و،..) یا آمریکایی (کادیلاک، لینکلن..) بود.


این مسیر مذکور، با آنکه بیان و شرحش در چند پاراگراف ممکن است ولی قابل تصور نیست که چه میزان درایت، صبوری، کار جمعی، پشتکار و تسلط به فنون بازرگانی نیاز داشته است.

خدایش رحمت کند.

✅ @karkhone

فرهنگِ کارمندی جامعه را فلج می‌کند

| فون میزس

استخدام در کارهای دولتی امکانی برای شکوفایی استعدادها و توانایی‌های شخصی فراهم نمی‌آورد. تنظیم مقررات، مترادف با افول ابتکار است. جوانان دیگر رؤیایی درباره آینده خود ندارند. آنها می‌دانند چه چیز در آینده در انتظارشان است. صاحب یک صندلی در یکی از ادارات بی‌شمار می‌شوند و به چرخ دنده‌ای در ماشینی بزرگ تبدیل می‌شوند که کم و بیش بطور خودکار جریان دارد. روزمرگیِ بوروکراتیک اندیشه‌شان را فلج می‌کند و دست‌هایشان را می‌بندد. از برخی جهات از امنیت برخوردارند اما این امنیت، بیشتر از آن نوع امنیتی است که یک زندانی درون دیوارهای زندان دارد. او هیچگاه اختیار ندارد تصمیماتی بگیرد و سرنوشتش را دست خود گیرد. او برای همیشه آدمی خواهد بود که دیگران برایش تصمیم می‌گیرند و هیچگاه انسانی واقعی که می‌تواند به توان خود اتکا کند نخواهد بود. با نگاه به ساختمان عظیم اداره‌ای که او را در خود دفن کرده است، لرزه بر اندامش می‌افتد.

✅ @karkhone

وسواس خنّاس



مستندی می‌دیدم در مورد ایالت بسیار زیبای توسکانی در ایتالیا، و در آن به یک‌ کارخانه‌‌ی پاستا رفتند که خانواده‌ای نسل اندر نسل مالکان و گردانندگان آن بودند. کارخانه‌ای بود نسبتاً مشهور و محصولاتش رده‌ی بالای پاستای ایتالیا حساب می‌شدند. وقتی محیط کارخانه را نشان می‌داد، اولین چیزی که به ذهنم رسید این بود که: اگر این کارخانه در ایران بود، تا حالا سازمان غذا و دارو صد بار تعطیلش کرده بود! یک‌مثالش اینکه میله‌هایی که رشته‌های خشک‌نشده‌ی پاستا را روی آن آویزان می‌کردند چوبی بود؛ در حالی که در ایران استفاده از چوب در کارخانه‌ها و کارگاه‌های مواد غذایی اکیداً ممنوع است. شما اگر حتی پالت چوبی از بهترین استاندارد اروپا (یورو) در کارخانه‌ی مواد غذایی داشته باشید، به شما بلافاصله ایراد می‌گیرند، حتی اگر روی آنها فقط کالاهای کاملاً بسته‌بندی‌شده بگذارید!

چند سال پیش، دوستی رستورانی داشت، و آشپزخانه‌ی رستوران فضای نسبتاً بزرگی بود که دیوارهایش بنابر مقررات تا سقف پوشیده از سرامیک بود‌. یک بار از بخت بدش بالای فر بزرگ‌آشپزخانه دو سه تا از سرامیک‌های زیر سقف به خاطر حرارت افتاده بود. بازرس اداره‌ی بهداشت در بازدید بعدی خود این را دید و در گزارش خود نوشت و تشخیص داد که سرامیک‌ها کهنه شده‌اند، و امر فرمود که مالک رستوران باید تمام سرامیک‌ها را بتراشد و کل آشپزخانه را دوباره سرامیک کند! هر چه دوست ما رفت و سعی کرد حکم بازرس را برگرداند نتوانست، و مجبور شد که این کار را انجام دهد. حالا اگر می‌توانستید به آشپزخانه‌ی رستوران‌های فرانسه یا انگلیس یا آمریکا سری بزنید، می‌دیدید که دیوارها لزوماً سرامیک نیستند و این قدر وسواسی‌وار با مسئله‌ی تمیزی برخورد نمی‌کنند‌ در حقیقت، خیلی از ایرانی‌ها اگر به آشپزخانه‌های انها بروند ممکن است فکر کنند آنجا آنقدر کثیف است که "حالشان به هم بخورد"!

از این مثال‌ها تا بخواهید می‌توانم برایتان بیاورم که خیلی‌هایش دیده‌های شخصی خودم است.

ایرانی‌جماعت، به خصوص جماعت مرکزنشین، کلاً در مورد مسئله‌ی تمیزی وسواسی شده است. این را می‌شود مثلاً در استفاده‌ی بی‌حدوحساب از الکل طبی در ایام کرونا دید (حتی وقتی که مشخص شد که استفاده از الکل واقعاً برای کنترل اشاعه‌ی بیماری نه لازم است و نه سودمند، و حتی مضر است). کارکنان اداره‌‌های بهداشت و سازمان غذا و دارو هم بر حسبِ شغلشان از افراد عادی به مراتب وسواسی‌تر می‌شوند، تا جایی که می‌شود گفت بیماری وسواس دارند. مشکل اینجاست که انبوه مقررات به بوروکرات‌های این سازمان‌ها این قدرت را می‌دهد که، بدون هیچ فایده‌ای، پدر ملت و کاسبکار را با وسواس‌بازی‌های احمقانه‌شان درآورند.

این از بیماران وسواسی‌شان. حالا دیگر عقده‌ای‌هایشان که داستانِ تراژیک دیگری است!


✅ @karkhone

خاطره من از فیروز نادری

| امير فيجانى

من در JPL دوست و‌همکار فیروز بودم. وقتی که در سال ۱۹۸۷ در JPL شروع به کار کردم حدودا ده نفر ایرانی قبل از من آنجا کار می‌کردند که همه PhD داشتند و واقعا در JPL در سطح بالا بودند هم‌ از نظر علمی و هم از نظر مدیریت. جالبه که وقتی برای کار مصاحبه با افراد مختلف در JPL میکردم دو نفر از مصاحبه گران ایرانی بودند: دوست عزیزم زنده یاد دکتر همایون سراجی و دوستم دکتر صمد حیاتی که مدتی هم‌ریس من بود. به نظرم فیروز از همه قدیمی تر بود. ما ایرانی ها در JPL رسم داشتیم که نهار را با هم بخوریم و البته من تازه وارد جوجه (rookie) حساب میشدم. یک روز فیروز از زندگیش گفت و اینکه بعداز گرفتن دکترا از USC با شوق به ایران بازگشت تا به میهنش خدمت کنه و در تلویزیون استخدام شد. فکر میکنم که در زمان خدمت وظیفه، بعداز ۶ ماه آموزشی مامور خدمت در تلویزیون شد و بعداش در همانجا ادامه به کار داد. فیروز دکترایش را در Digital Image Processing گرفته بود که در ان سالها رشته خیلی جدیدی بود. فیروز میگفت که بعداز انقلاب، وقتی که قطب زاده رییس تلویزیون شد، یک روز یک‌عده از تحصیل کردگان شاغل در تلویزیون را که اغلب دکترا داشتند منجمله فیروز را در یک‌جلسه جمع کرد و علنا گفت که تلویزیون به شما ها احتیاج ندارد!!! و همه را اخراج کرد!!! بعداز آن بود که فیروز به امریکا برگشت و در JPL استخدام شد. اینجا میخواهم از قصه ای غم انگیز یاد کنم. گفتم که آن ده نفر قبل از من همه در سطوح‌ بالا بودند. بالاترین مقام علمی در JPL مقام Senior Scientist بود که به افرادی داده می‌شد که در سطح استادان Caltech باشند. گفتنی هست که JPL یک‌مرکز عملیاتی و تحقیقاتی ناسا هست ولی به وسیله Caltech اداره می‌شود. در آن زمان JPL حدود ۴۵۰۰ کارمند داشت و ۱۰-۱۲ Senior Scientistsکه ۴ نفرشون ایرانی بودند!! دکتر یحیی رحمت سمیعی، دکتر داریوش دیو سالار (برنده جایزه Graham Bell in Communication, the highest award in the field of Communication) و دکتر وهراز جم نژاد، که هر سه فارغ التحصیل فنی بودند، و‌دکتر همایون سراجی. غم انگیز تر آنکه دکتر صمد حیاتی، دکتر وهراز جم نژاد، دکتر همایون سراجی استادان جوان دانشگاه آریامهر بودند که بعداز انقلاب ایران را ترک کردند.

دوستان و همکاران امریکایی من در JPL از نخبه بودن ایرانی ها در JPL در عجب بودند و به شوخی میگفتند “Iranian Mafia”!! وقتی که من با فیروز اشنا شدم، فیروز کار علمی نمیکرد و مدیر بود. در آن زمان مدیر پروژه نسبتا کوچکی بود به نام “Origins”. خودم شاهد بودم که مدیر های سطح بالا از عملکرد فیروز تعریف می‌کردند در حد تعجب! بعداز آن فیروز مدیر برنامه های مارس شد که این برنامه ها را خیلی توسعه داد و این دید را داشت که کار اصلی JPL باید Mars Exploration باشد که ایده بسیار درستی بود که باعث موفقیت و تاثبیت JPL شد. اوج موفقیت فیروز مدیریت “Twin Mars Rovers: Spirit and Opprtunity” بود که جزو موفق ترین پروژه های JPL هستند. بعداز این موفقیت فیروز مقام بالاتر گرفت و مدیر تمام برنامه های فضایی شد و بعداز چند سال به مقام Associate Director رسید که دومین مقام در JPL بود. آخرین دیار من با فیروز در JPL در دسامبر ۲۰۰۷ بود. فیروز شنیده بود که من که من میخواهم JPL را ترک‌کنم و به کمپانی Nothrope بروم. منشی فیروز به من زنگ زد و گفت که فیروز میخواهد من را ببیند. در گفتگوی مان فیروز اول اظهار تعجب کرد که که میخواهم از JPL برم و گفت تو که خیلی موفق بودی تا اینجا و چرا میخواهی بری؟ و پرسید که آیا دلیلش دستمزد بیشتر است و اگر موضوع دستمزد است او می‌تواند کاری بکند. من جواب دادم که موضوع دستمزد نیست، من عاشق JPL هستم و هیچ پولی جای JPL را برای من نمیگیرد. پرسید پس چرا میری و من در جواب گفتم که من تحقیق میکنم و یک گروه تحقیقاتی را اداره میکنم که مستقیما در پروژه های عملی نیستند و شرایط عوض شده و پول برای تحقیقات دیگر نیست. آن روز بحث خیلی جالبی با فیروز داشتم. سر آخر گفت حالا که داری میری سعی کن که رابطه همکاری JPL و Notthrope را توسعه بدی و مستقیما هم با من در تماس باش. من هم موافقت کردم و در اوایل در Northrop’s چند پروژه را با همکاری JPL مطرح‌کردم ولی بعداز ۶ ماه Notthrope را ترک‌کردم‌ و به ایتالیا رفتم در (ITT) Italian Institue of Trchnology شروع به کار کردم. با فیروز در تماس بودم و حتا قرار بود که برای بازدید و سخنرانی به ITT بیاد که نشد.

حدود ۴۵ سال پیش، قطب زاده فیروز را از تلویزیون بیرون کرد. حدود ۴۱ سال پیش قطب زاده به دست امامش بر دار شد اما فیروز رفت که جهانی را به لیاقت فتح کند و امروز حتا سیاره ای به نام اوست و نام قطب زاده؟؟
گفتم که دیگر ایرانی هایی هم در JPL بودند، یکی از یکی لایقتر و نخبه تر و راه گشا تر …

✅ @karkhone

مالیات بر کدام عایدی سرمایه؟

| مهرپویا علا

مالیات بر عایدی سرمایه به زبان ساده یعنی دولت می‌گوید من پول شما را بی‌ارزش می‌کنم و اگر بخشی از دارایی‌تان به صورت نقدی نباشد و نتوانم آن بخش را بی‌ارزش کنم در عوض مابه التفاوت آن را می‌گیرم. انگار زورگیر بابت اموالی که از او پنهان کرده‌اید مطالبۀ خسارت کند!

‏سرمایه خود به خود و به شیوۀ اسرارآمیز درآمدزایی نمی‌کند. اگر شما ملکی را بخرید و ده سال بعد قیمتش صد برابر شود لزوماً پولدارتر نشده‌اید. باید دید چقدر از این افزایش صد برابری پیامد تورم و چقدر از آن پیامد باارزش‌تر شدن خود ملک بوده است. ممکن است آن ملک پس از ده سال بر اثر گذر یک خط‌آهن از کنارش ارزشمندتر شود. اگر چنین شود می‌توانید بگویید سود کرده‌اید. اما برعکس شاید به علت از رونق افتادن محله‌ای که ملک در آنجا واقع است از ارزش آن کاسته شود. اگر چنین شود آیا دولت حاضر است بابت زیان سرمایه به شما خسارت بپردازد؟

سود یا زیان سرمایه لزوماً خود را در قیمتِ اسمی نشان نمی‌دهند. اگر قیمت ملکی سی سال پیش ده میلیون تومان بود و امروز ۱۰ میلیارد تومان (هزار برابر) شده باشد، ولی ارزش پول در برابر طلا در طول این سی سال دو هزار برابر کمتر شده باشد در واقع ارزش حقیقی دارایی شما تقریباً نصف شده است. ‏ده سال پیش با آن پول می‌توانستید به جای ملک صد اونس طلا بخرید، امروز با فروش ملک پنجاه اونس طلا به شما می‌دهند. به جای طلا اگر کالاهای دیگر مثل گوشت، نان، بنزین و... بگذاریم ممکن است نسبت اندکی بالا و پایین شود. «قدرت خرید پول» یک مفهوم تقریبی است، ولی اصل قضیه سر جای خود میماند. ‏در این شرایط چون متولی انحصاری پول دولت است بنابراین اگر قرار بر اجرای عدالت باشد دولت باید به صاحب سرمایه خسارت بپردازد. اینجا برعکس دارد اتفاق می‌افتد و دولت آمده و می‌گوید چون قیمتِ اسمی دارایی شما در طول این سی سال هزار برابر شده است پس باید مالیات بپردازید. بسیار خب چرا با همین منطق افزایش قیمت اسمی دارایی‌های دولت را به عنوان بخشی از درآمد دولت از عایدی سرمایه وارد لایحۀ بودجه نمی‌کنند؟ لابد چون زور دولت زیاد است.

اگر بخواهیم نظری‌تر صحبت کنیم باید گفت سرمایه به خودی خود سودی ندارد. سود سرمایه از چند جا ممکن است بیاید:

یکی همان موردی که در بالا مثال زدم. ملک یا سهامی را می‌خرید و اگر سرعت گران شدن آن بیشتر از سرعت ارزان شدن پول باشد سود کرده‌اید. این سود همان سود آنتروپرونری است.

دیگری ناشی از رجحان زمانی (time preference) است. سرمایه‌دار نیروی کار و مواد اولیه را می‌خرد و یک روز، یک ماه، یک سال و... منتظر می‌ماند تا کالای مد نظر تولید شود. سرمایه‌دار هم‌اکنون دستمزد و پول مواد اولیه را پرداخت کرده، اما کالایش قرار است مثلاً یک ماه دیگر آماده شود. سود سرمایه قیمتِ این یک ماه یا یک سالی است که سرمایه‌دار منتظر مانده است تا کالا آماده شود. سرمایه‌دار می‌توانست دستمزدی نپردازد و مواد اولیه‌ای نخرد و پول را خرج کند. حالا که چنین نکرده لابد انگیزه‌ای داشته است و این انگیزه همان قیمت زمانی است که منتظر می‌ماند. آن قیمت چگونه تعیین می‌شود؟ دقیقاً مانند قیمت هر کالای دیگر. «منتظر ماندن» در اینجا خود یک کالا و تابع عرضه و تقاضا در بازار است.

صرف‌نظر از اینکه ما با مالیات موافق باشیم یا نه ولی مالیات را عمدتاً از مورد دوم می‌توان گرفت چون مشخص‌تر است. در مورد اول کار دشوارتر می‌شود. ظاهراً در این طرح مالیات بر عایدی سرمایه مالیات‌ستانی از مورد اول مد نظر است. اما بر چه اساس می‌توان تشخیص داد که چه بخش از افزایش قیمت سرمایه ناشی از تورم و چه بخش از آن ناشی از افزایش ارزش حقیقی سرمایه است؟ چه کسی این را تعیین می‌کند؟ دولت. آیا ابزارش را دارد؟ صداقتش را چه؟ کسانی که به نام‌هایی همچون عدالت، دولت رفاه، مسئولیت‌های دولت مدرن، مقابله با نئولیبرالیسم یا سرمایه‌داری «لجام‌گسیخته» از چنین طرح‌هایی استقبال می‌کنند در واقع به صورت پیش‌فرض اولاً مشروعیت دولت مستقر را پذیرفته‌اند و دوم کارآمدی آن را.

✅ @karkhone

ابر تورم آلمان در سال ۱۹۲۳ چه بر سر مردم آورد؟


به زمانی می‌رویم که یک آلمانی طبقه متوسط، میلیاردها مارک در جیب خود حمل می‌کرد؛ اما هنوز نمی‌توانست چیزی بخرد. یک قرص نان ۲۰۰ میلیارد مارک قیمت داشت.

با حقوق بازنشستگی یک هفته‌ای حتی یک فنجان قهوه را نمی‌شد خرید. سقوط آزاد ادامه داشت و هر دقیقه از ارزش پول کاسته می‌شد. رستوران‌ها چاپ منوها را متوقف کردند؛ زیرا تا رسیدن غذا قیمت‌ها بالا رفته بود. یک مرد اولین فنجان قهوه را با قیمت ۵۰۰۰ مارک نوشید. فنجان دوم برای او ۹۰۰۰ مارک هزینه داشت.

داستان‌های آن روزها وحشتناک بود.
یک پسر را مادرش فرستاد تا دو نان بخرد. او در راه توقف کرد تا فوتبال بازی کند و زمانی که به مغازه رسید، قیمت نان بالا رفته بود؛ بنابراین او فقط می توانست یک نان بخرد.

مردی برای خرید یک جفت کفش عازم برلین شد. اما زمانی که او به آنجا رسید، تنها چیزی که می‌توانست بخرد یک فنجان قهوه و کرایه اتوبوس خانه بود.

این وضعیت پوچ تقریباً در اواسط جنگ جهانی اول آغاز شد.

آلمانی‌ها مطمئن بودند که پس از پیروزی در جنگ، با تصرف مناطق صنعتی غنی از منابع و تحمیل غرامت به متفقین شکست خورده، می‌توانند بدهی خود را پرداخت کنند.

اما این طرح نتیجه معکوس داد.
آلمان در جنگ شکست خورد و در نهایت با بدهی‌های هنگفتی روبرو شد.

علاوه بر این، معاهده ورسای آلمان مبلغ ۱۳۲ میلیارد مارک (یا ۳۱.۴ میلیارد دلار) به عنوان غرامت برای واردکردن خسارت به متفقین در جریان جنگ باید پرداخت می‌کرد.

برای پرداخت بدهی‌های خارجی، دولت به فریب روی آورد. آنها شروع به چاپ پول کردند و از آن برای خرید ارز استفاده کردند که سپس برای پرداخت غرامت استفاده می‌شد. به زودی تورم از کنترل خارج شد.

در ابتدا، تورم به آرامی افزایش یافت – از ۴.۲ مارک به ازای هر دلار قبل از جنگ به ۴۸ مارک در هر دلار در هنگام امضای معاهده. سپس به سرعت شتاب گرفت.

در نیمه اول سال ۱۹۲۲، قیمت برابری مارک در برابر دلار ۳۲۰ مارک بود. تا پایان سال به ۷۴۰۰ مارک در هر دلار رسید. در نهایت، این علامت به ۴.۲ تریلیون مارک در برابر یک دلار آمریکا رسید!

کارمندان چمدان و کوله پشتی را برای دریافت دستمزد خود به محل کار می‌آوردند و قبل از تغییر نرخ ارز به نزدیک‌ترین مغازه می رفتند. اسکناس های با ارزش بالاتر و بالاتر هر چند هفته یک بار شروع به چرخش کردند. حتی اسکناس ۱۰۰۰ میلیارد مارکی منتشر شد.

ابر تورم در اکتبر ۱۹۲۳ به اوج خود رسید و ارزش اسکناس به ۱۰۰ تریلیون مارک افزایش یافت. مردم معامله نقدی را متوقف کردند و به جای آن شروع به دادوستد کردند. بسیاری از پزشکان اصرار داشتند که از طریق سوسیس، تخم مرغ، زغال سنگ و مانند آن دستمزد دریافت کنند.

مردم یک جفت کفش را با یک پیراهن و مقداری ظروف را با قهوه عوض می‌کردند. وحشت و بی اعتمادی اقتصادی گسترده بود. مردم طوری زندگی کردند که انگار فردایی وجود ندارد و فروش کوکائین سر به فلک کشید.

به طرز عجیبی، کالاها کم نبودند.
اما هیچ ارز ثابتی برای خرید آنها وجود نداشت. تنها اشیایی که ارزش واقعی داشتند، دارایی های مشهود بودند – الماس، طلا، عتیقه‌جات و کالاهای هنری.

به زودی آلمان، کشور دزدها شد.
مردم شروع به سرقت هر چیزی کردند – صابون، سنجاق سر، لوله های مسی، بنزین.

در اواخر سال ۱۹۲۳، مارک با یک ارز جدید جایگزین شد – Rentenmark، که توسط وام مسکن زمین های کشاورزی و صنعتی پشتیبانی می‌شد.

آلمان لنگان به حالت عادی بازگشت، اما این کشور دیگر هرگز مثل سابق نبود.

جورج جی دبلیو گودمن ، نویسنده و اقتصاددان آمریکایی، نوشت: پس‌اندازهای از دست رفته هرگز بازیابی نشدند «و البته نه ارزش‌های سخت کوشی و نجابتی که با پس‌انداز همراه بود». خلق‌وخوی متفاوتی در کشور وجود داشت، خلقی که هیتلر بعدها با استعداد شیطانی از آن بهره برد.

پرل اس باک، نویسنده آمریکایی که در سال ۱۹۲۳ در آلمان بود، نوشت: شهرها هنوز سر جایشان بودند، خانه ها هنوز سالم بودند، اما قربانیان میلیون‌ها نفر بودند. آنها ثروت و پس‌انداز خود را از دست داده بودند. آنها مات و مبهوت شده بودند و نفهمیدند که چگونه این اتفاق برایشان افتاده است و دشمنی که آنها را شکست داده کیست.

با این حال، آنها اعتماد به نفس خود را از دست داده بودند، احساس خود را از دست داده بودند. دیگر باور نداشتند که اگر به اندازه کافی سخت کار کنند، خودشان می توانند ارباب زندگی خود باشند.  ارزش‌های قدیمی اخلاق، اخلاق و نجابت نیز از بین رفت.

✅ @karkhone

🔱 انجمن علمی اقتصاد
🆔 @anjoman_elmi_eqtesad


✅ آرشیو علم اقتصاد
🌎 مسائل روز اقتصادی ایران و جهان

🔴 در این کانال، علاوه بر بیان مسائل روز اقتصادی، به معرفی اقتصاد بازار نیز می‌پردازیم.
🔵 همچنین ایده‌های مهم اقتصاددانان طرفدار بازار آزاد، مقالات فدرالیست و ... معرفی می‌شوند.

🆔https://t.me/Anjoman_elmi_eqtesad

قدرت اقتصادی سرمایه داران تجاری و صنعتی و برخی از فعالیت های سیاسی آنها موجبات نگرانی دولت را فراهم می آورد. کنترل دولت بر سندیکای کارفرمایان و اتاق بازرگانی از طریق احزاب دولتی و وزارتخانه ها، برای کاهش همین نگرانی صورت می گرفت.
رشد فزاینده طبقه جدید در اوایل دهه ۱۳۵۰ موجب نگرانی دولت و دربـار شــد بـه نحوی که از خطر رشد  «فئودالیسم صنعتی» سخن به میان آمد.
در سال ۱۳۵۱ «شورای عالی اجتماعی» به منظور جلوگیری از رشد بی رویه طبقه سرمایه دار جدید، به دستور شاه تشکیل و مقرر شد حدود ۵۰۰۰ واحد از صنایع خصوصی بزرگ، ثلث سهام خود را به کارگران بفروشند.
سرمایه داران صنعتی در شرایطی که فاقد منزلت سیاسی و تشکل سیاسی مستقلى بودند، برای کسب مناصب سیاسی تلاش کردند. مبارزات انتخاباتی از سوی تنی چند از کارخانه داران بزرگ در اوایل سال ١٣٥٤ شاه را به خشم آورد و اخطار کرد: «کاندیداهای مرفهی که توانستند به مجلس و سنا راه یابند به هیچ وجه مجاز نخواهند بود تا از مقام
سیاسی شان در جهت حمایت از منافع سرمایه داران سوء استفاده کرده و مردم را غارت کنند.»



✅ @karkhone

شاه سوسیالیست

| اقتصاد و‌ دولت در ایران
موسی غنی‌نژاد

سیاست‌های اقتصادی دهه ۱۳۴۰، رفتن به سوی صنایع سنگین مانند ذوب آهن، ماشین‌سازی و پتروشیمی، با سرمایه‌گذاری و مدیریت دولتی بود. از همان برنامه پنج ساله سوم (۱۳۴۶-۱۳۴۱) که فکر برنامه‌ریزی جامع غالب شد موضوع تاسیس و توسعه صنایع سنگین مطرح گردید اما در برنامه پنج ساله چهارم (۱۳۴۷-۱۳۵۲) بود که این طرح جامه عمل پوشید. اصرار بر ایجاد صنایع سنگین به هر قیمتی، چه از سوی شاه و چه دیگر مسئولان بلندپایه کشور، ریشه در تفکر مهندسی اجتماعی و نوعی سوسیالیسم ناسیونالیستی داشت.
عالیخانی که در مدت قریب به هفت سال دوران مسئولیت خود در مقام وزیر ارتباط نزدیکی با شاه داشت و طبیعتا به روحیات و تفکرات وی، به ویژه درخصوص مسائل اقتصادی، شناخت‌ نسبتا دقیقی پیدا کرده بود بارها در خاطرات شفاهی خود بر این نکته تاکید می‌ورزد که اگر محمدرضا پهلوی، شاه نبود و خانواده.اش یک خانواده معمولی ایرانی بود به احتمال زیاد مهندس میشد چون به مسائل فنی علاقه مند بود، و بعد هم به عضویت حزب ایران در می‌آمد «چون یک نوع گرایش دست چپی سوسیالیستی در نهادش بود. ادا در نمی‌آورد، واقعا این گرایش را داشت.» تاکید شاه بر اصلاحات ارضی و اصرار وی به اجرای مراحل دوم و سوم این اصلاحات حاکی از این گرایش چپ گرایانه است. ایجاد شرکت‌های سهامی زراعی که شباهت زیادی به کلخوزهای کشورهای سوسیالیستی داشت باب طبع شاه بود. به دلیل همین طرز فکر بود که شاه اصرار داشت «ذوب آهن نباید در اختیار بخش خصوصی‌باشد» یا اینکه مرحله اول تولید پتروشیمی باید در‌دست دولت باشد.» شاه در مصاحبه معروفی با اوریانا فالاچی، در اکتبر ۱۹۷۳، صریحا بر تمایلات سوسیالیستی خود تاکید می‌ورزد. اوریانا فالاچی در پی انتقادش شاه از سوسیالیسم غربی و این ادعا که مدل او بهتر از سوسیالیسم سوئدی کار می‌کند، از شاه می پرسد، «آیا منظور شما این است که به تعبیری سوسیالیست هستید و سوسیالیسم شما پیشرفته‌تر و مدرن‌تر از سوسیالیسم اسکاندیناوی است؟» و شاه در پاسخ می‌گوید، «البته، زیرا سوسیالیسم اسکاندیناوی به معنای یک سیستم ایمنی برای کسانی است که کار نمی‌کنند و در عین حال در پایان مثل آنهایی که کار می کنند حقوق می‌گیرند. برعکس، سوسیالیسم انقلاب سفید من تشویق به کار است. یک سوسیالیسم تازه و مدرن است.»؟

✅ @karkhone

به فکر خرجش مباش! دولت می‌رساند!

چند سال پیش، در بحبوحه‌ی اعتصابات کارگران در صنعت نیشکر هفت‌تپه از دوستانی که در مورد صنایع نیشکر ایران تحقیقاتی داشتند پرسیدم که چرا بقیه‌ی مجموعه‌های کاشت و صنعت نیشکر این مشکلات را ندارند. جواب‌ همه‌شان یک‌ چیز بود: اوضاع آنها حتی بدتر است و همه‌شان ضررده‌اند، ولی چون خصوصی نشده‌اند ضرر و زیانش از جیب ملت ایران می‌رود. خیلی‌شان تحت تملک بانک کشاورزی‌اند، و مثل همه‌ی بانک‌ها در ایران، بانک اگر ضررده هم باشد ضررش با افزایش نقدینگی، یعنی با تورم، جبران می‌شود.

هفت‌تپه هم بعداً با حکم دادگاه از دست مالکش خلع ید شد. اکنون کم‌وبیش آرام است، اولاً چون اکنون هر گونه اعتصاب از سوی کارگران متوجه دولت است و نه بخش خصوصی، بنابراین جواب "درخور" دریافت می‌کند، و در ثانی، الان ضررهای هفت‌تپه هم از جیب من و شما فاکتور می‌شود.

چیزی که در مورد خاصِ دانشگاه صنعتی اصفهان نوشتم در مورد همه‌ی پروژه‌های دولتی صادق است: اینها ادای محاسبه‌ی سود و زیان اقتصادی را در می‌آورند، ولی در عمل به گونه‌ای پیش می‌روند که انگار پول دولتی بی‌نهایت است و پول مفت دولتی همواره در اختیار.

این ذهنیت خیلی از مردم ما نیز هست: نشنیده‌اید برای هر مشکلی، فوری تقاضاشان این است که دولت ورود کند؟! همه، حتی اگر نه در فکرشان لااقل در اعماق قلبشان، دولت را دارای همه‌ی ثروت لازم می‌دانند، که به هر که بخواهد بی‌حساب می‌بخشد!

اگر هم اعتراض کنی که "دولت پولش را از کجا بیاورد؟" جواب‌شان همیشه این است که "دولت هزار خرج بیخود می‌کند و هزار اختلاس در آن می‌شود، آنها را نکند و این خرجی که ما می‌گوییم بکند!" خوب، عزیز دلم! آن خرج‌ها را می‌کند، چون عده‌ای دیگر آن خرج‌ها را لازم می‌دانند؛ و آن اختلاس‌ها می‌شود، چون در یک دولت حجیم فربه (به خصوص با ساختار سیاسی ما و با ساختار فرهنگی جامعه‌ی ما) فساد اجتناب‌ناپذیر است.

مهم‌ترین قسمت هر فعالیت اقتصادی یا حتی فرهنگی یا سیاسی، قسمت محاسبه‌اش است: محاسبه‌ی سود و زیان، محاسبه‌ی ریسک، محاسبه‌ی امکان‌پذیری، محاسبه‌ی اقتصادی بودن.... در نظام دولتی، "محاسبه‌ی اقتصادی" در عمل جای چندانی ندارد‌؛ به خصوص که در این سیستم بوروکرات‌ها و تکنوکرات‌ها پوست در بازی ندارند.

✅ @karkhone

‏اقتصاد تردمیلی

| پوریا بختیاری


وقتی شما روی تردمیل می دوید، نیرو صرف میکنید ولی از نظر علم فیزیک، چون جابجایی ندارید (هرچه بدوید باز سر جای اول خود هستید) پس شما کاری انجام نداده‌اید؛
W = f × d
نیرو×جابجایی=کار انجام شده


حالا که فرمول کار در فیزیک را شناختید، بیایید یک دسته بندی جدید به اقتصاد اضافه کنیم و اسم آن‌را بگذاریم“اقتصاد تردمیلی”

در اقتصاد تردمیلی شما هر چقدر تلاش کنید و پول جمع کنید چون تورم خیلی بالاست، روز به روز ارزش پولتان کم می‌شود، کل زحمت و تلاش شما به باد می‌رود و رسما وارد یک دور باطل می‌شوید و گرانی و تورم از تلاش شما جلوتر است و صرفا باید بدوید تا فقیر نشوید!

در اقتصاد تردمیلی، زن و شوهر با هم دو شیفت کار می‌کنند، خسته می‌شوند ولی باز سر جای اول هستند و هیچ پیشرفت و حرکت رو به جلویی نخواهند داشت چون طبق فرمول کار (w=f×d) این دو شخص به حد کافی نیرو صرف کرده‌اند ولی چون جابجاییشان صفر بوده، کاری از پیش نبرده‌اند!

در اقتصاد تردمیلی برنامه‌ریزی بی‌معناست چون تورم شما را غافلگیر می‌کند، مثلا شما برنامه‌ریزی می‌کنید برای خرید پراید صدمیلیون تومانی، وقتی پول شما جمع شد میبینید پراید ۲۰۰ میلیون تومان شده، شما وام می‌گیرید و پول جمع می‌کنید برای خرید پراید ولی این‌بار پراید گران نمی‌شود، صاحب‌خانه شما پول رهن را ۲۰۰ میلیون تومان افزایش می‌دهد و شما دیگر نمی‌توانید همان پراید را هم بخرید.


اقتصاد تردمیلی به نفع هیچ‌کس نیست و همه آسیب می‌بینند، حتی افراد ثروتمند که دارایی دارند و داراییشان گران می‌شود هم سود نمی‌کنند صرفا ارزش داراییشان حفظ شده (مثلا قبلا ۲ کیلو طلا داشته که ۴۰۰ میلیون تومان خریده و الان شده ۴ میلیارد‏)


اقتصاد تردمیلی⁩، اقتصاد خطرناکی است، چون فاصله طبقاتی را بیشتر می‌کند، در اقتصاد تردمیلی پولدارها پولدارتر نمی‌شوند، ولی فقرا قطعا فقیر تر می‌شوند!

اقشار ضعیف روی تردمیلی هستند که سرعتش روز به روز بیشتر می‌شود و هر لحظه امکان دارد از تردمیل به بیرون پرتاب شوند یا به عبارت بهتری ‏زیر موج تورم له شوند.

در ‌اقتصاد تردمیلی⁩ خیلی از افراد در دام اثر ثروت می‌افتند.
‏یعنی مردم از رشد قیمت دارایی‌هایشان خوشحال می‌شوند (مثل گران شدن سهام و خودرو و ملک و...) و تصور می‌کنند که ثروتمند شده‌اند ولی به این نکته توجه نمی‌کنند که قدرت خریدشان از قبل کمتر شده.

برندگان اصلی اقتصاد تردمیلی، بدهکاران هستند.

هر چقدر افراد بیشتر بدهکار باشند و وام بگیرند و پول قرض کنند و با آن پول دارایی بخرند بیشتر منفعت می‌برند.

کسانی که بتوانند وام می‌گیرند ولی کسانی که زور و قدرت بیشتری داشته باشند بانک تاسیس می‌کنند و خودشان از خودشان وام می‌گیرند و ایران‌مال‌ها را می‌سازند و ابربدهکاران تبدیل به ابرثروتمندان می‌شوند!


اما چند توصیه و راهکار برای زندگی در اقتصاد تردمیلی:

‏۱.بدهی ریالی برای خود ایجاد کنید ‏(وام بگیرید، پول قرض کنید و آن‌را به دارایی تبدیل کنید)

‏۲.خریدهای ضروری را به هیچ عنوان به تعویق نیندازید.

‏۳.کمی حساب شده خرج کنید تا در دام چرخه شوم فقر نیوفتید که اگر وارد شوید خارج شدن از آن تقریبا غیر ممکن است.

✅ @karkhone

احصائیه تجارتی ایران (۱۲۸۱ تا ۱۳۸۳)

/ کار ارزشمند آقای «مصطفی لآلی»

تاریخ «گمرک» در ایرانِ بزرگ و عزیز به زمان «اشکانیان» باز می‌گردد که آنچه از جانب رومی‌ها، چینی‌ها و هندی‌ها وارد کشور می‌شده در دفاتر گمرکی مخصوص ثبت و حقوق معینی دریافت می‌شده است. از پایان دوره «اشکانیان» تا زمان «صفویه»، نظام تجارت خارجی ایران شبیه نظام درهای باز و تجارت آزاد بوده و سابقه چندانی از مقررات تجاری و تعرفه‌ای در این دوران در دست نیست. از زمان «صفویه» مجددا گمرک دایر و تعرفه‌ای بنام «فُرضِه» (با درصد مختلف بسته به قیمت کالای وارداتی) از واردات دریافت می‌شد، با این تفاوت که حاکمیت، گمرک را به اجاره می‌داد و درآمد اجاره می‌گرفت که این شیوه مدیریت در سال ۱۲۷۷ در نتیجه یک بند از قطعنامه «ترکمانچای» که لازم می‌ساخت از کالاهای وارداتی از روسیه صرفا ۵ درصد حقوق گمرکی (بدون تعرفه) اخذ شود، به پایان رسید و نظام حقوق ورودی یکسان ۵ درصدی بر کل واردات ایران حکم‌فرما شد (نظام حقوق ورودی ثابت 4 درصد فعلی به نوعی میراث همان دوره است). گمرک نوین ایران در سال ۱۲۸۱ در زمان «مظفرالدین‌شاه» با هدف پرداخت وجه استقراض‌ خارجی با کمک گرفتن از مستشاران بلژیکی ایجاد شد و «احصائیه‌های تجارتی ایران» نخستین بار در دوره مدیریت بلژیکی‌ها تدوین شده است.

«احصائیه‌های تجارتی ایران» وضعیت صادرات و واردات و قوانین گمرکی و اقتصادی سنواتی مرتبط با بخش تجارت خارجی کشور هستند و امروز از مهم‌ترین اسناد مالی اقتصاد ایران در عصر مدرن به شمار می‌روند. این گزارش‌ها اطلاعات ارزنده‌ای درباره اقلام صادراتی و وارداتی کشور،‌ مقدار و ارزش هر کدام و قوانین و سیاست‌های تجاری در طول تاریخ یک صد سال گذشته به دست می‌دهند که در دیگر منابع اقتصادی به چشم نمی‌خورد.

در مقدمه احصائیه سال ۱۳۱۴ می‌خوانیم: "تنها فن احصائیه است که قادر به تجسم اوضاع پیشین و حال و مقایسه آن به صورت محسوس است ... از همین تجربه است که دنیای متمدن تن به حکومتِ ارقام داده و آن را پایه و مبنای عمل خویش ساخته، مخصوصا اقتصادیون احصائیه را به منزله میزان‌الحراره یک طبیب مزاجی خود می‌شناسند و همیشه احصائیه را در مقابل داشته، صعود و نزول ارقام را پایه و مبنای پیشنهادها و تصمیمات و اقدامات خویش قرار می‌دهند ... به حدی اقتصادیون تابع ارقام احصائی می‌باشند که قبل از آنکه ارقامی از گذشته و حال و ارقام احتمالی از اجرائیات بعدی به دست بیاورند، به هیچ وجه حاضر نیستند ولو به طور کلی و اصولی با پیشنهادی موافقت یا مخالفت کنند"

زبان احصائیه‌های تجارتی کشور، زبان «نمانکلاتورها» است و از استانداردهای جهانی پیروی می‌کند، تا یک کالا در تمام جهان یک کد واحد داشته باشد. از سال ۱۲۸۱ زبان گمرکی کشور در این گزارش‌ها چهار بار تغییر کرده است:
۱. از سال ۱۲۹۲:‌ نمانکلاتور بین‌المللی،
۲. از سال ۱۳۱۰: نمانکلاتور ژنو،
۳. از سال ۱۳۲۷: نمانکلاتور بروکسل (CCC)،
۴. از سال ۱۳۵۲: نمانکلاتور شورای همکاری گمرکی (CCCN)
۵. از سال ۱۳۷۵: نمانکلاتور سیستم هماهنگ کدگذاری (HS) (با ۸ سال تاخیر).

سال ۱۳۹۷ در بازدیدی از «آرشیو گمرک»، متوجه شدم از برخی احصائیه‌های تجاری کشور تنها یک نسخه وجود دارد و به تحقیق دریافتم هیچ نسخه‌ دیگری از آنها حتی در کتابخانه مجلس و کتابخانه ملی موجود نیست. همانجا با مسئول این آرشیو در گمرک آشنا شدم، مردی به نام «مصطفی لَآلی». انسانی متواضع و کارآمد که بعد از انقلاب مدتی در حزب جمهوری اسلامی بوده و سپس به گمرک آمده است. او یکی از شریفترین کارمندان دولت است که تا کنون در دوره ۱۸ ساله خدمت خود شناخته‌ام. از منابع دیگری در گمرک دریافتم که «مصطفی» از پست‌‌های مهمی مانند «مسئولیت سالن فرودگاه امام» و «معاون تدارکات گمرک» به خاطر حساسیت‌ در بردن مال حلال به خانه، چشم‌ پوشیده و با دلسوزی و شفقت در «آرشیو گمرک»* در حفظ و نگهداری اسناد تجاری کوشیده است.

* واقع در ساختمان «گمرک جنوب» در خیابان شهید رجایی، که امروز تبدیل به «مرکز مطالعات و تحقیقات و ظرفیت‌سازی گمرک ایران» شده است

Nomenclature = نمانکلاتور

ادامه مطلب

✅ @karkhone

خوانش بوم کسب‌وکار از نگاه صادرات

از هم‌اکنون برای شماست این فراخوان

Bordar.trade

#تبلیغ