✅ « در بند هشن فرگرد ۱۷ سه اتشکده این گونه توصیف شده اند :
✳️ آذرفرنبغ که جمشید آن را در پرستش گاهی در کوه فرهمند خوارزم فرو نهاد.
در زمان کی گشتاسب که دین زرتشتی پدید آمد از خوارزم به کوه روشن کابلستان در سر زمین کابل برده شد.
✳️ آذرگشنسب که تا روزگار پادشاهی كيخسرو مستقل بود و او بر بالای کوه اسنونت (سهند) آن را در پرستشگاهی که زمان کی کشت اسب همانگاه که زرتشت
نهاد.
✳️ سوم : آذر برزین مهر که زمان کی گشتاسب همان گاه که اشو زرتشت دین خود را آورد آن آتش در کوه ریوند در خراسان نزدیک نیشاپور برپا گردید.
« ❇️ ۱- آتشکده آذرگشنسب : آتش شاهی و آتش مقدس جنگیان و رزمیان بوده است.
محل این آتشکده در گزن (جزن) که عرب ها آن را شیز نامیده اند در آذربایجان است.
مسعودی که در اوایل سده ی چهارم هجری به حدود گرگان و دریای خزر سفر کرده نوشته که اشکانیان زمستان را در عراق «تیسپون» و تابستان را در شیراز و شهرهای آذربایجان به سر می بردند.
در این شهر در زمان اشکانیان آتشکده ای به نام آذرخشن یعنی آتش نیک موجود بوده و پادشاهان ایران هنگام تاجگذاری پیاده به زیارت آن آتشکده می رفته اند و هدایای گران بها و زیادی پیشکش آن می نمودند.
این آتشکده چون در زادگاه اشوزرتشت بر پا گردیده بود از این لحاظ بین سایر آتشکده ها مقام و اهمیت بیشتری پیدا کرد.
آذرخش همان آذرگشنسب است و شاهان ساسانی در تابستان از تیسپون بدان جا می آمدند. نام دیگر این شهر شیز است.
یاقوت آن را معرب از چیس دانسته در دینکرد شیچ نوشته شده.
راولینسن که در سال ۱۸۳۸م آن جا را دیده جای آتشکده ی آذرگشنسب شهر شیز (گنجک) دانسته.
گنزک همان گنجک است به معنی گنجینه و خانه گنج پایگاه شهریاران آذربایجان و از دوره شاهنشاهی اشکانیان شهر مذهبی بوده است. جزنق ، کزنا ، جنزه هم گفته اند.»
۱۲۱
@khashatra

✅ یاقوت در معجم‌البدان و ابن خرداد به در المسالک والممالک گزن را محل تولد اشوزرتشت نیز نوشته اند و استرابن در کتاب جغرافیای خود گزن را گرکا پایتخت آذربایجان دانسته.
یاقوت در قرن هفتم هجری آن جا را دیده و می نویسد ؛ گنبدی بر بالای آن بود و بر فراز آن گنبد هلالی نقره قرار گرفته.
به طور کلی یکی از وجوه نام گذاری خطه ی آذربایجان بدین نام این ست که آن جا نگاه دارنده و خازن آتش بوده زیرا آذربایجان از دو کلمه ی آذر و بایگان (نگهدارنده و خازن) ترکیب یافته.
« دژ شیز که آتشکده در آن قرار داشته اکنون ویرانه اش هم بر جا نیست درازای دژ ۳۰۰ متر و پهنای آن در حدود ۳۱۰ متر بوده است به اندازه ی صفه ی تخت جمشید.
دژ حصار ضخیمی داشته که ارتفاع آن را ۳۵ پا و قطرش را ۱۹ پا حدس زده اند و دو دروازه داشته است.
درمیان دژ دریاچه ای ست که آب آن از ته دریا می جوشد، رنگ آن آبی آسمان گون، شیرین و گوار است.
درازای دریاچه ۱۲۰ متر و پهنایش ۸۰ متر است عمق وسط آن در حدود ۱۰۰ متر و عمق اطرفش حدود ۶۰ متر است.»
در حال اکثر از خاورشناسان همان ویرانه های تخت سلیمان کنونی در آذر بایجان ۱۰۰ مایلی جنوب شرقی دریاچه ی ارومیه را در خاک افشار، جای آتشکده آذرگشنسب دانسته اند.
شاهان ساسانی هنگام رسیدن به تخت شاهی با پای پیاده به زیارت این آتشکده می رفته اند و هدایای زیادی پیشکش می کرده اند و از همین لحاظ دارای خراین و نفائس زیادی بوده است.
وجود اشیاء گران بها و جواهرات و دُر و زیور و ثروت زیاد این آتشکده سبب شد که آن جا را گنجک (گنج) بنامند.
تئوفانس Theophanes مورخ رومی (۷۵۰-۸۱۷م) درباره ی ثروت این آتشکده نوشته است که همانند گنجینه ی کرزوس پادشاه لیدی بوده است.
و نوشته اند که بهرام پنجم (۴۳۰ - ۴۲۸ م) پیش از جنگ با خاقان بدین آتشکده رفت و نیایش نمود.
پس از شکست خاقان همه ی یاقوت و جواهری را که در اکلیل خاقان بود با شمشیری که به زر و گوهر ترصیع گردیده به آتشکده اهدا کرد.
و نیز خسرو پرویز نذر کرده بود که اگر بر بهرام چوبین ظفر یابد حليه هاتی زرین و هدیه های نقد نیاز آذرگشنسب نماید.
پس از موفقیت به نذر خویش وفا کرد. مورخین دیگر متذکر شده اند که شاهان ساسانی از تیسپون با پای پیاده به زیارت این آتشکده می رفته اند.
ابن خردادبه آتش آتشکده را سر چشمه ی کلیه ی آتش های مقدس در ایران می داند و موضوع پای پیاده را هم متذکر شده است.
این آتشکده ی ثروتمند در سال ۶۲۴ م اواخر سلطنت خسرو پرویز به دست هرقل (هراکلیوس) امپراتور روم غارت گردید و ثروت بی حساب آن به يغما رفت و محققین و دانشمندان برآنند که یک نسخه از اوستا در همین مضبوط بوده و نسخه ی دیگری در دژ نپشت تخت جمشید که به دست یونانی ها در زمان اسکندر مقدونی به تاراج رفت.
۱۲۲
@khashatra

✅ ۲ - آتشکده ی آذر فرنبغ :
یا آذر فروبا یعنی آتشکده ی شکوه ایزد، آتش روحانیان و موبدان و پیشوایان دین بوده است.
در تفسیر پهلوی بند پنجم آتش بهرام نیایش آمده است که نام این آذر فرنبغ است و این آتشی است که نگهبانی پیشه ی پیشوایی (آتربانی) با اوست، و از پادری این آتش است که دستوران و موبدان دانایی و بزرگی و فر ، دریافت کنند و این آتشی است که با دهاک پیکار کرد.
محل این آتشکده را باستان شناسان و محققين منجمله ويليام جكسن پروفسور کریستنس در کاریان فارس بین بندر سیراف و دارا بگرد که خرابه ای نیز از آن مشهور است نوشته اند که آتشکده ی نامبرده تا قرن دهم م (چهارم و پنجم هجری) دایر و به واسطه ی استحکاماتی که داشته بدست تازیان نیفتاد و از آن جا آتش به جاهای دیگر می برده اند، تنها پروفسور هرتسفلد باورمند است که محل این آتشکده در دریاچه ی کنارنگ ( جلگه ی نیشاپور ) واقع بوده است.
آذرفرنبغ را آذر خورا، خره ، خورنه نیز نامیده اند. در کتاب های حدود العالم، احسن التقاسيم مقدسی، مالک الممالک اصطخری، صورة الأرض ابن حوقل، مروج الذهب مسعودى، البلدان ابن الفقيه، معجم البلدان یاقوت حموی، شاهنامه یفردوسی ، کارنامه اردشیر پاپكان، آثار الباقية ابوریحان بیرونی از این آتشکده نام برده شده است.
در ادبیات فارسی گاهی آذر خرداد ذکر شده است.
فردوسی می فرماید : چوآذرگشسب و چو خورداد و مهر فروزان چو بهرام و ناهید و چهر.
و گاهی آتشکده ی فارس مانند فرموده ی حافظ :
سینه گو شعله ی آتشکده ی فارس بکش،
دیده گو آب رخ دجله ی بغداد بیر.
مسعودی در مروج الذهب این آتشکده را آذر جوی خوانده، یعنی نهر آتش و یاقوت در معجم میونویسد ؛ که از اطراف و اکناف از جاهای دور به زیارت آن می شتافتند. و آتش آن را برای آتشکده های دیگر می بردند.

📚 بُن مایه :

پرستشگاه زرتشتیان.

🖋 نویسنده و گردآورنده :
رشید شهمردان.

هشتمین نشریه ی سازمان جوانان ززتشتی بمبئی سال ۱۳۳۶ یزدگردی.

✍ رونوشت : بردیا بزرگمهر.

۱۲۳
@khashatra
ادامه دارد....

#امروز


به روز، پیروز ‌و فرخ روز دین ایزد از خورداد ماه به سال ۳۷۶۳ مزدیسنی

برابر با :
پنج شنبه ۲۲ خورداد ماه سال ۱۴۰۴ خورشیدی

۱۲ ژوئن  سال ۲۰۲۵ (ترسایی)

✔️ باد = دئِنا ، وژدان ، نگرش درونی.

@khashatra

‍ #دین_ایزد

«دین» واژه‌ای پارسی و به چم (:معنی) وجدان، بینش و نگرش درونی است که از سوی اهورامزدا در نهاد هر انسان جای داده شده تا در زندگی با نیروی آن بتواند راه درست و راست را یافته و در آن گام بردارد.

دین، نام روز بیست‌ و‌ چهارم از هر ماه در گاه شمار زرتشتی است و نگهبانی روز بیست‌ وچهارم ماه به ایزد دین سپرده شده است. دین نام ایزدی از ایزدان آیین زرتشتی، نگهبان خامه هست. در این روز فرزند به درس و آموزگار سپرند.

پورریحان بیرونی در فهرست نام‌های روزهای ایرانی نام این روز را «دین» و در سغدی هم «دین» و در خوارزمی نیز «دین» یاد کرده است. دین که از واژه‌ی دئنا گرفته شده به چم سروش كه همان وجدان آمده است.

نگرشی درونی که از سوی اهورامزدا در نهاد هر آدمی مى‌باشد، تا در زندگی با نیروی آن بتواند راه راست و درست را یافته و در آن گام بردارد.

در سانسکریت و گات ها و دیگر بخش‌های اوستا بارها واژه‌ِ ی «دئنا» آمده كه هشت بار مى‌شود.
دین در گات ها به چم‌های گوناگون کیش، و آیین و سروش و … معنا شده است.


فردوسی پیرامون این ایزد می‌سراید :

همه مردمی باید آیین تو،
همه  رادی و راستی دین تو.


مسعود سعد پیرامون آن می‌سراید :

دین‌روز ای روی تو آکفت دین،
مَی خور و شادی کن و خرم نشین.

گل سد برگ نماد دین ایزد است.

@khashatra

✅ ۳ - آتشکده ی آذر برزین مهر.
[ آتش مهر تابنده] یا آتش نگهبان و حامی برزیگران و کشاورزان در ریوند شمال مشرقی نیشاپور [ ابر شهر ] واقع بوده است.
پروفسور جکس جای این آتشکده را در قریه ی مهر بین خرامان و راه میاندشت و سبزوار می داند. در اشعار اغلب از شعرا از این
آتشکده نام برده شده است.
علاوه بر سه آتشکده ی بزرگ و مهم مشروحه ی بالا آتشکده های دیگر نیز وجود داشته که در درجه ی دوم اهمیت قرار گرفته و هر کدام به نوبه ی خود مورد اکرام و احترام و تقدیس بوده از قبیل آتشکده شهر طوس و شهر نیشاپور و ارجان و آتش گرگرا در ارمنستان و گویشه بین فارس و اصفهان و آتشكده ی فردجان قم و آتشکده های فیروزآباد و سایر نواحی فارس، قلعه ی آتشگاه در ترشیز تا قرن هشتم باقی بود.
کوه آتشگاه خرابه ای بين أصفهان و نجف آباد، در ۱۵ کیلومتری باکو آتشگاهی به نام آتش‌خدا.
در شش کیلومتری رشت دهی است به نام آتشگاه، در قصر شیرین سر راه کرمانشاه به خانقين آتشكده ی جرء، آتشکده ی قلعه دختر فراشبند در فارس.
نیاسر نزدیک کاشان، تخت کیکاوس در ۱۲ کیلومتری مغرب تخت رستم در خاک شهریار. کوه خواجه در سیستان . در هرسین . هندیجان خوزستان ، شوش ، آتشكده ، شهرها در سده های نخست اسلامی در هر شهرستانی که زرتشتی ها بودند برپا و در حال اشتعال بوده است.
۱۲۴
@khashatra

✅ ابواسحق ابراهيم محمد بن فارسی اصطخری معروف به کرخی در کتاب مسالک الممالک که حدود ٣۴۰ تالیف کرده می نویسد که هیچ ناحيتي و روستایی نیست که نه در او آتشگاهی هست. آن چه بزرگ تر است و معروف تر از آن یاد کنیم. کاریان آتشگاهی است نزدیک برکه جور و آن را بارین خوانند و به زبان پهلوی بر آن نبشته اند کی سی هزار دینار هزینه شده است.
آتشگاهی بر در ساپور هست تبرخشين خوانند هم در سابور آن جا را کی باب ساسان گویند آتشگاهی هست گنبد کلوشن خوانند.
به کازرون آتشگاهی هست آن را چفته خوانند و دیگر هست کلازن خوانند و به شیراز آتشکده ای هست مسوبان خوانند.
شاهان ساسانی هر کدام به تخت سلطنت نشستند آتشی می افروختند و آتشکده ای بر پا می داشتند که مبداء تاریخ قرار می گرفته.
در کتیبه ی پهلوی شاپور کازرون که در زیر آيد به اين موضوع اشاره شده است.
گذشته از آتش های پادشاهان، آتش های خانه ها و خانواده ها هم بوده که به نام آذران، آذر بهرام، ذکر شده.
آتش ده های کوچک را آذران و جاهای بزرگ تر را آذر بهرام می گفتند.
آتشگاه ها بیشتر در جاهای بلند و روی تپه و دامنه ی کوه ها ساخته می شده.
۱۲۵
@khashatra

✅ در شهر قدیمی شاپور ٢۴ كيلو متری شمال غربی کازرون ضمن کاوش های آن جا دو ستون مربوط به یک آتشکده ی کوچک ضمن ویرانه ها پیدا شد که روی آن ١۶ سطر پهلوی اشکانی و سامانی از بهرام اول (۲۷۲ تا ۲۷۵م) نوشته شده مفاد ترجمه ی آن بدین شرح است :
در فروردین ماه از سال ۴۸ از تاریخ آتش اردشیر وسال ۳۰ از آتش شاپور شاه موبدان سال ٢۴ این ست پیکر مزدا پرست خداوندگار شاه شاهان ایران و غیر ایران از نژاد پاک خدایان پسر مزدا پرست خداوندگار اردشیر شاهنشاه ایران از نژاد خدایان نوه ی پاپک.
این آثار توسط «آپاسای» منشی از شهر حران که شهر و خانواده ی او می باشد برای پادشاه خود مزداپرست شاپور خدایگان شاه شاهان ایران و غیر ایران از نژاد خدایان ساخته است. و قتی که شاهنشاه این پیکر را دید به آپاسای منشی خلعت بخشید از طلا و نقره و یک باغ و یک معبد.
تاریخ نویسان پس از اسلام بیشتر درباره ی آتشکده های زمان ساسانی و آب هایی که در زمان آن ها دایر بوده است مطالبی نوشته اند که اطلاعات گران بهایی از لا بلای آن ها استفاده می شود بنا براین اهم آن ها را با گفته های‌چند تن از باستان شناسان و محققین سده های کنونی نقل می نمايد.
تاريخ قم مولفه ی سال ۳۷۸ ه از کتاب البدان ابن فقیه همدانی چنین نقل می کند.
چنین گوید همدانی در کتاب که در دیهی از دیه های (رستان فراهان) نام آن فردحان، آتشکده ی کهنه و دیرینه بوده است.
و در این آتشکده آتش آذر جشنف بوده است، و این آتش از آتش هایی بوده که مجوس در وصف و حتی آن غلو کرده اند، مثل آتش آذر خره، و آن آتش جمشید است و نخستین آتش هاست.
دیگر آتش ماجشنف که آن آتش کیخسره است و مجوس در این هر سه آتش غلو کرده اند.

📚 بُن مایه :

پرستشگاه زرتشتیان.

🖋 نویسنده و گردآورنده :
رشید شهمردان.

هشتمین نشریه ی سازمان جوانان ززتشتی بمبئی سال ۱۳۳۶ یزدگردی.

✍ رونوشت : بردیا بزرگمهر.

۱۲۶
@khashatra
ادامه دارد....

#امروز


به روز، پیروز ‌و فرخ روز ارد ایزد از خورداد ماه به سال ۳۷۶۳ مزدیسنی

برابر با :
آدینه ۲۳ خورداد ماه سال ۱۴۰۴ خورشیدی

۱۳ ژوئن  سال ۲۰۲۵ (ترسایی)

✔️ ارد = توانگری و دارایی.

@khashatra

#ارد_ایزد

ایزدی ست که همه ی خوشی‌ها و آسایش‌ها به او ویژه شده است و گویند اگر به خانواده‌ای «ارت» به گونه دختری زیبا رو کند، داده و خواسته و گشایش و گسترش به آن خانه و خانواده روی می‌آورد. آموزش‌های اشوزرتشت آرامش درونی را همراه با توانگری و به دست آوردن خواسته سفارش می‌کند.
هر زرتشتی برای به دست آوردن خواسته از راه درست و راست، به کار و کوشش می‌پردازد.
خواندن سرود «اشم وهو»؛ به بهدینان می‌آموزد که : «خوش بختی از آن کسی ست که در پی خوش بختی دیگران باشد».
ایزد ارد كه در اوستا به گونه‌ی «‌اشا ونگهوئی» آمده است، بیست و پنجمین روز هر ماه است. در یشت ها «ارد ایزد»، خواهر امشاسپندان خوانده شده است. یکی از یشت های اوستا به نام او «ارت‌یشت» است. ایزد ارد یا «ارت»، در اوستا «اشی ونگوهی»، و به چم توانگری، خواسته و دارایی است و به چم «خوب و نیک» نیز آمده است.
در اوستا یشت هفدهم، به‌نام این ایزد است. نگهبانی از ثروت و دارایی بر دوش این ایزد است. آموزش‌های اشوزرتشت آرامش درونی را همراه با توانگری و به‌دست آوردن خواسته سفارش می‌کند. زرتشتی برای به دست آوردن خواسته از راه درست و راست، به کار و کوشش می‌پردازد. این یشت ۶۲ بند دارد.
‍ در اوستا اَشی وَنگوهی به چم توانگری، خواسته و دارایی است و در پهلوی اَرت آمده، کلمه ونگهو صفت است به چم نیک وخوب. ترکیب این کلمه‌ به چم اشی نیک است و آن در پهلوی به گونه‌ی اَرشَش وَنگ و اَشَش وَنگ و اَرشوش وَنگ و بیشتر اَشیش وَنگ آمده است که همگی به چم اَشی نیک است. ارت یا ارد نیز پهلوی است که در فارسی باقی مانده. در لغت‌نامه ها اَرد و آراد و آرد هر سه یاد شده است. در گات‌ها و دیگر بخش‌های اوستا، ارت (اشی) گاه اسم مجرد است به چم توانگری و بخشایش و برکت و نعمت و مزد و بهره و گاهی اسم خاص ایزدی که نگهبان مال و خواسته و دارایی است. اسم این ایزد در گات‌ها یاد شده است. وی مانند سپندارمذ، آناهید و چیستا (فرشته ی دانش) مونث شناخته شده. در جهان مادّی مال و جلال و خوشی دین داران از پرتو وجود اوست و در جهان مینوی و روز واپسین ، پاداش کارهای نیک و سزای کردارهای زشت به یاری او انجام شود. برخی نیز او را اشیش ونگ می‌نامند، او بِه فَر و شکوه خانه می‌افزاید.
زیرا هرکه به دیگران چیزی بدهد همان چیز افزوده و بزرگ تر شده به خانه ٔ وی بازگردد (چنان که در یسنای ۴۳ بند ۱۲)
زرتشتیان در این روز جامه نو می‌پوشند، به سفر می‌روند و سالمندان را یاری می‌کنند.

سروده‌ی مسعود سعد سلمان، بر پایه‌ی کتاب بندهش :

ارد‌ روز است فرخ و میمون،
با همه لهو و خرمی مقرون.
ای دلارای یار گلگون‌رخ،
خیز و پیش‌آر باده‌ی گلگون.

اندرزنامه ی آذرباد مهراسپندان (موبد موبدان در روزگار شاپور دوم)

هرچیز نو بخر و اندر خانه بر.
 
اندرزنامه ی آذرباد مهر اسپندان در سروده‌ی استاد ملک‌الشعرای بهار :

به بازار شو، روز (ارد) ای پسر،
نوانو بخر چیز و به خانه بر.

گل همیشه بهار نماد ارد ایزد است.

@khashatra

✅ به حیثیتی که عقول و اوهام از وصف و ضبط آن قاصرند، مثل آن که روایت است که مجوس گفته اند که با زرتشت ملکی بوده به نزد بشتاسف (ویشتاسف) شهادت می آورد و گواهی می داد بدانگ زردشت رسول است و پس از مدتی آتش گشت.
فاما آتش جسم به جانب خوارزم بود، انوشیروان آن را به كاريان به ناحیت فارس نقل کرد.
پس چون عرب در این طرف متمکن شدند و دست یافتند، عجم ترسیدند از آن که این آتش بمیرد و بنشیند، پس آن را دو بهره گردانیدند.
بهره به کاریان (آذر فرنبغ) بگذاشتند و بهره ای به فسا نقل کردند تا چون یکی از این دو فرو میرد آن دیگر بماند.
و اما اتش ماجشنف که آن آتش کیخسره است (آذرگشنسف) به وضع برزه آذربیجان بود.
انوشیروان در حال آن نظر و فکر فرمود و آن را به شیز که اولین موضعی است از مواضع آن ناحیت نقل کرد، زیرا که این آتش به نزدیک ایشان به غایت عظیم و محترم بوده است، و در کتاب مجوس چنین یافته ام که بر آتش ماجشنف فرشته موکل است و به برکه هم چنین فرشته ای ست و به کوهی از ناحیت آن که آن را سبلان گویند هم چنین ملکی است و این فرشتگان مامورند به تقويت و تمیشت صواحب جيوش، پس انوشیروان گفت مرا دست نمی دهد که آتش ماه جشنسف به آتش برکه به سبلان نقل کنم، تا این هر سه اتش به يک جا جمع شوند. و امان آتش ماجشنف به آتش برکه نقل کنم تا هر دو ملک یک دیگر را معاونت می کنند اما آتش زردشت (آذر برزین مهر) آتشی است به ناحيت نیشاپور بوده است و آن را از آن جا نقل نکرده اند و از جمله اصول آتش ها بوده است و از جمله ی آن آتش ها که مجوس در آن غلو کرده اند، آتش
آذر جشنسف است که به فرد جان بوده است و متوکلی (موبدان موبد زرادشت بن آذر خوره معروف به ابی جعفر محمد التوكلي) چنین گوید :
۱۲۷
@khashatra

✅ که یکی از مجوس که اتش آذر جشنسف دیده بود مرا حدیث کرد و گفت که چون مزدک بر قباد غلبه کرد و قباد را گفت وظیفه چنان ست که تو همه ی آتش ها را باطل گردانی الا سه آتش را و این دیگر آتش را به نزدیک نقل کی.
و هم چنین مجوسی روایت کرد که آتش آذر جشنسف از آتشکده بیرون آمد و به آتش ماجشنسف به آذربيجان متصل شد و بدان آمیخته شد و چون آن را می افروختند آتش آذر جشنسف سرخ پیدا و ظاهر می گشت و آتش ما جشنسف سفید و این گاهی می بود که پیه را در آن می انداختند و راوی می گوید که چون مزدک را بکشتند، دیگر باره مردم آتش ها را به جای خود نقل کردند و آتش آذر جشنف به آذربیجان نیافتند و همه ی اوقات تفحص آن می نمودند و بر اثر آن می رفتند تا معلوم کردند که آن به فردجان مراجعت کرده است و باز گردید.
پس همه ی اوقات بدين قريه آتشكده بوده است تا آن گاه که برون ترکی امیر قم بدین دیه رسید و بر باورهای آن منجنيق ها و عراد ها نصب کرد و آن را درسته ثمان (ه. اثنتين) و ثمانين و مأتين بگرفت و فتح کرد و با روی آن خراب کرد و آتشکده باطل گشت و دیگر آن جا آتشكده نبود و حکایت همدانی تا اینجا بود.
ابوریحان بیرونی در آثار الباقیه نوشته است : « در زمان فیروز جد انوشیروان باران نیامد و مردم ایران شهر گرفتار خشک سالی شدند. فیروز بدین جهت خراج این سال ها را از مردم نگرفت و در های خزاین خود را گشود و هر کس خواست از مال های آتشکده ها به او وام داد و با مردم ایرانشهر نیکویی کرد و با مردم چون پدری با فرزندانش رفتار کرد چنان که در این سال ها کسی از گرسنگی از میان نرفت.
سپس فیروز به آتشکده ای که به آذر خورا معروف ست رفت و آن آتشکده در فارس است و در آن جا نماز خواند و از خدا خواست که این بلا را از سر مردم بگرداند. سپس از کانون بالا رفت و نگهبانان و هیربدان را دید که بر سر آن نشسته اند سلامی که پادشاهان می کردند به او نکردند و او از ایشان در دل گرفت.
۱۲۸
@khashatra

✅ سپس رو به آتش کرد و دست و ساعد خود را گرد شعله آن گردانید و سه بار شعله را به سوی سینه ی خود برد
چون دوستی که دوستی را در برگیرد و شعله تا ريش أو رسيد و آن را نسوخت. سپس فیروز گفت. خدایا همه ی نام های تو فرخ است اگر نیامدن باران برای من و بدی سرشت من است، به من بگو، تا از میان بروم و اگر جز این ست از میان بردار و مرا و اهل جهان را بگو و بر ایشان ببار.
سپس از کانون فرود آمد و از زیر گنبد بیرون رفت و دنبکا نشست که آن را از زر مانند تختی و کوچک تر از آن می ساختند و رسم چنان بود که در هر آتشکده ی مهمی دنبکایی بود که از زر بود تا این که اگر پادشاهی به آن جا وارد شود بر آن بنشیند و نگهبانان و هیربدان گرد او جمع شوند و چنان که به شاهان سلام می کنند بر او سلام گویند.
به ایشان گفت دل های شما تا چه مایه سخت است و چه مردم جفاکار و بدخواهید.
چرا در این هنگام به من سلام نکردید؟
گفتند ما در برابر پادشاهی ایستاده بودیم که از تو بزرگوار تر بود و اجازه نداشتیم که تو سلام گوییم و رو بروی او ایستاده بودیم. سخنان شان را تصدیق کرد و به ایشان صلت داد، سپس از شهر آذرخورا به سوی شهر دارا رفت و چون به جایی رسید که امروز روستایی معروف به کامفیروز فارس در آن جاست و در آن زمان صحرایی بود و آبادی نداشت، ابری بر آسمان بالا رفت و چندان بارید که پیش از آن دیده نشده بود تا این که
آب در سراپرده ها و چادر ها افتاد و فیروز یقین کرد که دعای او برآورده شده است.
خدای را سپاس گزارد و فرمان داد که در آن جا چادر زدند و صدقه داد و مال بخشید و مجالس فراهم کرد و شادی کرد و از آن جا نرفت تا این روستای خرم را فراهم ساخت و آن را کام فیروز نام گذاشت و فیروز نام او و کام به معنی اراده است زیرا که وی به اراده ی خود رسیده بود.

📚 بُن مایه :

پرستشگاه زرتشتیان.

🖋 نویسنده و گردآورنده :
رشید شهمردان.

هشتمین نشریه ی سازمان جوانان ززتشتی بمبئی سال ۱۳۳۶ یزدگردی.

✍ رونوشت : بردیا بزرگمهر.

۱۲۹
@khashatra
ادامه دارد....

#امروز


به روز، پیروز ‌و فرخ روز اشتاد ایزد از خورداد ماه به سال ۳۷۶۳ مزدیسنی

برابر با :
شنبه ۲۴ خورداد ماه سال ۱۴۰۴ خورشیدی

۱۴ ژوئن  سال ۲۰۲۵ (ترسایی)

✔️ اشتاد = راستی و درستی.

✔️ روز دیدار ستی پیر در شهر یزد.

✔️ نخستین روز ویژه ی دیدار همگانی و زیارت پیر سبز.

@khashatra

#اشتاد_ایزد

اشتاد یا ایزدبانو اشتاد، در اساتیر ایران نام یک ایزدبانو است که ایزد پایدار روز بیست‌ و‌ششم هر ماه در گاه شمار زرتشتی نامیده می‌شود. اشتاد به چم «راستی و درستی» است.
این ایزد راهنمای مینویان و جهانیان است.
در آیین مزدیسنا بر این باور است که خداوند، زمین را در اشتاد روز آفرید. بنا به این بازگفت برخی اشتاد روز را، روزی خجسته دانسته‌اند.

واژه‌ی اشتاد از بنیان و نهان ارشتاد یا ارشتات بوده که در گذر زمان به اشتاد تبدیل شده‌ است.
ارشتات به چَم راستی و درستی است و در یسنا ۱۶ و هم چنین در دو سی روزه‌ی کوچک و بزرگ، در ردیف سی فرشته‌ در پیوند با روزهای ماه به شمار آمده‌ است.

اشتاد هم چنین رهنمای مینویان و جهانیان شمرده شده و با دو ایزد دیگر، یعنی زامیاد (ایزد زمین) و رشن در پیوند ویژه‌ و نزدیک دارد و ایزد اشتاد همکار و یاور امشاسپند «اَمُرداد» بوده و در اوستا به چم «کار و دادخواهی» هم آمده است.

زرتشت بهرام پژدو می‌سراید : «روانت باد ویژه جان و دل شاد،
نگهدارت سروش و رشن و اشتاد.

چهار روز در نزد زرتشتیان ارج بسیار ویژه‌ای دارد : مهر، آذر، ورهرام و اشتاد و برای هر یک از آن ها زیارتگاهی ساخته شده است.
یکی از نیایش گاه‌های زرتشتیان کرمان، «شاه اشتاد ایزد» نام دارد.
این زیارتگاه که در محله گَبر آباد در شمال شرقی شهر کرمان جای دارد، به این ایزد ویژه شده است. زرتشتیان روز اشتاد ایزد هر ماه در پیرانگاه ستی‌پیر در نزدیکی روستای زرتشتی‌نشین مریم‌آباد یزد به نیایش همگانی می‌پردازند.

اندرزنامه ی آذرباد مهراسپندان (موبد موبدان در روزگار شاپور دوم)

اسب، گاو و ستور به گشتن،
هل تا به درستی آیی (بازگردی).

اندرزنامه ی آذرباد مهر اسپندان در سروده‌ی استاد ملک‌الشعرای بهار :

در (اشتاد) روز، اسب و گاو ستور،
به گشتن افکنی مایه گیرند و زور.

در بندهش پیرامون این ایزدان آمده است :
آن سه فره بر چینوت برایستند. آن جا که رشن، روان را آمار کند و اشتاد و زامیاد، روان را بر ترازو بگذارند.

 در شاهنامه آمده است :

«همه ساله ز اشتاد و از آسمان،
تن و جانت با شادی و کامتان».


مسعود سعد سلمان گوید :

«اشتاد روز و تازه ز گل بوستان،
ای دوست می ستان ز کف دوستان».

سروده‌ی مسعود سعد سلمان، بر پایه‌ی کتاب بندهش :

اشتاد‌ روز و تازه ز گل بوستان،
ای دوست می ستان ز كف دوستان.

در بوستان نشین و می ‌لعل نوش،
زیرا كه سبز گشت همه بوستان.

 پور ریحان بیرونی در آثارالباقیه می‌نویسد :

«در این روز خداوند زمین را بیافرید».
سفر کردن و خون گرفتن در این روز نیکوست.

گل لاله نماد روز اشتاد ایزد است.

@khashatra

✅ زیارت پیر سبز چک چکو

از اشتاد روز (بیست و ششمین روز) تا انارام روز (سی‌امین روز) از ماه خورداد در گاهشماری زرتشتی.
برابر با ؛
و ۲۴ تا ۲۸ خرداد ماه در گاهشماری خورشيدی.

آیین « زیارت پیر سبز چک چک چکو » و «زیارت ستی پیر » ( ۶۸ کیلومتری یزد ) برگزار می شود.
‍ ‍
یکی از نیایش گاه های زرتشتیان پیرسبز است که به آن "چک چک" نیز می گویند.
چک چک در گویش زرتشتی و لهجه یزدی و کردی به چم چکه چکه است ،
از آن جا که قطره های آب از شکاف سنگ های بالای نیایش گاه فرو می ریزد،
نام پیر سبز چک چکو یا چک چک شده است.

این نیایشگاه در خاور شهرستان اردکان در استان یزد واقع شده است.
از یزد و راه طبس ۶۵ کیلومتر و از راه اردکان ۴۳ کیلومتر است.
زرتشتیان نیایش گاه های گوناگونی در استان یزد دارند که، همه ی این جایگاه ها برای آنان ارزشمند است.
ولی پیرسبز چکچکو به شوند (:دلیل) چگونگی ساختار آن در دامنه ی کوه،
و شکل پیرامون کوه های خرانق از کشش و ارزش بیشتری برخوردار است.

پیر سبز هرسال نه تنها میزبان گروه فراوانی از زرتشتیان است بلکه، بسیاری از غیر زرتشتیان نیز از این نیایش گاه دیدار می کنند.
از روز ۲۴ تا روز ۲۸ خورداد ماه خورشیدی هرسال دیدار و باشندگی در پیرسبز تنها ویژه ی زرتشتیان است.
پیروان این کیش از شهرها و استان ها و گاهی ازکشورهای دیگر نیز در این هنگام ویژه گرد هم می آیند.

از آن جا که پشتوانه ی باشندگی دراین نیایش گاه باورهای گوناگون و ارزشمند برگرفته از تاریخ باستانی و استوره های ایرانی است.
زرتشتیان که پیوسته از تراداد (:سنت) و فرهنگ نیاکان به نیکی پاسداری کرده اند.
و به انگیزه ی شادی روان و فروهر درگذشتگان و نیایش اهورامزدا هم چنان به این نیایش گاه ها روی می آورند.
درون نیایش گاه پیر سبز از سنگ آهکی کوه تراشیده شده است.
در گوشه ی آن تنه درخت چنار کهن سالی رشد کرده است.
و در بخشی از کوه درختان انار، انجیر ومورد خودنمایی می کند که پیرامون آن را بوته های سبز پرسیاوشان پوشانده است.

بیشترین چکه های آب براین بوته ها ودرختان می ریزد و در چاله ای سنگی انباشته می شود.
این آب تنها انباشته ی سالیانه برای استفاده مردم باشنده در پیر و سرسبزی درختان این دامنه کوه است.
شوه ی نام پیر سبز نیز برای خودنمایی چنین درختانی سبزی در دل کویر بی آب و علف می باشد.
در میان نیایش گاه جایی مناسب برای روشن کردن شمع، افروختن آتش و سوزاندن عود و کندر با آتشدان بزرگ فلزی فراهم شده است.

ساختمان هایی درپیرامون نیایشگاه بنا شده اند که خیله نام دارند هر یک را اهالی روستا ها و شهرهای گوناگون برای گردهم آیی مرتوگان آن دیار بنیان گذاشته اند.
✍ پژوهش و گردآوری : بردیا بزرگمهر

@khashatra
پایان🔺🔺

#زیارت_پیر_سبز_چک_چکو

از روز اشتاد تا روز انارام از خورداد ماه در گاهشمار مزدیسنی
برابر با ۲۴ تا ۲۸ خورداد ماه خورشیدی
۱
@khashatra

✅ زیارت پیر سبز چک چکو

از اشتاد روز( روز بیست و ششم ) تا انارام روز( روز سی‌ام) از خوردادماه برابر با ؛
۲۴ تا ۲۸ خورداد ماه در گاهشماری خورشيدی.

آیین « زیارت پیر سبز چک چک چکو » و «زیارت ستی پیر » ( ۶۸ کیلومتری یزد ) برگزار می شود.
‍ ‍
یکی از نیایش گاه های زرتشتیان پیرسبز است که به آن "چک چک" نیز می گویند.
چک چک در گویش زرتشتی و لهجه یزدی و کردی به چم چکه چکه است ،
از آن جا که قطره های آب از شکاف سنگ های بالای نیایش گاه فرو می ریزد،
نام پیر سبز چک چکو یا چک چک شده است.

این نیایشگاه در خاور شهرستان اردکان در استان یزد واقع شده است.
از یزد و راه طبس ۶۵ کیلومتر و از راه اردکان ۴۳ کیلومتر است.
زرتشتیان نیایش گاه های گوناگونی در استان یزد دارند که، همه ی این جایگاه ها برای آنان ارزشمند است.
ولی پیرسبز چکچکو به شوند (:دلیل) چگونگی ساختار آن در دامنه ی کوه،
و شکل پیرامون کوه های خرانق از کشش و ارزش بیشتری برخوردار است.

پیر سبز هرسال نه تنها میزبان گروه فراوانی از زرتشتیان است بلکه، بسیاری از غیر زرتشتیان نیز از این نیایش گاه دیدار می کنند.
از روز ۲۴ تا روز ۲۸ خورداد ماه خورشیدی هرسال دیدار و باشندگی در پیرسبز تنها ویژه ی زرتشتیان است.
پیروان این کیش از شهرها و استان ها و گاهی ازکشورهای دیگر نیز در این هنگام ویژه گرد هم می آیند.

از آن جا که پشتوانه ی باشندگی دراین نیایش گاه باورهای گوناگون و ارزشمند برگرفته از تاریخ باستانی و استوره های ایرانی است.
زرتشتیان که پیوسته از تراداد (:سنت) و فرهنگ نیاکان به نیکی پاسداری کرده اند.
و به انگیزه ی شادی روان و فروهر درگذشتگان و نیایش اهورامزدا هم چنان به این نیایش گاه ها روی می آورند.
درون نیایش گاه پیر سبز از سنگ آهکی کوه تراشیده شده است.
در گوشه ی آن تنه درخت چنار کهن سالی رشد کرده است.
و در بخشی از کوه درختان انار، انجیر ومورد خودنمایی می کند که پیرامون آن را بوته های سبز پرسیاوشان پوشانده است.

بیشترین چکه های آب براین بوته ها ودرختان می ریزد و در چاله ای سنگی انباشته می شود.
این آب تنها انباشته ی سالیانه برای استفاده مردم باشنده در پیر و سرسبزی درختان این دامنه کوه است.
شوه ی نام پیر سبز نیز برای خودنمایی چنین درختانی سبزی در دل کویر بی آب و علف می باشد.
در میان نیایش گاه جایی مناسب برای روشن کردن شمع، افروختن آتش و سوزاندن عود و کندر با آتشدان بزرگ فلزی فراهم شده است.

ساختمان هایی درپیرامون نیایشگاه بنا شده اند که خیله نام دارند هر یک را اهالی روستا ها و شهرهای گوناگون برای گردهم آیی مرتوگان آن دیار بنیان گذاشته اند.

✍ پژوهش و گردآوری :
بردیا بزرگمهر
۲
@khashatra
پایان🔺🔺

#چکامه_ی_زیبای_پیرسبز_چک_چکو

با آوای زیبا و دل نشین :
روانشاد اردشیر جمشیدیان

برگرفته از درگاه اَمُرداد

@khashatra

#امروز


به روز، پیروز ‌و فرخ روز آسمان ایزد از خورداد ماه به سال ۳۷۶۳ مزدیسنی

برابر با :
یک شنبه ۲۵ خورداد ماه سال ۱۴۰۴ خورشیدی

۱۵ ژوئن  سال ۲۰۲۵ (ترسایی)

✔️ آسمان = آسمان.


✔️ دومین روز ویژه ی دیدار همگانی و زیارت پیر سبز.

@khashatra