طرح‌های شماره یک و دو آثار یک کارتونیستند، ویژگی کارهای این دوست کارتونیست، تشخّص فضا و کاراکترهاست که تبدیل به نوعی امضا و هویت کاری شده، یا دستکم استعدادِ تبدیل به جهانی شخصی و اختصاصی را در آینده‌ای دور یا نزدیک به نمایش می‌گذارد. رسیدن به کاراکتر و دنیای شخصی در کارتون، کار اصلا آسانی نیست و بهتر است دغدغه کارتونیست‌های تازه‌کار، این نباشد اما اگر به دست آمد، چه بهتر! کاراکترها و مولفه‌های بصری و گرافیک در کار دوستمان، پختگی نسبی دارند، خصوصا استفاده از رنگ و فضاهای خالی و سفید در کارهایش هوشمندانه است. اما طراحی چوبه دار نشان می‌دهد که ایشان در طراحی اشیا - حتی مختصر و موجز- به پختگی کاراکترهایش نرسیده و جای کار دارد. برای بررسی دنیاهای کارتونی شخصی و منحصر به فرد شما را به کارهای موردیلو (که تازگی درگذشت) سامپه و کینو ارجاع می‌دهم. در دنیای اختصاصی موردیلو یک زرافه، یک میز و یک درخت، یک … طراحی خاص خود را دارند که با کاراکترها و سایر مولفه‌های بصری در هماهنگی سبک و اغراق است. انتخاب ایده هم در کارهای این دوست ما پختگی خوبی دارد. فردی که بین تماشاگران اعدام بُر خورده اما خودش در واقع اعدامی است، اشاره ظریفی دارد به این که تماشاگران این مراسم در اثر شرایط بد اجتماعی می‌توانند خود، سوژه اصلی این مراسم بشوند. ایضا کشتی که به جای حلقه نجات، طناب داری برای غریق انداخته، کنایه هوشمندانه‌ای دارد به جامعه‌ای که راه بازگرداندن غریقان و مطرودانش را پاک کردن آنها از صحنه روزگار می‌بیند.

طراحی، ترکیب‌بندی و اجرای خوب و استفاده به جا از سرخی گردن بریده در نقطه عطف اثر، از ویژگی‌های مثبت کار سوم است. فضاسازی و لحن کار من را اندکی یاد کارهای روشنفکرانه دهه پنجاه مجلات ایران می‌اندازد. ایده البته چندان تازه نیست اما بهرحال، شوخی تلخی است با کسانی که برای اعدام شدن حتی دیگر سری برای از دست دادن ندارند.

طرح چهارم، حس و حال گرافیکی دارد و بیشتر یادآور پوستر و تصویرسازی برای جلد کتاب یا یک آلبوم موسیقی است، اما استفاده پرتخیل از نت موسیقی و تشبیه خلاقانه‌اش به سری بر داررفته، آن را به ایده‌ای کارتونی نزدیک می‌کند.

طرح پنجم، به طور خاص یادآور اعدام کودکان یا افراد زیر سن قانونی است. استفاده از بازی لی‌لی به عنوان پلکانی که به اعدام منتهی می‌شوند، تلفیق هوشمندانه و البته سیاهی است از شادی دنیای کودکی با نیستی اعدام.

یکی از شیوه‌های ایده‌یابی در کارتون و کاریکاتور، یافتن شباهت های ظاهری پدیده‌های ظاهرا بی ربط و بعضا متنافر است. فقط باید به یاد داشت هرقدر این تشابهات ظاهری، ساده و دم دستی باشد احتمال کهنه بودن ایده و کارشدنش پیش ازاین توسط دیگران، بالا می‌رود. از جمله همین کار ششم که بادکنکی را کنار طناب دار گذاشته و پیش‌تر چندین اجرای مشابه دیگر از آن دیده‌ام. فرم گرافیکی هر دو مولفه بصری حلقه طناب دار و بادکنک- لااقل در سطح دوبعدی کاغذ- یکسان است. یکی رو به بالا - زندگی و صعود- دارد و دیگری ، به پایین- مرگ و نیستی.

رنگ‌امیزی پسزمینه خوب نیست و ای کاش حلقه دار و بادکنک گرافیکی تر کار می‌شدند. این ایده به خاطر کم بودن و سادگی مولفه‌هایش اجرای گرافیکی قدرتمندتری نیاز داشت، به کارتونیست‌ش پیشنهاد می‌کنم به آثار کامبیز درمبخش رجوع کند تا شیوه طراحی موجز و گرافیک ساده اما در عین حال قدرتمند را بهتر بیاموزد.

طرح هفتم، تندی و وضوح در عین ظرافت ایده یک کار ادیتوریال خوب را دارد. اشاره‌ای است به اعدام‌هایی که فقط برای پاک کردن خرابکاری‌های بزرگ‌تر صورت می‌گیرند. نمونه‌هایش دریاد همه‌مان هست. ایده، سهل و ممتنع است یعنی به خاطر روشنی و راحت‌خوان بودن، این تصور را شاید ایجاد کند که ارزش کمی دارد در حالی که پیدا کردن مکانیسم درست و منطقی در عین حال ساده و هوشمندانه، برای بیان موضوعات روز، کار راحتی نیست.

طرح هشتم، اجرای نقاشانه و حرفه‌ای دارد، به نظر می‌اید که کسی مشغول نوشتن نامه خودکشی است چرا که کلمه «متاسفم»- کلیشه شروع نامه های خودکشی- روی کاغذ دیده می‌شود. همین نکته کوچک، ایده را از مفهوم اعدام دور کرده. اگر دست، مشغول نوشتن متنی بود- محتوای متن را لازم نبود ببینیم- می‌شد تفسیر کرد که انگار با نوشته اش دارد مرگ یا اعدام را تشویق می‌کند: طناب اعدامی به قلم او بسته شده و با تکان دادنش اعدامی بالای دار می‌رود.

اگر ترکیب دسته سیفون و فرد اعدامی در اثر شماره هفت، نمونه یک مکانیزم گویا و راحت‌خوان برای بیان ایده محسوب می‌شد، این مکانیزم در کار شماره نهم مقداری سخت و تصنعی از کار درآمده. یعنی باید خیلی دقت و اندکی معما حل کنید تا متوجه شوید اگر دست، ترازو را بالا بکشد ( البته با توجه به ابعاد نحیفی که طراح به آن اختصاص داده بعید است زورش برسد) آنوقت فرد چاق -ثروتمند- است که پایین و زنده می‌ماند و لاغر- فقیر و محروم- اعدام خواهد شد.
طراح تلاش خوبی برای رسیدن به ایده‌ای تازه‌تر کرده ، اجرا خصوصا در طراحی جزییات و اشیا و تناسبات می‌توانست پخته تر باشد.

طرح دهم را به عنوان ایده‌ای الهام‌بخش انتخاب کرده‌ام بلکه الگو بشود برای ما که می‌شود از پدیده‌های مختلف حتی نشانه‌های ریاضی برای ایده‌سازی خلاق و بدیع استفاده کرد. دو سرباز که عدد سه بر سر دارند یک نُه را به سمت جایگاهی می‌برند که به جای طناب دار یک علامت جذر برآن قرار گرفته، قرار است او را هم زیر رادیکال بگذارند و تبدیل به سه کنند تا مثل خودشان شود.
البته ایده بیشتر بر یکسان‌سازی، خردکردن و سرکوب استعدادها و هویت‌ها دلالت دارد تا حذف و اعدام، اما بهرحال فکر انقدر خوب بود که ارزش انتشار و معرفی داشت!

این یک زندانی سیاسی نیست

✍️ کاری از مانا نیستانی‎
@NashrAasoo 🔺

☝️☝️☝️
حوالی سال هزارونهصدوبیست‌وهشت، «رنه مگریت» نقاش معروف سورآل نقاشی با عنوان «خیانت تصویر» خلق کرد که تصویر واقع‌گرایانه یک پیپ را نشان می‌داد، نوشته‌ای که زیر تصویر آمده بود آنچه را چشمان ما می‌دید انکار می‌کرد: «این یک پیپ نیست». این اثر بحث و تفسیر زیادی در زمان خودش برانگیخت، از رجحان نگاه بیننده بر موضوع تماشا تا تفاوت تصویر و واقعیت و مسائل دیگر.
به تازگی سخنگوی قوه قضاییه اعلام کرده «ما واقعا زندانی سیاسی نداریم» تا یادمان بیندازد ما هم در دنیایی سورآل زندگی می‌کنیم، سورآل‌تر از جهان ذهنی مگریت.

به بهانه سال‌روز درگذشت #مریم_میرزاخانی
کاری قدیمی از #مانانیستانی
https://iranwire.com/fa/pictorian/22717