فایل بالا: آیا سعی کرده ام با کارهایم جامعه فرانسه را به چالش بکشم؟
فایل بالا: اگر فرضا حکومت عوض شود و رژیمی سر کار بیاید که قبولش داشته باشم آیا همچنان به نقد حکومت ادامه خواهم داد؟
🔥1
نودوشش، سال مرگهای زنجیره ای در زندانها
کاووس سیدامامی، سینا قنبری، محمد راجی، طالب بسطامی و دیگران
مانا نیستانی
@mananey
کاووس سیدامامی، سینا قنبری، محمد راجی، طالب بسطامی و دیگران
مانا نیستانی
@mananey
رشته شبح Phantom thread
کارگردان: پل تامس اندرسن
یکی از بهترین و منسجم ترین ساخته های پل تامس اندرسن، درباره رابطه خیاط و طراح مدل کمالگرا و وسواسی با دختری که مدل و منبع الهامش می شود، تا حدی یادآور فضای مجلسی آثار دهه هشتاد و نود مرچنت/آیوری است از لحاظ بصری، تک تک کادرهای شکیل و ریز به ریز اجزا صحنه زیبایی ایستا و کلاسیکی را می سازد که بی شباهت به محصولات وزین و مجلل خیاط نیست. داستان در سطح، یادآور ربه کای دافنه دوموریه است؛ دختری از طبقه پایین پا به زندگی و خانه مردی از طبقه بالاتر می گذارد که در تسخیر روح و خاطره زنی درگذشته است. زن، مادر خیاط است که انگار رشته ای نامرئی به دور او پیچیده و مانع هرگونه رابطه عمیق احساسی اش با زنان دیگر است. فیلم، روایت فرهیخته ای از «بچه ننه گی» است و طبعا به عنوان یک بچه ننه حرفه ای، ارتباطم با جهان اثر شخصی تر و درونی تر بود. نکته جذاب فیلم، عاملیت و فاعل بودن شخصیت زن داستان است، برخلاف کاراکتر دختر قصه ربه کا. مقابل خیاط کاریزماتیک، کم نمی آورد، تک مضرابها و طعنه ها را بی جواب نمی گذارد، برابر خواهر سلطه جوی خیاط ـ نسخه دیگری از خانم دانوِرس ـ جا نمی زند، و بعد که در می یابد تنها زمانی میتواند لایه سخت و نچسب بیرونی مَرد بدخلق وسواسی را بشکند و احساساتش را بدست آورد که او مریض و زمین گیر، محتاج تیمارداری مادرانه اش باشد، دست به کار می شود و به این ترتیب، یکی از غریب ترین روابط عاشقانه سینمای معاصر شکل می گیرد. این عشق غریب به مادر و مادرخواهی از وجود دیگر زنان، شاید بعد از ایران در انگلیس بیشترین معنا را بدهد که نماد و نشانه ملی هم ملکه، مادر ملت است. بازی دنیل دی لوییس مثل همیشه خیره کننده است هرچند، اسکار بدون هیچ حرفی برازنده گری اولدمن و نقش آفرینی معجزه گونه اش به جای چرچیل بود.
کارگردان: پل تامس اندرسن
یکی از بهترین و منسجم ترین ساخته های پل تامس اندرسن، درباره رابطه خیاط و طراح مدل کمالگرا و وسواسی با دختری که مدل و منبع الهامش می شود، تا حدی یادآور فضای مجلسی آثار دهه هشتاد و نود مرچنت/آیوری است از لحاظ بصری، تک تک کادرهای شکیل و ریز به ریز اجزا صحنه زیبایی ایستا و کلاسیکی را می سازد که بی شباهت به محصولات وزین و مجلل خیاط نیست. داستان در سطح، یادآور ربه کای دافنه دوموریه است؛ دختری از طبقه پایین پا به زندگی و خانه مردی از طبقه بالاتر می گذارد که در تسخیر روح و خاطره زنی درگذشته است. زن، مادر خیاط است که انگار رشته ای نامرئی به دور او پیچیده و مانع هرگونه رابطه عمیق احساسی اش با زنان دیگر است. فیلم، روایت فرهیخته ای از «بچه ننه گی» است و طبعا به عنوان یک بچه ننه حرفه ای، ارتباطم با جهان اثر شخصی تر و درونی تر بود. نکته جذاب فیلم، عاملیت و فاعل بودن شخصیت زن داستان است، برخلاف کاراکتر دختر قصه ربه کا. مقابل خیاط کاریزماتیک، کم نمی آورد، تک مضرابها و طعنه ها را بی جواب نمی گذارد، برابر خواهر سلطه جوی خیاط ـ نسخه دیگری از خانم دانوِرس ـ جا نمی زند، و بعد که در می یابد تنها زمانی میتواند لایه سخت و نچسب بیرونی مَرد بدخلق وسواسی را بشکند و احساساتش را بدست آورد که او مریض و زمین گیر، محتاج تیمارداری مادرانه اش باشد، دست به کار می شود و به این ترتیب، یکی از غریب ترین روابط عاشقانه سینمای معاصر شکل می گیرد. این عشق غریب به مادر و مادرخواهی از وجود دیگر زنان، شاید بعد از ایران در انگلیس بیشترین معنا را بدهد که نماد و نشانه ملی هم ملکه، مادر ملت است. بازی دنیل دی لوییس مثل همیشه خیره کننده است هرچند، اسکار بدون هیچ حرفی برازنده گری اولدمن و نقش آفرینی معجزه گونه اش به جای چرچیل بود.
شکل آب Form of water
کارگردان: گیلرمو دل تورو
قصه پریان پُست مدرن گیلرمو دل تورو، همان حکایت صدبار گفته شده ی «دیو و دلبر» است، اما جهان بصری شخصی او تماشای صد و یک باره روایت کهنه را همچنان تازه و دوست داشتنی جلوه می دهد. دل توروی اصالتا مکزیکی، در بهترین و شخصی ترین آثارش مثل بیشتر هنرمندان و نویسندگان امریکای جنوبی، تخیل و روایتگری را با خشونت و شعر پیوند میزند، درست مثل کارخانه شکلات سازی اول فیلم که آتش گرفته و به قول همسایه همجنسگرای الایزا «تراژدی و لذت» را به هم آمیخته، دل تورو چنین می کند. از در هم پیچیدن و غوطه ورشدن اندام دیو و دلبر در آب، لذت میبریم و از خشونت بعضی صحنه ها اعصابمان تیر می کشد. مثل قصه های کوتاه بورخس یا رمانهای مارکز.
شاید حضور همسایه همجنسگرا و دوست نزدیک سیاهپوست ـ اشاره به مسائل نژادی و جنسیتی باب روز ـ باعث شده باشد که اکادمی اسکار به این فانتزی دل تورو بیش از «لابیرنت پن»ش روی خوش نشان دهد، اما مهم این است که حضور آنها نه تحمیلی که به جا و هوشمندانه است. فیلم درباره طردشدگانی است که لااقل در دوره تاریخی داستان، صدایی در جامعه نداشته اند، از این حیث با هیولای قصه همدل و هم احساس اند. تنها چیزی که امیدها را زنده نگه میدارد پناه بردن به تخیل و البته سینماست. خانه الایزا طبقه بالای سالن یک سینماست و خودش عاشق فیلمهای موزیکال. دل تورو نشانه های آشنای سینمای دهه پنجاه و شصت را گرد هم آورده، از سینمای هیولایی دوزاری محبوب آنزمان ـ هیولای فیلم ادای دین آشکاری به «موجودی از تالاب سیاه» است ـ تا فیلمهای نوآر جاسوسی جنگ سرد که نامه عاشقانه اش به سینمای آن دوران کامل شود. چقدر صحنه شناور شدن دختر و هیولا در حمام پر از آب شده که قطراتش به فضای سالن سینما نشت می کند زیباست، در حالی که دو سه تماشاگر خوابآلود داخل سالن انگار از حجم عشق و تخیلی که بالای سرشان و نه بر پرده مقابل، در جریان است بی خبرند و جز قطراتی آن هم با دلخوری، دریافت نمی کنند. اگر تخیل و فانتزی دوست ندارید، اگر تصویرسازی های درخشان خیال انگیز رضایتتان را جلب نمی کند، اگر احساس می کنید برای «یکی بود یکی نبود» شنیدن زیادی بزرگ شده اید، اگر سینما را با تمام ژانرهایش دوست ندارید، «شکل آب» فیلم شما نیست. باید اشاره کنم به بازی بی کلام خیره کننده سالی هاوکینز که با معیارهای رایج، زیبا نیست اما چنان نقش آفرینی می کند که «الایزا» در زمره زیباترین «دلبر»ان تاریخ روایت های سینمایی دیو و دلبر قرار می گیرد.
کارگردان: گیلرمو دل تورو
قصه پریان پُست مدرن گیلرمو دل تورو، همان حکایت صدبار گفته شده ی «دیو و دلبر» است، اما جهان بصری شخصی او تماشای صد و یک باره روایت کهنه را همچنان تازه و دوست داشتنی جلوه می دهد. دل توروی اصالتا مکزیکی، در بهترین و شخصی ترین آثارش مثل بیشتر هنرمندان و نویسندگان امریکای جنوبی، تخیل و روایتگری را با خشونت و شعر پیوند میزند، درست مثل کارخانه شکلات سازی اول فیلم که آتش گرفته و به قول همسایه همجنسگرای الایزا «تراژدی و لذت» را به هم آمیخته، دل تورو چنین می کند. از در هم پیچیدن و غوطه ورشدن اندام دیو و دلبر در آب، لذت میبریم و از خشونت بعضی صحنه ها اعصابمان تیر می کشد. مثل قصه های کوتاه بورخس یا رمانهای مارکز.
شاید حضور همسایه همجنسگرا و دوست نزدیک سیاهپوست ـ اشاره به مسائل نژادی و جنسیتی باب روز ـ باعث شده باشد که اکادمی اسکار به این فانتزی دل تورو بیش از «لابیرنت پن»ش روی خوش نشان دهد، اما مهم این است که حضور آنها نه تحمیلی که به جا و هوشمندانه است. فیلم درباره طردشدگانی است که لااقل در دوره تاریخی داستان، صدایی در جامعه نداشته اند، از این حیث با هیولای قصه همدل و هم احساس اند. تنها چیزی که امیدها را زنده نگه میدارد پناه بردن به تخیل و البته سینماست. خانه الایزا طبقه بالای سالن یک سینماست و خودش عاشق فیلمهای موزیکال. دل تورو نشانه های آشنای سینمای دهه پنجاه و شصت را گرد هم آورده، از سینمای هیولایی دوزاری محبوب آنزمان ـ هیولای فیلم ادای دین آشکاری به «موجودی از تالاب سیاه» است ـ تا فیلمهای نوآر جاسوسی جنگ سرد که نامه عاشقانه اش به سینمای آن دوران کامل شود. چقدر صحنه شناور شدن دختر و هیولا در حمام پر از آب شده که قطراتش به فضای سالن سینما نشت می کند زیباست، در حالی که دو سه تماشاگر خوابآلود داخل سالن انگار از حجم عشق و تخیلی که بالای سرشان و نه بر پرده مقابل، در جریان است بی خبرند و جز قطراتی آن هم با دلخوری، دریافت نمی کنند. اگر تخیل و فانتزی دوست ندارید، اگر تصویرسازی های درخشان خیال انگیز رضایتتان را جلب نمی کند، اگر احساس می کنید برای «یکی بود یکی نبود» شنیدن زیادی بزرگ شده اید، اگر سینما را با تمام ژانرهایش دوست ندارید، «شکل آب» فیلم شما نیست. باید اشاره کنم به بازی بی کلام خیره کننده سالی هاوکینز که با معیارهای رایج، زیبا نیست اما چنان نقش آفرینی می کند که «الایزا» در زمره زیباترین «دلبر»ان تاریخ روایت های سینمایی دیو و دلبر قرار می گیرد.
پروژه فلوریدا Florida project
کارگردان: شان بیکر
شان بیکر را با فیلم «تنجرین» شناختم و دوستش داشتم. پروژه فلوریدا ثابت می کند موفقیت تنجرین تصادفی نبوده. فیلمی واقعا مستقل ـ نه مستقل نماـ که مثل تنجرین، سفری است واقعگرایانه به لایه های زیرین اجتماع بی آنکه تک تک دقایقش را با سیاهی و تلخی پر کرده باشد. تمرکز کردن روی چند کودک که کارگردان بازی خیره کننده ای ازشان گرفته، باعث شده حسی از زندگی و رنگ زیر پوست فیلمی بدود که درباره فقر مادی و فرهنگی است. داستان، اگر بشود اسمش را گذاشت، در مجتمع درب و داغان فقیرانه ای دم گوش«دیزنی لند» سرزمین رویایی کودکان میگذرد و روایت تلاش مادر جوان و دختربچه کم سن و سال او برای بقاست. هرقدر کودکان فیلم دوستداشتنی و جذابند، بزرگسالان، نابودند و از دست رفته. مادر کم سن و کودک صفت ، انگار یکی از همین بچه هاست که به سن بلوغ رسیده و امتیاز دلسوزی بخشی از جامعه با کودکان را هم از دست داده، بی آنکه چیزی برای معامله با جهان بزرگسالان دریافت کرده باشد. آینده ای که احتمالا در انتظار دخترک شیرین او هم هست و همین آگاهی کام بیننده را تلخ می کند. یک کلام، فیلم، روایت مرگ معصومیت و آرزوهای کودکی در معادلات تبعیض آمیز امروزیست. ویلم دفو به نقش نگهبان خوشدل مجتمع که با غمخواری شاهد احوالات آدمهاست و در عین حال حافظ نظم و سیستم، بازی بیادماندنی دارد.
کارگردان: شان بیکر
شان بیکر را با فیلم «تنجرین» شناختم و دوستش داشتم. پروژه فلوریدا ثابت می کند موفقیت تنجرین تصادفی نبوده. فیلمی واقعا مستقل ـ نه مستقل نماـ که مثل تنجرین، سفری است واقعگرایانه به لایه های زیرین اجتماع بی آنکه تک تک دقایقش را با سیاهی و تلخی پر کرده باشد. تمرکز کردن روی چند کودک که کارگردان بازی خیره کننده ای ازشان گرفته، باعث شده حسی از زندگی و رنگ زیر پوست فیلمی بدود که درباره فقر مادی و فرهنگی است. داستان، اگر بشود اسمش را گذاشت، در مجتمع درب و داغان فقیرانه ای دم گوش«دیزنی لند» سرزمین رویایی کودکان میگذرد و روایت تلاش مادر جوان و دختربچه کم سن و سال او برای بقاست. هرقدر کودکان فیلم دوستداشتنی و جذابند، بزرگسالان، نابودند و از دست رفته. مادر کم سن و کودک صفت ، انگار یکی از همین بچه هاست که به سن بلوغ رسیده و امتیاز دلسوزی بخشی از جامعه با کودکان را هم از دست داده، بی آنکه چیزی برای معامله با جهان بزرگسالان دریافت کرده باشد. آینده ای که احتمالا در انتظار دخترک شیرین او هم هست و همین آگاهی کام بیننده را تلخ می کند. یک کلام، فیلم، روایت مرگ معصومیت و آرزوهای کودکی در معادلات تبعیض آمیز امروزیست. ویلم دفو به نقش نگهبان خوشدل مجتمع که با غمخواری شاهد احوالات آدمهاست و در عین حال حافظ نظم و سیستم، بازی بیادماندنی دارد.
سه بیلبورد، خارج از اِبینگ میزوری
Three billboards outside Ebbing, Missouri
کارگردان: مارتین مکدونا
در نمایی همان اوایل فیلم وقتی «میلدرد» کاراکتری که فرانسیس مک دورمند بازیش می کند در چارچوب در دفتر تبلیغات ظاهر و با چهره مصمم و حرکت آهسته وارد اتاق می شود، در می یابیم که با وسترن مدرن و امروزی طرفیم که قهرمان تکرو و سرسختش به جای کلینت ایستوود یک زن عادی حوالی هزارونهصد و هشتاد است. اگر دقت کنیم فیلم، نشانه های متعدد از سینمای وسترن دارد، قهرمان تنهایی که کم کم دارودسته کوچکی گِردش جمع می شود و مقابل کلانتر محل و دارودسته اش قد علم می کند، لانگشات های مناظر دشت، هماوردی برای برقراری عدالت و حق طلبی. حتی نمای کتک خوردن بیرحمانه مدیر دفتر تبلیغات همجسنگرا از معاون نژادپرست کلانتر جلوی چشمان اهالی شهرک، یادآور صحنه کتک خوردن ریچارد هریس از جین هکمن، کلانتر فیلم «نابخشوده» کلینت ایستوود است با این تفاوت که کلانتر «سه بیلبورد» شَر یا خبیث داستان نیست، حتی معاون نژادپرست و روانیش که تا جایی از فیلم بار قطب منفی داستان را بر دوش می کشد، واقعا بد نیست. مارتین مک دونا، قصه اش را جوری می چیند و تعریف می کند که در آخر، خبیث واقعی نَه افراد و اشخاص، که سیستم و قراردادهایی معرفی می شود که آدمها را چنین بارآورده و مقابل هم قرار داده است. در چنین سیستم اجتماعی که آدمها خود پدیدش آورده، بعد محصورش شده اند، براحتی حقوق فردی آدمها زیر پا می رود، نادیده انگاشته می شود، یا آدمی تحت تأثیر باورهاـ معمولا بی پشتوانه ـ و پیشفرض ها و احساسات جمعی، قضاوت و محکوم می شود، خواه مادری باشد که تقاضای اجرای عدالت برای دختر کشته شده اش بی جواب مانده یا کوتوله ای که بابت نقص جسم، همه حتی قهرمان داستان، تحقیرش را به سان قراردادی نانوشته پذیرفته اند. بهترین شخصیت فیلم کاراکتر چندبُعدی «دیکسن» معاون کلانتر است که وجوهی متنوع را از هیولایی تمام عیار تا انسانی با عواطف قابل درک به نمایش می گذارد و سم راکوِل، این نقش را عالی بازی می کند. در آخر مهم نیست که عدالت اجرا بشود یا نه، همین که دو وسترنر سوار بر مرکب کنار هم سفری آغازیده اند و به سمت افق می روند، بهترین و امیدبخش ترین تحول است. شخصا فصل خودکشی و نامه خوانی را نه در اجرا و نه در اثر تحول بخش ناگهانی آن بر شخصیت معاون کلانتر، چندان نمی پسندم، ایضا معتقدم فیلمنامه از بعضی حوادث ساده می گذرد؛ آدمی را از پنجره طبقه دوم به پایین پرت می کنند و کسی دنبال عقوبت مقصر نیست، (بهرحال آمریکای هزارونهصد و هشتاد با تمام مشکلات نژادی و جنسیتی، غرب وحشی هزاروهشتصد نیست) یا دفتر پلیس را از سقف تا کف می سوزانند و کلانتر و گروهش خیلی ساده از مظنونان اصلی می گذرند. بهرحال «سه بیلبورد..» بعد از «در بروژ» بهترین ساخته مک دونا و از دیدنی ترین های سال است، با نقش آفرینی کم نظیر مک دورمند که واندروومنی واقعی می آفریند بسیار موثرتر از ابرقهرمان جهان دی سی.
Three billboards outside Ebbing, Missouri
کارگردان: مارتین مکدونا
در نمایی همان اوایل فیلم وقتی «میلدرد» کاراکتری که فرانسیس مک دورمند بازیش می کند در چارچوب در دفتر تبلیغات ظاهر و با چهره مصمم و حرکت آهسته وارد اتاق می شود، در می یابیم که با وسترن مدرن و امروزی طرفیم که قهرمان تکرو و سرسختش به جای کلینت ایستوود یک زن عادی حوالی هزارونهصد و هشتاد است. اگر دقت کنیم فیلم، نشانه های متعدد از سینمای وسترن دارد، قهرمان تنهایی که کم کم دارودسته کوچکی گِردش جمع می شود و مقابل کلانتر محل و دارودسته اش قد علم می کند، لانگشات های مناظر دشت، هماوردی برای برقراری عدالت و حق طلبی. حتی نمای کتک خوردن بیرحمانه مدیر دفتر تبلیغات همجسنگرا از معاون نژادپرست کلانتر جلوی چشمان اهالی شهرک، یادآور صحنه کتک خوردن ریچارد هریس از جین هکمن، کلانتر فیلم «نابخشوده» کلینت ایستوود است با این تفاوت که کلانتر «سه بیلبورد» شَر یا خبیث داستان نیست، حتی معاون نژادپرست و روانیش که تا جایی از فیلم بار قطب منفی داستان را بر دوش می کشد، واقعا بد نیست. مارتین مک دونا، قصه اش را جوری می چیند و تعریف می کند که در آخر، خبیث واقعی نَه افراد و اشخاص، که سیستم و قراردادهایی معرفی می شود که آدمها را چنین بارآورده و مقابل هم قرار داده است. در چنین سیستم اجتماعی که آدمها خود پدیدش آورده، بعد محصورش شده اند، براحتی حقوق فردی آدمها زیر پا می رود، نادیده انگاشته می شود، یا آدمی تحت تأثیر باورهاـ معمولا بی پشتوانه ـ و پیشفرض ها و احساسات جمعی، قضاوت و محکوم می شود، خواه مادری باشد که تقاضای اجرای عدالت برای دختر کشته شده اش بی جواب مانده یا کوتوله ای که بابت نقص جسم، همه حتی قهرمان داستان، تحقیرش را به سان قراردادی نانوشته پذیرفته اند. بهترین شخصیت فیلم کاراکتر چندبُعدی «دیکسن» معاون کلانتر است که وجوهی متنوع را از هیولایی تمام عیار تا انسانی با عواطف قابل درک به نمایش می گذارد و سم راکوِل، این نقش را عالی بازی می کند. در آخر مهم نیست که عدالت اجرا بشود یا نه، همین که دو وسترنر سوار بر مرکب کنار هم سفری آغازیده اند و به سمت افق می روند، بهترین و امیدبخش ترین تحول است. شخصا فصل خودکشی و نامه خوانی را نه در اجرا و نه در اثر تحول بخش ناگهانی آن بر شخصیت معاون کلانتر، چندان نمی پسندم، ایضا معتقدم فیلمنامه از بعضی حوادث ساده می گذرد؛ آدمی را از پنجره طبقه دوم به پایین پرت می کنند و کسی دنبال عقوبت مقصر نیست، (بهرحال آمریکای هزارونهصد و هشتاد با تمام مشکلات نژادی و جنسیتی، غرب وحشی هزاروهشتصد نیست) یا دفتر پلیس را از سقف تا کف می سوزانند و کلانتر و گروهش خیلی ساده از مظنونان اصلی می گذرند. بهرحال «سه بیلبورد..» بعد از «در بروژ» بهترین ساخته مک دونا و از دیدنی ترین های سال است، با نقش آفرینی کم نظیر مک دورمند که واندروومنی واقعی می آفریند بسیار موثرتر از ابرقهرمان جهان دی سی.