حال خوش

فانوس خیال
 
محمدامین مروتی
 
یکی از رباعی های صعب الفهم خیام این است:
این چرخ فلک که ما در او حیرانیم
فانوس خیال از او مثالی دانیم
خورشید چراغ‌دان و عالم فانوس
ما چون صوریم کاندر او حیرانیم
 
کلید فهم رباعی، عبارت "فانوس خیال" است.
بر مبنای قاموس های قدیمی، فانوسِ خیال، ابزاری که با حرارت شمع یا چراغ به‌صورت دورانی به حرکت درمی‌آمد و تصاویر نقش‌شده از بیرون آن به‌صورت متحرک دیده می‌شد و یکی از این دو شکل را داشته است:
 ۱. تصاویر بر خود فانوس نقش می‌شده‌اند (برهان؛ رشیدی؛ هدایت، همانجا)؛
 ۲. تصاویر بر کاغذ نقش شده و بریده و گرد فانوس چسبانده می‌شده است (غیاث).
 
به این ترتیب خیام به سادگی می گوید ما آن نقاشی ها و صورت هایی هستیم که بر گرد خورشید می چرخیم. معنی اش این است که مثل نقاشی، از خود اراده ای نداریم و  بر یک مدار تکراری می چرخیم.
 
17 اسفند 1404

فلسفه سیاسی ارسطو

 
محمدامین مروتی
 
ارسطو اول سه فرم حکومت را معرفی می کند:
پادشاهی یا حکومت فرد(مونارشی)، آریستوکراسی یا حکومت گروه و جمهوری یا حکومت مردم.
این ها فرم های حکومت هستند.
 
سپس هر فرم را دارای دو محتوای خوب و بد می داند.
یعنی پادشاهی خوب است اگر در خدمت جامعه و قانون باشد، ولی اگر به فکر قدرت خود و اطرافیانش باشد به تیرانی(جباریت) تبدیل می شود.
آریستوکراسی اگر حکومت نخبگان باشد و جامعه را خوب و قانونمند مدیریت کند، خوب است اما اگر به دست ثروتمندانی بیفتد که فقط منافع خود را دنبال می کنند، به "الیگارشی" تبدیل می شود.
جمهوری و دموکراسی اگر به نفع جامعه عمل کند و قانونمند باشد، خوب است ولی می‌تواند به عوام سالاری و هرج و مرج (غوغاسالاری) تبدیل شود.
 
می بینیم که فلسفه سیاسی ارسطو به عکس فلسفه سیاسی افلاطون منعطف و مصداق محور است در حالی که فلسفه سیاسی افلاطون، مدینه فاضله ای با مشخصات مطلق و از قبل تعریف شده است.
 
4 اسفند 1404

🎐

ملتی که همه چیز می‌داند ناآگاه است. بروید با کلمه‌ی زیبای «نمی‌دانم» آشنا شوید، زیرا فردا روز گرفتار نادانیِ خود خواهید شد. ما گرفتار نادانی خود شدیم.

#محمدابراهیم_باستانی‌پاریزی

در دنیا ٢ نوع دزد وجود داﺭد:

دزدان کوچک که پلیس آن‌ها رﺍ دستگیر می‌کند.
دزدان بزرﮒ که پلیس از آن‌ها محافظت می‌کند.

برتولت برشت
📝

کراهت دروغ

 
محمدامین مروتی
 
مولانا در دفتر ششم می گوید اگر کراهتی نسبت به کاری در دل انسانی نیکدل بیفتد، حکمتی دارد و این زیرکی منشایی الهی دارد که از لوح محفوظ(علم خداوند) بر دل او تابیده:
۲۷۵۰    تَلْخ آمد بر دلِ چَغْز این حَدیث         که مرا در عُقده آرَد این خَبیث
۲۷۵۱    هر کَراهَت در دلِ مَردِ بِهی               چون دَر آیَد، از فَنی نَبْوَد تَهی
۲۷۵۲    وَصْفِ حَق دان آن فِراسَت را نه وَهْم     نورِ دلْ از لوحِ کُل کرده‌ست فَهْم
 
به عنوان مثال برادران یوسف از یعقوب خواستند یوسف را همراهشان بفرستد و قول دادند زیانی به او نرسد که نیت ما خیر است. کراهتی در دل یعقوب پدید آمد. برادران پرسیدند چرا به ما اعتماد نمی کنی تا او را با خود به گردش ببریم؟ یعقوب  گفت دوری یوسف، دلم را به درد می آورد و حس خوبی به این کار ندارم؟
۲۷۵۸    نه که یَعْقوبِ نَبی آن پاکْ خو           بَهْرِ یوسُف با همه اِخْوانِ او،
۲۷۵۹    از پدر چون خواسْتَندَش دادَران[1]       تا بَرَندَش سویِ صَحرا یک زمان،
۲۷۶۰    جُمله گُفتَندَش مَیَنْدیش از ضَرَر        یک دو روزش مُهْلَتی دِهْ ای پدر،
2761    که چرا ما را نمی داری امین،               یوسف خود را به سیران و ظعین[2]
۲۷۶۲    تا به هم در مَرج‌ها[3] بازی کُنیم          ما درین دَعْوتْ اَمین و مُحْسِنیم،
۲۷۶۳    گفت این دانم که نَقْلَش از بَرَم          می‌فُروزَد در دِلَم دَرد و سَقَم[4]
 
یعقوب می گوید دلم از نور خداوند روشن است و به من دروغ نمی گوید. اما از قضای الهی، یعقوب به دلیل قاطع دلش توجه نکرد و رویش حساب نکرد زیرا از قضای الهی، این بود که گرفتار عقل فلسفی شود:
۲۷۶۴    این دِلَم هرگز نمی‌گوید دُروغ            که زِ نورِ عَرش دارد دلْ فُروغ
۲۷۶۵    آن دَلیلِ قاطِعی بُد بر فَساد              وَز قَضا آن را نکرد او اِعْتِداد
۲۷۶۶    دَر گُذشت از وِیْ نشانی آن‌چُنان        که قَضا در فلسفه بود آن زمان
 
24 اردیبهشت 1405

[1] داران یعنی برادران
[2] سیران: گردش/ ظعین: کوچیدن
[3] مرج: مرغزار
[4] سقم: بیماری

عشق

آغاز آدمیزادیست ...

#هوشنگ_ابتهاج
@hoshang_ebtehhaj

عرفان به‌کسب علم میسر نمی‌شود
از سرمه روشنی نبَرَد چشم سرمه‌دان (بیدل دهلوی)

شناخت درمانی
 

محمدامین مروتی
 
مبنای شناخت درمانی این است که تصور و تلقی ماست که باعث برخورد غیرمنطقی می شود و اگر این سد برداشته شود، می توان راه حل واقع بینانه مسائل را پیدا کرد. در روانکاوی مبنای مشکلات سرکوب احساسات در زمان کودکی است و یافتن آن ها به حل مسئله کمک می کند و در روانپزشکی منشأ مشکلات اختلالات شیمیایی است که باید با دارو متعادل گردند. ولی در شناخت درمانی مشکلات دوران کودکی و حتی استفاده از داروها اولویت ندارند. تفکر منطقی و انتقادی به راه حل و شناخت درمانی با سرعت بیشتری باعث رسیدن به نتایج پایدارتری می شود.
بنابراین در بسیاری از جاها به جای عبارت "اختلالات روانی" و "روان درمانی"، بهتر است که از " اختلالات شناختی" و "شناخت درمانی" سخن بگوییم.
زیرا عمده مشکلات ما در نشناختن منطق مکالمه و مکالمه منطقی است. شناخت ها و باورهایی که ممکن است در طول زندگی و به خصوص در کودکی و نوجوانی، در ذهن ما نشسته و رسوب کرده باشند و هرگز مورد چالش شناختی و تجدید نظر قرار نگرفته اند.
 
از جمله اصول شناخت درمانی نفی مطلق نگری(همه یا هیچ یا سیاه و سفید دیدن مسائل)، نفی تعمیم مبالغه آمیز، نفی نتیجه گیری شتابزده، توجه به جنبه های مثبت، برچسب نزدن و نقد عمل به جای نقد شخصیت، پذیرش واقعیت به جای انکار و جنگیدن با آن و مهارت های گوش دادن است.
 
مهارت های گوش دادن عبارتند از یافتن نکات مثبت سخن گوینده، اندیشیدن و احساس همدلانه به گونه ای که بتوانیم بهترین خلاصه ممکن را از نظر او بیان کنیم. سوال کردن ظریف برای فهم بیشتر منظور گوینده.
در مقام بیان احساس هم بیشتر احساس خود را بیان کنید تا قضاوت راجع به دیگری. یعنی از عبارت "من احساس می کنم ناراحتم یا..." به جای "تو چنین و چنان..." استفاده کنید.
 
منبع:
از حال بد به حال خوب، دیوید برنز، ترجمه مهدی قراچه داغی، نشر البرز
شناخت درمانی و مشکلات روانی، دیوید برنز، ترجمه مهدی قراچه داغی، نشر البرز
 
 
17 خرداد 1404

هورمون‌ها و اخلاق: آیا پرکاری تیروئید می‌تواند بر ویژگی‌های شخصیتی ما اثر بگذارد؟

همه می‌دانیم که غده تیروئید نقش مهمی در تنظیم انرژی و متابولیسم بدن دارد. اما یک پژوهش جدید و جالب که در ژورنال Current Psychology منتشر شده، نشان می‌دهد که تأثیر این غده کوچک ممکن است فراتر از جسم باشد و حتی بر ویژگی‌های شخصیتی و نحوه تعامل ما با دیگران اثر بگذارد.

«چهارگانه تاریک» شخصیت چیست؟
در روانشناسی، این اصطلاح به مجموعه‌ای از چهار ویژگی شخصیتی اشاره دارد که می‌توانند در روابط اجتماعی چالش‌برانگیز باشند:
۱. ماکیاولیسم: تمایل به دستکاری دیگران برای رسیدن به اهداف خود.
۲. خودشیفتگی: احساس خودبزرگ‌بینی و استحقاق.
۳. سایکوپاتی (روان‌آزاری): کاهش همدلی و رفتارهای تکانشی.
۴. سادیسم: لذت بردن از آزار دیگران.

محققان با مقایسه سه گروه (افراد سالم، مبتلایان به کم‌کاری تیروئید و مبتلایان به پرکاری تیروئید) دریافتند که گروه مبتلا به «پرکاری تیروئید» نمرات بالاتری در ویژگی‌های «چهارگانه تاریک» (به جز خودشیفتگی که تفاوت معناداری نداشت) کسب کردند. جالب اینجاست که در گروه «کم‌کاری تیروئید»، هیچ تفاوت معناداری با افراد سالم مشاهده نشد.

چرا این اتفاق می‌افتد؟
محققان معتقدند که این موضوع ریشه در «فیزیولوژی» دارد، نه ذات فرد. هورمون‌های تیروئید فعالیت سیستم عصبی را افزایش می‌دهند. در حالت پرکاری، بدن در یک وضعیت «برانگیختگی بیش از حد» دائمی قرار دارد که می‌تواند منجر به کاهش کنترل تکانه، بی‌قراری و تحریک‌پذیری شود. این وضعیت فیزیولوژیک ممکن است خود را به صورت رفتارهایی نشان دهد که ما آن‌ها را به عنوان ویژگی‌های شخصیتی منفی (مانند کاهش همدلی یا پرخاشگری) تفسیر می‌کنیم.

پیام اصلی: همدلی بیشتر
هدف این پژوهش، قضاوت بیماران نیست، بلکه ایجاد درک عمیق‌تر است. این یافته‌ها به ما یادآوری می‌کنند که گاهی اوقات، رفتارهای ناخوشایند یک فرد ممکن است ریشه در یک عدم تعادل هورمونی پنهان داشته باشد. شناخت این ارتباط می‌تواند به پزشکان و اطرافیان بیماران کمک کند تا با دلسوزی و صبر بیشتری با تغییرات رفتاری آن‌ها برخورد کنند.

[منبع]
@Science_Focus

اعتماد به نفس!!!

کید زنان و کید شیطان

 
محمدامین مروتی
 
در سوره یوسف آمده که مکر زنان بزرگ است:
سوره يوسف آیه 28: فَلَمَّا رَأَى قَمِيصَهُ قُدَّ مِن دُبُرٍ قَالَ إِنَّهُ مِن كَيْدِكُنَّ إِنَّ كَيْدَكُنَّ عَظِيمٌ: چون ديد جامه‌اش از پس دريده است، گفت: اين از مكر شما زنان است، كه مكر شما زنان مكرى بزرگ است.
از آن سوی در سوره نساء می فرماید مکر شیطان ضعیف است:
سوره نساء آیه 76: .... فَقَاتِلُواْ أَوْلِيَاء الشَّيْطَانِ إِنَّ كَيْدَ الشَّيْطَانِ كَانَ ضَعِيفاً :... با ياران شيطان بجنگيد كه نيرنگ شيطان [در نهايت‌] ضعيف است.
 
این مقایسه می تواند شبهه بزرگی در ذهن نسبت به رویکرد مردسالارانه قرآن ایجاد کند.
اما اگر بدانیم که قرآن خاص و عام دارد و هر نکته ای در جای خودش نیکوست، باید بگوییم مکر زنان به نیرنگ زلیخا در مقابل انسان پاکی چون یوسف مطرح می شود و مکر شیطان در مقابل انسان های مصمم و مومن ضعیف است وگرنه مکر زلیخا هم به نوعی مکر شیطان است و در مقابل آن قرار نمی گیرد.
توجه به رتوریک قرآنی نیز به حل مشکل کمک می کند. آیه دوم در مقام تشجیع و تهییج مومنان است و آیه اول در مقام بیان ضعف نفس زلیخا و کف نفس یوسف.
 
24 اردیبهشت 1405

از استرس تا افسردگی

 
 
استرس بیماری قرن لقب گرفته و نسبتی با شتابزدگی انسان معاصر دارد. استرس نوعی فشار روانی است که در نتیجه ترس از آینده به وجود می آید. مثل ترس از امتحان، ترس از عدم تعدل دخل و خرج، ترس از بدهی و زندان، ترس از بیماری، ترس از مشکلات خانوادگی و ....
استرس موجب بی خوابی و گفتگوی درونی و اختلال در تغذیه و حتی بیماری های گوارشی می شود. زیرا خون بیشتر به عضلات و ریه می رسد و صرف افزایش ضربان و تنفس می شود. همچنین استرس باعث تضعیف سیستم ایمنی بدن می شود.
استرس با سرعت دادن به زمان، انسان را پیرتر می کند.
استرس تا حدی طبیعی است و در بسیاری مواقع نتیجه تفکر غیرمنطقی و مبالغه آمیز نسبت به عواقب و نتایج کار است. میزان طبیعی آن برای هشیار بودن نسبت به مشکل خوب است و میزان غیرمنطقی را می توان از جمله با تفکر منطقی مهار کرد.
 
بی خوابی مشکل شایع قرن ماست.
راه حلش رفتن به بستر، بستن چشمها، مقاومت نکردن در مقابل افکار و احساسات و همچنین گاهی شنیدن موسیقی ملایم و شمارش اعداد یا دنبال کردن تنفس و حواس قسمت های مختلف بدن، تمرکز بر تنفس دیافراگمی و شکمی، فکر کردن راجع به موضوعات فکری و علمی است.
فعالیت بدنی و خواب نیمروز(به شرطی که سبک و زیر نیم ساعت باشد) هم به راحت خوابیدن کمک می کند.
 
خستگی مزمن بیشتر ناشی از بیماری های مزمن است. خستگی مزمن می تواند به ضعف و لذت نبردن از زندگی و سپس به افسردگی منجر شود. در این حالت خواب و اشتها کم می شود.
بیست درصد عوامل خستگی مزمن ریشه بیماری و پزشکی دارند. بیماری هایی مثل اختلال غدد و کم خونی. اما هشتاد درصد بقیه به سبک زندگی و به خصوص ورزش نکردن و کم تحرکی برمی گردد. ورزش هم باید هر روزه یا یک روز در میان (حداقل به مدت 15 تا 20 دقیقه) باشد و فاصله بیشتر، خاصیت آن را به شدت کاهش می دهد.

«ایران مادرهای خوب دارد و غذاهای خوشمزه و روشنفکران بد و دشت‌های دلپذیر...
و همین ...»

سهراب سپهری
@molanatarighat

بیا زندگی را بدزدیم، آن وقت
میان دو دیدار قسمت کنیم.
#سهراب_سپهری