امام  احمد غزالی روزی در مجلس وعظ گفت: ای مسلمانان، هرچه من در چهل سال از سر این چوب‌پاره(منبر) شما را می‌گویم، فردوسی در دو بیت گفته است، اگر بر آن خواهید رفت، از همه مستغنی شوید:

ز روز گذر کردن اندیشه کن
پرستیدنِ دادگر پیشه کن
به نیکی گرای و میازار کس
که راه رهایی همین است و بس

مرزبان‌نامه
به‌کوشش خلیل خطیب رهبر

🍂پاییز از راه رسید
تابستان هم آرام‌آرام پشت سر گذاشته شد؛ با تمام گرما، روزهای بلند و خاطراتی که حالا باید میان برگ‌های تقویم جایشان داد.
‌‌
و چه هم‌نشینی عجیبی‌ست پاییز با این کلمات: "به سکوت سرد زمان، به خزان زرد زمان…"؛ گویا خزان طبیعت، همان خزان زمان است... جایی که نه زمان از درد آدمی خبر دارد و نه آدمی می‌تواند جلوی گذر زمان را بگیرد.
این تصنیف، "بی‌همزبان" با صدای #محمدرضا_شجریان، شعری از #جواد_آذر و در دستگاه ماهور است؛ از آلبوم «سرو چمان».

زیگموند فروید می‌گوید:
"تمدن از آنجا آغاز شد که انسان به جای سنگ، کلمه پرتاب کرد".
انگار انسان متمدن فهمیده بود که سنگ‌ها به‌ اندازه کافی دردناک نیستند و به‌اتدازه کافی، پاسخگوی پرخاشگری او نخواهند بود.
کلمات متنوع‌تر از سنگ‌ها بودند، می‌شد قبل از پرتاب! انتخاب کرد که چقدر دردآور یا ویرانگر باشند.
از سنگ‌ها می‌شد گریخت اما از کلمات نه!
درد سنگ‌ها و کبودی‌شان فقط تا چند روز می‌ماند اما کلمات می‌توانستند تا آخر عمر همراه روز و شب و خواب و بیداری باشند، کدام سنگ چنین قدرتی داشت!؟
ما سنگ‌هایمان را پشت درهای تمدن جا گذاشتیم، اما آموختیم که چگونه آن حجم از خشونت و بیزاری و نفرت را در کلمات بگنجانیم!
یاد گرفتیم که چطور گوشه‌هایشان را تیز کنیم، لحن را به آن اضافه کنیم و طوری پرتابشان کنیم که حتی به نظر پیام دوستی بیایند!
انسان متمدن، امروز در برابر کلمات بی‌دفاع‌تر است چون دیگر سپری در کار نیست!

حال خوب

انسانها آفريده شده‌اند که به آنها عشق ورزيده شود.
اشيا ساخته شده‌اند که مورد استفاده قرار گيرند.
دليل آشفتگی بشر اينست که به اشيا عشق ورزيده می‌شود، و انسانها مورد استفاده قرار می‌گیرند...

.


گواتما بودا

☀
ما برای اشتباهات دیگران، قاضی‌هایی سخت‌گیر
و برای اشتباهات خود، وکیل مدافعانی چشم‌پوش هستیم!

وین دایر

ریشه و فلسفۀ واژۀ «بلوتوث»

• Bluetooth = دندانِ آبی
• Blue = آبی
• Tooth = دندان

✍️ پی‌نوشت: دلیل لقب «بلوتوث» برای این پادشاه وایکینگ، داشتنِ یک دندانِ مُرده و کبود بود که در دهان داشت.

با سپاس از تهمینه قدیم‌خانی

#ریشه_شناسی

خاله محبوب می گوید: من فقط به عشق ماتیک زدن زن جعفر شدم. جعفر شوهر اولش بود.
گفتند: تا عروسی نکنی نمی‌توانی ماتیک بزنی.
مامان نمی‌داند به خاطر چه چیزی زن آقا جان شد.
یک روز مرا به پدرت دادند. فکر کردم لابد بابای دومم است و باید این دفعه دختر او باشم! یک نفر یک مشت به پهلویم زد و گفت: پدرت نیست، شوهرت است!
از آن به بعد هر وقت مشت می خوردم می فهمیدم اتفاق مهمی افتاده است!

پرنده ی من
فریبا وفی

این یادواره : استاد حسین طاهرزاده

اگر هم‌نسلان ما امروز به شنیدن شاهکارهای بی‌مانند آواز ایرانی از حنجره محمدرضا شجریان بخت‌یارند، مرهون بزرگمردی هستند که گوشه‌ها و تحریرهای دلنشین آواز اصیل ایرانی وام‌دار اوست.
حسین طاهرزاده که ۱۴۴ سال پیش در چنین روزی پا به این جهان نهاد میراثی ارجمند از خود برجا گذاشت که بعدها در صدای بزرگانی چون قمرالملوک وزیری، ادیب خوانساری و از همه مهم‌تر محمدرضا شجریان طنین دیگری یافت و جاودانه شد.
روحش شاد و نام و یادش ماندگار!

شـبـانــگـه بــه سـر فــکــر تــاراج داشــت
سـحـرگـه نـه تن سر؛ نـه سر تاج داشت
بــه یــک گــردش چـــرخ نــیــلــوفــری
نـه تــاجـی بـه جــا مـانـد و نـه نــادری

آره

براى نخستين نمايش فيلم روشنایی های شهر چارلى چاپلين از آلبرت اينشتين نيز دعوت كرده بود. هنگامى‌كه كه اين دو وارد سالن سينما شدند، همه‌ى تماشاگران به پا خواستند و به شدت به تشويق آن‌ها پرداختند. در آن موقع چاپلين رو به اينشتين كرد و گفت: «می‌دانيد دليل تشويق مردم براى ما متفاوت است؟ آن‌ها من را تشويق مى‌کنند چون من را مى‌فهمند درحالى‌كه شما را تشويق مى‌کنند چون شما را نمى‌فهمند..!

حافظ از چشم دکتر پورنامداریان 2

 
محمدامین مروتی
 
عهد الست[1] و امانت الهی[2]:
دکتر تقی پورنامداریان کلیدواژه های نظام فکری حافظ را دو اصطلاح عرفانی/قرآنی می داند: "عهد الست" و "امانت الهی".
عهد الست پیمان ذریات آدم بود با خدا که در فضایی مستانه و عاشقانه بسته شد. این اولین بله ی انسان به خدا بود.
امانت الهی، اختیار و آگاهی یا عشق یا معرفت یا همه این هاست. و این دومین بله انسان به خدا بود که باز در فضایی عاشقانه و مستانه اتفاق افتاد. به همین دلیل در آیه  72 احزاب می فرماید:
‏ إِنَّا عَرَضْنَا الْأَمَانَةَ عَلَى السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَالْجِبَالِ فَأَبَيْنَ أَن يَحْمِلْنَهَا وَأَشْفَقْنَ مِنْهَا وَحَمَلَهَا الْإِنسَانُ إِنَّهُ كَانَ ظَلُوماً جَهُولاً ‏: ‏ما امانت ( اختيار و اراده ) را بر آسمانها و زمين و كوهها عرضه داشتيم آنها از حمل آن ابا كردند و از آن هراس داشتند، اما انسان آن را بر دوش كشيد، او بسيار ظالم و جاهل بود.
انسان ظلوم و جهول بود. یعنی به خود ستم کرد و ندانست بار مسئولیت عظیمی را گردن گرفت. در حالی آسمان و زمین و کوه ها با همه عظمتشان، این امانت را نپذیرفتند چون عاقل بودند نه عاشق و نه دیوانه:
آسمان بار امانت نتوانست کشید
قرعه فال به نام من دیوانه زدند
 
حافظ نیز جهان نگری خود را از این دو مفهوم قرآنی می گیرد:
در ازل داده‌ست ما را ساقیِ لعلِ لبت
جرعهٔ جامی که من مَدهوشِ آن جامم هنوز
و:
خرم دل آن که چو حافظ
جامی ز می الست گیرد
و:
به هیچ دور نخواهند یافت هشیارش
چنین که حافظ ما مست باده ازل است
 
انسان بار سنگین و تحمل ناپذیر آگاهی را گردن گرفت و به همین معنا سفر پیدایش عهد عتیق گفته شده آدم و حوا وقتی از درخت ممنوعه (درخت معرفت و دانایی) خوردند، تازه متوجه برهنگی خودشان شدند و شرمگین شدند. شرمی که در حیوانات وجود ندارد و متوجه شدند با نافرمانی شان بر خود ستم کرده اند:
ربنا ظلمنا انفسنا (اعراف/23)
خلاصه این دو "بله"، انسان را به "بلا" انداخت که عشق بی بلا و امتحان و محنت وجود ندارد:
الست گفت حق و جانها بلی گفتند
برای صدق بلی، حق راه بلا بگشاد(مولوی)
اما همین بلاهاست که در عین حال موجب فضل و کرامتش به سایر موجودات می شود:
لقد کرمنا بنی آدم (اسرا/70)
و این بلا همانا اختیار و آگاهی و پذیرش مسئولیت انتخاب آگاهانه خود است. (تعبیری کاملاً اگزیستانسیالیستی)
 
میبدی در تفسیر عرفانی "کشف الاسرار" می گوید آدم و حوا نافرمانی و گناه کردند تا از بهشت رانده شوند و به مقام عاشقی برسند که از بهشت بالاتر است:
"نگر تا ظن نبری که از خواری آدم بود که او را از بهشت بیرون کردند. که آن از علو همت آدم بود.
متقاضی عشق به در سینه آدم آمد که یا آدم! جمال معنی کشف کردند و تو به نعمت دارالسلام بماندی. آدم جمالی دید بی نهایت که جمال هشت بهشت در جنب آن ناچیز بود. همت بزرگ وی دامن وی گرفت که اگر عشق خواهی باخت، بر این درگه باید باخت...
فرمان آمد که یا آدم! اکنون قدم در کوی عشق نهادی از بهشت بیرون شو که این سرای راحت است و عاشقان درد را با سلامت دارالسلام چه کار؟" (کشف الاسرار میبدی)

[1] واذ اخذ ربک من بنی آدم من ظهورهم ذریتهم واشهدهم علی انفسهم الست بربکم قالوا بلی شهدنا ان تقولوا یوم القیامة انا کنا عن هذا غافلین: و هنگامی را که پروردگارت از پشت فرزندان آدم، ذریه آنان را برگرفت و ایشان را بر خودشان گواه ساخت که آیا پروردگار شما نیستم گفتند چرا گواهی دادیم تا مبادا روز قیامت بگویید ما از این (امر) غافل بودیم. (اعراف/172)
به گفته ابراهیم پورداوود پیمان مشابهی هم بین اهورامزدا و فروهر ها(ارواح) آدمیان بسته شده است. (ابراهیم پورداوود، یشت ها،کتابخانه طهوری،ج2، ص590)
[2] إِنَّا عَرَضْنَا الْأَمَانَةَ عَلَى السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَالْجِبَالِ فَأَبَيْنَ أَنْ يَحْمِلْنَهَا وَأَشْفَقْنَ مِنْهَا وَحَمَلَهَا الْإِنْسَانُ إِنَّهُ كَانَ ظَلُومًا جَهُولًا: ما امانت [الهى و بار تكليف] را بر آسمانها و زمين و كوهها عرضه كرديم پس از برداشتن آن سر باز زدند و از آن هراسناك شدند و[لى] انسان آن را برداشت راستى او ستمگرى نادان بود (احزاب/۷۲)

عهد الست در سایر ادیان

 
محمدامین مروتی
 
بر اساس آیه الست، فطرت و سرشت بشر بر خداخواهی و توحید مفطور شده است:
وَإِذْ أَخَذَ رَبُّكَ مِن بَنِي آدَمَ مِن ظُهُورِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ وَأَشْهَدَهُمْ عَلَى أَنفُسِهِمْ أَلَسْتُ بِرَبِّكُمْ قَالُواْ بَلَى شَهِدْنَا أَن تَقُولُواْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِنَّا كُنَّا عَنْ هَذَا غَافِلِينَ: و پروردگار تو از پشت بنى‌آدم فرزندانشان را بيرون آورد و آنان را بر خودشان گواه گرفت و پرسيد: آيا من پروردگارتان نيستم؟ [آنها به زبان فطرت‌] گفتند: آرى، گواهى مى‌دهيم. تا در روز قيامت نگوييد كه ما از آن بى‌خبر بوديم.( سوره اعراف آیه 172)
جالب است که سوابقی از این مضمون در ادیان و اندیشه های دیگر هم دیده می شود.
پورداوود توضیح می‌دهد که پیش از آفرینش جهان مادی (گیتی)، اهورامزدا با فروهرها(ارواح) مشورت کرد و به آنان پیشنهاد داد که آیا می‌خواهند در عالم مینوی در آسایش بمانند یا اینکه به جهان مادی فرود آیند تا با اهریمن و نیروهای بدی بجنگند. فروهرها با اهورامزدا پیمان بستند و پذیرفتند که برای نبرد با تنزل بدی و تنزه‌یافتن آفرینش، تن مادی به خود بگیرند. (ابراهیم پورداوود، یشت ها،کتابخانه طهوری،ج2، ص590)
 
افلاطون در رساله جمهور توضیح می‌دهد که ارواح پیش از ورود به بدن مادی، در محضر الهه تقدیر جمع می‌شوند و خودشان الگوی زندگی آینده‌شان را روی زمین انتخاب می‌کنند و سپس آب فراموشی می‌نوشند.
 
همچنین در شاخه‌هایی مانند کلیسای مورمون (مقدسین آخرین زمان)، باور به «زندگی پیشین» و تصمیم اختیاری ارواح برای آمدن به زمین، کاملاً مشابه پیمان فروهرها وجود دارد.
 
9 شهریور 1405

‌
تفکر برای یک احمق به اندازه‌ی بلند کردن باری سنگین برای یک بازوی ضعیف دشوار است. هر دو می‌خواهند به سرعت از شر آن خلاص شوند.

آرتور شوپنهاور

آسیب شناسی تحلیل سیاسی
 
محمدامین مروتی
 
تحلیل های روزمره ی سیاسی در خاورمیانه و من جمله در کشور ما، از دو آسیب رنج می برند:
ایدئولوژی زدگی و توهم توطئه.
 
تاثیر ایدئولوژی بدین صورت است که انسان ایدئولوژیک - چه از نوع مذهبی و چه از نوع چپ و چه از نوع ملی گرا- کاری به فاکت ها و دیده ها و شنیده ها و مستندات و حتی دلایل ندارد. او برخلاف دنیای واقعی و بیرونی، در موضع خود جازم و مصرّ است و حرف خود را می زند و به کرّات آنچه را که "استاد ازل" شان می گوید، تکرار می کند. زیرا انسان ایدئولوژیک فکر نمی کند. با چشم خود و مغز خود کار نمی کند. حرف دیگران را می زند و به واقعیات اعتنا ندارد.
 
از آن سوی، کسانی هم هستند که اهل ایدئولوژی نیستند ولی به دلیل قلّت مطالعه و عدم ورود کارشناسانه به موضوعات، به ذهنیات و شهودات خود متکی هستند و کاری به واقعیات جاری ندارند. در همه موضوعات بدون مطالعه و اطلاع کافی اظهار نظرهای قاطع می کنند. بسیارند کسانی که با قطع و یقین، سناریوهای مخفی قدرت های جهانی را به جای واقعیت های روی زمین جا می زند و بر درستی آن اصرار دارند. هم در میان عوام و هم در میان خواص. انسان ذهنی، حرف خود را می زند و به واقعیات کار ندارد. برخلاف انسان ایدئولوژیک، که با مغز خود فکر نمی کند، کسی که مبتلای به توهم توطئه است زیادی فکر و خیالبافی می کند.
 
وجه مشترک هر دو رویکرد در این است که به داده ها و اطلاعات و واقعیات و فاکت ها کلاملاً بی توجه و بی اعتنا هستند.
 
بدترین حاصل این دو آفت سیاسی، آفت سومی است به نام تفرقه و انشقاق. مبتلایان به ایدئولوژی زدگی و توهم اندیشی، خود را عقل مطلق می پندارند. هیچکس را جز خود قبول ندارند و همه بی دریغ یکدیگر را می زنند و می کوبند، بی آنکه سمت و سوی تلاش شان را متوجه مشکل اصلی نمایند.
 
 
 29 آذر 1403