ادب عاشقی

 
محمدامین مروتی
 
اقتضای ادب عاشقی این است که با معشوق سخن سخت نگویی و به خصوص او را به چیزی متهم نکنی ولو به راست. حافظ در ابیاتی درخشان می گوید:
صبحدم مرغ چمن با گل نوخاسته گفت
ناز کم کن که در این باغ بسی چون تو شکفت
گل بخندید که از راست نرنجیم ولی،
هیچ عاشق، سخن سخت به معشوق نگفت
ادب عاشقی حکم می کند، به معشوق نگویی بالای چشمت ابروست اگر موجب رنجش او شود. عاشق حقیقی تمام گناهان معشوق را گردن می گیرد و تمام نیکی های خود را از او می داند. چرا که عاشقی یعنی تهی شدن از نفسانیت و ایگو و خودمداری. عشق، معشوق مدار است و عاشق باید بر گرد معشوق بگردد و بگردد.
 
مکرر در بیانات عرفا آمده است که تفاوت ابلیس و آدم این بود که ابلیس مراعات ادب نکرد و آدم ادب عاشقی نگاه داشت.
با این توضیح که فاعل حقیقی و مطلق خداست و نسبت دادن ثواب و گناه به دیگری بر سبیل مجاز و مسامحه است.
ابلیس با خدا جر و بحث و گفتگو کرد و "بما اغویتنی" گفت. گفت تو مرا اغوا کردی. من در نافرمانی اختیاری از خود نداشتم اما آدم و حوا گناه را گردن گرفتند و "ظلمنا انفسنا" گفتند یعنی ما به خود ستم کردیم.
عین القضات در "تمهیدات" می گوید حضرت آدم گناهی را گردن گرفت که مرتکب نشده بود و همینطور ابلیس. زیرا سبب ساز لعنت ابلیس و عشق زمینی هم به گردن کسی است که حسن را آفریده است. (ص 189)
عین القضات می گوید:
"ای عزیز هر کاری که با غیری منسوب بینی بجز از خدای- تعالی- آن مجاز می‌دان نه حقیقت؛ فاعل حقیقی، خدا را دان... راه نمودن محمد، مجاز می‌دان؛ و گمراه کردن ابلیس، همچنین مجاز می‌دان «یُضِلُّ من یَشاءُ وَیَهْدی من یشاءُ» حقیقت می‌دان. گیرم که خلق را اضلال، ابلیس کند ابلیس را بدین صفت که آفرید؟ .... دریغا گناه‌، خود همه ازوست. کسی را چه گناه باشد؟! مگر این بیت‌ها نشنیده‌ای؟
خدایا این بلا و فتنه از توست
ولیکن کس نمی‌یارد خجیدن
لب و دندان آن ترکان چون ماه
بدین خوبی نبایست آفریدن
که از خوبی لب و دندان ایشان
به دندان لب همی‌باید گزیدن[1]" (تمهیدات)
 
خواجه عبدالله انصاری هم می نویسد:
"الهی! تو دوستان را به دشمنان می‌نمایی....، درمانده کنی و خود درمان کنی، از خاک آدم کنی ... و به فردوس او را میهمان کنی، ناخوردن گندم با وی پیمان کنی، و خوردن آن در علم غیب پنهان کنی... (خواجه عبدالله انصاری)
در واقع گناهان انسان "مجازی" است چون فاعل "حقیقی" جز خدا نیست.
 
مولانا همین مضمون را چنین می پرورد:
گفت شیطان که "بما اغویتنی"
کرد فعل خود نهان دیو دنی
گفت آدم که "ظلمنا نفسنا"
او ز فعل حق نبد غافل چو ما
در گنه او از ادب پنهانش کرد
زان گنه بر خود زدن او بر بخورد
بعد توبه گفتش ای آدم نه من
آفریدم در تو آن جرم و مِحَن
نه که تقدیر و قضای من بد آن
چون به وقت عذر کردی آن نهان؟
گفت ترسیدم ادب نگذاشتم
گفت هم من پاس آنت داشتم
 
و حافظ نیز:
گناه اگر چه نبود اختیار ما حافظ
تو در طریق ادب باش و گو گناه من است
 
و همین ادب عاشقی است که می تواند معنای یکی از پرگفتگوترین و پر رمز و رازترین ابیات حافظ را روشن کند:
پیر ما گفت خطا بر قلم صنع نرفت
آفرین بر نظر پاک خطاپوشش باد
در واقع پیر ما به دلیل عاشقی اش خطا در قلم صنع نمی بیند و حتی اگر ببیند به اقتضای ادب عاشقی، آن را می پوشاند.
 
11 شهریور 1405

[1] ابیات نقل شده توسط عین القضات منسوب به ناصرخسرو است.

جرمش این بود که فقط دنبال یه مرغ کرده بوده و اینم نتیجه چند سال خدمت به صاحبش این بوده که جفت دستاش رو خورد کنه ...🥹😭
بعد از چندین جراحی توسط دکتر معاذی عزیز و رسیدگی عالی امروز دوباره روی جفت دستاش راه میره و‌ بازی میکنه و خوشحاله 😍❤️

حقیقت، آینه‌ای بود که از آسمان به زمین افتاد و شکست، هر کس تکه‌ای از آن را برداشت.
خود را در آن دید، گمان کرد حقیقت نزد اوست، حال آنکه حقیقت نزد همگان پخش بود...

#مولوی_بلخی
فیه ما فیه

حلزون در حال خوردن ناهار

شرح غزل شمارهٔ ۴۲۸ حافظ

وزن:مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)
 
محمدامین مروتی
 
 این غزل را می توان یکی از عارفانه ترین اشعار حافظ تلقی کرد. ابیات اکثراً موقوف المعانی اند و به شکل روایت بیان می شوند.
شاعر می گوید سحرگاهان که از خماری شب قبل از خواب برمی خواستم، مَی نوشیدم و ساز می زدم و می خواندم.
با رهتوشه ای از می، از شهر عقل بیرون آمدم:
سحرگاهان، که مخمورِ شبانه
گرفتم باده با چنگ و چَغانه
نهادم عقل را ره ‌توشه از مِی،
زِ شهرِ هستی‌اش کردم روانه
 
می فروش زیباروی، چنان عشوه ای کرد که از مکر روزگار آرامش یافتم و خیالم راحت شد:
نگارِ مِی‌فروشم عشوه‌ای داد،
که ایمن گشتمَ از مکرِ زمانه
 
از این ساقی زیبارو شنیدم که ای حافظ تو که ملامتی گری پیشه کرده ای، از ملامتی گری هم خیری نمی بینی اگر کماکان خود را در میانه ببینی. بلکه باید کاملاً از خودی(ایگو) رها شوی:
زِ ساقیِ کمان ‌ابرو شنیدم؛
که ای تیرِ ملامت را نشانه!
نبندی زان میان طرفی، کمروار،
اگر خود را ببینی در میانه
 
ملامتی گری خودش دامی است که قادر به گرفتن سیمرغ معنویت نیست:
برو، این دام بر مرغی دگر نِه
که عَنقا را بلند است آشیانه!
 
کسی که هنوز عاشق خود است، از وصل معشوق برخوردار نمی شود:
کِه بَندد طرفِ وصل ازْ حُسنِ شاهی،
کِه با خود عشق بازد جاودانه‌؟
 
همه کس، جلوه معشوق است ولی به سبب رفتن در قالب های مختلف، ما دچار توهم کثرت می شویم(نگاه وحدت وجودی حافظ):
ندیم و مطرب و ساقی، همه اوست؛
خیالِ آب و گل در رَه، بهانه
 
با مستی می توان از این دنیا و دریای بی کران به سلامت گذشت:
بِده کشتیِ مِی تا خوش برانیم،
از این دریایِ ناپیداکرانه
 
وجود انسان معمایی است که قابل فهم و تحقیق با عقل نیست:
وجودِ ما معمایی‌ست، حافظ؛
که تحقیقش، فُسون است و فِسانه
 
9 شهریور 1405

🪷🌱

"When a person has the greatest flaws, they feel the greatest need to belittle others."

نکته روانشناسی:

"انسان وقتی بیشترین نقص را دارد،
بیشترین نیاز را به تحقیر دیگران پیدا میکند."

🪽

از مشکلاتت بزرگ تر باش!

جشن شاه عباسی

در زمان شاه عباس یک زرتشتی متهم به قتل مسلمانی می شود. حاکم آنجا ایبک خانی بوده که از حاکم شرع فتوا می خواهد و او فتوا می دهد مدعی دست در شیره فروبرد و سپس آن را در ارزن فرو کند. به تعداد ارزن ها باید از زرتشتیان قصاص شوند. خبر به شاه عباس می رسد و او فوراً پیکی می فرستد و حکم می کند جز قاتل نباید قصاص شود و حاکم و مفتی را مجازات می کند. این ماجرا مبنای "جشن شاه عباسی" در میان زرتشتیان کرمان در 5 اردیبهشت هر سال شده است.
 
متاسفانه اینگونه فتواهای تند و تیز و بوالهوسانه در میان بعضی از مفتیان رواج داشته در حالی که نص آیه قرآن می فرماید:
مَنْ قَتَلَ نَفْساً بِغَيْرِ نَفْسٍ أَوْ فَسادٍ فِي الْأَرْضِ فَكَأَنَّما قَتَلَ النَّاسَ جَميعاً وَ مَنْ أَحْیاها فَکَأَنَّما اَحیا النَّاسَ جَميعاً: هر کس، انسانی را بدون ارتکاب قتل یا فساد در روی زمین بکشد، چنان است که گویی همه انسان‌ها را کشته؛ و هر کس آن را زنده بدارد [و از مرگ رهایی بخشد]، چنان است که گویی همه انسان‌ها را زنده داشته است.(مائده/32)

حقه های سینمایی

ما به سه طريق مى آموزيم:

اول انديشه ، كه اصيل ترين است.
دوم تقليد كه آسان ترين است.
سوم تجربه كه تلخ ترين است.

✍ :#كنفوسيوس
🆔 @irTBook

#نوای_ماندگار🎼

🎶 من که می‌دانم (سه‌گاه -آواز مخالف)
زنده‌یاد #اکبر_گلپایگانی

آهنگ و ترانه : #جهانبخش_پازوکی


من که می‌دانم شبی عمرم به پایان می‌رسد
نوبت خاموشیِ من سهل و آسان می‌رسد
من که می‌دانم که تا سرگرم بزم هستی‌ام
مرگ ویرانگر چه بی‌رحم و شتابان می‎رسد
پس چرا، پس چرا عاشق نباشم!؟


شب آرام


🆔 @XeradsarayeFerdosiYazd

مارکس و اصلاح سرمایه داری
 
مارکس در تشخیص برخی بیماری‌های سرمایه‌داری مهم بود، اما راه‌حل مارکسیستی لازم نیست درست باشد؛ و بزرگ‌ترین میراث تاریخی او شاید نه انقلاب کمونیستی، بلکه فشار فکری و سیاسی‌ای باشد که جنبش کارگری و سوسیال‌دموکراسی را به اصلاح سرمایه‌داری و ایجاد دولت رفاه سوق داد.
 
سرمایه‌داری با جذب بخشی از نقدهای مارکس خود را اصلاح کرد؛ بنابراین شاید پیروزی تاریخیِ ایده‌های مارکس نه در الغای سرمایه‌داری، بلکه در تعدیل آن باشد.
شاید بهتر باشد بگوییم:
سرمایه‌داری ظرفیت اصلاح داشت؛ جنبش کارگری قدرت اصلاح را ایجاد کرد و مارکس یکی از مهم‌ترین منابع فکری شکل‌گیری این جنبش بود.
 
اگر مارکس اصلاً وجود نداشت، چه اتفاقی می‌افتاد؟
این را نمی‌توان اثبات کرد، ولی می‌توان سناریوها را مقایسه کرد. سه چیز احتمالاً حتی بدون مارکس رخ می‌داد:
الف) اتحادیه‌گرایی
ب) اصلاحات اجتماعی
ج) گسترش حق رأی و دموکراسی
 
اما چیزی که احتمالاً متفاوت می‌شد، صورت‌بندی فکری و سیاسی این مطالبات بود. مارکس به طبقه کارگر یک زبان نظری بسیار قدرتمند داد:
طبقه
استثمار
سرمایه
کار مزدی
ارزش اضافی
تضاد منافع
مبارزه طبقاتی
 
و اینجا به گمان من یک پارادوکس تاریخی بسیار زیبا وجود دارد.
شاید بزرگ‌ترین تأثیر تاریخی مارکس این نباشد که: «سرمایه‌داری را از بین برد.»
بلکه دقیقاً برعکس:
او به سرمایه‌داری کمک کرد بفهمد چه چیزهایی را باید تغییر دهد تا بتواند باقی بماند.
 
نمی توان گفت: «مارکس باعث شد سرمایه‌داری خودش را اصلاح کند.» این جمله بیش از حد مارکس‌محور است.
 
بهتر است بگوییم:
مارکس یکی از مهم‌ترین نیروهای فکری‌ای بود که فشار اصلاح سرمایه‌داری را صورت‌بندی کرد؛ اما خودِ سرمایه‌داری، دموکراسی، اتحادیه‌گرایی، رشد اقتصادی، جنگ‌ها، مسیحیت اجتماعی و ملاحظات حفظ نظم اجتماعی نیز در این تحول نقش داشتند.
 
و شاید حتی بتوان یک گام فراتر رفت: سرمایه‌داری برای بقای خود، بخشی از نقد سوسیالیستی را جذب کرد.
مارکس ممکن است در الغای سرمایه‌داری شکست خورده باشد، اما بخشی از مفاهیمی که او و جنبش سوسیالیستی وارد سیاست کردند، در نهایت درون سرمایه‌داری جذب شدند.

بیت اول دیوان حافظ

 
محمدامین مروتی
 
الا یاایهالساقی ادرکاسا و ناولها
که عشق آسان نمود اول، ولی افتاد مشکل ها
"سودی بسنوی" می گوید مصرع اول این بیت را حافظ از یزید بن معاویه تضمین کرده است. اما علامه قزوینی این مصرع را از یزید و در شان حافظ نمی داند.
 
اهلی شیرازی با توجه به قول سودی می گوید:
خواجه حافظ را شبی دیدم به خواب
 گفتم ای در علم ودانش بی مثال(همال)
ازچه بستی بر خود این شعر یزید    
باوجود این همه فضل وکمال
گفت: واقف نیستی زین مسئله          
 مال کافر هست بر مومن حلال
 
 و کاتبی نیشابوری نیز در همین موضوع سروده است:
عجب در حیرتم از خواجه حافظ
به نوعی کش خرد زان عاجز آید
چه حکمت دید در شعر یزید او
که در دیوان نخست از وی سراید
اگر چه مال کافر بر مسلمان
حلال است و در او قیلی نشاید
ولی ازشیرعیبی بس عظیم است
که لقمه از دهان سگ رباید
 
13 شهریور 1405

اول بابا گفتن هارو ببینید بعد مامانارو🥲