⁨ 📖 وداع با اسلحه | ارنست همینگوی (۱۹۲۹)

وقتی جنگ همه چیز را می‌گیرد، عشق می‌ماند، تا لحظه‌ای که آن هم تمام شود.

🎧 شاهکارهای ادبی در ۲ دقیقه

نیچه از زبان خودش

 
محمدامین مروتی
 
ستایش نامۀ خودنوشت:
پر بیراه نیست اگر بگویم "آنک انسان"(1888)، ستایش نامه خودنوشت نیچه است. این که کتاب هایش را نسل های آینده فهم خواهند کرد. "زمان من هنوز فرا نرسیده است، عده ای پس از مرگ متولد می شوند."
این کتاب به اشکال مختلفی ترجمه شده از جمله "آنک انسان" و "بنگر مرد را". در این عنوان نیچه خود را با مسیح در لحظه مصلوب شدن مقایسه می کند که "پیلاتس" به تحقیر خطاب به او گفته بود"بنگرید این مرد را!". لذا منظور نیچه در این کتاب که مروری بر همه آثار خود اوست، معرفی خود است که این است نیچه، این منم.
 در این کتاب از شور و وجد خود هنگام نوشتن زرتشت سخن می گوید. از درگ های وحی گونه و آذرخش گونه، از اشک ها و عمق خوشبختی اش. می گوید کتاب "زرتشت" بزرگترین هدیه ای است که تا کنون به بشریت داده شده است. زرتشت قطعه ای موسیقی و سرودی در ستایش زندگی است. بدون آنکه بدانم تصویر و استعاره چیست، کلمات در قالب استعاره خود را در اختیار من می گذاشتند و گنجینه کلمات هستی به رویم گشوده شده بود. نیچه سبک نوشتارش رابه "کثرت احوال درونی" خود مرتبط می داند: "پیش از من کسی نمی دانست با زبان آلمانی چه می توان نوشت."
می گوید من انسان نیستم، من دینامیت هستم.
نیچه در " آنک انسان" خود را معرفی می کند و می گوید در 36 ساگی دچار بیماری شده است ولی در اثنای تب و بیماری دریافت های دقیقی داشته است و توانسته کنترل خود و بیماریش را به دست گیرد و خود را بهبود بخشد. می گوید: "تنها بیماری بود که مرا بر سر عقل آورد." و "هرگز به اندازه این ایام با خود شاد نبوده ام."
 
ویژگی های نیچه:
یکی از ویژگی هایی که نیچه به خود نسبت می دهد این است که کینه توز و انتقامجو نیست و بر اساس کنش و شخصیت خود عمل می کند و اگر کسی به او ترش بگوید و"برای خلاص شدن از ترشی شیشه ای مربا می فرستم." می گوید: "عمل برین و نامشروط" باید جای واکنش شرطی شده را بگیرد.
می گوید این "رهایی از رنجش را مدیون بیماری خود هستم." رنجش و بی ظرفیتی در انتقام جویی انسان را رنجور می سازند. این نکته را از بودا آن فیزیولوژیست عمیق آموختم که دین او هیچ شباهتی به مسیحیت ندارد که " دشمنی نه با دشمنی که با دوستی پایان می پذیرد."
خود را نجیب زاده ای دارای خون لهستانی می داند و از آلمانی ها و به خصوص مادر و خواهرش برائت می جوید.
نیچه دروغگویی را نوعی بزدلی محسوب می کند و می گوید بزرگی انسان را از میزان تاب آوریش در مقابل حقیقت می توان سنجید.
می گوید اشتباهات بخشی از حقیقت وجود ما هستند که نباید توجیه و انکار شوند و ارزش خود را دارند.
 
آلمان و یهودستیزی:
 نیچه به شدت روحیات و فرهنگ آلمانی را تحقیر می کند و از یهود ستیزی تبری می جوید.
 فرهنگ فرانسوی و لهستانی را می ستاید. شکسپیر را هم دوست ندارد. در عین حال واگنر را به خاطر تمکین به رایش نمی بخشد.
نیچه ستاینده فرهنگ است.
ملی گرایی را نوعی بیماری می داند و ناپلئون را می ستاید. با توده گرایی و پوپولیسم خط و مرز روشنی دارد.
 
فیزیک و متافیزیک:
مانند کانت شعارش مواجهه با واقعیت است و واقعیت نوعی وفادار ماندن به خود است. تمرکز روی خوب خوردن و درست خوردن، روی زندگی در هوای پاک و سالم. از متافیزیک به فیزیک برمی گردد. از خدا و روح و اخلاقیات به غذا و تندرستی و سرخوشی. شرابخواری و مصرف دخانیات بر حسب غرور جوانی و سپس عادت را تحقیر می کند و می گوید از اواسط عمر از شراب به عنوان یک نوشیدنی روح انگیز پرهیز کرده ام. برای خوب خوردن، "انسان باید از حجم معده خود آگاه باشد."
 
نیچه و مسیحیت:
نیچه معتقد است نقاب از رخ اخلاق مسیحی کشیده. اخلاقی که معطوف به دروغ است نه زندگی. روح را در مقابل تن قرار می دهد. آخرت را در مقابل دنیا تا از واقعیت به سوی ایدئالیسم  بگریزد. نیچه مفهوم خدا را نیز برابرنهاد زندگی می داند و کشیش را گونه انگل صفت انسان می نامد که از گناه ارتزاق می کند.
نیچه از سرکوب و انکار غرایز و تمنیات و اراده بیزار است و علاوه بر این از حسرت خوردن و افسوس خوردن نسبت به اشتباهات.
 
هنر و تراژدی:
در کتاب زایش تراژدی(1872)، تراژدی را نوعی هنر دیونیسوسی می داند که رنج ها را در خود حل می کند و در بیان روانشناسی تراژدی می گوید: "تایید زندگی با بدترین مشکلاتش و شادمانی کردن برای زندگی...شادی جاودانه شدن در خویش..." (غروب بتان)
موسیقی خوب و اشک را قابل تمیز از هم نمی داند و همه این ها را در خدمت "غریزه بقای نفس" می داند.
مطالعه و به خصوص پژوهش های ادبی را کوچک می شمارد. به تعبیر خودش: "نباید اجازه دهم اندیشه ای بیگانه مخفیانه از دیوار خانه ام بالا رود."
 
زن:
نیچه معتقد است که نیاز زن به مرد برای این است که به او یک کودک بدهد. همین. مرد همواره وسیله است و عشق نوعی نفرت مرگبار بین دو جنس است.
 

منبع:

آنک انسان، نیچه، ترجمه رویا منجم، نشر فکر روز

معرفی فیلم

مردی از لا مانچا (1972)

 
مردی از لا مانچا فیلمی در ژانر کمدی-درام، موزیکال، براساس داستان دن کیشوت به کارگردانی آرتور هیلر است.
میگوئل د سروانتس(پیتر اوتول) و خدمتکارش به حکم دادگاه تفتیش عقاید اسپانیا برای اجرای نمایشنامه ای در انتقاد از دادگاه زندانی می شوند.
همبندانش او را تحت محاکمه نمایشی خودشان قرار می دهند در صورتی که سروانتس گناهکار شناخته شود، باید اموال خود و به خصوص کتابش را تحویل دهد.
سروانتس دفاع خود را در قالب یک نمایشنامه انجام می دهد و در آن نقش نجیب زاده ای را بر عهده می گیرد که عقل خود را از دست داده و اکنون معتقد است که باید به عنوان یک شوالیه به میدان برود و به همراه سرباز خود، سانچو پانزا(جیمز کوکو)، به آسیاب بادی- که فکر می‌کند جادوگر است -حمله می‌کند و سپس به مسافرخانه‌ای می‌رود تا روسپی دولسینیا(سوفیا لورن) را نجات دهد و ...
 
در واقع فیلم ستایشی است از آرمانگرایی و رویاپردازی ولو از نوع تخیلی آن و این آرمانگرایی را در مقابل واقع گرایی خشن و بیرحم موجود و واقعی قرار می دهد......

برهان صدیقین و تقریرهای مختلف آن

 
محمدامین مروتی
 
برهان ابن سینا در اثبات وجود خدا موسوم به "برهان صدیقین" است. از آن رو که مسیر کوتاهی برای اهل صدق به سوی خداست.
 تقریر این برهان چنین است:
موجودات یا ممکن الوجودند یا واجب الوجود.(قضیه حقیقیه منفصله)
ممکن الوجود بالذات و باضروره نمی تواند وجود داشته باشد. امکان آن نسبت به وجود مساوی است.
سلسله موجودات نمی توانند تا بی نهایت علت یکدیگر باشند چون در این صورت موجود نمی شدند. (برهان امتناع دور و تسلسل)
ترجیح بلامرجح هم محال است.
لذا باید مرجحی باشد که این ترجیح را داده باشد و موجودات را از کتم عدم به عالم وجود آورده باشد.
 
دکتر مهدی حائری یزدی در کتابچه "انتولوژی توحیدی" (روش راستین یکتاشناسی)، ضمن بیان برهان ابن سینا، دعوی برهانی مستقیم تر و کم اعوجاج تر را دارد که می تواند برهان واقعی "صدیقین" باشد.
او می گوید به میان آوردن موضوع دور و تسلسل، برهان را از فضیلت شهودی و مستقیم بودن انداخته است.
استدلال مهدی حائری چنین است:
هستی یا ممکن الوجود است یا واجب الوجود.
ممکن الوجود نیست چون موجود است.
پس هستی واجب الوجود است.
برهان ابن سینا، از ممکن الوجود بودن هستی به لزوم واجب الوجود می رسد ولی برهان دکتر حائری از ممکن الوجود نبودن هستی به وجوبش می رسد.
بینونیت و جدایی بین ممکن و واجب وجود ندارد که از ربطیه"یا" برایشان استفاده کنیم. رابطه ممکن و واجب، نه انفصالی که اتصالی است. صرف تفکر در مفهوم ممکن الوجود، مفهوم نیازمندی و وابستگی را هم در خود دارد. لذا رابطه ممکن و واجب، رابطه لازم و ملزوم است نه تفصیل.
رابطه ممکن و واجب، اضافه اشراقیه است یا همان تجلی. خدا مضاف الیه است و موجودات مضاف. نیاز به موجود سومی نیست که واسطه شود. در این برهان از وجوب به امکان می رسیم نه از امکان به وجوب.
این امکان ذاتی است و استفاده از عبارت "فقر ذاتی" برای آن مفهوم تر و قرآنی تر است. کلمه فقر یا فنا بهتر از علت و شرطیت، این رابطه را توضیح می دهد.
شیوه ابراهیم نبی ع در خداشناسی نیز همین بود. او از "لا احب الآفلین" شروع کرد تا به "وجهت وجهی" رسید. یعنی از موجود وابسته به موجود قائم بالذات رسید.
 
در هستی شناسی توحیدی رابطه خدا با جهان به خوبی تبیین می شود و آن "تجلی" است. جهان یکی است و موجودات نمود و ظهور آنند. این قضیه در یک مرتبه محتاج فهم عقلانی است اما درک شهودیش "ایمان" نام دارد.
 
نقد برهان:
برهان صدیقین شبیه برهان وجودی آنسلم است. آنسلم هم از توجه در مفهوم وجود به وجوبش می رسد. اما می دانیم کانت این برهان را به این دلیل ساده رد کرد که "وجود" محمول و صفت نیست.
در برهان صدیقین هم وجود محمول واقع شده و مثل یک صفت به واجب و ممکن نسبت داده می شود.
در ضمن یک آتئیست می تواند همین جهان را واجب الوجود و ازلی بداند و زیر بار نفی تسلسل نرود. زیرا تسلسل به سلسله علل برمی گردد و معنای علت در تداول علمی و فلسفی، هر آن چیزی است که باعث تغییر موجودات می شود نه این که خالق آن ها از عدم باشد.
هر چند تقریر حائری یزدی از برهان، بیشتر شبیه نگاه وحدت وجودی اسپینوزا و عرفاست تا نگاه ابن سینا و تعبیر "اضافه اشراقی" هم تعبیر دقیقی برای این نگاه به شمار می رود و تامل جداگانه ای را می طلبد.
 
منبع:
"انتولوژی توحیدی" (روش راستین یکتاشناسی) دکتر مهدی حائری یزدی، پیام آزادی 1359
 
29 مهر 1405

عامل یکی از مشهورترین صداهای طبیعت را ببینید؛ جیرجیرک

نکته فرهنگی:

حرف زدن که بلد نیستی، حرف نزدن که بلدی...

ما جامه نمازی به سر خُم کردیم
وز خاک خرابات تیمم کردیم

شاید که در این میکده‌ها در یابیم
آن یار که در صومعه‌ها گم کردیم (منسوب به غزالی)

خط : #یاسر_فتحی

نگران این نباش که زندگی‌ات زیر و رو شود؛ از کجا معلوم که زیر زندگی‌ات بهتر از رویش نباشد؟

📚 کتاب : #ملت_عشق
✍️ اثر : #الیف_شافاک
🆔 @irTBook

در تواریخ چنان است که پنج هزار سال سلطنت عالم تعلق به گبران و مغان داشت و این دولت در خاندان ایشان بود زیرا که با رعایا عدل می‌کردند و ظلم روا نمی‌داشتند. در خبر است که خدای تعالی به داوود علیه السلام وحی کرد که قوم خویش را بگوی که پادشاهان عجم را بد نگویند و دشنام ندهند که ایشان جهان را به عدل آبادان کردند تا بندگان من در وی زندگانی کنند.

عدل و انصاف دان نه کفر و نه دین
آنچه در حفظ ملک در کار است

عدل بی‌دین نظام عالم را
بهتر از ظلم شاه دیندار است



بهارستان
جامی 

@vir486

به مناسبت سوم آبان سالروز درگذشت استاد فریدون مشیری، شعری با مفهوم بسیار عمیق برای کسانی که دنبال معنایی بزرگ در زندگی میگردند و از زندگی یکنواخت در این عالم خاکی خسته اند و هدف آنها از زندگی اینست که با خلق حتی یک قطعه موسیقی، یک نقاشی، و هر اثر هنری دیگری، با کاشت یک درخت و ..... به زندگی خود روح دمیده و از خود رد پایی هرچند بسیار کوچک در این دنیا به جا بگذارند و دنیا را به اندازه وسع و توان خودشان زیباتر کنند.

آثار ما به صفحه گیتی نشان ماست
از بعد ما نگاه به آثار ما کنند
#فریدون_مشیری
@molanatarighat

عشق سال‌های وبا(2007)
 
محمدامین مروتی
 
کارگردان: مایک نیوول
 بر اساس کتابی به همین نام اثر گابریل گارسیا مارکز
فیلم، قصه مثلثی عشقی است میان فرمینا دازا (با بازی جیووانا متزوجیورنو)، فلورنتینو آریزو (با بازی خاویر باردم) و دکتر خوونال اوربینو که ۵۰ سال  به طول می‌انجامد.
 
فلورنتینو عاشق پاکبازی است که پنجاه سال برای رسدن به معشوق صبر می کند. زیبایی قصه و فیلم مربوط به همین عشق خالصانه و پایدار است که از مرز جنسیت هم بیرون می رود.
 داستان در ابتدای قرن بیستم و در جریان جنگ های داخلی کشورهای آمریکای لاتین می گذرد که به تازگی استقلال شان از اسپانیا را به دست آورده اند. بلای دیگر وباست که کشور را درگیر کرده است.
در میانة غوغای جنگ و بیماری، عشقی بی پیرایه و پاک بین فلورنتینو (تلگرافچی شهر) و فرمینا(دختر تاجری حقه باز که تازگی بدان شهر آمده) می روید. پدر که در پی شوهری ثروتمند برای دختر زیبایش است، مانع این ازدواج می شود. فرمینا پس از مدتی به ازدواج با دکتر سرشناس شهر رضایت می دهد و ......
کلام آخر عاشق پاکباخته این است:
 54 سال برای وصال می زیستم و در لحظه موعود قلبم از کار ایستاد و زندگیم شروع شد.....

تدریس آواز افشاری ( گوشه عراق )
فرزان راد ( دبیر بازنشسته فیزیک )
0:54

Ⓜ️ چشم‌هایش | بزرگ علوی

🔻استاد ماکان، نقاشی برجسته و مبارزی سیاسی است که در دوران حکومت رضاشاه به تبعید فرستاده می‌شود. پس از مرگ او، تابلویی به نام «چشم‌هایش» راز عجیبی را در دل خود پنهان کرده است؛ رازی که مدیر موزه را به جست‌وجوی زنی می‌کشاند که چشم‌هایش در این نقاشی جاودانه شده‌اند.

🔻فرنگیس، زنی از طبقه‌ای مرفه، روایت زندگی و عشق خود به ماکان را بازگو می‌کند؛ عشقی که با تحسین آغاز می‌شود، اما در مسیر مبارزه، فداکاری و حسرت معنایی دیگر پیدا می‌کند.

🔻چشم‌هایش فقط داستان یک عشق نافرجام نیست؛ روایتی از آزادی، مبارزه، قدرت و فاصله‌ی میان آن چیزی است که از دیگران می‌بینیم و آنچه واقعاً در درونشان می‌گذرد. گاهی یک نگاه، رازی را پنهان می‌کند که هیچ کلمه‌ای توان بیانش را ندارد.

🔻این خلاصه تنها دریچه‌ای به دنیای رمان است؛ برای لمس ظرافت‌های روایت و شناخت عمیق‌تر شخصیت‌ها، حتماً نسخه‌ی کامل کتاب را بخوانید. هیچ خلاصه‌ای جای تجربه‌ی خواندن اثر اصلی را نمی‌گیرد.

خاطره شعر زیبای کوچه از زبان فریدون مشیری

بی‌تو، مهتاب شبی باز از آن کوچه گذشتم
همه تن چشم شدم خیره به دنبال تو گشتم
شوق دیدار تو لبریز شداز جام وجودم
شدم آن عاشق دیوانه که بودم
در نهانخانه جانم گل یاد تو درخشید
باغ صدخاطره خندید
عطر صدخاطره پیچید
یادم آید که شبی با هم از آن کوچه گذشتیم
پر گشودیم و درآن خلوت دلخواسته گشتیم
ساعتی بر لب آن جوی نشستیم
توهمه راز جهان ریخته در چشم سیاهت
من همه محو تماشای نگاهت
آسمان صاف و شب آرام
بخت خندان و زمان رام
خوشه ماه فرو ریخته در آب
شاخه‌ها دست برآورده به مهتاب
شب و صحرا و گل و سنگ
همه دل داده به آواز شباهنگ
یادم آید تو بمن گفتی:ازین عشق حذر کن
لحظه‌ای چند براین آب نظرکن
آب، آئینه عشق گذران است
توکه امروز نگاهت به نگاهی نگران است
باش فردا، که دلت با دگران است
تا فراموش کنی، چندی ازین شهر سفر کن
با تو گفتم:حذر از عشق؟ندانم
سفر از پیش تو؟هرگز نتوانم
روز اول که دل من به تمنای تو پَر زد
چون کبوتر لب بام تونشستم
توبمن سنگ زدی، من نه رمیدم، نه گسستم
باز گفتم که تو صیادی و من آهوی دشتم
تا به دام تو درافتم، همه جا گشتم و گشتم
حذر از عشق ندانم
سفر از پیش تو هرگز نتوانم، نتوانم

شکنجه زمان ما این بود رو این سفره بهمون کوکو سبزی میدادن☹️😂😂😂😂😅

الکِندی(۱۸۵–۲۵۶ هجری)

 
محمدامین مروتی
 
ابویوسف یعقوب بن اسحاق الکِنْدی، مترجم نهضت ترجمه، ریاضی‌دان، منجم، موسیقی‌دان و اولین فیلسوف عرب بود که کوشید افکار افلاطون و ارسطو را با اسلام تطبیق دهد و مبدع فلسفه اسلامی شود.
وی از قبیله کنده متعلق به جنوب عربستان بود و در کوفه متولد شد و در بغداد پرورش یافت.
پدرش، اسحق بن الصباح، در عصر مهدی، هادی و رشید، امیر کوفه و از متمولین بود.
 الکندی محبوب دربار مأمون و معتصم بود و او را به معلمی احمد پسر معتصم گماشته بودند؛ امّا مغضوب متوکل قرار گرفت و علّتش اختلاف مسلک او با مسلک متوکل بود و پس از ضرب و شتم، کتابخانه‌اش مصادره شد و در سال ۲۵۲ درگذشت.
شمار تألیفات او را تا حدود ۲۷۰ مجلّد نوشته‌اند.
 
یوستینیانوس، امپراطور روم شرقی در 529 م طی فرمانی تدریس فلسفه را در آتن ممنوع کرد و آکادمی ها رابست. در نتیجه فلاسفه به دربار ساسانیان و خسرو انوشیروان و دانشگاه گندی شاپور روی آوردند و این آغاز ارتباط ایرانیان با فلسفه یونانی بود.
بعد از آن در زمان هارون و مامون، به واسطه دست بالای معتزله نسبت به اشاعره، نهضت ترجمه آثار یونانی را داریم. سرچشمه مشکل اشاعره و متصوفه با فلسفه از همین جاست.
 
فلسفه اولی:
وی در نامه اش به معتصم عباسی، موسوم به "در الفلسفة الاولی" کوشیده مبانی فلسفه ارسطویی را بازگوید و نخست می گوید:
«فلسفه علم به حقایق اشیاء به اندازه توانایی انسان است.»
شریف‌ترین فلسفه و برترین نوع آن، فلسفه اولی، یعنی فلسفه‌ای است که علم به نخستین حقیقت و علم به علّت همهٔ حقایق است. چون هلم به علت شریف تر از علم به معلول است. بنابراین کندی فلسفه اولی را «علم به علّةالعلل» تعریف می‌کند و بدین ترتیب به مشرب ارسطو نزدیک می‌شود.
الکندی در مورد تلفیق افکار ارسطو با اسلام، نسبت به فارابی "فضل تقدم" دارد اما چون بیان بلیغ و روشنی ندارد، این فارابی است که ملقب به "معلم ثانی" می شود. معلم اول هم ارسطو بود. شاید اشکال کار الکندی در ترجمه تحت اللفظی از کارهای ارسطو باشد و همین فضل تقدم، در عین حال، سبب دشواری کار او هم بوده است.
 
نفی قدیم بودن ماده:
هیولا در خارج وجود ندارد و در نفس متمثل نمی شود، چون هر موجودی مصور به صورت است.
ارسطو ماده را قدیم می داند ولی خالق نمی داند و خدا را عقل کل یا خالص و غیرمادی می داند و کندی قدیم بودن عالم را شرک می داند، زیرا ازلی نیاز به علت ندارد. ارسطو از خدا به عنوان محرک اول و افلاطون به عنوان صانع و مبدع اول تعبیر می کند و کندی هر دو را با هم جمع می کند: محرک و مبدع اول.
جرم یا ماده ازلی نیست چون جنس و فصل دارد و هر چه جنس و فصل دارد متناهی است نه نامتناهی. استدلال او چنین است. اگر عالم نامتناهی باشد، می توان تکه ای از آن برداشت. در این صورت آنچه می ماند یا متناهی است یا نامتناهی. اگر نامتناهی باشد و ما این تکه جدا شده را بدان بیفزاییم، بر اساس محاسبات ریاضی باید چیزی بزرگتر از نامتناهی بشود که محال است. و محال است هر دو نامتناهی باشند چون نسبت به هم کم دارند. و محال است پاره کوچکتر با پاره بزرگتر مساوی باشد.[1] ومحال است جزء و کل مساوی باشند.
جرم دارای کون و فساد است چون جنس و فصل دارد و دگرگونی می پذیرد ولی ازلی، ابدی هم هست و کون و فساد ندارد.
 
شناخت تجربی و عقلی:
پرسش از "ما" پرسش از ماهیت و چیستی و جنس است. پرسش از"ایُّ" (کدام)، پرسش از فصل است. پرسش از ما و ایّ با هم، پرسش از نوع است و پرسش از "لمَّ" (چرا) پرسش از غایت است.
دریافت انسان یا تجربی(نزدیک به ما و دور طبیعت) است یا عقلی و نزدیک به طبیعت اشیا. فلسفه به دنبال دریافت عقلی و ماهیت و کلیات اشیا یعنی نوع و جنس و فصل آن هاست و نیازی به تجربه ندارد. پس در فلسفه اولی نباید به تمثیل و حس و اقناع متوسل شویم بلکه باید برهان بیاوریم.
نفس عاقل مستفاد است و عقل بالفعل نفس را از قوه به فعل درمیآورد.
 
اثبات خالق:
در بخش سوم کندی می گوید چیزی علت(آفریننده) ذات خود باشد. بیرون از دو حالت نیست:
یاعلت ذاتی است یا بیرون از ذات. شیء نمی تواندهم  علت باشد و هم معلول خود.
 این علت اگر در ذات باشد، باید هر موجودی علت موجود دیگر باشد، ولی سلسله این علل نمی تواند تا بی نهایت باشد. پس باید علت خارج از ذات باشد.
سایر وحدت ها بالعرض است جز وحدت حق که بالذات است.
 
منبع:
 نامه کندی به معتصم بالله در فلسفه اولی، ترجمه احمد آرام، انتشارات صدا و سیما 1360
 
2 آبان 1405

[1] این در حالی است که در تعریف بی نهایت گفته اند مقداری که هم نصف خودش است و هم دو برابر خود و این تناقض نیست.