قفس
صادق چوبک
قفسی پر از مرغ و خروس‌های خصی و لاری و رسمی و کلدماری و زیره‌ای و گل باقلائی و شیربرنجی و کاکلی و دم‌کل و پاکوتاه و جوجه‌های لندوک مافنگی کنار پیاده‌رو لب جوی یخ بسته‌ای گذاشته بود. تو جو تفاله چای و خون دلمه شده و انار دست لمبو و پوست پرتقال و برگ‌های خشک و زرت و زبیل‌های دیگر قاتی یخ بسته شده بود . لب جو نزدیک قفس، گودالی بود پر از خون دلمه شده یخ بسته که پر مرغ و شلغم گندیده و ته سیگار و کله و پاهای بریده مرغ‌ها و پهن اسب توش افتاده بود. کف قفس خیس بود. از فضله مرغ فرش شده بود. خاک و کاه و پوست ارزن قاتی فضله‌ها بود. پای مرغ و خروس‌ها و پرهایشان خیس بود. از فضله خیس بود. جایشان تنگ بود. همه تو هم تپیده بودند، مانند دانه‌های بلال بهم چسبیده بودند. جا نبود کز کنند. جا نبود بایستند. جا نبود بخوابند. پشت سرهم تو سر هم تک می‌زدند و كاكل هم را می‌کندند. جا نبود. همه توسری می‌خوردند. بود. همه سردشان بود. همه گرسنه‌شان بود. همه با هم بیگانه بودند. همه جا گند بود. همه چشم به‌راه بودند. همه مانند هم بودند. و هیچکس روزگارش از دیگری بهتر نبود.
آنهائی که پس از توسری خوردن سرشان را پائین می‌آوردند و زیر پر و بال و لاپای هم می‌شدند. خواه ناخواه تکشان توفضله‌های کف قفس می‌خورد. آنوقت از ناچاری از آن تو پوست ارزن می‌چیدند. آنهایی که حتی جا نبود تکشان به فضله‌های ته قفس بخورد بناچار به سیم دیواره قفس تک می‌زدند و خیره به بیرون می‌نگریستند. اما سودی نداشت و راه فرار نبود. جای زیستن هم نبود. نه تک غضروفی و نه چنگال و نه قدقد خشم‌آلود و نه زورو فشار و نه تو سر هم زدن راه فرار نمی‌نمود. اما سرگرم‌شان میکرد. دنیای بیرون به آنها بیگانه و سنگدل بود نه خیره و دردناک نگریستن و نه زیبائی پرو بالشان به آنها كمک نمی‌کرد. توهم می‌لولیدند و تو فضله خودشان تک می‌زدند و از کاسه شکسته کنار قفس آب می‌نوشیدند و سرهایشان را به نشان سپاس بالا می‌کردند و به سقف دروغ و شوخگن و مسخره قفس می‌نگریستند و حنجره‌های نرم و نازکشان را تکان می‌دادند. در آندم که چرت می‌زدند همه منتظر و چشم به راه بودند. سرگشته و گشته و بی‌تکلیف بودند. رهائی نبود. جای زیست و گریز نبود فرار از آن منجلاب نبود. آنها با یک محکومیت دستجمعی در سردی و بیگانگی و تنهائی و سرگشتگی و چشم به راهی برای خودشان می‌پلکیدند.
بناگاه در قفس باز شد و در آنجا جنبشی پدید آمد. دستی سیاه سوخته و رگ درآمده و چرکین و شوم و پینه بسته تو قفس رانده شد و میان هم‌قفسان به کند و کو درآمد - دست با سنگدلی و خشم و اعتنائی در میان آن به درو افتاد و آشوبی پدیدار کرد. هم‌قفسان بوی مرگ‌آلود آشنائی شنیدند چندششان شد و پرپر زدند و زیر پر و بال هم پنهان شدند. دست بالای سرشان می‌چرخید؛ و مانند آهن‌ربای نیرومندی آنها را چون براده‌ی آهن می‌لرزاند. دست همه جا گشت و از بیرون چشمی چون در اداره آن را راهنمائی میکرد تا سر انجام بيخ بالیک جوجه ریغونه‌ای چسبید و آن را از آن میان بلند کرد اما هنوز دست و جوجه‌ای که در آن تقلا و جيك جيك می‌كرد و پروبال می‌زد بالای سر مرغ و خروس‌های دیگر می‌چرخید و از قفس بیرون نرفته بود که دوباره آنها سر گرم چریدن در آن منجلاب و تو سری خوردن شدند. سردی و گرسنگی و سرگشنگی و بیگانگی و چشم به‌‌راهی به جای خودسری بود. همه بیگانه و بی‌اعتنا و بی‌مهر، بربر به هم نگاه می‌کردند و یا با چنگال خودشان را می‌خاریدند پای قفس در بیرون کاردی تیز و کهن بر گلوی جوجه مالیده شد و خونش را بیرون جهاند. مرغ و خروس‌ها از تو قفس می‌دیدند. قدقد می‌کردند و ديواره‌ی قفس را تک می‌زدند، اما دیوار قفس سخت بود. بیرون را می‌نمود اما راه نمی‌داد. آنها کنجکاو و ترسان و چشم براه و ناتوان به جهش خون هم قفس‌شان که اکنون آزاد شده بود نگاه می‌کردند. اما چاره نبود این بود که بود. همه خاموش بودند و گرد مرگ در قفس پاشیده شده بود.
هماندم خروس سرخ روی پر زرق و برقی تک خود را توی فضله‌ها شیار کرد و سپس آن را بلند کرد و بركاكل شق و رق مرغ زیره‌ای پا کوتاهی کوفت. در دم مرغك خوابید و خروس به چابکی سوارش شد. مرغ توسری خورده و زبون تو فضله‌ها خوابید و باشد. خودش را تکان داد و پر و بالش را پف و پر باد کرد و سپس برای خودش چريد. بعد تولك رفت. کمی ایستاد، دوباره سرگرم چرا شد .
قدقد و شیون مرغی بلند شد. مدتی دور خودش گشت. سپس شتابزده میان قفس چندك زد و هولکی تخم دلمه بی‌پوست خونینی تو منجلاب قفس ول داد. در دم دست سیاه سوخته‌ی رگ درآمده‌ی چرکین شوم پینه بسته‌ای هوای درون قفس را درید و تخم را از توی آن گندزار ربود و هماندم در بیرون قفس دهانی چون گور باز شد و آن را بلعید. هم‌قفسان چشم برا راه، خیره جلو خود را می‌نگریستند.
از مجموعه داستان انتری که لوطی‌اش مرده بود.
@tabarshenasi_ketab
صادق چوبک
قفسی پر از مرغ و خروس‌های خصی و لاری و رسمی و کلدماری و زیره‌ای و گل باقلائی و شیربرنجی و کاکلی و دم‌کل و پاکوتاه و جوجه‌های لندوک مافنگی کنار پیاده‌رو لب جوی یخ بسته‌ای گذاشته بود. تو جو تفاله چای و خون دلمه شده و انار دست لمبو و پوست پرتقال و برگ‌های خشک و زرت و زبیل‌های دیگر قاتی یخ بسته شده بود . لب جو نزدیک قفس، گودالی بود پر از خون دلمه شده یخ بسته که پر مرغ و شلغم گندیده و ته سیگار و کله و پاهای بریده مرغ‌ها و پهن اسب توش افتاده بود. کف قفس خیس بود. از فضله مرغ فرش شده بود. خاک و کاه و پوست ارزن قاتی فضله‌ها بود. پای مرغ و خروس‌ها و پرهایشان خیس بود. از فضله خیس بود. جایشان تنگ بود. همه تو هم تپیده بودند، مانند دانه‌های بلال بهم چسبیده بودند. جا نبود کز کنند. جا نبود بایستند. جا نبود بخوابند. پشت سرهم تو سر هم تک می‌زدند و كاكل هم را می‌کندند. جا نبود. همه توسری می‌خوردند. بود. همه سردشان بود. همه گرسنه‌شان بود. همه با هم بیگانه بودند. همه جا گند بود. همه چشم به‌راه بودند. همه مانند هم بودند. و هیچکس روزگارش از دیگری بهتر نبود.
آنهائی که پس از توسری خوردن سرشان را پائین می‌آوردند و زیر پر و بال و لاپای هم می‌شدند. خواه ناخواه تکشان توفضله‌های کف قفس می‌خورد. آنوقت از ناچاری از آن تو پوست ارزن می‌چیدند. آنهایی که حتی جا نبود تکشان به فضله‌های ته قفس بخورد بناچار به سیم دیواره قفس تک می‌زدند و خیره به بیرون می‌نگریستند. اما سودی نداشت و راه فرار نبود. جای زیستن هم نبود. نه تک غضروفی و نه چنگال و نه قدقد خشم‌آلود و نه زورو فشار و نه تو سر هم زدن راه فرار نمی‌نمود. اما سرگرم‌شان میکرد. دنیای بیرون به آنها بیگانه و سنگدل بود نه خیره و دردناک نگریستن و نه زیبائی پرو بالشان به آنها كمک نمی‌کرد. توهم می‌لولیدند و تو فضله خودشان تک می‌زدند و از کاسه شکسته کنار قفس آب می‌نوشیدند و سرهایشان را به نشان سپاس بالا می‌کردند و به سقف دروغ و شوخگن و مسخره قفس می‌نگریستند و حنجره‌های نرم و نازکشان را تکان می‌دادند. در آندم که چرت می‌زدند همه منتظر و چشم به راه بودند. سرگشته و گشته و بی‌تکلیف بودند. رهائی نبود. جای زیست و گریز نبود فرار از آن منجلاب نبود. آنها با یک محکومیت دستجمعی در سردی و بیگانگی و تنهائی و سرگشتگی و چشم به راهی برای خودشان می‌پلکیدند.
بناگاه در قفس باز شد و در آنجا جنبشی پدید آمد. دستی سیاه سوخته و رگ درآمده و چرکین و شوم و پینه بسته تو قفس رانده شد و میان هم‌قفسان به کند و کو درآمد - دست با سنگدلی و خشم و اعتنائی در میان آن به درو افتاد و آشوبی پدیدار کرد. هم‌قفسان بوی مرگ‌آلود آشنائی شنیدند چندششان شد و پرپر زدند و زیر پر و بال هم پنهان شدند. دست بالای سرشان می‌چرخید؛ و مانند آهن‌ربای نیرومندی آنها را چون براده‌ی آهن می‌لرزاند. دست همه جا گشت و از بیرون چشمی چون در اداره آن را راهنمائی میکرد تا سر انجام بيخ بالیک جوجه ریغونه‌ای چسبید و آن را از آن میان بلند کرد اما هنوز دست و جوجه‌ای که در آن تقلا و جيك جيك می‌كرد و پروبال می‌زد بالای سر مرغ و خروس‌های دیگر می‌چرخید و از قفس بیرون نرفته بود که دوباره آنها سر گرم چریدن در آن منجلاب و تو سری خوردن شدند. سردی و گرسنگی و سرگشنگی و بیگانگی و چشم به‌‌راهی به جای خودسری بود. همه بیگانه و بی‌اعتنا و بی‌مهر، بربر به هم نگاه می‌کردند و یا با چنگال خودشان را می‌خاریدند پای قفس در بیرون کاردی تیز و کهن بر گلوی جوجه مالیده شد و خونش را بیرون جهاند. مرغ و خروس‌ها از تو قفس می‌دیدند. قدقد می‌کردند و ديواره‌ی قفس را تک می‌زدند، اما دیوار قفس سخت بود. بیرون را می‌نمود اما راه نمی‌داد. آنها کنجکاو و ترسان و چشم براه و ناتوان به جهش خون هم قفس‌شان که اکنون آزاد شده بود نگاه می‌کردند. اما چاره نبود این بود که بود. همه خاموش بودند و گرد مرگ در قفس پاشیده شده بود.
هماندم خروس سرخ روی پر زرق و برقی تک خود را توی فضله‌ها شیار کرد و سپس آن را بلند کرد و بركاكل شق و رق مرغ زیره‌ای پا کوتاهی کوفت. در دم مرغك خوابید و خروس به چابکی سوارش شد. مرغ توسری خورده و زبون تو فضله‌ها خوابید و باشد. خودش را تکان داد و پر و بالش را پف و پر باد کرد و سپس برای خودش چريد. بعد تولك رفت. کمی ایستاد، دوباره سرگرم چرا شد .
قدقد و شیون مرغی بلند شد. مدتی دور خودش گشت. سپس شتابزده میان قفس چندك زد و هولکی تخم دلمه بی‌پوست خونینی تو منجلاب قفس ول داد. در دم دست سیاه سوخته‌ی رگ درآمده‌ی چرکین شوم پینه بسته‌ای هوای درون قفس را درید و تخم را از توی آن گندزار ربود و هماندم در بیرون قفس دهانی چون گور باز شد و آن را بلعید. هم‌قفسان چشم برا راه، خیره جلو خود را می‌نگریستند.
از مجموعه داستان انتری که لوطی‌اش مرده بود.
@tabarshenasi_ketab
❤1👌1
کین خواهی قدما در شاهنامه
جنگ ايرانيان و تورانيان در قالب داستان" دوازده رخ "- يعني دوازده مبارز كه دو به دو، رو در روي هم مي ايستند- رخ مي‌دهد و در آن پهلوانان ايراني و توراني مقابل هم قرار مي گيرند و در همه اين نبردها غلبه با ايرانيان است و در نبرد آخر هم گودرز، پيران را مي‌كشد ولي وقتي مي‌خواهد سر از تن او جدا كند، به ياد مي‌آورد كه كيخسرو گفته بود با جسد پيران به احترام رفتار شود. لذا انگشت در خون او مي‌زند و به دهان مي‌گذارد و به روي خود مي‌مالد تا انتقام خون سرداران به قتل رسيده ايراني را گرفته باشد. تنِ گرويي زره را هم- كه در اين جنگ اسير گيو شده- بند بند از هم مي‌گسلند. اين نحوه ي انتقام جويي وكين خواهي امروزه تنفرانگيز به نظر می آيد؛ ولي بايد آن را با روحيه ي قبيلگي حاكم بر اجتماعات قديمي منطبق بدانيم. گو اين كه در قبايل امروزي هنوز تتمه و ادامه ي روحيات و تعصبات مبتني بر هم خوني را مي بينيم. گودرز به جسد پيران چنین خطاب مي‌كند:
چنين گفت گودرز كه اي نرّه شير
سرِ پهلوانان و گُردِ دلير!
جهان چون من و چون تو بسيار ديد
نخواهد همي با كسي آرميد
چو گودرز ديدش چنان مرده، خوار
به خاك و به خون بر تپيده به زار،
فرو برد چنگال و خون برگرفت
بخورد و بيالود روي، اي شگفت!
سرش را همي خواست از تن بريد
چنان بد كُنش خويشتن را نديد
يعني در تمام عمرش خود را چنان بي رحم نديده بود. كيخسرو هم دستور تكه تكه كردن گروي زره را مي دهد:
گروي زره را گره تا گره
بفرمود تا بركشيدند زِه
چو بندش جدا شد، سرش را زِ بند
بريدند همچون سرِ گوسفند
❤2
سریال فراری (۱۹۶۳)
فراری ( The Fugitive) یک مجموعه تلویزیونی درامِ آمریکایی است که از سال ۱۹۶۳ تا ۱۹۶۷ میلادی در ۴ فصل و ۱۲۰ قسمت، از شبکهٔ ای‌بی‌سی به روی آنتن رفت.
این مجموعه، در سال ۱۹۶۶ میلادی، برندهٔ «جایزهٔ امی بهترین سریال درام تلویزیونی» شد.
در سال ۲۰۰۲ میلادی، مجلهٔ تی‌وی گاید آن را در رتبهٔ سی و ششم از ۵۰ مجموعه تلویزیونیِ برتر در تمام اعصار جای داد و در سال ۲۰۱۳ میلادی نیز، شخصیت «مرد یک دست» را پنجمین شخصیت منفی و منفور در تمامِ دوران معرفی کرد.
این مجموعه تلویزیونی، در سال‌های ۱۳۵۰ تا ۱۳۵۵ خورشیدی، با دوبلهٔ فارسی از تلویزیون ایران پخش شد.
فراری قصه پزشک متعهدی است که به اشتباه متهم به قتل زنش و محکوم به اعدام شده بود اما دست تقدیر او را نجات می دهد تا در پی قاتل زنش بگردد که مردی یکدست بوده است که هنگام خارج شدن از خانه او را دیده است اما دادگاه این شهادت را نمی پذیرد.
نکته محوری فیلم شخصیت این پزشک است که در بدترین شرایط کار درست را انجام می دهد و نقش یک انسان کامل و ایدئال در شرایط دشوار را ایفا می کند.
دیالوگ ها زیباست و پس از پنجاه سال هنوز شنیدنی و پرکشش است.
فراری ( The Fugitive) یک مجموعه تلویزیونی درامِ آمریکایی است که از سال ۱۹۶۳ تا ۱۹۶۷ میلادی در ۴ فصل و ۱۲۰ قسمت، از شبکهٔ ای‌بی‌سی به روی آنتن رفت.
این مجموعه، در سال ۱۹۶۶ میلادی، برندهٔ «جایزهٔ امی بهترین سریال درام تلویزیونی» شد.
در سال ۲۰۰۲ میلادی، مجلهٔ تی‌وی گاید آن را در رتبهٔ سی و ششم از ۵۰ مجموعه تلویزیونیِ برتر در تمام اعصار جای داد و در سال ۲۰۱۳ میلادی نیز، شخصیت «مرد یک دست» را پنجمین شخصیت منفی و منفور در تمامِ دوران معرفی کرد.
این مجموعه تلویزیونی، در سال‌های ۱۳۵۰ تا ۱۳۵۵ خورشیدی، با دوبلهٔ فارسی از تلویزیون ایران پخش شد.
فراری قصه پزشک متعهدی است که به اشتباه متهم به قتل زنش و محکوم به اعدام شده بود اما دست تقدیر او را نجات می دهد تا در پی قاتل زنش بگردد که مردی یکدست بوده است که هنگام خارج شدن از خانه او را دیده است اما دادگاه این شهادت را نمی پذیرد.
نکته محوری فیلم شخصیت این پزشک است که در بدترین شرایط کار درست را انجام می دهد و نقش یک انسان کامل و ایدئال در شرایط دشوار را ایفا می کند.
دیالوگ ها زیباست و پس از پنجاه سال هنوز شنیدنی و پرکشش است.
👏1
جوهر دین و ذوق عبادت
محمدامین مروتی
گوهر دین:
بسم الله یک معنی ظاهری و کلیشه ای دارد که بر زبان همگان در شروع کارها برای تیمن و تبرک جاری می شود. اما به نظر می رسد هدف شارع از توجه و تاکید بر آن، چیزی فراتر از این تیمن و تبرک است. هدف این است که خدا را حاضر و ناظر بر اعمال خود ببینی. هدف این است کاری نکنی که موجب سخط و خشم الهی شود. هدف این است که رضایت او را در تمام کارهایت مدنظر داشته باشی.
جوهر بسم الله این است که الله به جای من بنشیند. من نباشم تا او باشد. بسم الله یعنی بدون نفسانیت و انانیت دست به کار شدن.
بسم الله الرحمن الرحیم، یعنی آن خدایی جای من ونفسانیت بنشیند که رحمان است و رحیم. مهربان است و بخشنده. مهر می ورزد و خطاهای دیگران را می پوشاند و می بخشد.
شاید به همین دلیل آیات آخر سوره فاتحه، دعای خیر برای همگان است نه شخص من.
ذوق عبادت:
اولین کسی که چشم یار را به نرگس و لب او را به لعل تشبیه کرد، دریافتی متفاوت از دریافت ما از این تشبیهات داشت. ذوقی و حس و حالی در کار او بود که ما فاقد آنیم.
نماز خواندن و عبادات نیز در صورتی که به کلیشه تبدیل شوند، از ذوق و حس و حال تهی خواهند شد. هر انسانی باید خودش این حس و حال را پیدا کند و در عباداتش در پی آن بگردد و این جنبه عبادات چندان آموختنی نیست.
عرفا می گویند قرآن را چنان بخوان که گویی بر خودت نازل شده یعنی همان حس و حال کشف و شهود و ارتباط و اتصال را در خود زنده کن. در مورد عبادات و نماز نیز چنین رهیافتی قابل توصیه است. یعنی چنان نماز بخوان که داری با خدا حرف می زنی و او نیز با عبارات نماز با تو سخن می گوید. به این ترتیب است که نماز تبدیل به صلاح می شود، تبدیل به فلاح و خیرالعمل یعنی بهترین کار می شود:
نمازت کی بود آخر نمازی
به کلی تا تو خود را درنبازی(شیخ محمود شبستری)
نماز بدون حضور قلب ناتمام است:
بشنو از اخبار آن صدرالصدور
لا صلاتَ تَمَّ الابالحضور(مولانا)
این نماز کجا و آن نماز کجا که ذهن ما به همه جا می رود جز به سوی معنا و خدا. صائب می گوید هر چیزی را که گم کرده ایم، در زمان نماز خواندن پیدا می کنیم و مثلاً یادمان می آید که فلان چیز را کجا گذاشته ایم:
غیر از خدا که هرگز در فکر او نبودی
هر چیز کز تو گم شد، وقت نماز پیداست(صائب)
نماز خواندن فرصتی و تمهیدی است برای انقطاع از دنیا و فاصله گذاری و وقفه در روزمرگی و روی آوردن به خدا. فرصتی برای گفتگوی خود و خدا.
15 آبان 1405
❤1🥰1
مطمئن هستم اگر کسی تنها با لحظات حال زندگی کند و با شیفته‌گی به هر گلی که سر راهش قرار گیرد نگاه کند
و هر درخششی را که بر هر لحظه‌ی گذرا می‌رقصد گرامی دارد، آن وقت است که زندگی در برابرش خلع سلاح می‌شود.
📕 #هرمان_هسه
🔥4❤🔥1