ဥရောပ၊ ပင်လယ်နက်နဲ့ အလယ်အာရှတို့ကို ဆက်သွယ်ပေးမယ့် မဟာဗျူဟာမြောက် ထွက်ပေါက်တစ်ခုအဖြစ် ရည်မှန်းခဲ့တဲ့ အာနာကလီယာ ရေနက်ဆိပ်ကမ်းဟာ အနာဂတ်ရဲ့ တိုက်ကြီးများအကြား ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းမှာ ဂျော်ဂျီယာကို အဓိကနေရာကနေ ပါဝင်စေဖို့ ရည်ရွယ်ခဲ့တာပါ။ ဒါပေမဲ့ တကယ်တမ်းမှာတော့ ဒီ စီမံကိန်းဟာ ပြည်တွင်းနိုင်ငံရေး ကစားကွက်တွေ၊ ပွင့်လင်းမြင်သာမှု မရှိတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေနဲ့ ရုရှား၊ တရုတ်တို့ရဲ့ ဖိအားတွေကြားမှာ ပိတ်မိနေခဲ့ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ ရည်မှန်းချက်တွေနဲ့ ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်ပြီး အခုချိန်မှာတော့ ဘာမှ လုပ်လို့မရတဲ့ အခြေအနေရဲ့ ပြယုဂ် ဖြစ်နေပါပြီ။ ဒီလို အလှည့်အပြောင်းဟာ ၂၀၁၉ ခုနှစ်မှာ စခဲ့တာပါ။ အဲဒီချိန်က ဂျော်ဂျီယာအစိုးရဟာ ဆိပ်ကမ်းမှာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံ တည်ဆောက်နေတဲ့ အမေရိကန် ကျောထောက်နောက်ခံပြု လုပ်ငန်းစုနဲ့ လက်တွဲဖြုတ်ဖို့ ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပါတယ်။ ဒီဆုံးဖြတ်ချက်ဟာ ဒီ စီမံကိန်းကို အစောကြီးကတည်းက ကန့်ကွက်နေတဲ့ ရုရှားအတွက် အကြိုက် ဖြစ်သွားစေခဲ့ပါတယ်။

ပေးချင်တဲ့ သတင်းစကားက ကက်သလစ်ဘာသာ တရုတ်ပြည်မှာ ဆက်ရှိနေချင်တယ်ဆိုရင် နိုင်ငံတော်ရဲ့ နိုင်ငံရေး ရည်မှန်းချက်တွေကို အကျိုးပြုနိုင်အောင် ပြန်ပြီး ပြုပြင်ပုံဖော်ရမယ် ဆိုတာပါပဲ။

အခု ဖြစ်ရပ်တွေကနေ ထွက်ပေါ်လာတာကတော့ ဧဝံဂေလိတရား ဟောပြောဖို့၊ ခရစ်ယာန် ဓမ္မမင်္ဂလာတွေ ပေးဖို့ ဒါမှမဟုတ် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အသင်းတော်အပေါ် သစ္စာရှိဖို့ထက် ပါတီရဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်တွေကို စည်းကမ်းရှိရှိ အလုပ်အကျွေးပြုဖို့ကိုပဲ အဓိကထားတဲ့ ကက်သလစ်ပုံစံသစ်တခု ဖြစ်နေပါတယ်။

ဘုန်းတော်ကြီးတွေဟာ ဧဝံဂေလိတရားထက် ရှီကျင့်ဖျင်အကြောင်းကို အရင်ဟောဖို့၊ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးရဲ့ စာချွန်လွှာတွေထက် ပါတီရဲ့ စာရွက်စာတမ်းတွေကို လေ့လာဖို့နဲ့ နိုင်ငံတော်က သတ်မှတ်ထားတဲ့ ယဉ်ကျေးမှုကိုပဲ ကျင့်သုံးဖို့ သင်ကြားခံနေရတာပါပဲ။

ပဲခူးတိုင်းထဲက စစ်တောင်းမြစ်တလျှောက် ခြောက်သွေ့တဲ့ မြေပြန့်ဒေသတွေကို ဖြတ်သွားကြည့်ရင် တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တွေ သူတို့ အခွင့်အရေးကို အသိအမှတ်ပြုမယ့် ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီအတွက် ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာ တိုက်ပွဲဝင်နေတဲ့ အရှေ့ဘက်နယ်စပ်ဒေသတွေနဲ့ မတူကွဲပြားတဲ့ တော်လှန်ရေးစစ်မျက်နှာသစ်တခုကို မြင်တွေ့ရမှာပါ။

စစ်အုပ်စုဟာ အရပ်သားတွေအပေါ် တိုက်ခိုက်မှုတွေ ပို တိုးလုပ်လာသလို ပဲခူးတိုင်းထဲက တော်လှန်ရေးလှုပ်ရှားမှုတွေကို ခြေရာခံဖို့ ဒလန်ကွန်ရက်တွေကို အကြီးအကျယ် အသုံးချနေပါတယ်။ ဒီမိုကရေစီလှုပ်ရှားမှုကို ထောက်ခံတယ်လို့ သင်္ကာမကင်း ဖြစ်ရတဲ့ ရွာတွေ ထပ်တလဲလဲ ပစ်မှတ်ထား တိုက်ခိုက်ခံနေရပါတယ်။

သို့သော် ထို ရောဂါ၏ ပိုး ကူးစက်ချိန်မှ ရောဂါလက္ခဏာ ပြချိန်အထိ ရောဂါပျိုးရက် (Incubation period) မှာ ခြောက်ပတ်အထိ ကြာမြင့်နိုင်သဖြင့် နောက်ထပ် ကူးစက်ခံရသူများ ထပ်မံ တွေ့ရှိလာနိုင်ခြေရှိကြောင်း WHO က ဆိုသည်။

ဟန်တာဗိုင်းရပ်စ်သည် များသောအားဖြင့် ကြွက်များမှတဆင့် ပျံ့နှံ့လေ့ရှိပြီး ကြွက်၏ ဆီး၊ မစင် သို့မဟုတ် တံတွေးတို့ဖြင့် ညစ်ညမ်းနေသော လေကို ရှုရှိုက်မိရာမှ လူများကို ကူးစက်ခြင်းဖြစ်သည်။ ယခု ကူးစက်မှု၏ တရားခံဖြစ်သော အန်းဒီးစ် ဗိုင်းရပ်စ်မျိုးကွဲသည် လူအချင်းချင်း ကူးစက်နိုင်ခြေ အလွန် နည်းပါးသော်လည်း ကူးစက်မှု ရှိကြောင်း ယခင်က မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။

၂၀၂၅ ခုနှစ် အစောပိုင်းက စပရတ်တလေကျွန်းစု၌ ဗီယက်နမ်၏ ကျွန်းတု တည်ဆောက်မှုက တရုတ်ကို အမီလိုက်နိုင်မည့် အခြေအနေရှိခဲ့သော်လည်း၊ အန်တဲလုသန္တာကျောက်တန်းတွင် တရုတ်က ကျွန်းတုတည်ဆောက်ရေးအတွက် မြေဖို့မှုများ ထပ်မံ လုပ်ဆောင်လာခြင်းကြောင့် ကွာဟချက်မှာ ပြန်လည် ကျယ်ပြန့်သွားခဲ့သည်။ တရုတ်၏ စုစုပေါင်း ကျွန်းတုဧရိယာမှာ ၂,၂၀၉ ဟက်တာ ရှိပြီး သန္တာကျောက်တန်းပျက်စီးမှုမှာ ၂,၅၁၈ ဟက်တာအထိ ရှိလာသည်။

ဗီယက်နမ်က ပိုမို ကြီးမားသော သန္တာကျောက်တန်းများတွင် အရေးပါသော အခြေခံ အဆောက်အအုံများ တည်ဆောက်ကာ Grierson၊ Petley နှင့် South ကျောက်တန်းများတွင် ဆိပ်ကမ်းသစ် သုံးခု တည်ဆောက်ထားပြီး ဖြစ်သည်။

https://www.youtube.com/watch?v=u7ZDLzb5XaE
ချင်းတွင် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ၈ ရက်အတွင်း ကလေးများအပါအဝင် ၃၀ နီးပါး သေဆုံး

ဒုတိယကမ္ဘာစစ်နောက်ပိုင်း ဥရောပ၏ သွေးအစွန်းဆုံး ပဋိပက္ခဖြစ်သည့် ရုရှား-ယူကရိန်းစစ်ပွဲနှင့် ပတ်သက်၍ "ဒီကိစ္စက အဆုံးသတ်ဖို့ နီးကပ်လာပြီလို့ ကျွန်တော် ထင်ပါတယ်" ဟု ပူတင်က သတင်းထောက်များကို ပြောကြားခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ဥရောပအတွက် လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ အစီအစဉ်သစ်များကို ညှိနှိုင်းရန် ဆန္ဒရှိကြောင်းနှင့် ၎င်းနှစ်သက်သည့် ညှိနှိုင်းဖက်မှာ ဂျာမနီအဓိပတိဟောင်း ဂဲဟတ် ရှရိုဒါဖြစ်ကြောင်းလည်း ပူတင်က ပြောသည်။

ယခုနှစ် မေလ ၉ ရက် အမျိုးသားအားလပ်ရက် စစ်ရေးပြအခမ်းအနားတွင် ယခင်ကကဲ့သို့ တိုက်ချင်းပစ်ဒုံးကျည်များ၊ တင့်ကားများနှင့် ဒုံးကျည်စနစ်များ ရင်ပြင်အတွင်း ချီတက်မည့်အစား၊ ကရင်မလင် တံတိုင်းရှေ့ရှိ စခရင်ကြီးများတွင် စစ်လက်နက်ပစ္စည်းများ လှုပ်ရှားနေသည့် ဗီဒီယိုဖိုင်များကိုသာ ပြသခဲ့သည်။

ယူကရိန်းအစိုးရ၏ တောင်းဆိုမှုကြောင့် SpaceX ကုမ္ပဏီက ရုရှား၏ Starlink ဂြိုဟ်တုဆက်သွယ်ရေး စနစ်အသုံးပြုခွင့်ကို ယခုနှစ်ဆန်းပိုင်းတွင် ပိတ်ပင်လိုက်ခြင်းကြောင့်၊ ၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင်မောင်းသူမဲ့ ရေ ယာဉ်များ (USVs) အသုံးပြု၍ အကြီးစားစစ်ဆင်ရေးတခုပြုလုပ်ရန် ရုရှားက စီစဉ်ခဲ့သော်လည်း ယင်းအစီအစဉ်ပျက်သွားခဲ့ကြောင်း ယူကရိန်းကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၏ နည်းပညာဆိုင်ရာအကြံပေး ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သူ ဆာဟီ ဘက်စခရက်စနော့ဗ်က ပြောကြားခဲ့သည်။

ယူကရိန်းလက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များ၏ မောင်းသူမဲ့ရေယာဉ်များ၏ ထိရောက်မှုကို ရုရှားက မြင်တွေ့ပြီး နောက် ယူကရိန်း၏ နည်းပညာကို လျင်မြန်စွာ ပုံတူကူးရန် ကြိုးပမ်းလာခဲ့ကြောင်း ၎င်း၏ ပြောကြားခဲ့ သည်။

ပြီးခဲ့သည့် ဧပြီလ ၂၁ ရက်နေ့က အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံသား သုံး ဦးအား သေဒဏ်စီရင်ခဲ့ပြီးနောက် အကျဉ်းသား ၆၅ ဦးထက်မနည်းမှာလည်း "ချက်ချင်းစီရင်ခံရမည့် အန္တရာယ်" နှင့် ရင်ဆိုင်နေရကြောင်း လူ့အခွင့်အရေးစောင့်ကြည့်မှုအဖွဲ့ (Human Rights Watch - HRW) က မကြာသေးမီက သတိပေးချက် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။

အဆိုပါအဖွဲ့၏ အဆိုအရ ပြစ်ဒဏ်ကျခံနေရသည့် ရွှေ့ပြောင်းအလုပ်သမား အများအပြားမှာ ၂၀၂၀-၂၀၂၂ အီသီယိုးပီးယား ပြည်တွင်းစစ်အတွင်း တီဂရေးဒေသမှ ထွက်ပြေးလာကြသူများ ဖြစ်ကြပြီး၊ အလုပ်အကိုင်ရှာဖွေရန် ဆော်ဒီနိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိနိုင်ရေးအတွက် အေဒင်ပင်လယ်ကွေ့ကို ဖြတ်ကျော်ကာ ယီမင်နိုင်ငံမှတဆင့် ဝင်ရောက်ခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။

အီရန်အနေဖြင့် ၂၀၂၆ ဖီဖာကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲ၌ "သေချာပေါက်" ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း အီရန်ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်က မေလ ၉ ရက်တွင် ပြောသည်။

ထို့ပြင် ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲ အိမ်ရှင်နိုင်ငံများဖြစ်ကြသည့် အမေရိကန်၊ ကနေဒါနှင့် မက္ကဆီကိုတို့အနေဖြင့် အီရန်အသင်း၏ ခရီးသွားလာရေးနှင့် ဆက်ဆံခံရမည့် အခြေအနေတို့နှင့်ပတ်သက်ပြီး တီဟီရန်၏ စိုးရိမ်ပူပန်မှုများအပေါ် ထည့်သွင်းစဉ်းစားပေးရေးကိုလည်း အီရန်ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်က တိုက်တွန်းသည်။

"အစ္စလာမ္မစ် တော်လှန်ရေးအစောင့်တပ်ဖွဲ့ (IRGC) ထဲမှာ စစ်မှုထမ်းခဲ့ဖူးသူတွေ အပါအဝင် ကစားသမားအားလုံးနဲ့ နည်းပြအဖွဲ့ဝင်တွေအနေနဲ့ အခက်အခဲပြဿနာတစုံတရာမရှိဘဲ ဗီဇာ ရရှိသင့်ပါတယ်" ဟု အီရန်ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် ဥက္ကဋ္ဌ မယ်ဒီတာ့ဂျ်က ပြောကြောင်း အီရန်မီဒီယာများတွင် ဖော်ပြသည်။

အဆိုပါ အခြေစိုက်စခန်းကို စစ်ပွဲမစတင်မီလေးမှာပင် တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး အမေရိကန်ကလည်း သိရှိခဲ့ကာ အစ္စရေးအထူးတပ်ဖွဲ့များက အစ္စရေးလေတပ်အတွက် ထောက်ပံ့ရေးဗဟိုချက်အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။

ထိုဒေသအတွင်း ရဟတ်ယာဉ်လှုပ်ရှားမှုများအပါအဝင် သံသယဖြစ်ဖွယ် စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများကို သိုးကျောင်းသားတဦး မြင်တွေ့ခဲ့ကြောင်း မတ်လအစောပိုင်းတွင် အီရတ်နိုင်ငံပိုင်မီဒီယာက ဖော်ပြခဲ့ပြီးနောက် အီရတ်တပ်ဖွဲ့များက လာရောက်စစ်ဆေးခဲ့ရာမှ အဆိုပါအခြေစိုက်စခန်းမှာ လူသိလုနီးပါးဖြစ်ခဲ့သည်။ အစ္စရေးသည် အီရတ်တပ်ဖွဲ့များကို အဆိုပါနေရာသို့ မရောက်ရှိနိုင်အောင် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများဖြင့် တုံ့ပြန်ကာ ဟန့်တားခဲ့သည်။

နျူကလီးယားစက်ရုံများရှိ ပလူတိုနီယမ်များကို အသုံးပြု၍ အဏုမြူဗုံး ထုတ်လုပ်ရန် အီရန်၏ ကြိုးပမ်းမှုများအပေါ် ပိတ်ပင်တားဆီးရေးအချက်အား အီရန်နှင့် မည်သည့်သဘောတူညီချက်အသစ်တွင်မဆို ထည့်သွင်းပြဋ္ဌာန်းရန် အရေးတကြီး လိုအပ်ကြောင်း နျူကလီးယားလက်နက်ဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူများက အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်အစိုးရကို သတိပေးလျက်ရှိသည်။

အစိုးရနှင့် နျူကလီးယားလက်နက် ပြန့်ပွားမှုထိန်းချုပ်ရေး ကျွမ်းကျင်သူများသည် နျူကလီးယားဗုံး ထုတ်လုပ်ရာတွင် ယူရေနီယမ်ကို အဓိကအသုံးပြုနိုင်သည့် အီရန်၏ စက်ရုံများအပေါ်၌သာ အဓိကအာရုံစိုက်နေခဲ့ကြသည်။

တီဟီရန်အနေဖြင့် အဆိုပါ ဂရုမမူမိသည့် အားနည်းချက်ကို အခွင့်ကောင်းယူကာ ပလူတိုနီယမ်အခြေပြု နျူကလီးယားလက်နက်ကို တိတ်တဆိတ် ထုတ်လုပ်သွားနိုင်ခြေ ရှိနိုင်သည်။

ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်နှင့် နတ်မြစ်အတွင်းရှိ နေရာအသီးသီးမှတဆင့် မြန်မာ့ရေပိုင်နက်ထဲသို့ ကျူးကျော်ဝင်ရောက်မိသဖြင့် အာရက္ခတပ်တော် (AA) ၏ ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခြင်းခံခဲ့ရသော ရိုဟင်ဂျာတဦး အပါအဝင် ငါးဖမ်းသမား ၁၄ ဦးကို ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် နယ်ခြားစောင့်တပ် (BGB) ထံ AA က ပြန်လည်လွှဲပြောင်းပေးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။

ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာသူ ၁၄ ဦးအနက် ၁၃ ဦးမှာ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံသားများဖြစ်ပြီး ကျန်တဦးမှာ ရိုဟင်ဂျာတဦးဖြစ်ကြောင်း တက္ကနပ်ဖ် အခြေစိုက် အမှတ် (၂) BGB တပ်ရင်းမှူး ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး ဟာနီဖာ ရာမန် ဘူယန်က အတည်ပြုပြောကြားသည်။

မဇ္ဈိမ။ ။ နိုင်ငံတော်၏ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် တွေ့ဆုံခွင့်ရရေး ၎င်း၏ ရှေ့နေအဖွဲ့က တောင်းဆိုထားမှုကို စစ်အုပ်စုက လျစ်လျူရှုထားဆဲဖြစ်ပြီး တွေ့ဆုံခွင့်မရသေးကြောင်း စုံစမ်းသိရှိရသည်။

ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် တွေ့ဆုံခွင့်ရရေး ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလကစပြီး ရှေ့နေအဖွဲ့က စစ်အုပ်စုထံ စာဖြင့် အကြိမ်ကြိမ် တင်ပြတောင်းဆိုနေခြင်းဖြစ်သည်။

လွန်ခဲ့သည့် ငါးလခန့်က တွေ့ဆုံခွင့် ထပ်မံတင်ပြထားမှုမှာလည်း လက်ရှိအချိန်အထိ “ဘာမှ မထူးဘူး” ဟု တရားရုံးနှင့် နီးစပ်သူတဦးက ယနေ့ (မေလ ၁၀ရက်) မဇ္ဈိမကိုပြောသည်။

ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား “သတ်မှတ်နေအိမ်” သို့ပြောင်းရွှေ့ကြောင်း ကြေညာပြီးနောက်ပိုင်းတွင်မူ ရှေ့နေအဖွဲ့က တွေ့ဆုံခွင့် ထပ်မံ တင်ပြထားခြင်း မရှိသေးကြောင်းလည်း ပြောသည်။

လက်ရှိတွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား စစ်အုပ်စုက နေရာပြောင်းရွှေ့လိုက်သော်လည်း အပတ်စဉ် တနင်္လာနေ့တိုင်း ၎င်းအတွက် ထောင်ဝင်စာပစ္စည်းပေးပို့မှုကို နေပြည်တော်အချုပ်ထောင်သို့သာ ဆက်လက်ပေးပို့နေရဆဲဖြစ်ကြောင်းလည်း တရားရုံးနှင့် နီးစပ်သူများက ဆိုသည်။

မြန်မာအာဏာသိမ်းစစ်ခေါင်းဆောင် မင်းအောင်လှိုင်ကို တရားစွဲဆိုရန် ၂၀၂၃ ခုနှစ်က တိုင်ကြားထားသော ရာဇဝတ်မှုတိုင်ကြားချက်ကို ရှေ့ဆက်ဆောင်ရွက်ပေးရန် မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်ခံရသည့် ထိခိုက်နစ်နာသူများက ဖိလစ်ပိုင်အာဏာပိုင်များကို တိုက်တွန်းလျက် ရှိသည်။

မြန်မာအာဏာသိမ်းစစ်ခေါင်းဆောင် တရားစွဲဆိုရန် ဖိလစ်ပိုင် တရားရေးဝန်ကြီးဌာန (DOJ) တွင် တင်ပြထားသော်လည်း ယခုအချိန်အထိ ဆိုင်းငံ့ကြန့်ကြာနေဆဲ ဖြစ်သည့်အတွက် ယင်းအမှုကို ရှေ့ဆက်ဆောင်ရွက်စေရန် မြန်မာရှိ အသက်ရှင်ကျန်ရစ်သူများက ဖိလစ်ပိုင်ကို တိုက်တွန်းနေခြင်း ဖြစ်သည်။

https://www.youtube.com/watch?v=XbSNCP-qhIc
မေလ ၁၀ ရက်၊ တနင်္ဂနွေနေ့ ညပိုင်း မဇ္ဈိမရေဒီယိုအစီအစဥ်

https://www.youtube.com/watch?v=8gF2Nv0juIU
ကိုလက်စထရော အကြောင်း သိကောင်းစရာများ I Key to Health- Ep 92

https://www.youtube.com/watch?v=5RTIgNB_4XE
ကိုလက်စထရော အကြောင်း သိကောင်းစရာများ I Key to Health- Ep 92

https://www.youtube.com/watch?v=nRxptVgDAyU
Everyone on hantavirus-hit ship a 'high-risk contact', must be monitored: WHO

https://www.youtube.com/watch?v=D9AmI-k4buU
EU LAUNCHES €15 MILLION PROGRAMME FOR MYANMAR REFUGEES IN THAILAND