https://www.youtube.com/watch?v=QOWp24oDiuo
May 19 [ 7 PM ] The Mizzima Primetime

“ဂရိတ်နီကိုဘာကျွန်းစီမံကိန်းဟာ မဟာဗျူဟာကျပြီး ကာကွယ်ရေးနဲ့အမျိုးသားရေးအတွက် အရေးပါတယ်။ အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာဒေသအတွင်း ရေကြောင်းနဲ့လေကြောင်းဆက်သွယ်မှုတွေအတွက် ဒီဒေသကို ဗဟိုအချက်အချာဒေသအဖြစ်ပြောင်းလဲပေးသွားမှာဖြစ်တယ်” ဟု ဝန်ကြီးချုပ် နာရင်ဒရာမိုဒီ က စက်တင်ဘာလ က ပြော ကြားခဲ့သည်။

ကျွန်းပေါ်ရှိ ဌာနေတိုင်းရင်းသားများအတွက် ‘မဟာဖွံ့ဖြိုးရေးစီမံကိန်း’ ဆိုသည့်ခေါင်းစဉ်အောက်တွင် ‘မျိုး တုံးသတ်ဖြတ်မှု’ ကို ရင်ဆိုင်ကြရလိမ့်မည်ဟု လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့တခုဖြစ်သည့် Survival International က သတိပေးထားသည်။

မဇ္ဈိမ။ ။ ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU) သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်ထားသော ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ်ရှိ တနင်္သာရီမြို့နယ်၊ မောတောင်မြို့အတွင်းသို့ စစ်အုပ်စုတပ်က ပြန်လည်ဝင်ရောက် နေရာယူထားကြောင်း သတင်းရင်းမြစ်နှင့် ဒေသခံထံက သိရသည်။

မြို့အနီးထိ ရောက်ရှိနေသည့် စစ်အုပ်စုတပ်က ယနေ့ (မေလ ၁၉ ရက်နေ့) တွင် မောတောင်မြို့အတွင်း နေရာများသို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်နိုင်သွားခြင်းဟု သိရသည်။

“ အမှန်ပါပဲ။ ကျွန်တော်တို့ ကြည့်နေရတယ်၊ ပစ်မယ်ဆိုရင် ပြည်သူလူထု ဒုက္ခရောက်မှာစိုးလို့ ထိုင်ပဲကြည့်နေရပါတယ်” ဟု မြေပြင်စစ်ရေးသတင်းရင်းမြစ်က မဇ္ဈိမကို ပြောသည်။

မောတောင်မြို့ခံတဦးကလည်း “ တော်လှန်ရေးတပ်တွေက ဆုတ်ကုန်ပြီ။ သူတို့တွေ မရှိတော့တာ လေးရက်လောက်ရှိပြီ။ သူတို့အလံတွေပါ သိမ်းသွားပြီ။ မောတောင်မြို့ထဲ စစ်ကြောင်းက ရောက်နေပြီ” ဟု ဆိုသည်။

မောတောင်မြို့အား ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (KNLA) ပူးပေါင်းတပ်များက ပြီးခဲ့သည့် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၄ ရက်တွင် တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး စစ်အုပ်စုတပ်က ထိုမြို့ကိုပြန်ရရေး နှစ်ဝက်ခန့်ကြာ မြေပြင်၊ လေကြောင်း ထိုးစစ်များဖြင့် စစ်ကြောင်းထိုးပြီးနောက် ယနေ့တွင် ပြန်လည်ဝင်ရောက်သွားနိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။

ကဖင်းဓာတ်၏ သက်ရောက်မှုသည် လူတဦးချင်းစီ၏ ပုံမှန်ရှိတတ်သော သွေးပေါင်ချိန်အပေါ်တွင်လည်း မူတည်သည်။ သင့်တွင် သွေးတိုးရောဂါအခံရှိခြင်း၊ နှလုံး သို့မဟုတ် အသည်းရောဂါရှိနှင့်ပြီးသားဆိုလျှင် သွေးပေါင်ချိန်မြင့်တက်လာမှုက အန္တရာယ်ပိုရှိနိုင်သဖြင့် မိမိ၏ကော်ဖီသောက်သုံးမှု ပမာဏနှင့်ပတ်သက်၍ ဆရာဝန်နှင့် တိုင်ပင်ဆွေးနွေးခြင်းက အကောင်းဆုံးဖြစ်သည်။

လေ့လာမှုအရ ပြင်းထန်သွေးတိုးရောဂါရှိပြီး တနေ့လျှင် ကော်ဖီ နှစ်ခွက် သို့မဟုတ် နှစ်ခွက်ထက်ပို၍ သောက်သုံးသူများသည် ကော်ဖီမသောက်သူများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက နှလုံးလုပ်ဆောင်ချက် ရုတ် တရက်ရပ်ဆိုင်းခြင်း သို့မဟုတ် လေဖြတ်ခြင်းအပါအဝင် နှလုံးနှင့် သွေးကြောဆိုင်ရာရောဂါများဖြင့် သေဆုံးနိုင်ခြေ နှစ်ဆခန့် ပိုမိုမြင့်မားနေကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။

ရုရှားက ယူကရိန်းကို ကျူးကျော်မှုကြောင့် ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် စစ်ပွဲ အဆုံးသတ်ရေးအတွက် ဥရောပက သံတမန်ရေးရာ ကြိုးပမ်းမှုများ ပိုမိုလုပ်ဆောင်သင့်ကြောင်း ဂျာမနီအဓိပတိဟောင်း အန်ဂျလာ မာကဲလ် က တနင်္လာနေ့တွင် ပြောကြားလိုက်သည်။

ဥရောပက "သံတမန်ရေးရာ စွမ်းဆောင်ရည်များကို ကောင်းစွာ အသုံးမချနိုင်ခြင်း" အပေါ် များစွာ စိတ်မကောင်းဖြစ်မိကြောင်းနှင့် ရုရှားနှင့် ဆွေးနွေးမှုများကို အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့် တဦး တည်းအပေါ်တွင်သာ ပုံအပ်မထားသင့်ကြောင်း မာကဲလ်က ပြောကြားခဲ့သည်။

စစ်တပ်အကြီးအကဲ မင်းအောင်လှိုင်က အဆိုပါပတ္တမြားကြီးကို နေပြည်တော် ၎င်းရှိရာဆီ သယ် ဆောင်လာစေပြီး ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျ ကြည့်ရှုစစ်ဆေးခဲ့သည်။ ထိုလုပ်ရပ်ကပင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ ကျောက်မျက်ရတနာများနှင့် ပတ် သက်လာလျှင် အမြဲတမ်း ပါဝင်ပတ်သက်နေသည့်အရာကို ပုံဆောင်ပြသနေခြင်းပဲ ဖြစ်သည်။ ထိုအရာမှာ အလွန်တန်ဖိုးကြီးမားသော တွင်းထွက်သယံဇာတများအပေါ် နိုင်ငံရေးအာဏာနှင့် နိုင်ငံတော်၏ ထိန်းချုပ်ထားမှုပဲ ဖြစ်သည်။

မြန်မာ့ပတ္တမြားတလုံး၏ ဈေးကွက်ကွင်းဆက်မှာ လက်လီအရောင်းဆိုင်သို့ မရောက်ရှိမီ မန္တလေးမှ ပွဲစား၊ ဘန်ကောက်မှ ကျောက်သွေးရုံ၊ ဟောင်ကောင်မှ ကုန်သွယ်ရေးကုမ္ပဏီနှင့် နယူးယောက်မှ လက်ကားဒိုင်တို့အထိ ပါဝင်ပတ်သက်ပြီး၊ အဆင့်တိုင်းတွင် စာရွက်စာတမ်းအသစ်များပြုလုပ်ခြင်း သို့မဟုတ် အတုအယောင်ပြုလုပ်ခြင်းများ ရှိနေသည်။

အဆိုပါ အလိုအလျောက်မောင်းနှင်နိုင်သည့် ရေယာဉ်တစီးစီသည် ပေါလ်လွင်၏ ပရိုဗီဒင့်စ်မြို့အခြေ စိုက် Havoc ကုမ္ပဏီမှ ထုတ်လုပ်သော အလျား ၁၄ ပေရှိ အထူးထုတ် "Rampage" လှေများဖြစ်ကြပြီး သီအိုရီအရ လူတဦးတည်းကပင် လှေအစီးပေါင်းထောင်ချီကို တပြိုင်နက်တည်းထိန်းချုပ်နိုင်မည့် နည်းပညာများကို တပ်ဆင်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ အသက် ၄၀ အရွယ် ပေါလ်လွင်နှင့် ၎င်း ၏တွဲဖက်တည်ထောင်သူ အသက် ၄၂ အရွယ် ဂျိုးတာနာတို့သည် အမေရိကန်ရေတပ်အရာရှိဟောင်းများဖြစ်ကြပြီး ၎င်းတို့သည် မကြာသေးမီက လေကြောင်းနှင့် ကုန်းတွင်းပိုင်းသုံး ဒရုန်းကုမ္ပဏီအသေးစားအချို့ကို ဝယ်ယူခဲ့ပြီးနောက် မောင်းသူမဲ့ရေယာဉ်များအတွက်သာမက နယ်ပယ်အားလုံးအတွက် အမေရိကန်စစ်တပ်က အဓိကအားထားရမည့် အထူးပြုဆော့ဖ်ဝဲလ် ထုတ်လုပ်သူများဖြစ်လာရန် ရည်မှန်းထားကြသည်။

ခေတ်သစ်စစ်ပွဲများတွင် AI နှင့် အလိုအလျောက်စနစ်နည်းပညာများ၏ အခန်းကဏ္ဍ ကြီးထွားလာနေချိန်တွင် ထိုင်းဘုရင့်တပ်မတော်ဌာနချုပ်က ကြည်း၊ ရေ၊ လေ၊ အာကာသနှင့် ဆိုင်ဘာနယ်ပယ်အား လုံး လွှမ်းခြုံသည့် "နယ်ပယ်စုံစစ်ဆင်ရေး" ဗျူဟာမျှော်မှန်းချက်ကို ချပြခဲ့သည်။ ယင်းဗျူဟာသည် စစ်ဆင်ရေးများတွင် တိကျမှုကို မြှင့်တင်ရန်၊ စစ်သည်များ ထိခိုက်သေဆုံးမှုကို လျှော့ချရန်နှင့် စစ်ဆင်ရေးများကို အဆက်မပြတ် ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် ရည်ရွယ်သည်။

အသစ်ဖွဲ့စည်းမည့် JCC ဖွဲ့စည်းပုံအောက်တွင် ပူးတွဲအလိုအလျောက်မောင်းနှင်မှုစနစ်များနှင့် လေ ကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့တခုကို ဖွဲ့စည်းပြီးဖြစ်ကြောင်း တာဝန်ရှိသူများက ပြောသည်။ ထို့ ပြင် ကာကွယ်ရေးနည်းပညာပိုင်းတွင် ရေရှည်ကိုယ်ထူကိုယ်ထရပ်တည်နိုင်ရေး ရည်မှန်းချက်ဖြင့် ပြည်တွင်းကာကွယ်ရေးစက်မှုလုပ်ငန်းများ၊ ချူလာလောင်ကွန်းတက္ကသိုလ်၊ မဟီဒေါတက္ကသိုလ်နှင့် ချင်းမိုင်တက္ကသိုလ် အပါအဝင် ထိပ်တန်းပညာရေးအဖွဲ့အစည်းများနှင့်လည်း အနီးကပ်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သွားမည် ဖြစ်သည်။

မြန်မာ့သွေးစွန်းကျွန်းသစ်များကို တရားမဝင် ရယူခဲ့သည့် Sunseeker ကုမ္ပဏီများအား တရားစွဲဆိုအရေးယူမှုအပေါ် Justice For Myanmar က ကြိုဆိုကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး နောက်ထပ်အရေးယူမှုများ ဆက်လက် ဆောင်ရွက်ရန် ယနေ့ တောင်းဆိုလိုက်ကြောင်း သိရသည်။

ကိုယ်လုံးတီးပွေးတူကြွက် (Naked Mole Rat) များသည် အမြင်မလှသော်လည်း ယင်းတို့၏ ဇီဝကမ္မဗေဒ က အသက်အရွယ်အိုမင်းမှုဆိုင်ရာ သုတေသနပိုင်းတွင်မူ စိတ်ဝင်စားစရာအကောင်းဆုံးသတ္တဝါများထဲမှ တခုဖြစ်သည်။

အရေးအကြောင်းများဖြင့် ပြည့်နှက်နေသော ယင်းကြွက်ငယ်များသည် ဆယ်စုနှစ်နှင့်ချီ၍ အသက်ရှည်နိုင်ကြပြီး ကင်ဆာရောဂါဖြစ်ခဲလှသည့်အပြင် ပုံမှန်အားဖြင့် အသက်ကြီးလာလျှင် ဖြစ်ပွားတတ်သော ရောဂါများစွာမှလည်း ထူးထူးခြားခြား ကာကွယ်မှုရရှိထားပုံပေါ်သည်။

ယင်းဇီဝကမ္မဆိုင်ရာ အားသာချက်များထဲမှ တခုကို အခြားသောနို့တိုက်သတ္တဝါတကောင်ထံသို့ ကူးပြောင်းပေးနိုင်ကြောင်း ရိုချက်စတာတက္ကသိုလ်မှ သုတေသီများက သက်သေပြခဲ့သည်။

ယခုအစီအစဉ်သစ်အရ ယခင်ကဗီဇာရဖူးပြီး ရှန်းကန်းဗီဇာကို ဥပဒေနှင့်အညီ စည်းကမ်းတကျအသုံးပြုခဲ့သူ များ ဤဗီဇာသစ်ကိုလျှောက်ထားနိုင်ကြမည်ဖြစ်သည်။

ခရီးသွားလာရေး၊ ကုန်သွယ်ရေး၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု၊ ပညာရေး နှင့် ကျွမ်းကျင်လုပ်သားများရွှေ့ပြောင်းအလုပ်လုပ် ခွင့်ရရေးတို့ကိုမြှင့်တင်ရန်အတွက် ထိုင်းနိုင်ငံသားများ ရှန်းကန်းဗီဇာကင်းလွတ်ခွင့်ရရေးရေရှည်ရည်မှန်းချက် အတွက် ဝန်ကြီးဌာနက ဆက်လက်ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်သွားမည်ဟုလည်း ပြောကြားခဲ့သည်။

မဇ္ဈိမ။ ။ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ကျောက်ဖြူမြို့နယ်၊ ဇင်ချောင်းပင်လယ်ပြင်၌ ရပ် တန့်ထားသည့် စစ်အုပ်စုတပ်၏ နေဗီသင်္ဘောတစီးက လက်နက်ကြီးများဖြင့် ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့မှုကြောင့် သက်ကြီးပိုင်းအမျိုးသမီးတဦး သေဆုံးကာ ကျောင်းထိုင်ဘုန်း ကြီး တပါး နှင့် လူခြောက်ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း ဒေသခံများထံမှ သိရသည်။

​မေလ ၁၇ ရက်၊ ည ၁၀ နာရီ ၁၅ မိနစ်မှ ၁၀ နာရီ ၄၂ မိနစ်ခန့်အထိ ဇင်ချောင်းပင်လယ်ပြင်ရှိ စစ်အုပ်စုနေဗီမှ အရပ် သားပြည်သူများ နေထိုင်ရာ ကျေးရွာများသို့ လက်နက်ကြီး ခြောက်လုံးထက်မနည်းကို ဦးတည်ပစ်ခတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

အဆိုပါ ပစ်ခတ်မှုကြောင့် လက်နက်ကြီးများသည် ရွာသစ်ကေကျေးရွာ၊ ပေါက်ပြင်ကျေးရွာနှင့် ဇင်ချောင်းကုန်ဘွေရွာများသို့ ကျရောက်ပေါက်ကွဲခဲ့ကာ ရွာ သစ်ကေကျေးရွာမှ ဒေါ်စံအေးနု (၆၃နှစ်) မှာ လက်နက်ကြီးကျည်စ ထိမှန်ကာ နေရာတွင်ပင် သေဆုံးသွားခဲ့ရသည်။

ကျောက်ဖြူဒေသခံတဦးက “အဲဒီညက နေဗီကနေ လှမ်းပစ်တာ အချက်ပေါင်းမနည်းဘူး။ ရွာတွေထဲကို တည့်တည့်ကျတာ။ အိပ်နေတဲ့အချိန်ကြီးဆိုတော့ ပြည်သူတွေမှာ ဘာမှပြင်ဆင်ချိန်မရဘဲ ထိခိုက်သေဆုံးကြရတာ။ ခုလည်း ရွာထဲကလူတွေ အကုန်လုံး ထိတ်လန့်နေကြရတယ်” ဟု မဇ္ဈိမကို ပြောသည်။

မဇ္ဈိမ။ ။ စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ဒီပဲယင်းမြို့နယ်ရှိ စိုင်ပြင်နယ်မြေရဲစခန်းကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်စဉ် ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည့် ကလေးငယ်တဦး အပါအဝင် ရဲမိသားစုဝင်များကို လူ့အခွင့်အရေးနှင့်အညီ “ကောင်းမွန်စွာ” ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ထားကြောင်း အမှတ် (၁) ရွှေဘိုခရိုင်စစ်ဌာနမှ တာဝန်ရှိသူတဦးက မဇ္ဈိမသို့ ပြောသည်။

အဆိုပါ စိုင်ပြင်ရဲစခန်းကို ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် (PDF) အမှတ် (၁) ရွှေဘိုခရိုင်စစ်ဌာန ကွပ်ကဲမှုအောက်ရှိ စစ်အင်အား ၆၀ ဦးဖြင့် "Operation OTT" စစ်ဆင်ရေးအဖြစ် မေလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် လက်ဦးမှုရယူ ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

ယင်းနောက် မေလ ၁၆ ရက် နံနက် ၉ နာရီ ၁၀ မိနစ်ခန့်တွင် စခန်းတခုလုံးကို အပြီးသတ် တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။

တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားနေစဉ် စစ်အုပ်စုတပ်လက်အောက်ခံ စခန်းမှူး ဒုရဲအုပ် ဝင်းဇာနည်အောင် သည် ၎င်း၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်ရှိ ကျဆုံး၊ ဒဏ်ရာရသူများနှင့် အသက်ငါးနှစ်အရွယ် ကလေးငယ်တဦး အပါအဝင် မိသားစုဝင်များကို စွန့်ပစ်ကာ ကိုယ်လွတ်ရုန်း ထွက်ပြေးသွားခဲ့ကြောင်း သိရသည်။

မဇ္ဈိမ။ ။မကွေးတိုင်း၊ ပခုက္ကူခရိုင် အနောက်ခြမ်းတွင် စစ်အုပ်စုတပ်က ကုန်ပစ္စည်းသယ်ယူခွင့်များ ကန့်သတ်ထားခြင်းကြောင့် ကုန်သွယ်ရေးယန္တရားထိခိုက်မှုရှိပြီး ကုန်ဈေးနှုန်းများ မြင့်တက်နေသည်ဟု ဒေသခံများထံက သိရသည်။

အခြေခံစားသောက်ကုန်ဈေးနှုန်းများသည် တနိုင်ငံလုံးအနှံ့ ၁၈ ရာခိုင်နှုန်းအထိ မြင့်တက်နေပြီး မကွေးတိုင်းတွင် ၃၈ ရာခိုင်နှုန်းဖြင့် အများဆုံးမြင့်တက်နေသည်ဟု ကုလသမဂ္ဂ (UN) က ယမန်နေ့ (မေလ ၁၈ ရက်)တွင် ထုတ်ပြန်ထားသည်။

ပြီးခဲ့သည့် မေလ ၈ ရက်နေ့မှ စတင်၍ ပခုက္ကူခရိုင် အနောက်ခြမ်းမြို့နယ်များကို ကုန်ပစ္စည်းသယ်ယူမှု ပိတ်ဆို့ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး တပတ်ကျော်အတွင်း ကုန်ဈေးနှုန်းများ သိသိသာသာမြင့်တက်လာသည်ဟု ပခုက္ကူလူထုတိုက်ပွဲကော်မတီ ဦးဆောင်သူက မဇ္ဈိမကိုပြောသည်။

“တပတ်ကျော်အတွင်း ကုန်ဈေးနှုန်းတွေက ဆေးလ်ိပ်ကအစ ဆန်အထိ ရိုက်ခတ်မှုတွေရှိတယ်။ အဓိက အခြေခံလိုအပ်ချက်ဖြစ်တဲ့ စားဆီ ပိဿာလိုက်ဈေးတွေ တက်သွားတယ်။ စပိတ်တဲ့နေ့ကစလို့ နောက်နေ့ချက်ချင်းပဲ ၁၃,၀၀၀ ရှိတဲ့ စားအုန်းဆီက ၁၆,၀၀၀ ဖြစ်သွားတယ်။ ခုနောက်ပိုင်းဆိုရင်တော့ ပိုပြီးတော့ တက်လာတယ်” ဟု ဆိုသည်။

https://www.youtube.com/watch?v=KC9axakQe5Y
မေလ ၂၀ ရက်နေ့ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ မနက်ပိုင်း မဇ္ဈိမရေဒီယိုအစီအစဉ်

'အာရက္ခအိပ်မက်' သို့မဟုတ် 'ရက္ခိတလမ်းစဉ်' ဟူသော ရည်မှန်းချက်နှင့်အတူ အာရက္ခတပ်တော် (AA) ၏ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်နှင့်လုပ်ပိုင်ခွင့် ရှာဖွေမှုသည် ယခုအခါ အဆင့်သစ်တခုသို့ ကူးပြောင်းရောက်ရှိလာပြီ ဖြစ်ကာ AA သည် မိမိကိုယ်ကိုယ် စစ်အုပ်စုအားကို ဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်နေသည့် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့တဖွဲ့အဖြစ်သာမကဘဲ အရပ်ဘက် အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားများနှင့် အခြေခံအဆောက်အအုံများကို တည်ဆောက်ကာ နိုင်ငံရေးအရ တရားဝင်မှုကို ရယူခြင်းဖြင့် မြန်မာ့နယ်စပ်ဒေသတွင် အဓိကအခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ပတ်သက်သူ တဦးအဖြစ် ရပ်တည်နိုင်ရန် ကြိုးပမ်းလာသည်။

၂၀၂၆ ခုနှစ် သမ္မတရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်များ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရှေ့ဆက်သွားမည့် လမ်းကြောင်းသည် ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှုအာဏာစနစ်ဆီသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိသွားမည့် အလားအလာမရှိပေ။ ရခိုင်ပြည်နယ်ကဲ့သို့သော နယ်စပ်အစွန်အဖျားဒေသများသည် အာဏာလုပွဲများအောက်တွင် ဆက်လက်တည်ရှိနေဦးမည်ဖြစ်ပြီး အထူးသဖြင့် အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားများနှင့် တွက်ချက်လုပ်ဆောင်သော ပြင်ပဆက်ဆံရေးများမှတဆင့် အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ တည်ဆောက်မှုများကို တစိုက်မတ်မတ် အကောင်အထည်ဖော်နေသည့် AA ၏ လက်အောက်တွင်သာ ဆက်ရှိနေမည် ဖြစ်သည်။

"ဘုံသဘောတူညီချက်ရရှိဖို့ ကြိုးပမ်းမှုကို စွန့်လွှတ်လိုက်တာမျိုး၊ လူ့အခွင့်အရေးနဲ့ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်တွေအပေါ် မျက်ကွယ်ပြုလိုက်တာမျိုးကို ကျွန်တော် အားမပေးပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ ဆွေးနွေးပွဲတွေ ရှေ့ဆက်သွားနိုင်ဖို့ နည်းလမ်းတခုခုကိုတော့ ကျွန်တော်တို့ ရှာဖွေရပါလိမ့်မယ်။ မိသားစုဝင်တဦးက အခုလိုမျိုး မိသားစုပြင်ပမှာ ရောက်ရှိနေရတဲ့ အခြေအနေဟာ တကယ့်ကိုစိတ်မကောင်းစရာပါပဲ" ဟု မားကို့စ်က ပြောသည်။

ထို့ပြင် မြန်မာ့အရေးနှင့်ပတ်သက်ပြီး ဆွေးနွေးမှုများတွင် လက်တွေ့အသုံးချနိုင်မည့် အကြံဉာဏ်သစ်အချို့ကိုထုတ်ဖော်ရန် အာဆီယံက ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်ဟုလည်း ဆိုသည်။

​​မဇ္ဈိမ ။ ။ စစ်အုပ်စု ကျင်းပခဲ့သည့် "အတုအယောင်" ရွေးကောက်ပွဲကာလအတွင်း လွတ်လပ်စွာ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခွင့် ပြင်းထန်စွာ ချိုးဖောက်ခံခဲ့ရပြီး ရွေးကောက်ပွဲနှင့် ဆက်စပ်၍ နိုင်ငံတဝန်း ဖမ်းဆီးခံရသူ ၂၁၅ ဦးအထိ ရှိခဲ့ကြောင်း လွတ်လပ်သော သုတေသနအဖွဲ့ဖြစ်သည့် အသံ (Athan) အဖွဲ့၏ အစီရင်ခံစာအရ သိရသည်။

ယမန်နေ့(မေ ၁၉) တွင် ထုတ်ပြန်လိုက်သည့်အစီရင်စာတွင် ထိုသို့ဖော်ပြထားခြင်းဖြစ်ပြီး ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လမှ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လအထိ ကောက်ယူထားသည့် စာရင်းများအရ ယင်းဖမ်းဆီးမှုများကို စစ်အုပ်စုကသာမက အခြားသော လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများကပါ ကျူးလွန်ခဲ့ကြသည်ဟု ဆိုသည်။

“ဖမ်းဆီးအရေးယူမှုများကို လုပ်ဆောင်ခဲ့သည့် အစုအဖွဲ့များကို လေ့လာရာတွင် ရွေးကာက်ပွဲကို ဆန့်ကျင်မှု (သို့မဟုတ်) ရွေးကောက်ပွဲလုပ်ငန်းစဉ်များတွင် ပါဝင်မှုကြောင့် အရေးယူမှုများကို ပြုလုပ်သူသည် အာဏာသိမ်းစစ်တပ် တဦးတည်းမဟုတ်ဘဲ အခြားစုအဖွဲ့များဖြစ်သည့် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ၊ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်များနှင့် လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများပါ ပါဝင်နေသည်ကို တွေ့ရသည်”ဟု ထုတ်ပြန်ချက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။

စစ်အုပ်စု၏ ဖမ်းဆီးအရေးယူမှုက ၁၈၂ ဦးအထိ အများဆုံးရှိနေပြီး အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) က ၂၆ ဦး၊ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (PDF) က ငါး ဦးနှင့် အမည်မသိ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့က နှစ် ဦးတို့ကို အသီးသီး ဖမ်းဆီးခဲ့ကြောင်း အသံအဖွဲ့က ထုတ်ပြန်သည်။

အဆိုပါ စစ်အုပ်စုထံ ဖမ်းဆီးခံရသူ ၁၈၂ ဦးအနက် ၁၀၈ ဦးမှာ ဆက်လက် ထိန်းသိမ်းခံထားရဆဲဖြစ်ပြီး ၆၂ ဦးမှာ ဝရမ်းထုတ်ခံထားရကာ ၁၁ ဦးမှာ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခံထားရကြောင်း သိရသည်။

စစ်အုပ်စုသည် လူထု၏ နိုင်ငံရေးအမြင်နှင့် ဝေဖန်မှုများကို ချေမှုန်းရန် "ရွေးကောက်ပွဲကာကွယ်ရေးဥပဒေ" ကို အဓိက လက်နက်သဖွယ် အသုံးပြုခဲ့သည်။ ဖမ်းဆီးမှုများသည် ဩဂုတ်လတွင် စတင်ခဲ့ပြီး နိုဝင်ဘာလတွင် ၇၄ ဦးအထိ အမြင့်ဆုံးစံချိန်တင် ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရသည်။ ဖမ်းဆီးခံရသူ အများစုကို ရွေးကောက်ပွဲကာကွယ်ရေး ဥပဒေ ပုဒ်မ ၂၃(က) ဖြင့် (၁၀၆) မှု အပါအဝင် အခြားသော ပုဒ်မခွဲများဖြင့် အမှုဖွင့် အရေးယူထားကြောင်း သိရသည်။

အဖမ်းခံရသူများထဲတွင် သာမန်အရပ်သားပြည်သူ ၁၂၀ ဦးအထိ အများဆုံး ပါဝင်နေပြီး နိုင်ငံရေးသမား ၅၂ ဦးနှင့် အနုပညာရှင်များ၊ တက်ကြွလှုပ်ရှားသူများလည်း ပါဝင်သည်။ ဖမ်းဆီးခံရသည့် ဒေသများတွင် ရန်ကုန်တိုင်းမှ ၄၅ ဦးဖြင့် အများဆုံးဖြစ်ပြီး ပဲခူးတိုင်းမှ ၃၇ ဦး ဒုတိယနှင့် ကရင်ပြည်နယ်မှ ၃၅ ဦး တတိယ အများဆုံး ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရသည်။

ထို့ပြင် စစ်အုပ်စုဝါဒဖြန့် တယ်လီဂရမ်ချန်နယ်များသည် ရွေးကောက်ပွဲကို ဝေဖန်သူများ၏ ကိုယ်ရေးအချက်အလက်များနှင့် နေရပ်လိပ်စာများကို အတိအကျဖော်ပြကာ ပစ်မှတ်ထား ဖမ်းဆီးနိုင်ရန် စနစ်တကျ လှုံ့ဆော်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြောင်း အစီရင်ခံစာက ထောက်ပြထားသည်။

ရွေးကောက်ပွဲနှင့် ပတ်သက်၍ လူမှုကွန်ရက်ပေါ်တွင် သာမန်မှတ်ချက်ပေးခြင်း၊ ရီအက်(Like) ပေးခြင်းနှင့် စနောက်သည့် ဖော်ပြချက်များအား မျှဝေသူများကိုပင် စစ်အုပ်စုက ပြင်းထန်သည့် ပြစ်ဒဏ်များ ချမှတ်ခဲ့သည်။

ရှမ်းပြည်နယ် အေးသာယာမြို့မှ ကိုနေသွေးမှာ လူမှုကွန်ရက်တွင် ဝေဖန်ရေးသားမှုကြောင့် ရွေးကောက်ပွဲကာကွယ်ရေးဥပဒေ ပုဒ်မ ၂၃(က) ဖြင့် အလုပ်ကြမ်းနှင့် ထောင်ဒဏ် ခုနစ် နှစ် ချမှတ်ခံခဲ့ရသည်။ အလားတူ ဒါရိုက်တာ မိုက်တီး၊ သရုပ်ဆောင် ကျော်ဝင်းထွဋ် နှင့် ဟာသသရုပ်ဆောင် အုန်းဒိုင်း စသည့် အနုပညာရှင်များကိုလည်း ရွေးကောက်ပွဲဝါဒဖြန့်ဇာတ်လမ်းတိုအား ဝေဖန်မှုဖြင့် ထောင်ဒဏ် ခုနစ် နှစ်စီ ချမှတ်ခဲ့သည်။

ယင်းအပြင် အသက် ၁၈ နှစ်အောက် လူငယ် သုံးဦး အပါအဝင် ရန်ကုန်နှင့် ကရင်နီမှ လူငယ် ကိုး ဦး ဖမ်းဆီးခံရမှုနှင့် မွန်ပြည်နယ် ကျိုက်ထိုမြို့တွင် ရွေးကောက်ပွဲဆန့်ကျင်ရေး လက်ကမ်းစာစောင် ဖတ်ရှုမိသည့် လူငယ်သုံးဦး ဖမ်းဆီးခံရကာ နှစ်ဦးမှာ စစ်မှုထမ်းရန် အတင်းအကျပ် ခေါ်ဆောင်သွားခံရသည့် ဖြစ်စဉ်များလည်း ရှိခဲ့သည်။

လွတ်လပ်သော မီဒီယာများဖြစ်သည့် AAMIJ News နှင့် ခေတ်သစ်မီဒီယာတို့လည်း ရွေးကောက်ပွဲ သတင်းဖော်ပြမှုများကြောင့် အမှုဖွင့် တရားစွဲဆိုခံခဲ့ရသည်။

ဤကဲ့သို့ ဖမ်းဆီးမှုများသည် ရွေးကောက်ပွဲလုံခြုံရေးအတွက် မဟုတ်ဘဲ နိုင်ငံရေးသဘောထားကွဲလွဲသူများကို နှုတ်ဆိတ်စေရန်နှင့် နိုင်ငံရေးအမြင်ဖော်ပြမှုကို ရာဇဝတ်မှုအဖြစ် ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ကာ ဥပဒေကို အသုံးချခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း အသံအဖွဲ့က သုံးသပ်ထားသည်။

ထို့အပြင် အကြောက်တရားဖြင့် ဖိနှိပ်ကာ လွတ်လပ်စွာ ဝေဖန်ခွင့်မရဘဲ ကျင်းပခဲ့သည့် ဤလုပ်ငန်းစဉ်သည် စစ်အာဏာရှင် သက်ဆိုးရှည်ရေးအတွက် ပြုလုပ်သည့် "အတုအယောင်" ရွေးကောက်ပွဲသာ ဖြစ်ကြောင်း အစီရင်ခံစာက ကောက်ချက်ချထားသည်။

စာတည်း။ ။ နောင်နောင်
ဓာတ်ပုံ - စစ်အုပ်စု ကျင်းပခဲ့သည့် "အတုအယောင်" ရွေးကောက်ပွဲကာလအတွင်း လွတ်လပ်စွာ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခွင့် ပြင်းထန်စွာ ချိုးဖောက်ခံခဲ့ရပြီး ရွေးကောက်ပွဲနှင့် ဆက်စပ်၍ နိုင်ငံတဝန်း ဖမ်းဆီးခံရသူ ၂၁၅ ဦးအထိ ရှိခဲ့ကြောင်း လွတ်လပ်သော သုတေသနအဖွဲ့ဖြစ်သည့် အသံ (Athan) ၏ အစီရင်ခံစာအရ သိရသည်။

​​အက်စတိုနီးယား၌ ယူကရိန်းဒရုန်း ပစ်ချခံရမှုနှင့် ပတ်သက်ပြီး ယူကရိန်း နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဟီယောဟီ တီခီက “ရုရှားဟာ သူတို့ရဲ့ အီလက်ထရွန်နစ်စစ်ဆင်ရေး (Electronic warfare) ကို အသုံးပြုပြီး ယူကရိန်း ဒရုန်းတွေကို ဘောလ်တစ်နိုင်ငံတွေဘက် ရောက်သွားအောင် လမ်းကြောင်းပြောင်းတာတွေ ဆက်လုပ်နေပါတယ်” ဟု X လူမှုမီဒီယာပေါ်တွင် ပြောသည်။ “ဒီလိုမျိုး ရည်ရွယ်ချက်မရှိဘဲ ဖြစ်သွားရတဲ့ ဖြစ်စဉ်တွေအတွက် အက်စတိုးနီးယားနဲ့ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ဘောလ်တစ်မိတ်ဆွေနိုင်ငံအားလုံးကို တောင်းပန်ပါတယ်” ဟုလည်း ရေးသည်။

အက်စတိုနီးယားစစ်တပ်ကလည်း “အခု ဖြစ်စဉ်ဟာ ရုရှားဘက်ကနေ ဒရုန်းတွေကို GPS လမ်းကြောင်းမှားအောင်လုပ်ခြင်း (Spoofing) နဲ့ လိုင်းနှောင့်ယှက်ခြင်း (Jamming) တွေ အပါအဝင် ပြင်းထန်တဲ့ အီလက်ထရွန်နစ်စစ်ဆင်ရေး အခြေအနေတွေအောက်မှာ ဖြစ်ပွားခဲ့တာပါ” ဟု ပြောခဲ့သည်။

​​အွန်လိုင်းငွေလိမ်လည်မှုစခန်းများအကြောင်း အမေရိကန်လွှတ်တော် ကြားနာပွဲ နှင့် မြန်မာ့တော်လှန်ရေး(ဆောင်းပါး)
James Shwe | အမေရိကန်လွှတ်တော် ကြားနာပွဲ
အမေရိကန်လွှတ်တော် ကြားနာပွဲဆိုသည်မှာ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များက ပညာရှင်များကို ခေါ်ယူမေးမြန်းပြီး သက်သေအထောက်အထားများကို စုဆောင်းသုံးသပ်သည့် တရားဝင်အစည်းအဝေး ဖြစ်သည်။ မူဝါဒများကို ချက်ချင်းမပြောင်းလဲနိုင်သော်လည်း လာမည့် ဥပဒေများ၊ ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့မှုများနှင့် အရေးယူမှုများအတွက် အဓိကလမ်းညွှန်ချက်ဖြစ်လာစေမည် ဖြစ်သည်။

ထိုကြားနာပွဲတွင် တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီဆိုင်ရာ အမေရိကန် အထူးလွှတ်တော်ကော်မတီသည် အမေရိကန်ပြည်သူများထံမှ တနှစ်လျှင် ဒေါ်လာ ဆယ်ဘီလီယံကျော် လိမ်လည်ခိုးယူနေပြီး မြန်မာနိုင်ငံအပါအဝင် အရှေ့တောင်အာရှတလွှား လူကုန်ကူးမှုများကျူးလွန်နေသည့် နိုင်ငံဖြတ်ကျော် ငွေလိမ်လည်မှုစခန်းများအကြောင်း အစီရင်ခံစာသစ်ကို သုံးသပ်ခဲ့သည်။

အကြမ်းဖက်စစ်ကောင်စီ(စစ်အုပ်စု)၏ ပါဝင်ပတ်သက်မှု

နယ်ခြားစောင့်တပ်များနှင့် စစ်တပ်လက်အောက်ခံ ပြည်သူ့စစ်များသည် တရုတ်ရာဇဝတ်ဂိုဏ်းများ၏ ငွေလိမ်လည်မှုစခန်းများအတွက် မြေနေရာ၊ လက်နက်ကိုင်လုံခြုံရေးနှင့် အခြေခံအဆောက်အအုံများ ပံ့ပိုးပေးလျက်ရှိနေသည်။
အဆိုပါစခန်းများက မှီခိုနေရသော ဆက်သွယ်ရေး၊ ဘဏ်လုပ်ငန်းနှင့် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးယန္တရားများကို စစ်တပ်(စစ်အုပ်စု)က ချုပ်ကိုင်ထားပြီး ငွေလိမ်လည်မှုမှရသော ဝင်ငွေများသည် စစ်ကောင်စီ(စစ်အုပ်စု) နှင့်ခရိုနီများက နိုင်ငံတကာဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့မှုများကို ရှောင်ကွင်းရန်နှင့် ပြည်သူလူထုအပေါ် စစ်ပွဲဆင်နွှဲရန် ငွေကြေးထောက်ပံ့ပေးလျက်ရှိသည်။
မြန်မာပြည်တွင်းရှိ ငွေလိမ်လည်မှုစခန်းများတွင် သုံးစွဲနေသော ဂြိုဟ်တုအင်တာနက်စက်များကို သိမ်းဆည်းရန်အတွက် အမေရိကန်အာဏာပိုင်များက အမိန့်စာထုတ်ပြန်ထားပြီးလည်း ဖြစ်သည်။

တော်လှန်ရေးအတွက် အကျိုးကျေးဇူးများ

အမေရိကန်အစိုးရက ဤငွေလိမ်လည်မှုစခန်းပြဿနာကို သာမန်ရာဇဝတ်မှုအဖြစ်မဟုတ်ဘဲ အမျိုးသားလုံခြုံရေး ခြိမ်းခြောက်မှုအဖြစ် သတ်မှတ်လိုက်ပါက စစ်ကောင်စီ၊ ပြည်သူ့စစ်များနှင့် ခရိုနီများအပေါ် ပိုမိုပြင်းထန်သော ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့မှုများ ပြုလုပ်လာနိုင်သည့်အပြင် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ(NUG)၊ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများနှင့် အရပ်ဘက်လူမှုအဖွဲ့အစည်းများသည် နိုင်ငံတကာ၏ တရားဝင်မိတ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းများအဖြစ် နေရာရလာနိုင်မည် ဖြစ်သည်။

စစ်ကောင်စီ၏ နိုင်ငံရေးပွဲစားများ

ငွေလိမ်လည်မှုစီးပွားရေးတွင် နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း ပါဝင်နေသော်လည်း စစ်ကောင်စီသည် အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် နိုင်ငံရေးဩဇာလွှမ်းမိုးရန် ကြိုးပမ်းသူများကို ငွေပေးငှားရမ်းပြီး အမေရိကန်အစိုးရနှင့် ပုံမှန်ဆက်ဆံရေး ပြန်လည်ရရှိရန် ကြိုးစားနေသည်။ သို့သော် ယခုအစီရင်ခံစာက စစ်ကောင်စီသည် အမေရိကန်ပြည်သူများကို ထိခိုက်စေသော ရာဇဝတ်မှုများ၏ အဓိကလက်သည်ဖြစ်ကြောင်း ဖော်ထုတ်လိုက်ပြီ ဖြစ်သည်။

လွှတ်တော်အတွင်းရှိ ဥပဒေကြမ်း နှစ်ရပ်နှင့် အထူးနှိမ်နင်းရေးတပ်ဖွဲ့
အောက်ပါယန္တရားများဖြစ်ကြသည့်
၁။ ပြည်ပငွေလိမ်လည်မှုဂိုဏ်းများ ဖျက်သိမ်းရေး ဥပဒေကြမ်း (အမှတ်စဉ် ၅၄၉၀)
၂။ လွှတ်တော်အမတ်များ ပူးပေါင်းတင်သွင်းသော ငွေလိမ်လည်မှုတိုက်ဖျက်ရေး ဥပဒေကြမ်း (အမှတ်စဉ် ၂၉၅၀)
၃။ တရားရေးဝန်ကြီးဌာနနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနတို့အောက်တွင် ဖွဲ့စည်းထားသော ငွေလိမ်လည်မှုစခန်းများ အထူးနှိမ်နင်းရေးတပ်ဖွဲ့
တို့ကမြန်မာနိုင်ငံကို ရာဇဝတ်မှုအားပေးကူညီသော နိုင်ငံအဖြစ် သတ်မှတ်ပေးနိုင်ပြီး ပိုမိုပြင်းထန်သော ငွေကြေးပိတ်ဆို့မှုများ ဖြစ်ပေါ်လာစေနိုင်ပါသည်။

ထို့ကြောင့် မြန်မာ့တော်လှန်ရေးအင်အားစုများနှင့် ပြည်ပရောက် မြန်မာနိုင်ငံသားများက မိမိတို့ဒေသခံ အမေရိကန်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များကို ဆက်သွယ်၍ အထက်ပါဥပဒေကြမ်းများကို အတည်ပြုရန်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံကို ရာဇဝတ်မှုအားပေးကူညီသောနိုင်ငံအဖြစ် သတ်မှတ်ရန် တောင်းဆိုရမည်ဖြစ်သည်။
အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနသို့ စာရေးသားပေးပို့ပြီး စစ်ကောင်စီနှင့် ဆက်ဆံရေးတိုးမြှင့်ခြင်းသည် ရာဇဝတ်အစိုးရကို အသိအမှတ်ပြုရာရောက်သဖြင့် အမေရိကန်၏ အကျိုးစီးပွားနှင့် မကိုက်ညီကြောင်း သတိပေးရန်ဖြစ်သည်။
ရာဇဝတ်မှုနှိမ်နင်းရေးတွင် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရနှင့် တိုင်းရင်းသားအဖွဲ့အစည်းများကိုသာ မိတ်ဖက်အဖြစ် ဦးစားပေးရန် တိုက်တွန်းရမည်ဖြစ်သည်။
စစ်ကောင်စီငှားရမ်းထားသော နိုင်ငံရေးပွဲစားများသည် မြန်မာပြည်သူများကို ကိုယ်စားမပြုကြောင်း လွှတ်တော်ရုံးအဖွဲ့ဝင်များ၊ သတင်းဌာနများနှင့် မူဝါဒရေးရာ သုတေသနအဖွဲ့များကို အသိပေးရမည်ဖြစ်သည်။
ပြည်တွင်းမှ ပြည်သူများကလည်း ငွေလိမ်လည်မှုစခန်းများ၏ တည်နေရာ၊ ပြည်သူ့စစ်စစ်ဆေးရေးဂိတ်များ၊ ကားနံပါတ်များနှင့် ဆက်သွယ်ရေးတပ်ဆင်မှုများကို မိမိလုံခြုံရေးဦးစားပေး၍ မှတ်တမ်းတင်ထားရမည်။