تابلوی «بازگشایی مُهر پنجم مکاشفه» یکی از تکاندهندهترین و مهیجترین تابلوهای ال گرکوست. این تابلو عبارتی از مکاشفهی یوحنای رسول را بازمینمایاند که در آن، خودِ یوحنا را در سمت چپ تابلو در حالت مکاشفه میبینیم که به آسمان چشم دوخته و دستهایش را با حالتی پیامبرانه به هوا بلند کرده است.
این همان مکاشفهای است که در آن، برّه، یوحنای رسول را فرامیخواند که «بیا و ببین» بازگشایی هفت مُهر را. «و چون که او مُهر پنجم را گشود، در زیر مذبح دیدم نفوس آنانی را که برای کلام خدا و شهادتی که داشتند کشته شده بودند. که به آواز بلند صدا کرده میگفتند: ای خداوند قدّوس و حق، تا به کی انصاف نمینمایی و انتقام خون ما را از ساکنان زمین نمیکشی؟ و به هر یکی از ایشان جامهی سفید داده شد.» بنابراین پیکرهای برهنه با حالات به هیجان آمدهشان، شهیدانیاند که برای دریافت موهبت آسمانیِ جامههای سفید به پا خاستهاند. مسلماً هیچ تصویر دقیق و واقعنمایانهای هرگز نتوانسته است با چنین قدرت نافذ و فوقالعادهای، صحنهی دهشتانگیز روز قیامت را بازنمایی کند، روزی که خود رسولان نابودی جهان خاکی را طلب خواهند کرد.
از کتابِ «تاریخ هنر»
ارنست گامبریچ
ترجمهی علی رامین
نقاشی بازگشایی مُهر پنجم، مکاشفهی یوحنّای رسول، حدود سالهای ۱۶۰۸-۱۶۱۴ میلادیاثرِ اِل گرکو
تابلوی «بازگشایی مُهر پنجم مکاشفه» یکی از تکاندهندهترین و مهیجترین تابلوهای ال گرکوست. این تابلو عبارتی از مکاشفهی یوحنای رسول را بازمینمایاند که در آن، خودِ یوحنا را در سمت چپ تابلو در حالت مکاشفه میبینیم که به آسمان چشم دوخته و دستهایش را با حالتی پیامبرانه به هوا بلند کرده است.
این همان مکاشفهای است که در آن، برّه، یوحنای رسول را فرامیخواند که «بیا و ببین» بازگشایی هفت مُهر را. «و چون که او مُهر پنجم را گشود، در زیر مذبح دیدم نفوس آنانی را که برای کلام خدا و شهادتی که داشتند کشته شده بودند. که به آواز بلند صدا کرده میگفتند: ای خداوند قدّوس و حق، تا به کی انصاف نمینمایی و انتقام خون ما را از ساکنان زمین نمیکشی؟ و به هر یکی از ایشان جامهی سفید داده شد.» بنابراین پیکرهای برهنه با حالات به هیجان آمدهشان، شهیدانیاند که برای دریافت موهبت آسمانیِ جامههای سفید به پا خاستهاند. مسلماً هیچ تصویر دقیق و واقعنمایانهای هرگز نتوانسته است با چنین قدرت نافذ و فوقالعادهای، صحنهی دهشتانگیز روز قیامت را بازنمایی کند، روزی که خود رسولان نابودی جهان خاکی را طلب خواهند کرد.
از کتابِ «تاریخ هنر»
ارنست گامبریچ
ترجمهی علی رامین
نقاشی بازگشایی مُهر پنجم، مکاشفهی یوحنّای رسول، حدود سالهای ۱۶۰۸-۱۶۱۴ میلادیاثرِ اِل گرکو
Telegram
نشر نی
«و چون که او مُهر پنجم را گشود، در زیر مذبح دیدم نفوس آنانی را که برای کلام خدا و شهادتی که داشتند کشته شده بودند. که به آواز بلند صدا کرده میگفتند: ای خداوند قدّوس و حق، تا به کی انصاف نمینمایی و انتقام خون ما را از ساکنان زمین نمیکشی؟ و به هر یکی…
«و چون که او مُهر پنجم را گشود، در زیر مذبح دیدم نفوس آنانی را که برای کلام خدا و شهادتی که داشتند کشته شده بودند. که به آواز بلند صدا کرده میگفتند: ای خداوند قدّوس و حق، تا به کی انصاف نمینمایی و انتقام خون ما را از ساکنان زمین نمیکشی؟ و به هر یکی…
نخستین پرسشی که در دانش سیاست تجویزی پیش میآید این است که آیا میان نوع نظام سیاسی یا شیوۀ حکومت در هر کشوری و بهزیستی مردم آن کشور رابطهای هست، یا اینکه نوع نظام سیاسی از این حیث اهمیتی ندارد؟ بهزیستی مفهوم گستردهای است که شامل سطح بالای تندرستی و شادزیستن و توزیع عادلانۀ دارایی و پاسداری از حقوق افراد و گروههای بزرگ و کوچک و پاسخگویی حاکمان به شهروندان و بسیاری نمایههای دیگر میشود. اصولاً دولتها چه از طریق انتخابات و چه از طریق انقلاب و براندازی یا کشورگشایی به قدرت برسند، به نام چنان آرمانها و اهدافی حکومت میکنند. پاسخ به این پرسش بدیهی و مثبت است و عالم و عامی هر دو در این باره همداستاناند. آشکار است که شیوۀ زندگی مردم در سایۀ مرامها و نظامهای سیاسی گوناگون یکسان نبوده است. ازاینرو مقایسه و مطالعۀ تطبیقی نظامهای سیاسی، بهویژه از این حیث، معنا و اهمیت پیدا میکند. حتی اندیشمندانی که حکمت سیاسی کهن را وارونه ساختند و نظم و امنیت را غایت اصلی حکومت شمردند نیز بر اهمیت بهزیستی و عدالت و اخلاق، دستکم بهمنزلۀ ابزار و دستاویز، تأکید میگذاشتند.
از کتابِ «احیای علوم سیاسی»
حسین بشیریه
نخستین پرسشی که در دانش سیاست تجویزی پیش میآید این است که آیا میان نوع نظام سیاسی یا شیوۀ حکومت در هر کشوری و بهزیستی مردم آن کشور رابطهای هست، یا اینکه نوع نظام سیاسی از این حیث اهمیتی ندارد؟ بهزیستی مفهوم گستردهای است که شامل سطح بالای تندرستی و شادزیستن و توزیع عادلانۀ دارایی و پاسداری از حقوق افراد و گروههای بزرگ و کوچک و پاسخگویی حاکمان به شهروندان و بسیاری نمایههای دیگر میشود. اصولاً دولتها چه از طریق انتخابات و چه از طریق انقلاب و براندازی یا کشورگشایی به قدرت برسند، به نام چنان آرمانها و اهدافی حکومت میکنند. پاسخ به این پرسش بدیهی و مثبت است و عالم و عامی هر دو در این باره همداستاناند. آشکار است که شیوۀ زندگی مردم در سایۀ مرامها و نظامهای سیاسی گوناگون یکسان نبوده است. ازاینرو مقایسه و مطالعۀ تطبیقی نظامهای سیاسی، بهویژه از این حیث، معنا و اهمیت پیدا میکند. حتی اندیشمندانی که حکمت سیاسی کهن را وارونه ساختند و نظم و امنیت را غایت اصلی حکومت شمردند نیز بر اهمیت بهزیستی و عدالت و اخلاق، دستکم بهمنزلۀ ابزار و دستاویز، تأکید میگذاشتند.
از کتابِ «احیای علوم سیاسی»
حسین بشیریه
«امروز به جایی رسیدهایم که دیگر «تکهای آزادی» نه برای ما بهعنوان انسان و نه برای ملتی که ما بخشی از آنیم کافی نیست. تکههایی از آزادی را به ما دادهاند، ولی برخلاف نان که تکهای از آن گرسنگی را تسکین میدهد، تکهی آزادی دیگر کفایت نمیکند. آزادی مانند زندگی است. زندگی را نمیتوان تکهتکه به کسی بخشید. نمیتوان نفس کشید، ولی بدن نداشت؛ یا قلب داشت، ولی از داشتن شریان محروم بود. آزادی یک مقولهی واحد است، اگر همهی آن را نداشته باشیم، نمیتوانیم خود را آزاد بنامیم.»
مارتین لوترکینگ، تایم، ۳ اوت ۱۹۶۲
از کتابِ «مهاتما گاندی و مارتین لوترکینگ»
قدرت مبارزهی عاری از خشونت
مری کینگ
ترجمهی شهرام نقشتبریزی
«امروز به جایی رسیدهایم که دیگر «تکهای آزادی» نه برای ما بهعنوان انسان و نه برای ملتی که ما بخشی از آنیم کافی نیست. تکههایی از آزادی را به ما دادهاند، ولی برخلاف نان که تکهای از آن گرسنگی را تسکین میدهد، تکهی آزادی دیگر کفایت نمیکند. آزادی مانند زندگی است. زندگی را نمیتوان تکهتکه به کسی بخشید. نمیتوان نفس کشید، ولی بدن نداشت؛ یا قلب داشت، ولی از داشتن شریان محروم بود. آزادی یک مقولهی واحد است، اگر همهی آن را نداشته باشیم، نمیتوانیم خود را آزاد بنامیم.»
مارتین لوترکینگ، تایم، ۳ اوت ۱۹۶۲
از کتابِ «مهاتما گاندی و مارتین لوترکینگ»
قدرت مبارزهی عاری از خشونت
مری کینگ
ترجمهی شهرام نقشتبریزی
خسروپرویز در فاصلۀ سالهای ۶۰۳ و ۶۳۰ م ایران را گرفتار یکی از یأسآورترین و طولانیترین جنگها برابر دشمن تاریخی خود، امپراتوری بیزانس، کرد. این جنگ، که گویا به کشتار دهشتبار ناشی از طاعون همزمان با آن هم دامن زده بود، از نظر انسانی و مادی خساراتی به بار آورد که در جهان باستان خیرهکننده بود. خسروپرویز تمام مدت به پرکردن خزانۀ خود مشغول بود و از نظر محدودۀ سرزمینی، در اوج پیروزیهای خود، فخر میورزید به اینکه توانسته بود مرزهای خود را تا وسیعترین اندازه در زمان هخامنشیان گسترش دهد. با این حال، شاهنشاهی ساسانی به میدان مصیبتباری قدم گذاشته بود. خسروپرویز از طریق سازوکاری آشنا و پارادایمی، یعنی بههمپیوستن نیروهای خاندانهای دودمانی پارتی که قدرت خود را علیه این شاهنشاهی نفسبریده به میدان آورده بودند، در سال ۶۲۸ م برکنار شد. آنچه باعث شد تا «یکی از حیرتانگیزترین بختبرگشتگیها در تاریخ جنگ» رخ دهد و بیزانسیها در جنگ خود با ایرانیان که یکی از مهمترین جنگهای جهان باستان بود به پیروزیهایی دست یابند ترک جنگ و عصیان فرماندهان دو سپاه اصلی بود که تا آنزمان چرخ جنگ را بهنفع خسروپرویز به گردش درمیآوردند. در آخر در قالب دستههای جداگانۀ اسپهبدانی و نیمروزی که اندکی پس از برکناری خسروپرویز شکل گرفت، ایرانیان به دو اردو تقسیم شدند: پارسیها در برابر پَهلَوها، و در پایان کار، اتحادیۀ ساسانی ـ پارتی فروپاشید.
از کتابِ «افول و سقوط شاهنشاهی ساسانی»
اتحادیۀ ساسانی ــ پارتی و فتح ایران بهدست عربها
پروانه پورشریعتی
ترجمۀ آوا واحدی نوایی
خسروپرویز در فاصلۀ سالهای ۶۰۳ و ۶۳۰ م ایران را گرفتار یکی از یأسآورترین و طولانیترین جنگها برابر دشمن تاریخی خود، امپراتوری بیزانس، کرد. این جنگ، که گویا به کشتار دهشتبار ناشی از طاعون همزمان با آن هم دامن زده بود، از نظر انسانی و مادی خساراتی به بار آورد که در جهان باستان خیرهکننده بود. خسروپرویز تمام مدت به پرکردن خزانۀ خود مشغول بود و از نظر محدودۀ سرزمینی، در اوج پیروزیهای خود، فخر میورزید به اینکه توانسته بود مرزهای خود را تا وسیعترین اندازه در زمان هخامنشیان گسترش دهد. با این حال، شاهنشاهی ساسانی به میدان مصیبتباری قدم گذاشته بود. خسروپرویز از طریق سازوکاری آشنا و پارادایمی، یعنی بههمپیوستن نیروهای خاندانهای دودمانی پارتی که قدرت خود را علیه این شاهنشاهی نفسبریده به میدان آورده بودند، در سال ۶۲۸ م برکنار شد. آنچه باعث شد تا «یکی از حیرتانگیزترین بختبرگشتگیها در تاریخ جنگ» رخ دهد و بیزانسیها در جنگ خود با ایرانیان که یکی از مهمترین جنگهای جهان باستان بود به پیروزیهایی دست یابند ترک جنگ و عصیان فرماندهان دو سپاه اصلی بود که تا آنزمان چرخ جنگ را بهنفع خسروپرویز به گردش درمیآوردند. در آخر در قالب دستههای جداگانۀ اسپهبدانی و نیمروزی که اندکی پس از برکناری خسروپرویز شکل گرفت، ایرانیان به دو اردو تقسیم شدند: پارسیها در برابر پَهلَوها، و در پایان کار، اتحادیۀ ساسانی ـ پارتی فروپاشید.
از کتابِ «افول و سقوط شاهنشاهی ساسانی»
اتحادیۀ ساسانی ــ پارتی و فتح ایران بهدست عربها
پروانه پورشریعتی
ترجمۀ آوا واحدی نوایی
یَهُوَه چنان کرد که ماهی عظیمی بهر فروبلعیدن یونُس حاضر گشت. یونُس سه روز و سه شب در احشای ماهی بماند. از احشای ماهی به درگاه یَهُوَه، خدای خویش، دعا کرد. گفت:
از تنگنایی که در آن بودم، به سوی یَهُوَه بانگ برآوردم،
و مرا پاسخ گفت؛
از دل منزلگه مردگان ندا دردادم،
و آوای مرا بشنیدی.
مرا در دل دریا به ژرفاها درافکندی،
و سیلاب مرا در خود گرفت.
تمامی موجها و خیزابهایت،
از روی من بگذشت.
و گفتم: از چشم تو افتادم.
با این همه، به سوی معبد مُقَدّس تو،
همچنان مینگرم!
آبها مرا تا گلوگاه در خود گرفت،
و لُجّه احاطهام کرد.
گرد سرم جلبک پیچید.
به بُن کوهها فرود آمدم،
به سرزمینی که چفتهای آن تا ابد،
به رویم بربسته شده بود.
لیک ای یَهُوَه، خدای من،
حیاتِ مرا از گودال برآوردی.
همچنان که جانم در اندرونم زوال مییافت،
یَهُوَه را یاد کردم،
و دعای من تا درگاه تو،
به معبد مُقَدّست رفت.
آنان که اباطیل فریبنده را بندگی میکنند،
اخلاص خویش را وامینهند.
من به آوازهای ستایش،
قربانیهای ذبحکردنی تقدیم تو خواهم داشت.
نذری را که کردهام ادا خواهم کرد.
و نجات از آنِ یَهُوَه است.
یَهُوَه ماهی را فرمان داد و ماهی یونُس را بر ساحل قِی کرد.
▫️از عهد عتیق؛ جلد چهارم؛ کتابهای پیامبران (در دست انتشار)
براساس کتاب مقدس اورشلیم
ترجمۀ پیروز سیار
از تنگنایی که در آن بودم، به سوی یَهُوَه بانگ برآوردم،
و مرا پاسخ گفت؛
از دل منزلگه مردگان ندا دردادم،
و آوای مرا بشنیدی.
مرا در دل دریا به ژرفاها درافکندی،
و سیلاب مرا در خود گرفت.
تمامی موجها و خیزابهایت،
از روی من بگذشت.
و گفتم: از چشم تو افتادم.
با این همه، به سوی معبد مُقَدّس تو،
همچنان مینگرم!
آبها مرا تا گلوگاه در خود گرفت،
و لُجّه احاطهام کرد.
گرد سرم جلبک پیچید.
به بُن کوهها فرود آمدم،
به سرزمینی که چفتهای آن تا ابد،
به رویم بربسته شده بود.
لیک ای یَهُوَه، خدای من،
حیاتِ مرا از گودال برآوردی.
همچنان که جانم در اندرونم زوال مییافت،
یَهُوَه را یاد کردم،
و دعای من تا درگاه تو،
به معبد مُقَدّست رفت.
آنان که اباطیل فریبنده را بندگی میکنند،
اخلاص خویش را وامینهند.
من به آوازهای ستایش،
قربانیهای ذبحکردنی تقدیم تو خواهم داشت.
نذری را که کردهام ادا خواهم کرد.
و نجات از آنِ یَهُوَه است.
یَهُوَه ماهی را فرمان داد و ماهی یونُس را بر ساحل قِی کرد.
▫️از عهد عتیق؛ جلد چهارم؛ کتابهای پیامبران (در دست انتشار)
براساس کتاب مقدس اورشلیم
ترجمۀ پیروز سیار
در دست انتشار
«تبارشناسی خاکستری است»
تأملاتی دربارهی روش فوکو
عادل مشایخی
ویراست نخست این کتاب به دو محور نخست پروژهی فوکو یعنی «دانش» و «قدرت» اختصاص داشت. در این ویراست جدید، علاوه بر برخی تغییرات و اصلاحات جزئی، ضمیمهای با عنوان «تبارشناسی و سوبژکتیویته» به متن کتاب افزوده شده که در آن ضمن بازخوانی پروژهی تبارشناسانهی فوکو عمدتاً با رجوع به برخی از درسگفتارهای دلوز، محور سوم این پروژه، یعنی «سوبژکتیویته» یا «رابطهی خود با خود»، مورد بررسی قرار گرفته است. هدف اصلی این ضمیمه فراهمآوردن مقدماتی برای تشریح دو فرایند «سوژه/ منقادشدن» و «سوژهشدن» است.
در دست انتشار
«تبارشناسی خاکستری است»
تأملاتی دربارهی روش فوکو
عادل مشایخی
ویراست نخست این کتاب به دو محور نخست پروژهی فوکو یعنی «دانش» و «قدرت» اختصاص داشت. در این ویراست جدید، علاوه بر برخی تغییرات و اصلاحات جزئی، ضمیمهای با عنوان «تبارشناسی و سوبژکتیویته» به متن کتاب افزوده شده که در آن ضمن بازخوانی پروژهی تبارشناسانهی فوکو عمدتاً با رجوع به برخی از درسگفتارهای دلوز، محور سوم این پروژه، یعنی «سوبژکتیویته» یا «رابطهی خود با خود»، مورد بررسی قرار گرفته است. هدف اصلی این ضمیمه فراهمآوردن مقدماتی برای تشریح دو فرایند «سوژه/ منقادشدن» و «سوژهشدن» است.
در دست انتشار
«کلام خاموش»
دربارهی ادبیات و تناقضهایش
ژاک رانسیر
ترجمهی مهدی امیرخانلو
ژاک رانسیر در کتاب کلام خاموش پرسش از چیستی ادبیات را از نو طرح میکند. ظاهراً همگان تصور روشنی از ادبیات دارند، اما بر سر تعریف آن اجماعی وجود ندارد. رانسیر به جای آنکه تعریفی نو از ادبیات ارائه کند به لحظهی شکلگیری این اصطلاح جدید رجوع میکند تا آن را در متن یک تغییر ادراکی ژرف جای دهد. به دنبال این تغییر، نظم سلسلهمراتبیِ حاکم بر موضوعها و ژانرهای ادبی که بنای بوطیقای کهن را تشکیل میداد فرو میریزد و جای خود را به نوعی برابری ریشهای میان موضوعها و از هم گسستن ژانرها میدهد که بر اثر آن هر چیزی میتواند از ظرفیت ادبی برخوردار باشد و هیچ موضوعی نمیتواند فرم یا سبک خاص خود را تحمیل کند. این برابری ریشهای مبنای آشوبناک ادبیات در مقام پدیدهای نوظهور و ناکامل است و از ادبیات موجودی دوپاره و متناقض میسازد که دائم در پی رسیدن به انسجام و غلبه بر تعارضهای درونی و بیرونی خود است...
در دست انتشار
«کلام خاموش»
دربارهی ادبیات و تناقضهایش
ژاک رانسیر
ترجمهی مهدی امیرخانلو
ژاک رانسیر در کتاب کلام خاموش پرسش از چیستی ادبیات را از نو طرح میکند. ظاهراً همگان تصور روشنی از ادبیات دارند، اما بر سر تعریف آن اجماعی وجود ندارد. رانسیر به جای آنکه تعریفی نو از ادبیات ارائه کند به لحظهی شکلگیری این اصطلاح جدید رجوع میکند تا آن را در متن یک تغییر ادراکی ژرف جای دهد. به دنبال این تغییر، نظم سلسلهمراتبیِ حاکم بر موضوعها و ژانرهای ادبی که بنای بوطیقای کهن را تشکیل میداد فرو میریزد و جای خود را به نوعی برابری ریشهای میان موضوعها و از هم گسستن ژانرها میدهد که بر اثر آن هر چیزی میتواند از ظرفیت ادبی برخوردار باشد و هیچ موضوعی نمیتواند فرم یا سبک خاص خود را تحمیل کند. این برابری ریشهای مبنای آشوبناک ادبیات در مقام پدیدهای نوظهور و ناکامل است و از ادبیات موجودی دوپاره و متناقض میسازد که دائم در پی رسیدن به انسجام و غلبه بر تعارضهای درونی و بیرونی خود است...
در دست انتشار
«اقتدارگرایی»
سه کاوش در نظریهی انتقادی
وندی براون، پیتر ای. گردن، ماکس پنسکی
ترجمهی نرگس ایمانی مرنی، سعید اسماعیلی، صالح نجفی
لیبرالدموکراسی امروزه گرفتار بحران شده یا، چنانچه بخواهیم دقیقتر بگوییم، عرصه بر آن تنگ شده است. نهفقط در ایالات متحده، بلکه در بسیاری از کشورهای اروپایی و در میان قاطبهی مللِ این پهنهی خاکی، شاهد سربرآوردن دوران جدیدی از سیاستهای دموکراسیستیز هستیم که اغلبشان به شکلی فزاینده حائز ویژگیهای اقتدارگرایانه هستند. در این کشورها، یکی پس از دیگری، جنبشهای اجتماعی و سران سیاسی توانستهاند شعلههای بیگانههراسی، نژادپرستی، بومیگرایی و پوپولیسم ارتجاعی را برافروزند…
مقالههای گردآوریشده در این مجلد، از جریانهای نیرومند نظریهی انتقادی بهره گرفتهاند تا برخی ابعاد بحران سیاسی جاری را درکپذیر سازند...
برگرفته از مقدمهی کتاب
در دست انتشار
«اقتدارگرایی»
سه کاوش در نظریهی انتقادی
وندی براون، پیتر ای. گردن، ماکس پنسکی
ترجمهی نرگس ایمانی مرنی، سعید اسماعیلی، صالح نجفی
لیبرالدموکراسی امروزه گرفتار بحران شده یا، چنانچه بخواهیم دقیقتر بگوییم، عرصه بر آن تنگ شده است. نهفقط در ایالات متحده، بلکه در بسیاری از کشورهای اروپایی و در میان قاطبهی مللِ این پهنهی خاکی، شاهد سربرآوردن دوران جدیدی از سیاستهای دموکراسیستیز هستیم که اغلبشان به شکلی فزاینده حائز ویژگیهای اقتدارگرایانه هستند. در این کشورها، یکی پس از دیگری، جنبشهای اجتماعی و سران سیاسی توانستهاند شعلههای بیگانههراسی، نژادپرستی، بومیگرایی و پوپولیسم ارتجاعی را برافروزند…
مقالههای گردآوریشده در این مجلد، از جریانهای نیرومند نظریهی انتقادی بهره گرفتهاند تا برخی ابعاد بحران سیاسی جاری را درکپذیر سازند...
برگرفته از مقدمهی کتاب
در دست انتشار
«درنگیدن با امر منفی»
کانت، هگل و نقد ایدئولوژی
اسلاوی ژیژک
ترجمهی علی حسن زاده
اکنون فروپاشی دیگری بزرگ به بخشی از تجربهی هر روزهی ما تبدیل شده است. ژیژک در کتاب درنگیدن با امر منفی هرگونه تلاش برای گریز از پذیرش این فروپاشی را خوار میشمارد ــ خواه عقبنشینی بزدلانه به سنت و پناهجویی در اَشکال پیشادکارتیِ اتحاد با دیگری بزرگ، خواه توسل کلبیمنشانه به حقایق نسبی. از دید او، یگانه راه حقیقی در مواجهه با فروپاشی دیگری بزرگ، تکرار حرکت کانت و هگل، به گردن گرفتن نبود دیگری و «درنگیدن با امر منفی» است. از اینرو، او در کتاب حاضر، با بهکارگیری مثالهایی از فرهنگ عامه و فلسفهی محض ــ از فیلم نوآر و تاریخ اپرا و تاریخ فلسفه گرفته تا ظهور ملیگرایی و نزاعهای قومی و بنیادگراییهای دینی ــ نشان میدهد که کانت و هگل، بسی بیش از سوفیستهای پسامدرن، معاصران ما هستند.
در دست انتشار
«درنگیدن با امر منفی»
کانت، هگل و نقد ایدئولوژی
اسلاوی ژیژک
ترجمهی علی حسن زاده
اکنون فروپاشی دیگری بزرگ به بخشی از تجربهی هر روزهی ما تبدیل شده است. ژیژک در کتاب درنگیدن با امر منفی هرگونه تلاش برای گریز از پذیرش این فروپاشی را خوار میشمارد ــ خواه عقبنشینی بزدلانه به سنت و پناهجویی در اَشکال پیشادکارتیِ اتحاد با دیگری بزرگ، خواه توسل کلبیمنشانه به حقایق نسبی. از دید او، یگانه راه حقیقی در مواجهه با فروپاشی دیگری بزرگ، تکرار حرکت کانت و هگل، به گردن گرفتن نبود دیگری و «درنگیدن با امر منفی» است. از اینرو، او در کتاب حاضر، با بهکارگیری مثالهایی از فرهنگ عامه و فلسفهی محض ــ از فیلم نوآر و تاریخ اپرا و تاریخ فلسفه گرفته تا ظهور ملیگرایی و نزاعهای قومی و بنیادگراییهای دینی ــ نشان میدهد که کانت و هگل، بسی بیش از سوفیستهای پسامدرن، معاصران ما هستند.
در دست انتشار
«ناخودآگاه سیاسی»
روایت در مقام کنش نمادین اجتماعی
فردریک جیمسون
ترجمهی شاپور بهیان
فردریک جیسمون در ناخودآگاه سیاسی بار دیگر بر جدایی ادبیات از سیاست خط بطلان میکشد و پیوندهای آفرینش ادبی را با بستر سیاسیاش از نو بهنحوی بدیع برقرار میکند. جیمسون در این کتاب بر اولویت تفسیر سیاسیِ متنهای ادبی پای میفشارد. به عقیدهی او، تفسیر سیاسی در حکم تکمله یا ابزاری کمکی برای روشهای مرسوم تفسیر نیست، بلکه در کانون درک ما از متن ادبی جای دارد. مفهوم «ناخودآگاه سیاسی» چارچوبی برای همین درک از آفرینش ادبی و تفسیر آن فراهم میکند، مفهومی که ریشههایش را در برداشت فروید از تحقق آرزو به عنوان عملی جبرانی و کارکرد روایت در تحلیل لویاستروس از «تفکر وحشی» میتوان یافت. جیمسون به کمک منابع خود میکوشد این فرضیه را بپرورد که آثار ادبی را میتوان راهحلهایی نمادین برای بنبستها و معضلات اجتماعی واقعی دانست که تنها به نحوی ناخودآگاه احساس میشوند. در این میان وظیفهی منتقد این است که اسباب بازسازی آن مسائل و تناقضهای واقعی را فراهم کند که متن در مقام کلی پرتنش آنها را به درون بافت خود میکشد...
در دست انتشار
«ناخودآگاه سیاسی»
روایت در مقام کنش نمادین اجتماعی
فردریک جیمسون
ترجمهی شاپور بهیان
فردریک جیسمون در ناخودآگاه سیاسی بار دیگر بر جدایی ادبیات از سیاست خط بطلان میکشد و پیوندهای آفرینش ادبی را با بستر سیاسیاش از نو بهنحوی بدیع برقرار میکند. جیمسون در این کتاب بر اولویت تفسیر سیاسیِ متنهای ادبی پای میفشارد. به عقیدهی او، تفسیر سیاسی در حکم تکمله یا ابزاری کمکی برای روشهای مرسوم تفسیر نیست، بلکه در کانون درک ما از متن ادبی جای دارد. مفهوم «ناخودآگاه سیاسی» چارچوبی برای همین درک از آفرینش ادبی و تفسیر آن فراهم میکند، مفهومی که ریشههایش را در برداشت فروید از تحقق آرزو به عنوان عملی جبرانی و کارکرد روایت در تحلیل لویاستروس از «تفکر وحشی» میتوان یافت. جیمسون به کمک منابع خود میکوشد این فرضیه را بپرورد که آثار ادبی را میتوان راهحلهایی نمادین برای بنبستها و معضلات اجتماعی واقعی دانست که تنها به نحوی ناخودآگاه احساس میشوند. در این میان وظیفهی منتقد این است که اسباب بازسازی آن مسائل و تناقضهای واقعی را فراهم کند که متن در مقام کلی پرتنش آنها را به درون بافت خود میکشد...
در دست انتشار
«قصههای آشوب»
مجموعه داستان
جوزف کنراد
ترجمهی نیما حضرتی
ترس همیشه باقی میماند. آدم شاید بتواند بر هرچیزی در درون خود غلبه کند. عشق و نفرت و باور و حتی تردید را هم میتوان در دل از میان برد اما هر کس تا زمانی که به زندگی چنگ میزند نمیتواند وحشت را از دلش بیرون کند، همان وحشت پنهانی و نابودناشدنی و هولناک که آرام در وجود آدمی رخنه میکند، افکار او را تیرهوتار میکند، در دل او پنهان میشود و آخرین نفسهای او را به هنگام جان دادن نظاره میکند.
ص ۱۲۹
در دست انتشار
«قصههای آشوب»
مجموعه داستان
جوزف کنراد
ترجمهی نیما حضرتی
ترس همیشه باقی میماند. آدم شاید بتواند بر هرچیزی در درون خود غلبه کند. عشق و نفرت و باور و حتی تردید را هم میتوان در دل از میان برد اما هر کس تا زمانی که به زندگی چنگ میزند نمیتواند وحشت را از دلش بیرون کند، همان وحشت پنهانی و نابودناشدنی و هولناک که آرام در وجود آدمی رخنه میکند، افکار او را تیرهوتار میکند، در دل او پنهان میشود و آخرین نفسهای او را به هنگام جان دادن نظاره میکند.
ص ۱۲۹
توضیحات متداول دربارۀ دخالت آمریکا در کودتای ۲۸ مرداد نگرانی آن کشور دربارۀ ملی شدن را کماهمیت نشان میدهند. این توضیحات در مقابل بر موضوع جنگ سرد و ترس از کمونیسم ــ هم از جانب شوروی و هم از جانب حزب توده ــ تأکید دارند. این توضیح فصل مشترک تاریخنگاران آمریکایی و بریتانیایی، چپگراها، میانهروها، گروههای راست، سلطنتطلبها و برخی حامیان مصدق است. راجر لوئیس، تاریخنگار برجستۀ زوال امپراتوری بریتانیا، مینویسد: کودتا در آن دوره «نجات کشور از کمونیسم» تلقی میشد. او میافزاید کنایۀ جالبی در این نظر دیده میشود چراکه مصدق چهرهای «ناسیونالیست و ضدکمونیست بود.» مارک گازیوروفسکی، کارشناس برجسته در زمینۀ جوانب عملی وقوع کودتا، بر این نکته تأکید دارد که نیروی پیشبرندۀ این رویداد نه نفت، بلکه جنگ سرد و ترس مهلک «خطر قرار گرفتن ایران در پشت پردۀ آهنین» بود. او کسانی را که جوری دیگر میاندیشند «نابینا در برابر واقعیت بدیهی» و منکران واقعیت سخت میخواند.
از کتابِ «بحران نفت در ایران»
از ناسیونالیسم تا کودتا
یرواند آبراهامیان
ترجمۀ محمدابراهیم فتاحی
توضیحات متداول دربارۀ دخالت آمریکا در کودتای ۲۸ مرداد نگرانی آن کشور دربارۀ ملی شدن را کماهمیت نشان میدهند. این توضیحات در مقابل بر موضوع جنگ سرد و ترس از کمونیسم ــ هم از جانب شوروی و هم از جانب حزب توده ــ تأکید دارند. این توضیح فصل مشترک تاریخنگاران آمریکایی و بریتانیایی، چپگراها، میانهروها، گروههای راست، سلطنتطلبها و برخی حامیان مصدق است. راجر لوئیس، تاریخنگار برجستۀ زوال امپراتوری بریتانیا، مینویسد: کودتا در آن دوره «نجات کشور از کمونیسم» تلقی میشد. او میافزاید کنایۀ جالبی در این نظر دیده میشود چراکه مصدق چهرهای «ناسیونالیست و ضدکمونیست بود.» مارک گازیوروفسکی، کارشناس برجسته در زمینۀ جوانب عملی وقوع کودتا، بر این نکته تأکید دارد که نیروی پیشبرندۀ این رویداد نه نفت، بلکه جنگ سرد و ترس مهلک «خطر قرار گرفتن ایران در پشت پردۀ آهنین» بود. او کسانی را که جوری دیگر میاندیشند «نابینا در برابر واقعیت بدیهی» و منکران واقعیت سخت میخواند.
از کتابِ «بحران نفت در ایران»
از ناسیونالیسم تا کودتا
یرواند آبراهامیان
ترجمۀ محمدابراهیم فتاحی
ایران برخلاف جامعۀ درازمدت اروپا جامعهای کوتاهمدت بوده است. در این جامعه تغییراتـ حتی تغییرات مهم و بنیادینـ اغلب عمری کوتاه داشته است. این بیتردید نتیجۀ فقدان یک چارچوب استوار و خدشهناپذیر قانونی است که میتوانست تداومی درازمدت را تضمین کند. در دورههای کوتاهمدت حضور طبقات لشکری، دیوانی و مالک چیزی نمایان بود. اما ترکیب این طبقات بیش از یک یا دو نسل دوام نمیآورد، برخلاف اریستوکراسی سنتی اروپا یا حتی طبقۀ بازرگان این جوامع در ایران مالکیت و موقعیت اجتماعی عمری کوتاه داشت، دقیقاً بدان سبب که این امتیازات چیزی شخصی شناخته میشد و در شمار حقوق اجتماعی موروثی و نقضناشدنی نبود. موقعیت صاحبان رتبه و ثروت ـ جز در مواردی معدودـ حاصل توارثی درازمدت (مثلاً بیشتر از دو نسل قبل) نبود و اینان انتظار نداشتند که وارثانشان بنا بر حقی بدیهی در این موقعیت باقی بمانند. این وارثان تنها در صورتی بر آن جایگاه باقی میماندند که میتوانستند شایستگی خود را به اثبات برسانند و این شایستگی چیزی نبود مگر خصائلی شخصی که برای موفقیت در فلان عرصۀ اجتماعی ضروری شمرده میشد.
از کتابِ ایران، جامعۀ کوتاهمدت
محمدعلی همایون کاتوزیان
از کتابِ ایران، جامعۀ کوتاهمدت
محمدعلی همایون کاتوزیان
فوکو در کتاب مراقبت و تنبیه نقش مجازات دولتی و قدرت انبساطی دولت را در تکوین جامعه و انسان مدرن توضیح میدهد. به نظر او این تصور که در عصر تجدد نظام زندانها انسانیتر شده است درست نیست. در گذشته مجرمان را در میدان عمومی شهر اعدام میکردند و اجرای مجازات در ملأ عام مجالی برای شورش و اعتراض بر حکومت ایجاد میکرد. اما با پیدایش نظام جدید، مجازات در پشت درهای بستۀ زندان دور از چشم مردم اجرا میشود. در این نظام دیگر نمیتوان قدرت دولتی را به چشم دید و در مقابل آن مقاومت کرد.
فوکو نیز میگوید که قبل از سدۀ نوزدهم روش معمول در مراقبت و تنبیه بزهکاران اجرای مجازات در ملأ عام بود که گاه اعتراضاتی عمومی به سود بزهکاران برمیانگیخت. اما از آن به بعد بزهکاران و زندانیان دور از انظار عموم در پشت درهای بسته در معرض تنبیه و «بهنجارسازی» قرار میگرفتند و نهتنها جسمشان بلکه «روح و روان» آنها مورد قضاوت و داوری واقع میشد.
از کتابِ «از اینجا تا ناکجا»
نوشتۀ حسین بشیریه
فوکو در کتاب مراقبت و تنبیه نقش مجازات دولتی و قدرت انبساطی دولت را در تکوین جامعه و انسان مدرن توضیح میدهد. به نظر او این تصور که در عصر تجدد نظام زندانها انسانیتر شده است درست نیست. در گذشته مجرمان را در میدان عمومی شهر اعدام میکردند و اجرای مجازات در ملأ عام مجالی برای شورش و اعتراض بر حکومت ایجاد میکرد. اما با پیدایش نظام جدید، مجازات در پشت درهای بستۀ زندان دور از چشم مردم اجرا میشود. در این نظام دیگر نمیتوان قدرت دولتی را به چشم دید و در مقابل آن مقاومت کرد.
فوکو نیز میگوید که قبل از سدۀ نوزدهم روش معمول در مراقبت و تنبیه بزهکاران اجرای مجازات در ملأ عام بود که گاه اعتراضاتی عمومی به سود بزهکاران برمیانگیخت. اما از آن به بعد بزهکاران و زندانیان دور از انظار عموم در پشت درهای بسته در معرض تنبیه و «بهنجارسازی» قرار میگرفتند و نهتنها جسمشان بلکه «روح و روان» آنها مورد قضاوت و داوری واقع میشد.
از کتابِ «از اینجا تا ناکجا»
نوشتۀ حسین بشیریه
چون مبادله در بازار تمایلی طبیعی است، میتوان آن را وجه مشترک تمام انسانها و تمام مکانها دانست. «بازار» نهاد فراگیری است که از «تمایل»ی فطری در درون انسان نشأت میگیرد. هرگونه تلاشی برای محدودساختن عمل مبادله هم بیهوده است و هم سرکوبگرانه. بیهوده از آن منظر که میکوشد ماهیت انسان را انکار کند و درنتیجه با شکست روبهرو خواهد شد. بنابراین، هر تلاشی برای محدودساختن فعالیت بازار در بسیاری از کشورها ــ مثلاً اقداماتی که در کشورهای عضو بلوک کمونیستی سابق انجام میشد ــ هیچ حاصلی ندارد جز دامنزدن به تحرکات بازار «سیاه» یا «خاکستری»؛ میداندادن به نوعی مبادلۀ بازاری که مورد تأیید رسمی مقامات کشور نیست. هر نوع تلاشی برای سرکوب بازار در بلندمدت بیفایده است، چون انسان همیشه راهی برای فرار از قیدوبند ناشی از محدودیتهای دستگاه حاکم پیدا خواهد کرد. اهمیت کنونی این دیدگاه فقط به این نیست که سیستمهای اقتصادیِ مبتنی بر تحدیدِ شدید بازار درنهایت مغلوب نبوغ و خلاقیت انسان خواهند شد، بلکه به این هم هست که «تمایل به دادوستد، تهاتر و مبادله» بر چنین محدودیتهایی غلبه خواهد کرد. درضمن، این دیدگاه به این معناست که گذار به سیستم بازار میتواند نسبتاً سریع اتفاق بیفتد، چون بازار بهطور «طبیعی» و خودبهخود پدید میآید. مثلاً چنانچه بلوک شوروی سابق قادر به تأمین سریعِ محیطی امن و مساعد بود، «گذار به کاپیتالیسم» در کوتاهزمان پیش میآمد.
محدودساختن مبادله در بازار بهمعنای محدودساختن آزادی انسان است. اگر بشریتِ انسانها را بهاعتبار توانایی شرکت در روابط مبادلهای با دیگران تعریف کنیم، پس هرگونه تلاش برای محدودساختن این مبادلات عین تلاش برای محدودکردن انسانیت ما خواهد بود.
از کتابِ «کاپیتالیسم»
مجموعۀ کارگاه تاریخ
پل بولز
ترجمۀ شیرین ساداتصفوی
محدودساختن مبادله در بازار بهمعنای محدودساختن آزادی انسان است. اگر بشریتِ انسانها را بهاعتبار توانایی شرکت در روابط مبادلهای با دیگران تعریف کنیم، پس هرگونه تلاش برای محدودساختن این مبادلات عین تلاش برای محدودکردن انسانیت ما خواهد بود.
از کتابِ «کاپیتالیسم»
مجموعۀ کارگاه تاریخ
پل بولز
ترجمۀ شیرین ساداتصفوی
«سینمای ژاپن»
از آغاز تا پایان جنگ جهانی دوم
محمد نقیزاده و قدرتاله ذاکری
با موفقیتِ معجزهوارِ اصلاحاتِ میجی در نیمهی قرن نوزدهم، در ژاپن، همهی توجهات به سمت اصلاحات اقتصادی و سیاسی معطوف شد و کمتر به فرهنگ و نقش آن توجه شد. به همین خاطر سینمای قبل از جنگ هم مغفول واقع شد، سینمایی که میتوان شکلگیری و توسعهی آن را در ژاپن قبل از جنگ معجزهای همچون اصلاحات میجی دانست، هرچند نه آن زمان در سطح بینالمللی شهرت یافت و نه اکنون چنان که شایسته است به آن پرداخته میشود. حتی بعد از بینالمللی شدن سینمای این کشور در سالهای بعد از جنگ جهانی دوم، باز هم نگاهها بیشتر معطوف به همان سینماگران مطرح بعد از جنگ باقی ماند و کمتر به پدیدهی استثنایی رشد و توسعهی سینمای ژاپن در سالهای آغازین سینما پرداخته شد. در واقع میتوان گفت بعد از اختراع سینما، ژاپن تنها کشور مستقل غیرغربی بود که سینمای ملی و صنعت سینما داشت. سینمایی که هرچند از غرب میآموخت، اما در نهایت همه چیزش ژاپنی میشد و منطبق با سلیقهی مردمانش...
از آغاز تا پایان جنگ جهانی دوم
محمد نقیزاده و قدرتاله ذاکری
با موفقیتِ معجزهوارِ اصلاحاتِ میجی در نیمهی قرن نوزدهم، در ژاپن، همهی توجهات به سمت اصلاحات اقتصادی و سیاسی معطوف شد و کمتر به فرهنگ و نقش آن توجه شد. به همین خاطر سینمای قبل از جنگ هم مغفول واقع شد، سینمایی که میتوان شکلگیری و توسعهی آن را در ژاپن قبل از جنگ معجزهای همچون اصلاحات میجی دانست، هرچند نه آن زمان در سطح بینالمللی شهرت یافت و نه اکنون چنان که شایسته است به آن پرداخته میشود. حتی بعد از بینالمللی شدن سینمای این کشور در سالهای بعد از جنگ جهانی دوم، باز هم نگاهها بیشتر معطوف به همان سینماگران مطرح بعد از جنگ باقی ماند و کمتر به پدیدهی استثنایی رشد و توسعهی سینمای ژاپن در سالهای آغازین سینما پرداخته شد. در واقع میتوان گفت بعد از اختراع سینما، ژاپن تنها کشور مستقل غیرغربی بود که سینمای ملی و صنعت سینما داشت. سینمایی که هرچند از غرب میآموخت، اما در نهایت همه چیزش ژاپنی میشد و منطبق با سلیقهی مردمانش...
در دست انتشار از مجموعهی جهان نمایش
▫️اورستس: خون و نور
▫️عقل و احساس
▫️پدرو و کاپیتان
▫️حلقه
🔸جهان نمایش مجموعهای است از متنهایی که برای صحنهی نمایش یا دربارهی آن نوشته شدهاند. انواع نمایشنامه، چه برای اجرا و چه صرفاً برای خوانده شدن، ازجمله نمایشنامههایی با اقتباس از آثار ادبی یا سینمایی، و نیز متنهای نظری در حوزهی درام و نقد آثار نمایشی، در این مجموعه جای میگیرند.
◀️ تاکنون ۳۲ عنوان از این مجموعه منتشر شده است:
۱. نمایشنامهنویسی و تراژدی تراژدی
۲. گتسبی بزرگ
۳. چهار دقیقه و همان چهار دقیقه
۴. جوزف ک
۵. آخرین غول
۶. مدئای منهتن
۷. همچون درون آینه
۸. اما و جین آستین
۹. جنون جرج سوم
۱۰. صحنههایی از یک ازدواج
۱۱. پسربچهی تخس
۱۲. لطیف است شب
۱۳. فرانکنشتاین
۱۴. فرصتهای بزرگ
۱۵. بانویی از تاکنا
۱۶. برونته
۱۷. غرور و تعصب
۱۸. جین ایر
۱۹. ببر پشت دروازه
۲۰. درام مدرنیستی
۲۱. کنفرانس یالتا و قطار هیچوپوچ
۲۲. بر فراز صخرهها
۲۳. هزارونهصدوهشتادوچهار
۲۴. عرق سرد
۲۵. بچه و اینجا کجاست
۲۶. آشپزخانه و متعلقات
۲۷. رد ترس
۲۸. تابلو
۲۹. پری دریایی
۳۰. قتل به روایت پو
۳۱. قابیل
۳۲. شب را توصیف کن
در دست انتشار از مجموعهی جهان نمایش
▫️اورستس: خون و نور
▫️عقل و احساس
▫️پدرو و کاپیتان
▫️حلقه
🔸جهان نمایش مجموعهای است از متنهایی که برای صحنهی نمایش یا دربارهی آن نوشته شدهاند. انواع نمایشنامه، چه برای اجرا و چه صرفاً برای خوانده شدن، ازجمله نمایشنامههایی با اقتباس از آثار ادبی یا سینمایی، و نیز متنهای نظری در حوزهی درام و نقد آثار نمایشی، در این مجموعه جای میگیرند.
◀️ تاکنون ۳۲ عنوان از این مجموعه منتشر شده است:
۱. نمایشنامهنویسی و تراژدی تراژدی
۲. گتسبی بزرگ
۳. چهار دقیقه و همان چهار دقیقه
۴. جوزف ک
۵. آخرین غول
۶. مدئای منهتن
۷. همچون درون آینه
۸. اما و جین آستین
۹. جنون جرج سوم
۱۰. صحنههایی از یک ازدواج
۱۱. پسربچهی تخس
۱۲. لطیف است شب
۱۳. فرانکنشتاین
۱۴. فرصتهای بزرگ
۱۵. بانویی از تاکنا
۱۶. برونته
۱۷. غرور و تعصب
۱۸. جین ایر
۱۹. ببر پشت دروازه
۲۰. درام مدرنیستی
۲۱. کنفرانس یالتا و قطار هیچوپوچ
۲۲. بر فراز صخرهها
۲۳. هزارونهصدوهشتادوچهار
۲۴. عرق سرد
۲۵. بچه و اینجا کجاست
۲۶. آشپزخانه و متعلقات
۲۷. رد ترس
۲۸. تابلو
۲۹. پری دریایی
۳۰. قتل به روایت پو
۳۱. قابیل
۳۲. شب را توصیف کن