‌
‌▫️آیا حق با آن دسته از منتقدان شماست که ادعا می‌کنند مارتین هایدگر آنقدر بر پرسش «هستی» متمرکز شده که هستیِ انسانِ درونِ جامعه و انسان به عنوان شخص را کنار گذاشته؟
▪️بله، این نقد آخر یک بدفهمی بزرگی است. به این خاطر که پرسش از «هستی» و بسط این پرسش، تفسیری از «دازاین» یعنی سرشت انسان را پیش‌فرض می‌گیرد. و ایدهٔ اساسی تفکر من دقیقاً عبارت از این است که هستی یا گشودگی هستی نیازمند آدمی‌ست و برعکس، یعنی انسان تنها تا آنجا انسان است که در گشودگی به هستی قرار می‌گیرد. بنابراین، این مسئله که من فقط دغدغهٔ «هستی» را دارم و انسان را فراموش کرده‌ام باید کنار گذاشته بشود. شما نمی‌توانید از «هستی» بپرسید، بی‌آنکه از سرشت انسان بپرسید.

بخشی از گفت‌وگو با مارتین هایدگر
ترجمهٔ معصومه موسوی
تهیه و تنظیم: نشر نی

‌
‌چاپ دوم منتشر شد
«آموزشنامه»

روش آموزش و پرورش اسلامی از آن رو شایان بررسی و نگرش است که آفرینشگر پدیده‌ای پویا، پایا و پرفروغ در فرهنگ جهانی بوده است و در میان گونه‌گون شیوه‌های فرادهی و فراگیری، برجسته و کم‌مانند می‌نموده است. آموزشنامۀ بدرالدین جماعه در میان نگاشته‌های همسان خود از ویژگی‌هایی بی‌همتا برخوردار است. گذشته از نشان‌گذاری ژرف این کتاب بر نگاشته‌های دیگر نویسندگان واپسین در زمینۀ آیین استادی و شاگردی، نام‌آورانی مانند شهید ثانی، سمهودی و علموی در دو حوزۀ آموزشگاهی و پژوهشی تشیع و تسنّن از نویسندۀ آن ــ بدرالدّین جماعه‌ــ الگوبرداری کرده‌اند.
درآمد کتاب، دربرگیرندۀ جستار درازدامنی است از مترجم دربارۀ وضع فرهنگی سیاسی‌ ـ اجتماعی روزگار ابن جماعه و به‌ویژه نهاد آموزشی «طِباق»، که برای نخستین‌بار به زبان فارسی شناسانده شده است. دانش‌آموختگان این نهاد برجستۀ آموزشی وابسته به مملوکان مصر و شام با شکست‌دادن سربازان مغول و سپاهیان صلیبی، دگرگونی شگرفی در تاریخ اسلام پدید آوردند.
متن تازی کتاب ــ تذکره‌السّامع والمتکلّم فی ادب العالم والمتعلم ــ با ویرایشی تازه و اعراب‌گذاری کامل در پایان آمده است.

‌
‌چاپ ششم منتشر شد
«موسی و یکتاپرستی»
زیگموند فروید
ترجمه‌ی صالح نجفی

موسی و یکتاپرستی نمودار واپسین کوشش نظریِ مخاطره‌آمیز و گران‌قدر فروید بود برای تبیین همه‌ی جنبه‌های تلاش و رفتار بشری در چارچوب یک نظام فکری که در وهله‌ی اول از بطن روشی درمانی برای معالجه‌ی بیماران روان‌نژند زاده شد. این تلاش از جهاتی بی‌فرجام بود ولی از آن‌جا که شکست‌ها و ناکامی‌های انسان‌های بزرگ به نوبه‌ی خود شکست‌هایی بزرگ و بالمآل شرط لازم برای رسیدن به پیروزی‌های بزرگ‌تر است، بازخوانی و واخوانیِ واپسین شکست شکوهمند یکی از خلاق‌ترین، جسورترین و مؤثرترین ذهن‌های تاریخ بشر، نه‌تنها جذاب بلکه واجب است.

‌
‌اشتباه است اگر تلقی ما از اثر هنری همانند تلقی نظریۀ تکنیکی و چنان باشد که انگار لزوماً این آثار حاصل «به کارگیری آگاهانۀ وسایل و روش‌ها برای دست‌یابی به هدفی آگاهانه و یا به عبارت دیگر، تکنیک‌اند».
این شناخت از نقشی که ضمیر ناخودآگاه یا شاید پیش‌آگاه در خلق اثر هنری ایفا می‌کنند و شناخت نقش نسبتاً کم‌اهمیت برنامه‌ریزی آگاهانه در این مورد، با توصیف بسیاری از هنرمندان از کار خلاق همخوانی دارد. برای مثال، فرانسیس بیکنِ نقاش در مصاحبه‌ای با دیوید سیلوستر رابطۀ میان آن‌چه «نیت» می‌نامد و «امر غیرمترقبه» را توضیح داده است:
سیلوستر: حالا دیگر معلوم است که هر هنری آمیزه‌ای‌ست از نیت و آن‌چه به‌صورت غیرمترقبه برای هنرمند روی می‌دهد.
بیکن: بله. بدون نیت هنرمند اصلاً شروع نمی‌کند.
سیلوستر: ظاهراً منظورتان این است که در مورد خود شما امر غیرمترقبه از همان اوایل کار جای نیت را می‌گیرد.
بیکن: خوب، آدم نیتی دارد، اما آن‌چه واقعاً اتفاق می‌افتد در جریان کار پیش می‌آید ــ به همین دلیل است که حرف‌زدن از آن این‌قدر سخت است ــ عملاً در جریان کار پیش می‌آید و شیوۀ کار هم با همین چیزهایی که اتفاق می‌افتند، مشخص می‌شود. موقع کار درواقع آدم از این هالۀ احساسی که درونش است، پیروی می‌کند اما نمی‌داند واقعاً چیست. به آن می‌گویند شمّ. و شمّ آدمی، درست یا نادرست، بر چیزهای خاصی متمرکز می‌شود که هنگام استفاده از رنگ روی بوم اتفاق افتاده‌اند.

از کتابِ «چیستی هنر»
نایجل واربرتن
ترجمۀ مهتاب کلانتری

شرح نقاشی‌ها: مشق‌های سه‌گانه برای پیکرهای مصلوب (حدود ۱۹۴۴)، فرانسیس بیکن، موزۀ تیت لندن.

‌‌
‌چاپ هفتم منتشر شد
«ائوریپیدس»
پنج نمایشنامه
ترجمه‌ی عبدالله کوثری

اثر شایسته‌ی تقدیر در سی‌و‌پنجمین دوره‌ی کتاب سال در بخش نمایشنامه سال ۹۶
‌
از نمایشنامه‌نویسان یونان باستان هیچ‌یک به اندازه‌ی ائوریپیدس برای خواننده‌ی امروزی سخن گفتنی ندارد. مضامین عمده‌ی آثار او: ستمدیدگی زنان، قساوت و بیهودگی جنگ و درماندگی و ابتذال فاتحان، تعارض میان آزادی و نظم، ایمان و عقل و احکام جزمی و واقعیت، هنوز هم انسان امروزی را به خود مشغول داشته است. نمایشنامه‌های او به یاد ما می‌آرد که انسان‌بودن به چه معناست.
ارسطو او را تراژیک‌ترین نمایشنامه‌نویس می‌خواند و برخی دیگر او را نخستین شاعر دموکراسی لقب داده‌اند. ائوریپیدس هنرمندی سنت‌شکن بود. او هسته‌ی اصلی اسطوره را حفظ می‌کرد اما در روایت داستان و پردازش شخصیت‌ها راه خود را می‌رفت. زمانه‌ی ائوریپیدس با ظهور فیلسوفانی چون سقراط و پروتاگوراس جهش بزرگی در فرهنگ یونان پدید آورد و این تحول در هنر آن زمان، خاصه در تراژدی‌های ائوریپیدس بازتاب یافت. او متفکری شکاک بود، ذهنی جستجوگر و خرده‌سنج داشت که با پاسخ‌های متعارف قانع نمی‌شد.

‌
‌جوزف استالین: رهبر اتحاد شوروی ۱۸۷۸-۱۹۵۳‌
‌
‌لنین در ۱۹۲۴ مرد و تصور می‌شد که لئون تروتسکی رهبر بعدی باشد. اما استالین کاری کرد که مطمئن باشد این اتفاق رخ نمی‌دهد، او تروتسکی و تهدیدات دیگر برای رهبری‌ آینده‌اش را از کمیته‌ی مرکزی بیرون کرد و به تبعید فرستاد. در نهایت، استالین بدل به دیکتاتور قدرتمند شوروی شد. در سال‌های پایانی دهه‌ی ۱۹۲۰، استالین می‌خواست شوروی را به یک کشور صنعتی مدرن بدل کند و می‌خواست این اتفاق خیلی سریع رخ دهد. او سه برنامه‌‌ی پنج ساله میان ۱۹۲۸ و ۱۹۳۸ مطرح کرد. تولید زغال سنگ، نفت، فولاد و برق به شدت افزایش یافت. اما کارگرانی که نتوانسته بودند به اهداف بلندپروازانه‌ای که برای تولید داشتند برسند، اعدام شدند یا به گولاک‌ها فرستاده شدند. او همچنین، برای افزایش تولید غذا ایده‌ی کار جمعی را مطرح کرد و زمین‌هایی را که به دهقانان داده شده بود گرفت و آن‌ها را بدل به مزرعه‌هایی جمعی کرد. قحطی بزرگ رخ داد و منجر به مرگ میلیون‌ها نفر شد. اما از نظر استالین این شری گریزناپذیر برای دست یافتن به بلندپروازی‌های برنامه‌های پنج ساله و دگرگون کردن شوروی بود.‌

ترجمه‌ی ویدئو: معصومه موسوی

استالین مخوف

‌
‌‌چاپ ششم منتشر شد
«بهیموت»
یا پارلمان طولانی
توماس هابز
ترجمه‌ی حسین بشیریه

انگیزه‌ی انتخاب بهیموت برای ترجمه، نه‌تنها اهمیت آن به‌دلیل تحلیل علل و عوامل و شرح تاریخ انقلاب انگلستان، به‌عنوان نخستین انقلاب در عصر مدرن، بلکه و به‌ویژه ربط و پیوند نظری آن به کتاب لویاتان است. لویاتان توصیف و تحلیل گذار از وضع طبیعی به جامعه‌ی مدنی و دولت و استقرار قدرت و حاکمیت و تبعیت و فرمانبرداری است در حالی که بهیموت توصیف روند قهقرایی یعنی فروپاشی حاکمیت و دولت و گسترش نافرمانبرداری و بازگشت به وضع طبیعی و عودت ددمنشی و جنگ همه بر ضد همه است.
بهیموت تنها کاربرد نظریه‌ی عمومی لویاتان در یک نمونه‌ی خاص تاریخی نیست، بلکه زمینه‌ی پیدایش حوزه‌ی فکری دیگری در اندیشه‌ی هابز را فراهم می‌کند و به تولید «دانش سیاسی» جدید می‌انجامد که می‌توان از آن به‌عنوان آموزش یا تربیت سیاسی نام برد.
برگرفته از مقدمه‌ی کتاب

‌
‌‌چاپ یازدهم منتشر شد
«گفت‌و‌گو با مرگ»
شهادتنامه‌ی اسپانیا
آرتور کوستلر
ترجمه‌ی خشایار دیهیمی و نصرالله دیهیمی

این کتاب شرح چند ماه زندانی است که آرتور کوستلر در دوران جنگ داخلی اسپانیا در خوف از اعدام سپری کرده است. کتاب کاملاً مستند است، اما زمینه‌ی سیاسی و تاریخی در آن اهمیت چندانی ندارد. کوستلر خود می‌گوید دلبستگی اصلی من در این کتاب یک دلبستگی خویشتن‌نگرانه بوده است: تأثیر روان‌شناختی سلول اعدام. کوستلر در طول ماه‌های اسارت شاهد اعدام هم‌زنجیرهایش بود و هر لحظه نیز فکر می‌کرد خودش را هم اعدام خواهند کرد. او می‌نویسد:
مردن ـ حتی اگر در خدمت هدفی غیرشخصی باشد ـ همیشه امری شخصی و خصوصی است. بنابراین، ناگزیر این صفحات، که بیشترش در خوف و انتظار واقعی مرگ نوشته شده است، خصلتی شخصی و خصوصی دارد. افکاری که در سر یک مرد محکوم می‌گذرد، از نظر روان‌شناختی جالب است. نویسندگان حرفه‌ای کمتر امکان داشته‌اند چنین جریانی را شخصاً تجربه کنند. من سعی کرده‌ام این افکار را تا آن‌جا که می‌توانسته‌ام صریح و مختصر و مفید ارائه دهم. معتقدم که جنگ‌ها فقط ده‌درصدشان عملیات جنگی است و نوددرصد باقی، رنجی است که به چشم نمی‌آید.

‌
‌منتشر شد
«الیزابت فینچ»
جولین بارنز
ترجمهٔ محمدرضا ترک تتاری

کدام واژهٔ دیگر در زبان انگلیسی این چنین با اسطوره درآمیخته، نابجا به کار رفته، نادرست فهمیده شده، به هزاران معنا و مقصود تفسیر شده، تباه شده و بر زبان میلیون‌ها دروغزن جاری شده است، کدام واژه جز «عشق»؟ و آیا چیزی پیش‌پاافتاده‌تر از شکایت کردن و نالیدن از عشق وجود دارد؟ اما، با تمام این تفاصیل جایگزینی برایش نداریم، زیرا در عین حال به سد سکندر می‌مانَد، استوار، نفوذناپذیر، مقاوم در برابر طوفان، صاعقه‌شکن.
از صفحهٔ ۱۷۷ کتاب

‌
‌«حتماً کسی دروغ‌هایی دربارهٔ جوزف ک گفته بود. او می‌دانست کار اشتباهی نکرده اما یک روز صبح دستگیر شد.»
رمان «محاکمه» این‌طور آغاز می‌شود. یکی از شناخته‌شده‌ترین رمان‌های فرانتس کافکا. آقای ک، شخصیت اصلی داستان یکباره دستگیر می‌شود و درگیر فرآیند عجیب ‌و غریبی می‌شود که نه علت بازداشت‌اش و نه ماهیت فرآیندهای قضایی هیچ‌کدام برایش روشن نیست. این نوع سناریو مشخصهٔ خاص آثار کافکاست که پژوهشگران واژهٔ جدیدی برای آن یافته‌اند. اصطلاح کافکایی وارد زبان بومی شد تا تجارب بی‌جهت پیچیده و آزاردهنده را توصیف کند، چیزی مثل اینکه مجبور باشیم کلاف‌های سردرگم بوروکراسی را طی کنیم. اما آیا ایستادن در صفی طولانی برای انجام کاغذبازی‌های در هم و برهم واقعاً غنای بینش کافکا را بیان می‌کند؟ فارغ از کاربرد معمول واژه‌ها، چه چیز موجب می‌شود یک سناریو کافکایی باشد؟

ویدئو از وب‌سایت TED Ed
ترجمه از معصومه موسوی
تهیه و تنظیم: نشر نی

‌
‌چاپ دوازدهم منتشر شد
«رساله‌ای درباره حکومت»
جان لاک
ترجمهٔ حمید عضدانلو

حداکثر مرزهای قدرت قانون‌گذاران محدود به خیر و صلاح همگانی جامعه است. هدف نهایی چنین قدرتی چیزی جز مراقبت نیست، و از این رو، هرگز نمی‌تواند حقی برای نابودی، به اسارت درآوردن و یا، از روی طرح و نقشه، فقیر و تهی‌دست‌کردن رعایا داشته باشد. الزامات قانون طبیعت در جامعه متوقف نمی‌شود، بلکه تنها در بسیاری موارد به قوانین انسانی نزدیک و کیفرهای شناخته شده به آن اضافه می‌شود که مراقبت و نظارت بر آن قوانین را تقویت کند. از این رو، قانون طبیعت قانونی ابدی برای همه انسان‌ها، قانون‌گذاران و دیگران است. مقرراتی را که قانون‌گذاران برای اعمال و رفتار دیگران و خود وضع می‌کنند باید با قانون طبیعت، یعنی با خواست خداوند، هماهنگ باشد. از آن‌جا که این قانون حکم یک بیانیه را دارد و بنیان و اساس قانون طبیعت حفظ و مراقبت از نوع بشر است، هر حکم انسانی که علیه آن باشد نمی‌تواند خوب یا ارزشمند به شمار آید.
بخشی از بند ۱۳۵

‌
‌چاپ دهم منتشر شد
«نقد و نظر: درآمدی جامع بر نظریه‌های فمینیستی»
رزمری تانگ
ترجمۀ منیژه نجم‌عراقی

کوشش‌های فکری زنان در کمتر از دویست سال گذشته چشم‌اندازهای تازه‌ای به روی دانش بشر گشوده و پرسش‌های مهم بسیار به میان آورده است. اما تنوع و تضارب شگفت‌آورِ اندیشه‌ها خود به سدی در برابر درک چند و چون آن‌ها بدل شده است.
ورود به این عرصۀ پرهیاهو به قصد تدارک تحلیلی سنجش‌گرانه از اندیشه‌هایی بس گوناگون – از نظریه‌های فراگیر و پردامنۀ لیبرال‌فمینیستی، تا ژرف‌اندیشی‌های خلاق و گاه تندروانۀ رادیکال‌فمینیست‌ها که بنیان علم و اخلاق و سیاست و کیاست را به چون و چرا کشیده‌اند؛ از بحث‌های غامض روان‌کاوی، جدل‌های مارکسیستی و راهکارهای سوسیالیستی تا پیچیدگی‌های نوشتاری فمینیست‌های پسامدرن – کاری‌ست به غایت دشوار که نویسندۀ فرهیخته کتاب، با استادیِ تمام از عهدۀ آن برآمده و حق این اذهان کوشنده را در متنی معتبر و ماندگار ادا کرده است.