‌
‌چاپ ششم منتشر شد
«موسی و یکتاپرستی»
زیگموند فروید
ترجمه‌ی صالح نجفی

موسی و یکتاپرستی نمودار واپسین کوشش نظریِ مخاطره‌آمیز و گران‌قدر فروید بود برای تبیین همه‌ی جنبه‌های تلاش و رفتار بشری در چارچوب یک نظام فکری که در وهله‌ی اول از بطن روشی درمانی برای معالجه‌ی بیماران روان‌نژند زاده شد. این تلاش از جهاتی بی‌فرجام بود ولی از آن‌جا که شکست‌ها و ناکامی‌های انسان‌های بزرگ به نوبه‌ی خود شکست‌هایی بزرگ و بالمآل شرط لازم برای رسیدن به پیروزی‌های بزرگ‌تر است، بازخوانی و واخوانیِ واپسین شکست شکوهمند یکی از خلاق‌ترین، جسورترین و مؤثرترین ذهن‌های تاریخ بشر، نه‌تنها جذاب بلکه واجب است.

‌
‌اشتباه است اگر تلقی ما از اثر هنری همانند تلقی نظریۀ تکنیکی و چنان باشد که انگار لزوماً این آثار حاصل «به کارگیری آگاهانۀ وسایل و روش‌ها برای دست‌یابی به هدفی آگاهانه و یا به عبارت دیگر، تکنیک‌اند».
این شناخت از نقشی که ضمیر ناخودآگاه یا شاید پیش‌آگاه در خلق اثر هنری ایفا می‌کنند و شناخت نقش نسبتاً کم‌اهمیت برنامه‌ریزی آگاهانه در این مورد، با توصیف بسیاری از هنرمندان از کار خلاق همخوانی دارد. برای مثال، فرانسیس بیکنِ نقاش در مصاحبه‌ای با دیوید سیلوستر رابطۀ میان آن‌چه «نیت» می‌نامد و «امر غیرمترقبه» را توضیح داده است:
سیلوستر: حالا دیگر معلوم است که هر هنری آمیزه‌ای‌ست از نیت و آن‌چه به‌صورت غیرمترقبه برای هنرمند روی می‌دهد.
بیکن: بله. بدون نیت هنرمند اصلاً شروع نمی‌کند.
سیلوستر: ظاهراً منظورتان این است که در مورد خود شما امر غیرمترقبه از همان اوایل کار جای نیت را می‌گیرد.
بیکن: خوب، آدم نیتی دارد، اما آن‌چه واقعاً اتفاق می‌افتد در جریان کار پیش می‌آید ــ به همین دلیل است که حرف‌زدن از آن این‌قدر سخت است ــ عملاً در جریان کار پیش می‌آید و شیوۀ کار هم با همین چیزهایی که اتفاق می‌افتند، مشخص می‌شود. موقع کار درواقع آدم از این هالۀ احساسی که درونش است، پیروی می‌کند اما نمی‌داند واقعاً چیست. به آن می‌گویند شمّ. و شمّ آدمی، درست یا نادرست، بر چیزهای خاصی متمرکز می‌شود که هنگام استفاده از رنگ روی بوم اتفاق افتاده‌اند.

از کتابِ «چیستی هنر»
نایجل واربرتن
ترجمۀ مهتاب کلانتری

شرح نقاشی‌ها: مشق‌های سه‌گانه برای پیکرهای مصلوب (حدود ۱۹۴۴)، فرانسیس بیکن، موزۀ تیت لندن.

‌‌
‌چاپ هفتم منتشر شد
«ائوریپیدس»
پنج نمایشنامه
ترجمه‌ی عبدالله کوثری

اثر شایسته‌ی تقدیر در سی‌و‌پنجمین دوره‌ی کتاب سال در بخش نمایشنامه سال ۹۶
‌
از نمایشنامه‌نویسان یونان باستان هیچ‌یک به اندازه‌ی ائوریپیدس برای خواننده‌ی امروزی سخن گفتنی ندارد. مضامین عمده‌ی آثار او: ستمدیدگی زنان، قساوت و بیهودگی جنگ و درماندگی و ابتذال فاتحان، تعارض میان آزادی و نظم، ایمان و عقل و احکام جزمی و واقعیت، هنوز هم انسان امروزی را به خود مشغول داشته است. نمایشنامه‌های او به یاد ما می‌آرد که انسان‌بودن به چه معناست.
ارسطو او را تراژیک‌ترین نمایشنامه‌نویس می‌خواند و برخی دیگر او را نخستین شاعر دموکراسی لقب داده‌اند. ائوریپیدس هنرمندی سنت‌شکن بود. او هسته‌ی اصلی اسطوره را حفظ می‌کرد اما در روایت داستان و پردازش شخصیت‌ها راه خود را می‌رفت. زمانه‌ی ائوریپیدس با ظهور فیلسوفانی چون سقراط و پروتاگوراس جهش بزرگی در فرهنگ یونان پدید آورد و این تحول در هنر آن زمان، خاصه در تراژدی‌های ائوریپیدس بازتاب یافت. او متفکری شکاک بود، ذهنی جستجوگر و خرده‌سنج داشت که با پاسخ‌های متعارف قانع نمی‌شد.

‌
‌جوزف استالین: رهبر اتحاد شوروی ۱۸۷۸-۱۹۵۳‌
‌
‌لنین در ۱۹۲۴ مرد و تصور می‌شد که لئون تروتسکی رهبر بعدی باشد. اما استالین کاری کرد که مطمئن باشد این اتفاق رخ نمی‌دهد، او تروتسکی و تهدیدات دیگر برای رهبری‌ آینده‌اش را از کمیته‌ی مرکزی بیرون کرد و به تبعید فرستاد. در نهایت، استالین بدل به دیکتاتور قدرتمند شوروی شد. در سال‌های پایانی دهه‌ی ۱۹۲۰، استالین می‌خواست شوروی را به یک کشور صنعتی مدرن بدل کند و می‌خواست این اتفاق خیلی سریع رخ دهد. او سه برنامه‌‌ی پنج ساله میان ۱۹۲۸ و ۱۹۳۸ مطرح کرد. تولید زغال سنگ، نفت، فولاد و برق به شدت افزایش یافت. اما کارگرانی که نتوانسته بودند به اهداف بلندپروازانه‌ای که برای تولید داشتند برسند، اعدام شدند یا به گولاک‌ها فرستاده شدند. او همچنین، برای افزایش تولید غذا ایده‌ی کار جمعی را مطرح کرد و زمین‌هایی را که به دهقانان داده شده بود گرفت و آن‌ها را بدل به مزرعه‌هایی جمعی کرد. قحطی بزرگ رخ داد و منجر به مرگ میلیون‌ها نفر شد. اما از نظر استالین این شری گریزناپذیر برای دست یافتن به بلندپروازی‌های برنامه‌های پنج ساله و دگرگون کردن شوروی بود.‌

ترجمه‌ی ویدئو: معصومه موسوی

استالین مخوف

‌
‌‌چاپ ششم منتشر شد
«بهیموت»
یا پارلمان طولانی
توماس هابز
ترجمه‌ی حسین بشیریه

انگیزه‌ی انتخاب بهیموت برای ترجمه، نه‌تنها اهمیت آن به‌دلیل تحلیل علل و عوامل و شرح تاریخ انقلاب انگلستان، به‌عنوان نخستین انقلاب در عصر مدرن، بلکه و به‌ویژه ربط و پیوند نظری آن به کتاب لویاتان است. لویاتان توصیف و تحلیل گذار از وضع طبیعی به جامعه‌ی مدنی و دولت و استقرار قدرت و حاکمیت و تبعیت و فرمانبرداری است در حالی که بهیموت توصیف روند قهقرایی یعنی فروپاشی حاکمیت و دولت و گسترش نافرمانبرداری و بازگشت به وضع طبیعی و عودت ددمنشی و جنگ همه بر ضد همه است.
بهیموت تنها کاربرد نظریه‌ی عمومی لویاتان در یک نمونه‌ی خاص تاریخی نیست، بلکه زمینه‌ی پیدایش حوزه‌ی فکری دیگری در اندیشه‌ی هابز را فراهم می‌کند و به تولید «دانش سیاسی» جدید می‌انجامد که می‌توان از آن به‌عنوان آموزش یا تربیت سیاسی نام برد.
برگرفته از مقدمه‌ی کتاب

‌
‌‌چاپ یازدهم منتشر شد
«گفت‌و‌گو با مرگ»
شهادتنامه‌ی اسپانیا
آرتور کوستلر
ترجمه‌ی خشایار دیهیمی و نصرالله دیهیمی

این کتاب شرح چند ماه زندانی است که آرتور کوستلر در دوران جنگ داخلی اسپانیا در خوف از اعدام سپری کرده است. کتاب کاملاً مستند است، اما زمینه‌ی سیاسی و تاریخی در آن اهمیت چندانی ندارد. کوستلر خود می‌گوید دلبستگی اصلی من در این کتاب یک دلبستگی خویشتن‌نگرانه بوده است: تأثیر روان‌شناختی سلول اعدام. کوستلر در طول ماه‌های اسارت شاهد اعدام هم‌زنجیرهایش بود و هر لحظه نیز فکر می‌کرد خودش را هم اعدام خواهند کرد. او می‌نویسد:
مردن ـ حتی اگر در خدمت هدفی غیرشخصی باشد ـ همیشه امری شخصی و خصوصی است. بنابراین، ناگزیر این صفحات، که بیشترش در خوف و انتظار واقعی مرگ نوشته شده است، خصلتی شخصی و خصوصی دارد. افکاری که در سر یک مرد محکوم می‌گذرد، از نظر روان‌شناختی جالب است. نویسندگان حرفه‌ای کمتر امکان داشته‌اند چنین جریانی را شخصاً تجربه کنند. من سعی کرده‌ام این افکار را تا آن‌جا که می‌توانسته‌ام صریح و مختصر و مفید ارائه دهم. معتقدم که جنگ‌ها فقط ده‌درصدشان عملیات جنگی است و نوددرصد باقی، رنجی است که به چشم نمی‌آید.

‌
‌منتشر شد
«الیزابت فینچ»
جولین بارنز
ترجمهٔ محمدرضا ترک تتاری

کدام واژهٔ دیگر در زبان انگلیسی این چنین با اسطوره درآمیخته، نابجا به کار رفته، نادرست فهمیده شده، به هزاران معنا و مقصود تفسیر شده، تباه شده و بر زبان میلیون‌ها دروغزن جاری شده است، کدام واژه جز «عشق»؟ و آیا چیزی پیش‌پاافتاده‌تر از شکایت کردن و نالیدن از عشق وجود دارد؟ اما، با تمام این تفاصیل جایگزینی برایش نداریم، زیرا در عین حال به سد سکندر می‌مانَد، استوار، نفوذناپذیر، مقاوم در برابر طوفان، صاعقه‌شکن.
از صفحهٔ ۱۷۷ کتاب

‌
‌«حتماً کسی دروغ‌هایی دربارهٔ جوزف ک گفته بود. او می‌دانست کار اشتباهی نکرده اما یک روز صبح دستگیر شد.»
رمان «محاکمه» این‌طور آغاز می‌شود. یکی از شناخته‌شده‌ترین رمان‌های فرانتس کافکا. آقای ک، شخصیت اصلی داستان یکباره دستگیر می‌شود و درگیر فرآیند عجیب ‌و غریبی می‌شود که نه علت بازداشت‌اش و نه ماهیت فرآیندهای قضایی هیچ‌کدام برایش روشن نیست. این نوع سناریو مشخصهٔ خاص آثار کافکاست که پژوهشگران واژهٔ جدیدی برای آن یافته‌اند. اصطلاح کافکایی وارد زبان بومی شد تا تجارب بی‌جهت پیچیده و آزاردهنده را توصیف کند، چیزی مثل اینکه مجبور باشیم کلاف‌های سردرگم بوروکراسی را طی کنیم. اما آیا ایستادن در صفی طولانی برای انجام کاغذبازی‌های در هم و برهم واقعاً غنای بینش کافکا را بیان می‌کند؟ فارغ از کاربرد معمول واژه‌ها، چه چیز موجب می‌شود یک سناریو کافکایی باشد؟

ویدئو از وب‌سایت TED Ed
ترجمه از معصومه موسوی
تهیه و تنظیم: نشر نی

‌
‌چاپ دوازدهم منتشر شد
«رساله‌ای درباره حکومت»
جان لاک
ترجمهٔ حمید عضدانلو

حداکثر مرزهای قدرت قانون‌گذاران محدود به خیر و صلاح همگانی جامعه است. هدف نهایی چنین قدرتی چیزی جز مراقبت نیست، و از این رو، هرگز نمی‌تواند حقی برای نابودی، به اسارت درآوردن و یا، از روی طرح و نقشه، فقیر و تهی‌دست‌کردن رعایا داشته باشد. الزامات قانون طبیعت در جامعه متوقف نمی‌شود، بلکه تنها در بسیاری موارد به قوانین انسانی نزدیک و کیفرهای شناخته شده به آن اضافه می‌شود که مراقبت و نظارت بر آن قوانین را تقویت کند. از این رو، قانون طبیعت قانونی ابدی برای همه انسان‌ها، قانون‌گذاران و دیگران است. مقرراتی را که قانون‌گذاران برای اعمال و رفتار دیگران و خود وضع می‌کنند باید با قانون طبیعت، یعنی با خواست خداوند، هماهنگ باشد. از آن‌جا که این قانون حکم یک بیانیه را دارد و بنیان و اساس قانون طبیعت حفظ و مراقبت از نوع بشر است، هر حکم انسانی که علیه آن باشد نمی‌تواند خوب یا ارزشمند به شمار آید.
بخشی از بند ۱۳۵

‌
‌چاپ دهم منتشر شد
«نقد و نظر: درآمدی جامع بر نظریه‌های فمینیستی»
رزمری تانگ
ترجمۀ منیژه نجم‌عراقی

کوشش‌های فکری زنان در کمتر از دویست سال گذشته چشم‌اندازهای تازه‌ای به روی دانش بشر گشوده و پرسش‌های مهم بسیار به میان آورده است. اما تنوع و تضارب شگفت‌آورِ اندیشه‌ها خود به سدی در برابر درک چند و چون آن‌ها بدل شده است.
ورود به این عرصۀ پرهیاهو به قصد تدارک تحلیلی سنجش‌گرانه از اندیشه‌هایی بس گوناگون – از نظریه‌های فراگیر و پردامنۀ لیبرال‌فمینیستی، تا ژرف‌اندیشی‌های خلاق و گاه تندروانۀ رادیکال‌فمینیست‌ها که بنیان علم و اخلاق و سیاست و کیاست را به چون و چرا کشیده‌اند؛ از بحث‌های غامض روان‌کاوی، جدل‌های مارکسیستی و راهکارهای سوسیالیستی تا پیچیدگی‌های نوشتاری فمینیست‌های پسامدرن – کاری‌ست به غایت دشوار که نویسندۀ فرهیخته کتاب، با استادیِ تمام از عهدۀ آن برآمده و حق این اذهان کوشنده را در متنی معتبر و ماندگار ادا کرده است.

به نام پروردگار مهر و کرامت

چهاردهمین نشست خیر و خرد با حضور آقای اردشیر منصوری و با موضوع بایسته‌های نیکوکاری موثر برگزار می‌شود.
این نشست بر آن است تا به پرسش‌های زیر پاسخ دهد:
☑️ آیا اهتمام خیریه‌ها به رفع حوائج نیازمندان، مستلزمِ تنبلی حاکمیت یا حتی مددجویان در انجام مسئولیتِ ذاتی خود و رفعِ ریشه‌ای فقر و نیز پاسخِ درست به نیازهای اساسی شهروندان می‌شود؟
☑️ آیا «دینداری» تنها انگیزه یا بهترین انگیزه برای اقدام به عمل خیر است، یا در زمینی فراخ‌تر از تدیّن باید بنیادهای نیکوکاری را جست؟
☑️ چگونه اهتمام به عمل خیر موجه و سازنده است؟آیا تنها «نیتِ خیر» برای «مؤثر بودنِ عملِ خیر» کافی است یا در دنیای پیچیدۀ امروز برنامه‌ریزی سنجیده‌، علمی و حرفه‌ای در فعالیت‌های نیکوکارانه ضروری است؟

از طریق حضور در محفل خیر و خرد یا سایت الفبای فردا این برنامه را دنبال کنید.

زمان: شنبه - ۱۳ اسفند - ساعت ۱۷ تا ۱۸:۳۰
آدرس: خیابان وزرا، کوچه بیستم، پلاک ۶، طبقه ۲، محفل خیر و خرد

رزومه علمی آقای اردشیر منصوری
کانال تلگرامی محفل خیر و خرد
پیج اینستاگرام دارالاکرام
.

‌
‌بعضی چیزها دست ماست و بعضی چیزها دست ما نیست. عقایدمون دست ماست و همچنین خواست‌ها، آرزوها، و نفرت‌هامون ــ خلاصه، تمام چیزهایی که به کردار ما برمی‌گردن. بدن‌هامون دست ما نیست، همچنین دارایی‌هامون، شهرت‌مون، دفتر کارمون، یا به بیان دیگه، تمام چیزهایی که به کردار ما برنمی‌گردن. چیزهایی که دست ما هستن، بالذات سهل‌الوصول و بدون محدودیت و رها از قید و بندن؛ چیزهایی که دست ما نیستن، متزلزل و بازدارنده و دست‌وپاگیرن، متعلق به بقیه‌ن. بنابراین، به خاطر داشته باشین، اگه فرض بگیرین که چیزهای ذاتاً محدودْ رایگان و سهل‌الوصول هستن، یا چیزهایی که متعلق به بقیه‌ن از آنِ شما هستن، گرفتار و مستأصل و آشفته می‌شین و زمین و زمانو مقصر می‌دونین. اما اگر بدونین که تنها چیزهایی که از آنِ شما هستن، از آنِ شما هستن، و چیزهایی که از آنِ شما نیستن طبیعتاً از آنِ شما نیستن، اون موقع هیچ کسی شما رو وادار به کاری نمی‌کنه، مانع شما نمی‌شه، شما کسی رو مقصر نمی‌دونین، به کسی تهمت نمی‌زنین، هیچ کاری بر خلاف اراده انجام نمی‌دین، دشمنی ندارین و کسی آسیبی به شما نمی‌رسونه، چون شما آسیبی نمی‌بینین.

از کتابِ «الیزابت فینچ»
جولین بارنز

‌
‌تا به حال دنیایی آرمانی را تصور کرده‌اید؟ دنیایی بدون جنگ، فقر یا جنایت؟
افلاطون به جمهوری روشن‌فکرانه‌ای با حکمرانی پاداشاهان فیلسوف و فرزانه می‌اندیشید، بسیاری از مذهبیان وعدة سعادت اخروی می‌دهند، و در سراسر تاریخ جوامع بسیاری تلاش کرده‌اند تا بر روی زمین بهشت بسازند. کتاب «اتوپیا»ی توماس مور (۱۵۱۶م) به این تصور بشر نامی اطلاق کرد که به یونانی معنی «ناکجاآباد» می‌دهد، گرچه این نام حاکی از امکان‌ناپذیری آن بود، اما علوم مدرن و پیشرفت‌های سیاسی این امید را زنده کردند که روزی آن رؤیاها به حقیقت بپیوندند. هرچند تحقق‌شان بارها و بارها جای خود را به کابوسِ جنگ و قحطی و ستمگری داد، و به محض این‌که هنرمندان در اندیشة اتوپیا تردید کردند، مدل دیستوپیا متولد شد. ویران‌شهر.


ویدئو از TED-Ed
ترجمه‌ی نگار خلیلی
تهیه و تنظیم: نشر نی

‌
‌«من خودم هرگز نتوانسته‌ام بفهمم که فمینیسم دقیقاً چیست، فقط می‌دانم که هر وقت نظراتی می‌دهم که مرا از یک آدم پَپه یا روسپی متمایز می‌کند، به‌ام می‌گویند فمینیست.»
ربکا وست

از کتابِ زنان در روزگارشان، مارلین لگیت، ترجمهٔ نیلوفر مهدیان

‌
‌روز جهانی زنان (۸ مارس)

هر سال ۸ مارس روز جهانی زنان در سراسر جهان جشن گرفته می‌شود. ۸ مارس روز به‌رسمیت‌شناختن دستاوردهای زنان و فراخوانی است برای تشویق همگان برای به‌پاخاستن در راه تحقق حقوق زنان و برابری جنسیتی.
برابری جنسیتی یعنی فارغ از جنسیت، همگان واجد حقوق، امتیازات و دسترسی‌های مشابه به فرصت‌ها هستند.
شاید این پرسش برای شما هم پیش آمده باشد که چرا این روز بسیار مهم است؟
در طول تاریخ زنان مجبور بودند برای دستیابی به آزادی‌ها و حقوقی مبارزه کنند که امروزه از آن برخوردار هستیم.
۱۵۰ سال پیش زنان نمی‌توانستند رأی بدهند، نمایندۀ مجلس شوند، خدمات درمانی درخور دریافت کنند، حق مالکیت و حمایت‌های قانونی، دستمزد برابر با مردان داشته باشند، مانند مردان از مکان‌های عمومی بازدید کنند، از آموزش درخور و شایسته برخوردار باشند و بسیاری موارد دیگر.
۱۵۰ سال پیش مردم در قیاس با امروز در جهان دیگری زندگی می‌کردند.
اما این تغییرات چگونه حاصل شد؟

ویدئو از وب‌سایت ClickView
ترجمه و تنظیم: نشر نی

این‌که داستانی خود را داستان بخواند کافی نیست ــ داستان باید با یک ژانر منطبق باشد. اما آنچه یک ژانر را تعریف می‌کند مجموعۀ قواعد صوری نیست، بلکه ماهیت امر بازنموده یا ابژۀ داستان است. ارسطو بود که این اصل را در نخستین فصول بوطیقا عرضه کرد: ژانر یک شعر ــ حماسه یا هجو، تراژدی یا کمدی ــ در وهلۀ اول منوط به ماهیت چیزی است که بازمی‌نماید. اساساً دو دسته مردم (و دو دسته عمل) قابل تقلیدند: بزرگ و کوچک. به همین منوال، دو دسته از مردم‌اند که تقلید می‌کنند ــ نجیب‌زادگان و افراد عادی ــ و دو روش هم برای تقلید وجود دارد ــ یکی آن‌که ابژۀ تقلیدشده را تعالی می‌بخشد، دیگری آن‌که ابژه را تنزل می‌دهد. تقلیدکنندگانی که از قماش نجیب‌زادگانند بازنمایی عمل فوق‌العادۀ بزرگان، یعنی قهرمانان و خدایان، را برمی‌گزینند و آن‌ها را با بالاترین درجۀ کمال صوری‌ای که می‌توانند بدان برسند بازمی‌نمایند: این تقلیدکنندگان به کسوت شاعران حماسه یا تراژدی درمی‌آیند. تقلیدکنندگانی که مرتبۀ پایین‌تری دارند گفتن قصه‌های کوچک‌تر دربارۀ مردمان فرودست را برمی‌گزینند یا رذایل موجودات میان‌مایه را نکوهش می‌کنند، و به کسوت شاعران کمدی یا هجو درمی‌آیند.
هر داستانی به ژانری تعلق دارد. هر ژانری به‌واسطۀ موضوعی که بازنموده است تعریف می‌شود. موضوع یا سوژه به نوبۀ خود در چارچوب ارزش‌هایی جای می‌گیرد که سلسله‌مراتب ژانرها را تعیین می‌کند. موضوع بازنموده ژانر را به یکی از دو وجه اساسی گفتار، یعنی ستایش و نکوهش، پیوند می‌زند. بدون سلسله‌مراتبِ ژانرها هیچ‌گونه نظام ژانر نیز در کار نخواهد بود. ژانر، که به‌واسطۀ موضوع بازنموده تعیین شده است، شیوه یا وجه بازنمایی خاص خود را تعریف می‌کند. به این ترتیب اصل ژانر متضمن اصل سومی است که اصل تناسب یا برازندگی نامیده می‌شود. شاعری که بازنمایی خدایان را به جای بورژواها، یا شاهان را به جای شبانان، برگزیده است و ژانر داستانیِ متناسب با آن را نیز انتخاب کرده است باید شخصیت‌هایش را از گفتار و کرداری برخوردار کند که درخور طبع آن‌ها باشد ــ و بنابراین درخور ژانر شعر باشد. به این ترتیب، اصل برازندگی هماهنگی کامل دارد با اصل تابعیت اِلوکوتیو [یا طرز سخن] از داستان منتخب. «لحن یا آهنگ گفتار را حالت و موقعیتی تعیین می‌کند که شخص در لحظۀ سخن گفتن در آن قرار دارد.» 

از کتابِ «کلام خاموش»
ژاک رانسیر
ترجمۀ مهدی امیرخانلو