ماگدالنا کارمن فریدا کالو ی کلدرون هنرمند و فعال سیاسی مکزیکی در سال ۱۹۰۷ به دنیا آمد.
او که در سنین جوانی به فلج اطفال مبتلا شده، می‌خواهد پزشک شود اما موقعی‌که یک تصادف اتوبوس کمابیش حیاتش را می‌گیردرؤیایش بر باد می‌رود.
فریدا در دوران نقاهت برای بیان دردهای جسمی و روحی‌اش نقاشی می‌کشد.
«خودم را می‌کشم زیرا اغلب تنها هستم و من موضوعی هستم که بهتر از همه می‌شناسم»
فریدا دو بار با نقّاش دیواری مکزیکی دیه‌گو ریورا ازدواج کرد و عضو حزب کمونیست مکزیک بود.
نقاشی‌هایش به عنوان سوررئالیست قلمداد می‌شوند.
رئالیست جادویی ما.
از ۱۴۳ نقاشی، ۵۵ نقاشی خودنگاره هستند و برخی بحث‌انگیز تشخیص داده شده‌اند.
او تنها یک سال قبل از فوتش در سن ۴۷ سالگی یک نمایشگاه انفرادی داشت.
فریدا یک نماد فمینیستی بود که کلیشه‌های جنسیتی را نقض می‌کرد.
تأثیرات او امروزه نیز احساس می‌شود.

ویدئو از One Minute History
ترجمهٔ محمدحسین رعیتی
تهیه و تنظیم: نشر نی

در همهٔ دفاعیاتی که از مسئلهٔ تساهل صورت گرفته است، یک استدلال اصلی وجود دارد که به شیوه‌های متفاوتی ابراز شده است. استدلال این است که اعتقاد به یک دین، ضرورتاً همراه با پذیرش اختیاری و داوطلبانهٔ آن است. زور و اجبار، هیچ‌گاه قادر نیست که اعتقاد قلبی و حقیقی به وجود آورد، همین برهان به شکل دیگری نیز بیان شده است و آن این‌که هدف همهٔ ادیان رستگاری انسان است و این هدف تنها به‌وسیلهٔ اعتقاد آزادانه و داوطلبانهٔ مذهبی امکان‌پذیر است و هیچ‌گاه با زور و اجبارِ وجدانِ انسان‌ها، فلاح و رستگاری آنان ممکن نمی‌گردد. عقایدی که بر آدمیان تحمیل شده باشد همگی از سر اضطرار و اجبار است و اضطرار و اجبار ابزارهایی هستند که با غایت و هدف دین در تعارض‌اند. جان کلام این‌که استدلال دوم، ابزار زور و قدرت را در تدارک غایت دین که همان فلاح و رستگاری انسان‌ها است، ناکام می‌داند. در واقع می‌توان گفت که در دفاع از تساهل، دو نوع استدلال وجود دارد: نوع اول استدلالی است که آن را استدلال اصولی می‌نامیم و مدعی است که دینداری و ایمان اصولاً با زور تدارک نمی‌شود، چه این‌که ایمان امری شخصی و قلبی است. نوع دیگر که می‌توان آن را استدلال ابزاری نامید، استدلالی است که ابزار زور را برای رسیدن به غایت دین، یعنی رستگاری ارواح آدمیان، کارآمد نمی‌داند.

از کتابِ «نامه‌ای در باب تساهل»
جان لاک
ترجمهٔ شیرزاد گلشاهی کریم

فهرست کتاب‌های نشر نی

کانت طی چه گام‌هایی از اخلاق به لزوم دین می‌رسد؟ لبّ کلام او این است که عقل همه جا به دنبال کامل‌ترین اصولی است که مطلق و نامشروط باشند. عقل عملی نیز به دنبال برترین اهداف اخلاق است. این اهداف را هرگز نمی‌توان امیال طبیعی یا نیکبختی دانست، که هر شخصی به آن‌ها میل دارد. یک فلسفۀ اخلاقی کامل باید خیر برینی را به تصویر بکشد که ترکیبی از نیکبختی و فضیلت باشد، جایی که نیکبختی با ارزش اخلاقی تناسب پیدا کند. فقط فضیلتی که بتواند به هدف خود برسد این شرط را برآورده می‌کند. به‌علاوه، نیکبختی را نمی‌توان با لذت و رنج، که واکنش‌هایی بسیار متفاوت به آن‌ها داریم، اندازه گرفت. نیکبختی، به مثابۀ یک ایدۀ پیچیده، باید با فضیلت مرتبط شود و اصولاً قابل حصول باشد. «اما آنچه آدمی مکلف به کسب آن می‌شود باید قادر به کسب آن نیز باشد. بنابراین ضروری است شروطی وجود داشته باشد که آدمی به واسطۀ آن‌ها بتواند تکلیف خویش را انجام دهد. این شروط عبارت‌اند از فناناپذیری و وجود خداوند.»  هیچ شکی نیست که کانت به‌شدت قصد داشته استدلال‌هایی به نفع ایمانی عقلانی بیاورد. پاسخ او به این پرسش که «به چه چیزی می‌توانم امید ببندم؟» این است: می‌توانم امید ببندم که در ابدیت تلاش‌های من از سوی خدای روح و طبیعت ارزشمند قضاوت خواهند شد، پس (به صورت غیرمستقیم و بعد از تأخیری قابل توجه) به نیکبختی می‌رسم، که کلیت اهداف اخلاقی یا خیر برین تصور می‌شود.

از کتابِ «دربارۀ دین»
سخنانی با تحقیرکنندگان فرهیخته‌اش
فریدریش شلایرماخر
ترجمۀ محمدابراهیم باسط

‌این کلئوپاتراست. ملکهٔ مصری که روابط عاشقانهٔ ناپسندش دو نفر از بهترین ژنرالهای رومی را به نابودی کشاند و پایان جمهوری را رقم زد. یکی از قدرتمندترین زنان در طول تاریخ. کسی که با سلطنتش حدود ۲۲ سال ثبات و شکوفایی برای مصر به ارمغان آورد.
کلئوپاترای هفتم آخرین فرمانروای سلسلهٔ بطلمیوسی بود. سلسله‌ای از یک خانوادهٔ یونانی مقدونی که پس از اینکه اسکندر کبیر مصر را فتح کرد، بر مصر حکمرانی می‌کردند. او مشترکاً با برادرش که همسرش نیز بود، در اسکندریهٔ مصر حکومت می‌کرد، تا زمانی که برادرش او را تبعید کرد.
کلئوپاترا زنی بسیار حیرت‌انگیز بود. در ۲۱ سالگی فرماندهی لشکر را به عهده گرفت، به چند زبان مسلط بود، و در شهری تحصیل کرده بود که بزرگترین کتابخانهٔ دنیا و بسیاری از برجسته‌ترین دانشمندان دوران در آن بودند.
داستان زندگی کلئوپاترا را عمدتاً دشمنانش در روم نقل کرده‌، و بعدها نویسندگان جاهای خالی قصه را با شایعات و کلیشه‌ها پر کرده‌اند. ما احتمالاً هرگز به تمام حقایق زندگی و سلطنت او پی نمی‌بریم، ولی می‌توانیم با به محکمه کشیدن تاریخ، حقایق را از شایعات مجزا کنیم.

ویدئو از TED-Ed
ترجمهٔ نگار خلیلی
تهیه و تنظیم: نشر نی

‌
‌فرزندان گاهی باید رنج و مرارت فراوان برای مادران‌شان به بار بیاورند، تا بتوانند شرافت و نیکنامی خویش را حفظ کنند.

از کتابِ «نامه‌های زندان»
(جلد اول؛ از ۱۹۲۶ تا ۱۹۲۸)
به‌کوشش سرجو کاپریولیو، السا فوبینی
آنتونیو گرامشی
ترجمهٔ اثمار موسوی‌نیا

آیا ممکن است نه به طور مستقیم بلکه به نحوی رو به عقب رخدادی را انکار کرد؟ جامعه‌ای را تصور کنید که اصول اساسی مدرنیته را کاملاً در جوهر و سپهر اخلاقی خود ادغام کرده، اصولی چون آزادی، برابری، حقوق دموکراتیک، وظیفۀ جامعه برای فراهم کردن آموزش و بیمۀ درمانِ اولیه برای همۀ اعضایش، و نژادپرستی و تبعیض جنسیتی نیز بی‌بروبرگرد در آن ناپسند و احمقانه شمرده می‌شوند، چنان که دیگر اصلاً نیازی به استدلال علیه مثلاً نژادپرستی نیست چون هر کس علناً مبلغ نژادپرستی باشد موجودی عجیب و غریب تلقی می‌شود و کسی او را جدی نمی‌گیرد. اما بعد اوضاع به سمتی پیش می‌رود که هرچند جامعه هنوز حرف این اصول را می‌زند اما آن‌ها در عمل از محتوا تهی شده‌اند. به این مثال از تاریخ معاصر اروپا توجه کنید: در تابستان ۲۰۱۲، ویکتور اوربان، نخست‌وزیر دست راستی مجارستان، اعلام کرد در اروپای مرکزی باید نظام اقتصادی جدیدی ایجاد شود:
بیایید امیدوار باشیم که خدا یاورمان باشد و مجبور نشویم به خاطر بقای اقتصادی به جای دموکراسی نوع جدیدی از نظام سیاسی بسازیم... همکاری جمعی از جنس زور است نه [حسن] نیت. شاید اوضاع در کشورهای دیگر این‌طور نباشد، مثلاً کشورهای اسکاندیناوی، اما برای مردمان نیمه‌آسیایی و شلخته‌ا‌‌ی مثل ما وحدت فقط از راه زور به دست می‌آید.

از کتابِ «رخداد»
سفری فلسفی با قطار یک مفهوم
اسلاوی ژیژک
ترجمۀ امیررضا گلابی

مارتین لوتر کینگ جونیور در دبیرستان برندهٔ رقابتی در سخنوری می‌شود که بیان می‌کرد آمریکاییانِ سیاه‌پوست هنوز در غُل و زنجیر هستند.
هنگام برگشت به خانه در اتوبوس، کینگ مجبور می‌شود بایستد تا مسافران سفیدپوست بتوانند بنشینند.
کینگ برای برآورده کردن اشتیاقش به خدمت به بشریت به حوزهٔ علمیه می‌پیوندد و مبارزه برای عدالت اجتماعی را آغاز می‌کند.
پس از رهبری تحریم اتوبوس‌های مونتگمری، خانهٔ خانوادگی کینگ را منفجر می‌کنند.
او به سازماندهی اعتراضات عاری از خشونت‌ در آلبانی و برمینگام قبل از راهپیمایی در واشنگتن ادامه می‌دهد.
کینگ به خاطر رهبری پویایش جایزهٔ نوبل را دریافت می‌کند و راهپیمایی‌های سلما به مونتگمری را سازماندهی می‌کند.
کانون توجه سیاسی‌اش را به فقر و مخالفت با جنگ ویتنام گسترش می‌دهد.
مارتین لوتر کینگ جونیور را در اوج نفوذ سیاسی‌اش ترور می‌کنند.
لایحة حقوق مدنی مصوب ۱۹۶۴، برترین دستاورد عصر حقوق مدنی، بدون شجاعت مارتین لوتر کینگ جونیور امکان‌پذیر نبود.

ویدئو از One Minute History
ترجمهٔ محمدحسین رعیتی
تهیه و تنظیم: نشر نی

‌
‌آسمان صاف صاف بود. یک ساعتی آن‌جا ایستادم. میان دریا و خانه‌ی شما. یعنی می‌شد شرط ببندم که شما دارید خواب مرا می‌بینید؟ بگذریم. انگار صدای نفس‌هاتان را می‌شنیدم. گفتم که، دریا بدجوری متلاطم شده بود، اما تلاطم دل من هم کم‌تر از آن نبود، با این تفاوت که دریا شعور ندارد، می‌تپد و می‌کوبد بی‌آن‌که بداند چرا، در‌حالی‌که دل من می‌دانست به هوای شما می‌کوبد.

‌از کتابِ ‌«کینکاس بوربا»
ماشادو د آسیس
ترجمه‌ی عبدالله کوثری

▫️کینکاس بوربا مجموعه‌ای اجتماعی، سیاسی و فلسفی است. تمثیلی است از مدرنیزاسیون شتابزده و ظاهری برزیل در اواخر قرن نوزدهم. این رمان در ظاهر نمونه‌ای از رمان‌های آن دوران است با مضامینی چون عشق، خانواده، پیمان‌شکنی، روابط اجتماعی و سیاست. اما در پس این سیمای آشنا رمانی است که خود نقد رمان است، نقد ناتورالیسم تقلیدگر و رومانتیسم احساساتی رایج در آن دوران است…
این رمان برای کسانی نوشته شده که «رسم و راه خواندن را می‌دانند» کسانی که به دنبال چیزهای «واقع‌نما» نیستند، بلکه خواهان محبت و حیرت ذهن، آزادی تخیل، غافلگیری و خنده‌ای هستند که از انگیزش‌های ناخودآگاه مایه می‌گیرد.

‌‌‌‌

صدای منحصربه‌فردی است. درِ سلول، نه از بیرون و نه از تو، دستگیره‌ای ندارد، و اگر محکم نکوبی بسته نمی‌شود. تقریباً چهار اینچ ضخامت دارد و از فولاد یک تکه و بتون ساخته شده است، و هر بار که چفت می‌شود صدای بلندی می‌پیچد، انگار که گلوله‌ای در رفته است. ولی این صدای شلیک، انعکاسی پیدا نمی‌کند و خفه می‌شود. صداهای زندان بی‌انعکاس و بی‌پناه هستند.
بار اولی که در پشت سر زندانی به‌هم کوبیده می‌شود، او وسط سلول می‌ایستد و دور و برش را نگاه می‌کند. خیال می‌کنم همه باید کم و بیش همین رفتار را داشته باشند.
پیش از هر چیز نگاهی گذرا به در و دیوار می‌اندازد و از اشیایی که در به‌اصطلاح قلمرو فعلی‌اش هست سیاهه‌ای ذهنی برمی‌دارد:
تختخواب آهنی،
لگن دستشویی،
مستراح،
پنجره‌ی میله‌دار.

قدم بعدی، بدون استثنا این است که میله‌های آهنی پنجره را بگیرد و سعی کند خودش را بالا بکشد و بیرون را نگاه کند. موفق نمی‌شود، و لباسش، از گچ دیواری که خود را بر آن کشیده بود، سفید می‌شود. دست از مقاومت می‌کشد، اما تصمیم می‌گیرد تمرین کند و در فنّ بالا کشیدن خود با دست، ورزیده شود. در واقع، انواع و اقسام تصمیم‌های قابل تحسین می‌گیرد: هر روز صبح ورزش خواهد کرد، یک زبان خارجی یاد خواهد گرفت، و خلاصه نخواهد گذاشت روحیه‌اش را خرد کنند. گرد و خاک لباسش را پاک می‌کند، و به سفر اکتشافی‌اش دورادور قلمرو حقیرش ــ پنج قدم طول در چهار قدم عرض ــ ادامه می‌دهد. تختخواب آهنی را امتحان می‌کند. فنرهایش شکسته است، تشک سیمی‌اش گود افتاده است و توی تن آدم فرو می‌رود، مثل این است که بر ننویی از سیم فولادی دراز بکشی. قیافه‌ای جدّی می‌گیرد، مصمّم است ثابت کند که سرشار از جسارت و اعتماد به نفس است.


از کتاب «گفت‌وگو با مرگ»
آرتور کوستلر
ترجمه‌ی نصرالله دیهیمی و خشایار دیهیمی

‌
‌از زمان یونان باستان، تلاش‌هایی برای کنترل کردن جمعیت بشر، از راه تولید مثل، نگه داشتن برخی ویژگی‌ها و حذف برخی دیگر، انجام شده است. اما در سدۀ نوزدهم، کشف تکامل و علم ژنتیک، الهام‌بخش جنبش علمی نویی شد که وقف این هدف بود. در سال ۱۸۸۳، دانشمند برتانیایی، سر فرانسیس گالتون، این ایده را «اصلاح نژادی» نامید، که برگرفته از واژۀ یونانی «به‌زادی» است. این موج، اصلاح‌گران نژادی مدرن، دانشمندان برجسته‌ و اصلاح‌گران پیشرویی را که باور داشتند می‌توانند جامعه را بهبود بخشند، جذب خود کرد، از این طریق که اطمینان حاصل کنند تنها ویژگی‌های مطلوب به نسل‌های بعد منتقل می‌شود. با این حال، تعریف آن‌ها از اینکه چه ویژگی‌هایی مطلوب هستند و کدام‌ها چنین نیستند به شدت توسط پیش‌داوری‌های دوران‌شان تعیین شده بود. گروه‌های بزرگی از مردم به عنوان افرادی «نامناسب» برای تولیدمثل تلقی شدند که شامل مهاجران، رنگین‌پوستان و افراد معلول بود. در همین حین، استاندارد آرمانی ژنتیکی آن‌ها بازتاب‌دهندۀ اعضای جنبش بود: اروپایی‌های سفیدپوست از اجداد آنگلوساکسون یا نوردیک.

ویدئو از TED-Ed
ترجمهٔ ایمان همتی
تهیه و تنظیم: نشر نی

‌
‌ما عاشقی را که عشقش به اندک تحولی تغییر بپذیرد، یا عشقش تابع رأی و نظر دوستان باشد، به چشم قبول نگاه نمی‌کنیم. ما معتقدیم که عشق می‌باید سرکش و رام‌ناشدنی باشد، حتی اگر این سرکشی با پایان یافتن عشق، فرد را دچار رنجی عظیم کند. ما کاملاً گرفتار نوعی تعصب، یا اگر تعبیر تندتری به‌کار ببرم، گرفتار نوعی بی‌عقلی می‌شویم. «چرا عاشق او شده‌ای؟» این پرسشی است که لازم نیست پاسخ داده شود یا حتی به آن اعتنایی شود. درواقع، ما حتی فکر می‌کنیم که خوب است عاشق کسی شویم که به‌هیچ‌وجه (از چشم دیگران) درخور آن عشق نیست (ولو آن‌که این کار درعین‌حال ابلهانه هم به‌نظر برسد). عشق به خودی خود یک فضیلت است، فضیلتی چندان مهم که عقلانیت در سایه‌ی اهمیت آن رنگ می‌بازد.

از کتاب «درباره‌ی عشق»
مجموعه مقالات
ترجمه‌ی آرش نراقی

نام نقاشی: عشاق سبز
اثر مارک شاگال، ۱۹۱۷

‌
‌اندوه آموزگار خردمندان است. غم خود دانشی است؛ آنان که بیش‌تر می‌دانند ناگزیر باید بیش‌تر بر حقیقت مرگبار سوگواری کنند.

از نمایشنامهٔ «مانفرد»
لرد بایرون
ترجمه‌ی حسین قدسی

‌
‌در دست انتشار
«آزادی و رخداد در اندیشه هایدگر»
زکیه آزادانی

«پرسش از ذات آزادی پرسش بنیادین فلسفه است، حتی اگر پرسش راهبر فلسفه پرسش از هستی باشد.»
آنچه اندیشه‌ی هایدگر درباره‌ی آزادی را از متفکران پیش از وی متمایز می‌کند، تغییر چارچوب بحث از آزادی است. برای هایدگر آزادی دیگر صرفاً در سطح فعل انسانی مطرح نمی‌شود، بلکه به عقیده‌ی او ذات آزادی را باید در نسبت با هستی جست‌وجو کرد. به عبارت دیگر، آن‌چه در بحث درباره‌ی آزادی در کانون توجه این فیلسوف قرار می‌گیرد اراده‌ی آزاد انسان نیست، بلکه بنیادی است که اراده‌ی آزاد نیز در نسبت با آن معنا پیدا می‌کند. این نوشته می‌کوشد ایده‌ی آزادی در اندیشه‌ی هایدگر را در سه ساحت انسان، جهان و هستی بررسی کند. اگر مسئله‌ی آزادی در هستی و زمان حول محور دازاین جریان دارد و مسیر بازگشت دازاین به ذات خود به‌مثابه‌ی امکان محض یا گشودگی هستی را دنبال می‌کند، در نوشته‌های بین سال‌های ۱۹۲۸ تا ۱۹۳۰ مفهوم آزادی استعلایی در نسبت با مفهوم جهان مطرح می‌شود...

‌
‌در دست انتشار
«کریتون»
افلاطون
متن دوزبانه
ایمان شفیع بیک

کریتون یکی از کوتاه‌ترین دیالوگ‌های افلاطون است؛ اما به‌رغم حجم اندک و زبان و ساختار و درون‌مایه‌ی به‌ظاهر ساده، مسائل پیچیده و تفسیرپذیری در بر دارد که دستمایه‌ی موشکافی‌ها و بحث‌های درازآهنگ در میانِ سقراط‌شناسان شده و مقاله‌ها و کتاب‌های پرشماری به بار آورده است. واکاوی‌های این دیالوگ در فلسفه‌ی اخلاق و فلسفه‌ی سیاسی و فلسفه‌ی حقوق، خواننده را نسبت به میزانِ سازگاری یا ناسازگاری میانِ اخلاق و قانون، حقِ فردی و مسئولیتِ اجتماعی، آزادیِ فردی و پایبندی به احکامِ حکومتی، و این‌که در هر یک از این دوگانه‌ها، به کدام‌یک باید اولویت بخشید، به تأمل وامی‌دارد و ذهنِ او را با این پرسش درگیر می‌سازد که آیا شهروندان وظیفه دارند که همواره قوانین و احکامِ قضایی را کورکورانه بپذیرند، و آیا تحتِ هیچ شرایطی، حتی اگر به آنان ظلم شود، حقِ نافرمانیِ مدنی ندارند. در کنارِ مسائلی از این دست، کریتون از اصلی‌ترین منابعِ پژوهش درباره‌ی اندیشه و منشِ سقراط و، همراه با دفاعیه و بخش‌هایی از فایدون، مهم‌ترین گزارش از واکنشِ او به اتهام و محکومیت و مرگ است.

‌
‌در دست انتشار
«پژوهش‌های منطقی ـ فلسفی ـ زبانیِ گوتلوب فرگه»
گردآوری و ترجمه‌ی طالب جابری

رساله‌هایی که در این کتاب گردآوری و طبق ترتیب تاریخی ترجمه شده‌اند از مهم‌ترین نوشته‌های فرگه و درواقع متون کلاسیک فلسفه‌ی تحلیلی به شمار می‌روند. قلم فرگه بسیار روان و روشن است. او خواننده را گام به گام در تفکر فلسفی همراهی می‌کند و جنبه‌های گوناگون موضوع را برای وی آشکار می‌سازد.
امید است این مجموعه منبعی شایسته برای پژوهش در مبانی و پرسش‌های اساسی فلسفه‌ی تحلیلی در اختیار علاقه‌مندان قرار دهد.

شهریاری که دونِ شأن خود نمی‌داند که بگوید: بر او است که در مسائل مذهبی، نه‌تنها مردم را به پذیرش باوری وادار نکند، بلکه ایشان را در آن مسائل یکسره آزاد نیز بگذارد، شهریاری که عنوان متکبرانه‌ی مدارگری را بر خود روا نمی‌بیند و آن را رد می‌کند به‌راستی که [پادشاهی] روشن‌نگر است، و سزاوار این‌که جهانیان و آیندگانِ قدرشناس وی را بدین عنوان بستایند که نوع بشر را ــ دست‌کم تا جایی که مربوط به حکومت است ــ از اسارت درونی رهانیده، و همگان را آزادی بخشیده تا در کلیه‌ی امور وجدانی از عقل خویش پیروی کنند.
من در روشن‌نگری، بیش از هرجای دیگر، بر “خروج آدمی از نابالغیِ به تقصیر خودِ خویشتن در قلمرو مسائل مذهبی” پای فشرده‌ام، زیراکه حکم‌فرمایانِ ما در دیگر عرصه‌ها، همچون علوم و هنرها، میلی ندارند که نقش قیم رعایاشان را بازی کنند و دیگر این‌که نابالغی در امور دینی از هر نوع دیگر اهانت‌بارتر و زیان‌بخش‌تر است. اما شیوه‌ی تفکر رئیس حکومتی که روشن‌نگری در قلمرو مسائل دینی را ترویج می‌کند از همه‌ی این‌ها فراتر می‌رود و به‌خوبی آگاه است که حتا در امر قانون‌گذاری خطری نخواهد داشت اگر به رعایای خود اجازه دهد عقل خویش را در امور همگانی به کار برند و اندیشه‌های‌شان را در باب شیوه‌های بهترِ قانون‌گذاری، حتا نقد صادقانه‌ی قوانین موجود با جهانیان در میان بگذارند.

ایمانوئل کانت؛ در پاسخ به پرسش روشن‌نگری چیست؟

برگرفته از کتاب «از مدرنیسم تا پست‌مدرنیسم»
ویراستار: لارنس کهون
با سرپرستی و ویرایش: عبدالکریم رشیدیان

‌
‌چرا باید به چهار فصل ویوالدی گوش دهید؟

قطعات «چهار فصل» تا حدودی به این دلیل شناخته‌شده هستند که گوش‌نوازند. اما نکتهٔ مهم‌تر این است که آن‌ها داستانی برای گفتن دارند. «چهار فصل» در زمان انتشارش در آمستردام در سال ۱۷۲۵، به همراه اشعاری که دقیقاً ویژگی‌های هر فصل را توصیف می‌کردند که ویوالدی می‌خواسته با اصوات موسیقی به چنگ‌شان آورد، اجرا می‌شدند. ویوالدی، در زمینهٔ فراهم کردن محتوای قطعه برای موسیقی بدون کلام، نسل‌ها از زمان خودش جلو بود. اگر کسی اشعاری را هم‌زمان با گوش دادن به موسیقی بخواند، به صحنه‌های شاعرانه‌ای دست پیدا می‌کند که به خوبی با تصاویر موسیقایی همگام می‌شوند. تنها در آغاز سدهٔ نوزدهم بود که چنین موسیقیِ برنامه‌ایِ بدون کلام شناخته شده‌ای، همگانی شد. از این زمان، گروه‌های خیلی گوناگون‌تری رایج شدند که، از سازهای بادی چوبی، برنجی و ضربی برای کمک به داستان‌گویی بهره می‌بردند. اما ویوالدی این کار را تنها با یک ویولون، سازهای زهی و هارپسیکورد انجام داد.

ویدئو از TED-Ed
ترجمهٔ ایمان همتی
تهیه و تنظیم: نشر نی

‌
‌شنلم را سخت به‌دور بدنم می‌پیچم و سعی می‌کنم به اطرافم اصلاً توجه نکنم. همه‌چیزش دوز و کلک است، رؤیاست، نه آن‌چه که به‌نظر می‌رسد! فکر می‌کنید آن آقایی که با کت زیبا مشغول گردش است خیلی ثروتمند است؟ اشتباه می‌کنید: تنها ثروتش در دنیا همین کت قشنگ است. تصور می‌کنید آن دو مرد قوی‌هیکل، که ایستاده و مشغول تماشای کارگرانی هستند که روی ساختمان کلیسا کار می‌کنند، دارند از معماری آن بحث می‌کنند؟ ــ به‌هیچ‌وجه: آن‌ها دربارهٔ آن دو کلاغ که روبه‌روی هم نشسته‌اند بحث می‌کنند. بولوار نیفسکی همهٔ روز را به فریب و نیرنگ مشغول است، اما بدتر از همه شب‌هاست، آن زمانی که تاریکی همچون فرشی بر آن گسترده می‌شود و تنها دیوارهای زرد و سفید قابل تشخیصند، زمانی که همهٔ شهر تیمارستانی از هیاهو و نور می‌شود...


از کتاب «یادداشت‌های یک دیوانه»
نیکلای گوگول
ترجمهٔ خشایار دیهیمی

وجه مشخصهٔ داستان‌های گوگول سادگی قصه‌نویسی، ویژگی قومی، امانت محض نسبت به زندگی، و بکر بودن و سرزندگی خنده‌آور آن‌هاست که همیشه تحت‌تأثیر احساس عمیق غم و دلتنگی قرار می‌گیرد. همهٔ این ویژگی‌ها یک منبع دارند: گوگول شاعر است، شاعر زندگی حقیقی.
اولین تأثیری که هر یک از قصه‌های گوگول بر خواننده می‌گذارد این است که با خود بگوید: «چقدر همهٔ این‌ها ساده، عادی، طبیعی، و حقیقی است، و درعین‌حال چقدر بکر و تازه.» این سادگی قصه‌نویسی، این صراحت لهجه، این پرهیز از نمایش‌پردازی، این پیش‌پاافتادگی و معمولی بودن اتفاقات قصه‌ها، علائم حقیقی و قطعی خلاقیت هستند: این شعری حقیقی است، شعر زندگی خود ماست.
تقریباً همهٔ قصه‌های گوگول کمدی‌های سرگرم‌کننده‌ای هستند که با هیچ‌وپوچ شروع می‌شوند، با هیچ‌وپوچ ادامه می‌یابند، و به اشک ختم می‌شوند، و در پایان، زندگی نام می‌گیرند. قصه‌هایش همگی همین‌طورند: اولش سرگرم‌کننده، سپس غم! زندگی خود ما هم چنین است: اولش سرگرم کننده، و بعد غم. چقدر شعر، چقدر فلسفه، و چقدر حقیقت در این‌جا نهفته است!