This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
علّت انقلاب فرانسه چه بود؟
مردم چه حقوقی دارند، و منشأ این حقوق چیست؟ چه کسی میتواند برای دیگران تصمیم بگیرد و بر اساس چه اتوریتهای؟ و چگونه میتوان جامعه را در راستای نیازهای مردم سامان داد؟ این پرسشها، طی آشوب انقلاب فرانسه کل یک ملت را به چالش کشید. در پایان سدهٔ هجدهم، اروپا دستخوش تغییرات فکری و فرهنگی ژرفی شد، که با عنوان «روشنگری» شناخته میشود.
در مجموع، انقلاب، طی ده سال، سه قانون اساسی و پنج دولت به خود دید، که دههها نوسان میان پادشاهی و شورش را در پی داشت، تا زمانی که جمهوری دوم در سال ۱۸۷۱ شکل بگیرد. و در حالی که ما همچنان از آرمانهای انقلاب فرانسه تجلیل میکنیم، هنوز با پرسشهای بنیادین یکسان فراوانی که طی دو سدهٔ گذشته طرح شدهاند دست به گریبان هستیم.
ویدئو از TED-Ed
ترجمهٔ ایمان همتی
تهیه و تنظیم: نشر نی
علّت انقلاب فرانسه چه بود؟
مردم چه حقوقی دارند، و منشأ این حقوق چیست؟ چه کسی میتواند برای دیگران تصمیم بگیرد و بر اساس چه اتوریتهای؟ و چگونه میتوان جامعه را در راستای نیازهای مردم سامان داد؟ این پرسشها، طی آشوب انقلاب فرانسه کل یک ملت را به چالش کشید. در پایان سدهٔ هجدهم، اروپا دستخوش تغییرات فکری و فرهنگی ژرفی شد، که با عنوان «روشنگری» شناخته میشود.
در مجموع، انقلاب، طی ده سال، سه قانون اساسی و پنج دولت به خود دید، که دههها نوسان میان پادشاهی و شورش را در پی داشت، تا زمانی که جمهوری دوم در سال ۱۸۷۱ شکل بگیرد. و در حالی که ما همچنان از آرمانهای انقلاب فرانسه تجلیل میکنیم، هنوز با پرسشهای بنیادین یکسان فراوانی که طی دو سدهٔ گذشته طرح شدهاند دست به گریبان هستیم.
ویدئو از TED-Ed
ترجمهٔ ایمان همتی
تهیه و تنظیم: نشر نی
ارتشیها هر بار که در خیابان حاضر میشدند با رفتار دوستانه و تقاضاهای تظاهرکنندگان برای پیوستن به آنها روبهرو میشدند. به همین سبب، افسران ناراضی خواهان کشاندن سربازها به خیابانها بودند، حال آنکه افسران وفادار، مثل فرمانده نیروی زمینی، پیشنهاد میکردند که سربازان از تلقینات مسموم دور نگاه داشته شوند: «... بنده استدعایم این است که ... ما واحدها را جمع کنیم و بفرستیم در یک جاهایی که [تظاهرکنندگان] با سربازها تماس نداشته باشند. برای اینکه دیروز آمدهاند یک گُل گذاشتهاند در دهنۀ یک لولهتفنگ و یکی هم روی ماشین. ... گُل میدهند و بغل میکنند و عکس میزنند روی ماشین و خوب اصلاً روحیهای برای سرباز نمیماند. ...» شاهدان عینی موارد متعددی دیدهاند که تظاهرکنندگان سربازها را به تسلیم سلاح و در آوردن لباس نظامی و پیوستن به تظاهرات راضی کردهاند.
از کتابِ «ناگهان انقلاب»
چارلز کورزمن
ترجمۀ رامین کریمیان
ارتشیها هر بار که در خیابان حاضر میشدند با رفتار دوستانه و تقاضاهای تظاهرکنندگان برای پیوستن به آنها روبهرو میشدند. به همین سبب، افسران ناراضی خواهان کشاندن سربازها به خیابانها بودند، حال آنکه افسران وفادار، مثل فرمانده نیروی زمینی، پیشنهاد میکردند که سربازان از تلقینات مسموم دور نگاه داشته شوند: «... بنده استدعایم این است که ... ما واحدها را جمع کنیم و بفرستیم در یک جاهایی که [تظاهرکنندگان] با سربازها تماس نداشته باشند. برای اینکه دیروز آمدهاند یک گُل گذاشتهاند در دهنۀ یک لولهتفنگ و یکی هم روی ماشین. ... گُل میدهند و بغل میکنند و عکس میزنند روی ماشین و خوب اصلاً روحیهای برای سرباز نمیماند. ...» شاهدان عینی موارد متعددی دیدهاند که تظاهرکنندگان سربازها را به تسلیم سلاح و در آوردن لباس نظامی و پیوستن به تظاهرات راضی کردهاند.
از کتابِ «ناگهان انقلاب»
چارلز کورزمن
ترجمۀ رامین کریمیان
هر قدر در کتابهای مقدس مداقه شود، با مفسران مشورت شود، برهانها جمع شود، همیشه تفسیرهای مختلف و متناقض وجود خواهد داشت. به استناد همان کتابها میتوان بردهداری را توجیه یا محکوم کرد. شمایل قدیسان را گرامی داشت یا در آتش افکند، شراب را قدغن کرد یا با آن مدارا کرد، از دموکراسی یا از تئوکراسی تمجید کرد. همه جامعههای بشری در طول قرنها توانستهاند روایات مقدسی در توجیه رفتارهای لحظهشان بیابند. دو یا سه هزار سال طول کشید تا جامعههای مسیحی و یهودی که انجیل را قبول دارند، شروع کنند بگویند که دستور «تو خود را نخواهی کشت» میتواند همچنین شامل مجازات اعدام هم بشود. صد سال بعد برای ما تبیین خواهند کرد که امر بدیهی بوده است. متن تغییر نمیکند، این نگاه ما است که تغییر میکند. منتها متن تنها از گذر نگاه ما بر واقعیتهای دنیا اثر میگذارد. نگاهی که در هر دورهای روی برخی از عبارات توقف میکند و از روی برخی دیگر میلغزد، بدون آنکه آنها را ببیند.
به این دلیل، به نظرم هیچ فایدهای ندارد که دربارۀ آنچه مسیحیت، اسلام یا مارکسیسم «واقعاً میگوید» پرسش کرد. اگر به دنبال پاسخها هستیم، نه تأیید پیشداوریهای مثبت یا منفی که از گذشتهها با خود داریم، نه دربارۀ ماهیت آموزهها [دینی یا سیاسی]، بلکه دربارۀ رفتارهای در طول تاریخ پیروان این آموزهها باید پرسش کرد.
از کتابِ «هویتهای مرگبار»
امین معلوف
ترجمهٔ عبدالحسین نیکگهر
به این دلیل، به نظرم هیچ فایدهای ندارد که دربارۀ آنچه مسیحیت، اسلام یا مارکسیسم «واقعاً میگوید» پرسش کرد. اگر به دنبال پاسخها هستیم، نه تأیید پیشداوریهای مثبت یا منفی که از گذشتهها با خود داریم، نه دربارۀ ماهیت آموزهها [دینی یا سیاسی]، بلکه دربارۀ رفتارهای در طول تاریخ پیروان این آموزهها باید پرسش کرد.
از کتابِ «هویتهای مرگبار»
امین معلوف
ترجمهٔ عبدالحسین نیکگهر
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
▫️عشق از منظر کیرکگور
یکی از بحثبرانگیزترین تحلیلها از عشق را میتوان در نوشتههای سورن کیرکگور، فیلسوف اگزیستانسیالیست دانمارکی، یافت. کیرکگور در ۳۴ سالگی در کتابی با عنوان «آثار عشق» که سال ۱۸۴۷ در کپنهاگ منتشر شد نگاهی مطرح میکند که لرزه بر اندام روایتهای رایج آن روزگار (که از این منظر بسیار شبیه به روزگار ما بود) از مفهوم والا و سپنتای عشق انداخت.
کیرکگور در وهلۀ نخست تأکید داشت بهرغم اینکه پیوسته از عشق سخن میگوییم اکثراً نمیدانیم عشق چیست. نیمۀ نخست قرن نوزدهم در اروپا شاهد استیلای مفهومی بود که امروزه «عشق رومانتیک» مینامیم. عشق رومانتیک یعنی ستایش و پرستش یک فرد بخصوص که میخواهیم جسم و روحمان با او یکی شود.
کیرکگور تأکید داشت ما با تمرکز بر عشق رومانتیک برداشتی محدود و بیمایه از آنچه عشق واقعاً باید باشد به دست دادهایم. او معتقد بود عشق غلیان خاصی نیست که در حضور فردی بهغایت زیبا، منزه، باهوش یا فاضل به ما دست میدهد. از نظر کیرکگور ما در مقابل این برداشت باید به نسخۀ مسیحی از عشق رو کنیم...
ویدئو از وبسایت The School of Life
ترجمه، تهیه و تنظیم: نشر نی
▫️عشق از منظر کیرکگور
یکی از بحثبرانگیزترین تحلیلها از عشق را میتوان در نوشتههای سورن کیرکگور، فیلسوف اگزیستانسیالیست دانمارکی، یافت. کیرکگور در ۳۴ سالگی در کتابی با عنوان «آثار عشق» که سال ۱۸۴۷ در کپنهاگ منتشر شد نگاهی مطرح میکند که لرزه بر اندام روایتهای رایج آن روزگار (که از این منظر بسیار شبیه به روزگار ما بود) از مفهوم والا و سپنتای عشق انداخت.
کیرکگور در وهلۀ نخست تأکید داشت بهرغم اینکه پیوسته از عشق سخن میگوییم اکثراً نمیدانیم عشق چیست. نیمۀ نخست قرن نوزدهم در اروپا شاهد استیلای مفهومی بود که امروزه «عشق رومانتیک» مینامیم. عشق رومانتیک یعنی ستایش و پرستش یک فرد بخصوص که میخواهیم جسم و روحمان با او یکی شود.
کیرکگور تأکید داشت ما با تمرکز بر عشق رومانتیک برداشتی محدود و بیمایه از آنچه عشق واقعاً باید باشد به دست دادهایم. او معتقد بود عشق غلیان خاصی نیست که در حضور فردی بهغایت زیبا، منزه، باهوش یا فاضل به ما دست میدهد. از نظر کیرکگور ما در مقابل این برداشت باید به نسخۀ مسیحی از عشق رو کنیم...
ویدئو از وبسایت The School of Life
ترجمه، تهیه و تنظیم: نشر نی
در دست انتشار
«رویارویی با پاسداران مطلقگرایی»
جهان اندیشگی لِشِک کولاکوفسکی
تدوین و ترجمهی خسرو ناقد
کارکرد فرهنگیِ فلسفه دستیابی به حقیقت نیست، بلکه آشکار کردن «روح حقیقت است»؛ بدین معنا که هرگز نگذاریم اشتیاق به کنجکاوی در ذهن ما فروکش کند، هرگز از پرسشگری بازنایستیم؛ حتی در مورد مسائلی که بدیهی و قطعی بهنظر میآیند، همواره درایتِ ظاهراً تام و تمامِ «عقل سلیم انسانی» را به چالش بطلبیم، همیشه فرض را بر این بگذاریم که ممکن است «صورت دیگری» از آنچه ما مسلّم و قطعی میپنداریم وجود داشته باشد، و هرگز فراموش نکنیم که هنوز پرسشهایی یافت میشوند که فراسوی افق دیدِ منطقی دانش قرار دارند و با این حال، اهمیتی تعیینکننده برای ادامهی حیات و بقای نوع بشر دارند. فیلسوفان نه بذر میکارند و نه چیزی درو میکنند، آنان صرفاً زمین را شخم میزنند. فیلسوفان حقیقت را کشف نمیکنند، ولی ما به آنان نیاز داریم تا ذهن را زنده و قوهی فهم را فعال نگه دارند و در مواجهه با پرسشهای ما، پاسخهای امکانپذیرِ متفاوتی را با ما در میان بگذارند.
در دست انتشار
«رویارویی با پاسداران مطلقگرایی»
جهان اندیشگی لِشِک کولاکوفسکی
تدوین و ترجمهی خسرو ناقد
کارکرد فرهنگیِ فلسفه دستیابی به حقیقت نیست، بلکه آشکار کردن «روح حقیقت است»؛ بدین معنا که هرگز نگذاریم اشتیاق به کنجکاوی در ذهن ما فروکش کند، هرگز از پرسشگری بازنایستیم؛ حتی در مورد مسائلی که بدیهی و قطعی بهنظر میآیند، همواره درایتِ ظاهراً تام و تمامِ «عقل سلیم انسانی» را به چالش بطلبیم، همیشه فرض را بر این بگذاریم که ممکن است «صورت دیگری» از آنچه ما مسلّم و قطعی میپنداریم وجود داشته باشد، و هرگز فراموش نکنیم که هنوز پرسشهایی یافت میشوند که فراسوی افق دیدِ منطقی دانش قرار دارند و با این حال، اهمیتی تعیینکننده برای ادامهی حیات و بقای نوع بشر دارند. فیلسوفان نه بذر میکارند و نه چیزی درو میکنند، آنان صرفاً زمین را شخم میزنند. فیلسوفان حقیقت را کشف نمیکنند، ولی ما به آنان نیاز داریم تا ذهن را زنده و قوهی فهم را فعال نگه دارند و در مواجهه با پرسشهای ما، پاسخهای امکانپذیرِ متفاوتی را با ما در میان بگذارند.
«زیباترین نامههایت... نامههایی است که در آنها به “اضطراب” من حق میدهی اما در عین حال میکوشی تا برایم توضیح دهی که نباید مضطرب باشم. زیرا من هم، حتی اگر گاهی به نظر میآید که از “اضطرابم” فقط بهخاطر منافعم دفاع میکنم، احتمالاً در عمیقترین زوایای وجودم به آن حق میدهم؛ آری، پایداری من از اضطراب است [من از آن ساخته شدهام] و شاید بهترین چیزی است که در اختیار دارم. و از آنجا که بهترین بخش وجود من است، شاید هم تنها چیزی است که تو دوست داری. زیرا، به جز آن، در وجود من چه هست که درخور عشق باشد؟ اما این چیز درخور عشق است.»
از نامههای کافکا به نامزدش فلیسه
از کتابِ «از کافکا تا کافکا»
موریس بلانشو
ترجمهی مهشید نونهالی
«زیباترین نامههایت... نامههایی است که در آنها به “اضطراب” من حق میدهی اما در عین حال میکوشی تا برایم توضیح دهی که نباید مضطرب باشم. زیرا من هم، حتی اگر گاهی به نظر میآید که از “اضطرابم” فقط بهخاطر منافعم دفاع میکنم، احتمالاً در عمیقترین زوایای وجودم به آن حق میدهم؛ آری، پایداری من از اضطراب است [من از آن ساخته شدهام] و شاید بهترین چیزی است که در اختیار دارم. و از آنجا که بهترین بخش وجود من است، شاید هم تنها چیزی است که تو دوست داری. زیرا، به جز آن، در وجود من چه هست که درخور عشق باشد؟ اما این چیز درخور عشق است.»
از نامههای کافکا به نامزدش فلیسه
از کتابِ «از کافکا تا کافکا»
موریس بلانشو
ترجمهی مهشید نونهالی
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
تاریخ علم مطالعهٔ گذشته است. اشکال متنوعی به خود میگیرد. تاریخ صرفاً بررسی افرادی خاص و دورههایی تعیینکننده نیست، بلکه عبارتست از بررسی تغییرات بزرگ در طول هزاران سال. تاریخ از بالا به گذشته نگاه میکند و پیشرفت دولتها و شیوهٔ کار قدرت را مطالعه میکند و از پایین در پی بازیابی زندگیها و زمانههاییست که در زمانهٔ خودشان ثبت نشدهاند. تاریخدانان استمرار و تغییر در اقتصادها و فرهنگ، جنسیت و قومیت، ایدهها و جامعه، دین و محیطزیست و علم را مطالعه میکنند. تاریخدانان از مفاهیم و تکنیکهای دیگر حوزهها استفاده میکنند. از جمله: باستانشناسی، جامعهشناسی، انسانشناسی. اما کار آنها همیشه پدید آوردن معرفت دربارهٔ گذشته است و این معرفت به نوبهٔ خود به ما کمک میکند وضعیت فعلیمان را بفهمیم. اگر همیشه برایتان سوال بوده که چرا شناخت گذشته ارزشمند است؟ به این فکر کنید که چقدر دشوار است بدون اینکه بدانیم دیروز چه اتفاقی افتاده، دربارهٔ چیزی تصمیم بگیریم یا معرفت ما نسبت به جهان چقدر ناچیز بود اگر دولت تاریخ را کنترل میکرد...
ویدئو از وبسایت مکت
ترجمه از معصومه موسوی
تهیه و تنظیم: نشر نی
تاریخ علم مطالعهٔ گذشته است. اشکال متنوعی به خود میگیرد. تاریخ صرفاً بررسی افرادی خاص و دورههایی تعیینکننده نیست، بلکه عبارتست از بررسی تغییرات بزرگ در طول هزاران سال. تاریخ از بالا به گذشته نگاه میکند و پیشرفت دولتها و شیوهٔ کار قدرت را مطالعه میکند و از پایین در پی بازیابی زندگیها و زمانههاییست که در زمانهٔ خودشان ثبت نشدهاند. تاریخدانان استمرار و تغییر در اقتصادها و فرهنگ، جنسیت و قومیت، ایدهها و جامعه، دین و محیطزیست و علم را مطالعه میکنند. تاریخدانان از مفاهیم و تکنیکهای دیگر حوزهها استفاده میکنند. از جمله: باستانشناسی، جامعهشناسی، انسانشناسی. اما کار آنها همیشه پدید آوردن معرفت دربارهٔ گذشته است و این معرفت به نوبهٔ خود به ما کمک میکند وضعیت فعلیمان را بفهمیم. اگر همیشه برایتان سوال بوده که چرا شناخت گذشته ارزشمند است؟ به این فکر کنید که چقدر دشوار است بدون اینکه بدانیم دیروز چه اتفاقی افتاده، دربارهٔ چیزی تصمیم بگیریم یا معرفت ما نسبت به جهان چقدر ناچیز بود اگر دولت تاریخ را کنترل میکرد...
ویدئو از وبسایت مکت
ترجمه از معصومه موسوی
تهیه و تنظیم: نشر نی
تساهل شکل منطقی و نتیجهٔ اخلاقی یک واقعیت است و آن اینکه انسان مخلوقی ناقص است و هیچگاه نمیتواند ادعا کند که به قطع و یقین دست یافته است.
از کتابِ «نامهای در باب تساهل»
جان لاک
ترجمهٔ شیرزاد گلشاهی کریم
تساهل شکل منطقی و نتیجهٔ اخلاقی یک واقعیت است و آن اینکه انسان مخلوقی ناقص است و هیچگاه نمیتواند ادعا کند که به قطع و یقین دست یافته است.
از کتابِ «نامهای در باب تساهل»
جان لاک
ترجمهٔ شیرزاد گلشاهی کریم
«دراکولای ایران»، «قصاب بیرحم» یا «جلاد نظامی» از جمله القابی هستند که در رژیم گذشته مردم برای نشاندادن بیرحمیها و سبعیتهایی که سپهبد حسین آزموده ــ دادستان نظامی و رئیس دادرسی ارتش شاهنشاهی ــ به زندانیان سیاسی روا میداشت به او داده بودند.
با وجود این صفتها، در سال ۱۳۴۰ نورالدین الموتی، وزیر دادگستری دولت علی امینی، در مصاحبهای عجیب با من لقب «آیشمن ایران» را هم به سپهبد آزموده داد و از جنایات هولناک او در بازداشتگاههای زندانیان سیاسی پرده برداشت. سپهبد آزموده مردی جاهطلب، پرتکبر و شیفتۀ استبداد نظامی بود و با گروههای سیاسی مخالف رژیم بهویژه زندانیان سیاسی دشمنی شدیدی داشت. حسین آزموده، پس از گرفتن درجۀ سرگردی و تحصیل در رشتۀ حقوق، طی هشت سال بهعنوان دادستان نظامی و رئیس دادرسی ارتش جوانان بسیاری را بهجرم آزادیخواهی به شکنجهگاههای ارتش کشاند و آنها را در دادگاههای نظامی محکوم کرد و بسیاری از آنان را به چوبۀ اعدام سپرد یا بدون محاکمه به قتل رساند. ریختن گروهی از زندانیان سیاسی از هواپیما به دریاچۀ نمک قم از جمله جنایات این مرد سفاک است.
کینهجوییهای سپهبد آزموده نسبت به دکتر محمد مصدق و همکاران او زبانزد مردم بود و حتی برخی از قضات دادگاههای نظامی را متعجب میکرد. آزموده، در جریان محاکمۀ مصدق، بهعنوان نمایندۀ دادستان در دادگاه شرکت میکرد و طی دفاع از کیفرخواستی که برای مصدق درخواست مجازات اعدام کرده بود کلمات توهینآمیزی را خطاب به این نخستوزیر مردمی بیان و سعی میکرد او را تحقیر کند. این دادستان کینهجوی نظامی، در کیفرخواست تنظیمی برای تحقیر دکتر مصدق، وی را «نخستوزیری به رختخواب رمیده، یاغی و خونسرد یا فردی خائن» توصیف کرده بود...
اما من اولین بار با ژنرال حسین آزموده در سال ۱۳۳۷، حدود یک سال پس از آغاز کار خبرنگاریام در کیهان، روبهرو شدم و در مصاحبۀ مطبوعاتیاش در دادستانی نظامی تهران شرکت کردم. این ژنرال سرسپردۀ شاه پس از کشف شبکۀ افسران وابسته به حزب توده و دستگیری همۀ سران اصلی این حزب به چهرۀ شاخص امنیتی ـ نظامی رژیم تبدیل شده بود و، با سرکوب گروههای مبارز، جوانان آزادۀ بسیاری را به شکنجهگاهها فرستاده و گروههایی از آنان را در مقام دادستانی نظامی آشکارا یا در خفا به اعدام کشانده بود. آن روز که من در مصاحبۀ مطبوعاتیاش شرکت میکردم در اوج اقتدار بود.
از کتاب «محمد بلوری: خاطرات شش دهه روزنامهنگاری»
به اهتمام: سعید ارکانزاده یزدی
«دراکولای ایران»، «قصاب بیرحم» یا «جلاد نظامی» از جمله القابی هستند که در رژیم گذشته مردم برای نشاندادن بیرحمیها و سبعیتهایی که سپهبد حسین آزموده ــ دادستان نظامی و رئیس دادرسی ارتش شاهنشاهی ــ به زندانیان سیاسی روا میداشت به او داده بودند.
با وجود این صفتها، در سال ۱۳۴۰ نورالدین الموتی، وزیر دادگستری دولت علی امینی، در مصاحبهای عجیب با من لقب «آیشمن ایران» را هم به سپهبد آزموده داد و از جنایات هولناک او در بازداشتگاههای زندانیان سیاسی پرده برداشت. سپهبد آزموده مردی جاهطلب، پرتکبر و شیفتۀ استبداد نظامی بود و با گروههای سیاسی مخالف رژیم بهویژه زندانیان سیاسی دشمنی شدیدی داشت. حسین آزموده، پس از گرفتن درجۀ سرگردی و تحصیل در رشتۀ حقوق، طی هشت سال بهعنوان دادستان نظامی و رئیس دادرسی ارتش جوانان بسیاری را بهجرم آزادیخواهی به شکنجهگاههای ارتش کشاند و آنها را در دادگاههای نظامی محکوم کرد و بسیاری از آنان را به چوبۀ اعدام سپرد یا بدون محاکمه به قتل رساند. ریختن گروهی از زندانیان سیاسی از هواپیما به دریاچۀ نمک قم از جمله جنایات این مرد سفاک است.
کینهجوییهای سپهبد آزموده نسبت به دکتر محمد مصدق و همکاران او زبانزد مردم بود و حتی برخی از قضات دادگاههای نظامی را متعجب میکرد. آزموده، در جریان محاکمۀ مصدق، بهعنوان نمایندۀ دادستان در دادگاه شرکت میکرد و طی دفاع از کیفرخواستی که برای مصدق درخواست مجازات اعدام کرده بود کلمات توهینآمیزی را خطاب به این نخستوزیر مردمی بیان و سعی میکرد او را تحقیر کند. این دادستان کینهجوی نظامی، در کیفرخواست تنظیمی برای تحقیر دکتر مصدق، وی را «نخستوزیری به رختخواب رمیده، یاغی و خونسرد یا فردی خائن» توصیف کرده بود...
اما من اولین بار با ژنرال حسین آزموده در سال ۱۳۳۷، حدود یک سال پس از آغاز کار خبرنگاریام در کیهان، روبهرو شدم و در مصاحبۀ مطبوعاتیاش در دادستانی نظامی تهران شرکت کردم. این ژنرال سرسپردۀ شاه پس از کشف شبکۀ افسران وابسته به حزب توده و دستگیری همۀ سران اصلی این حزب به چهرۀ شاخص امنیتی ـ نظامی رژیم تبدیل شده بود و، با سرکوب گروههای مبارز، جوانان آزادۀ بسیاری را به شکنجهگاهها فرستاده و گروههایی از آنان را در مقام دادستانی نظامی آشکارا یا در خفا به اعدام کشانده بود. آن روز که من در مصاحبۀ مطبوعاتیاش شرکت میکردم در اوج اقتدار بود.
از کتاب «محمد بلوری: خاطرات شش دهه روزنامهنگاری»
به اهتمام: سعید ارکانزاده یزدی
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
مادام مری کوری اولین زنی است که برندهٔ جایزهٔ نوبل شده است.
او جایزهٔ نوبل فیزیک سال ۱۹۰۳ را به همراه همسرش پییر و آنری بِکرل برای بسط نظریهٔ رادیواکتیویته دریافت میکند.
در سال ۱۹۱۱ کوری دومین جایزهٔ نوبل شیمی را برای کشف عناصر رادیوم و پلونیوم به دست میآورد و اولین فردی میشود که جایزهٔ نوبل را در دو زمینهٔ علمی دریافت میکند.
مادام کوری به دلیل جنسیتش مجبور بود برای دستیابی به دستاوردهای علمیاش بر موانع قابل ملاحظهای غلبه کند.
او بخش زیادی از پول جایزهٔ نوبلش را بخشید و از در انحصار داشتن فرآیند جداسازی رادیوم خودداری کرد برای حمایت کردن از تحقیقاتِ در حال پیشرفت و توسعهٔ واحدهای رادیولوژی سیّار برای کمک به جراحان میدان نبرد به منظور نجات جان افراد در طول جنگ جهانی اول.
کار کوری به براندازی ایدههای قدیمی در فیزیک و شیمی کمک کرد، ضمن اینکه راه را برای نسلهای آیندهٔ زنان و دانشمندان هموار کرد.
ویدئو از One Minute History
ترجمهٔ محمدحسین رعیتی
تهیه و تنظیم: نشر نی
مادام مری کوری اولین زنی است که برندهٔ جایزهٔ نوبل شده است.
او جایزهٔ نوبل فیزیک سال ۱۹۰۳ را به همراه همسرش پییر و آنری بِکرل برای بسط نظریهٔ رادیواکتیویته دریافت میکند.
در سال ۱۹۱۱ کوری دومین جایزهٔ نوبل شیمی را برای کشف عناصر رادیوم و پلونیوم به دست میآورد و اولین فردی میشود که جایزهٔ نوبل را در دو زمینهٔ علمی دریافت میکند.
مادام کوری به دلیل جنسیتش مجبور بود برای دستیابی به دستاوردهای علمیاش بر موانع قابل ملاحظهای غلبه کند.
او بخش زیادی از پول جایزهٔ نوبلش را بخشید و از در انحصار داشتن فرآیند جداسازی رادیوم خودداری کرد برای حمایت کردن از تحقیقاتِ در حال پیشرفت و توسعهٔ واحدهای رادیولوژی سیّار برای کمک به جراحان میدان نبرد به منظور نجات جان افراد در طول جنگ جهانی اول.
کار کوری به براندازی ایدههای قدیمی در فیزیک و شیمی کمک کرد، ضمن اینکه راه را برای نسلهای آیندهٔ زنان و دانشمندان هموار کرد.
ویدئو از One Minute History
ترجمهٔ محمدحسین رعیتی
تهیه و تنظیم: نشر نی
چاپ بیستم منتشر شد
«مراقبت و تنبیه»
تولد زندان
میشل فوکو
ترجمهی نیکو سرخوش و افشین جهاندیده
مطالعهی حاضر از چهار قاعدهی کلی پیروی میکند:
۱. متمرکز نکردن مطالعهی سازوکارهای تنبیهی صرفاً بر اثرهای «سرکوبگر» آنها و جنبهی «مجازات» آنها، بلکه جا دادن دوبارهی این سازوکارها در مجموعهای کامل از اثرهای مثبت و احتمالی آنها، حتا اگر این اثرها در نگاه نخست حاشیهای باشند. بنابراین درنظر گرفتن تنبیه به منزلهی یک کارکرد پیچیدهی اجتماعی.
۲. تحلیل روشهای تنبیهی نه بهمنزلهی پیامدهای سادهی قواعد حقوقی یا شاخصهای ساختارهای اجتماعی؛ بلکه بهمنزلهی تکنیکهایی که ویژگی خود را در قلمرو عمومیترِ سایر روشهای قدرت دارند. درنظر گرفتن مجازاتها از دورنمای تاکتیک سیاسی.
۳. بهجای بررسی تاریخ حقوق جزایی و تاریخ علوم انسانی بهمنزلهی دو مجموعهی مجزا که تلاقیشان میتواند اثری خواه مختلکننده خواه مفید بر یکی یا دیگری یا شاید بر هر دو داشته باشد، بررسی اینکه آیا زهدانی مشترک وجود ندارد و آیا هر دوی این تاریخها محصولِ یک فرایندِ واحدِ صورتبندیِ «شناختشناسیک [اپیستمولوژیک] ـ قضایی» نیستند؛...
چاپ بیستم منتشر شد
«مراقبت و تنبیه»
تولد زندان
میشل فوکو
ترجمهی نیکو سرخوش و افشین جهاندیده
مطالعهی حاضر از چهار قاعدهی کلی پیروی میکند:
۱. متمرکز نکردن مطالعهی سازوکارهای تنبیهی صرفاً بر اثرهای «سرکوبگر» آنها و جنبهی «مجازات» آنها، بلکه جا دادن دوبارهی این سازوکارها در مجموعهای کامل از اثرهای مثبت و احتمالی آنها، حتا اگر این اثرها در نگاه نخست حاشیهای باشند. بنابراین درنظر گرفتن تنبیه به منزلهی یک کارکرد پیچیدهی اجتماعی.
۲. تحلیل روشهای تنبیهی نه بهمنزلهی پیامدهای سادهی قواعد حقوقی یا شاخصهای ساختارهای اجتماعی؛ بلکه بهمنزلهی تکنیکهایی که ویژگی خود را در قلمرو عمومیترِ سایر روشهای قدرت دارند. درنظر گرفتن مجازاتها از دورنمای تاکتیک سیاسی.
۳. بهجای بررسی تاریخ حقوق جزایی و تاریخ علوم انسانی بهمنزلهی دو مجموعهی مجزا که تلاقیشان میتواند اثری خواه مختلکننده خواه مفید بر یکی یا دیگری یا شاید بر هر دو داشته باشد، بررسی اینکه آیا زهدانی مشترک وجود ندارد و آیا هر دوی این تاریخها محصولِ یک فرایندِ واحدِ صورتبندیِ «شناختشناسیک [اپیستمولوژیک] ـ قضایی» نیستند؛...
▫️گفتاری از آلبرت آینشتاین
اگر منابع و ذخایر جهان بهدرستی تقسیم میشدند و ما نیز، چون بردگان، اسیر دست نظریهها و سنتهای سرسخت اقتصادی نمیبودیم، بیگمان هم پول و کار، هم مواد غذایی به اندازۀ کافی برای همگان وجود میداشت. اما، پیش از هر چیز، نباید اجازه بدهیم که از اندیشهها و تلاشهای سازندۀ ما جلوگیری به عمل آید و با سوءاستفاده از فعالیتهای ما جنگی جدید تدارک دیده شود. من نیز همانند متفکر بزرگ امریکایی، بنجامین فرانکلین، بر این باورم که «هرگز جنگی خوب و صلحی بد وجود نداشته است».
من نهتنها صلحطلبم، بلکه صلحطلبی مبارزهجویم که با تمام وجود برای برقراری صلح مبارزه میکنم. هیچ چیز قادر به از میان برداشتن جنگ نیست، مگر آنکه انسانها خود از رفتن به جبهه سر باز زنند. پیداست که به منظور تحقق آرمانهای بزرگ، نخست اقلیتی مبارزه و تلاش و کوشش میکند. آیا بهتر نیست در راه صلح که به آن ایمان داریم تلاش کنیم تا در جنگ که به آن باور نداریم نابود شویم؟
از کتابِ «چرا جنگ»
نامهنگاری آلبرت آینشتاین و زیگموند فروید
تدوین و ترجمهٔ خسرو ناقد
▫️گفتاری از آلبرت آینشتاین
اگر منابع و ذخایر جهان بهدرستی تقسیم میشدند و ما نیز، چون بردگان، اسیر دست نظریهها و سنتهای سرسخت اقتصادی نمیبودیم، بیگمان هم پول و کار، هم مواد غذایی به اندازۀ کافی برای همگان وجود میداشت. اما، پیش از هر چیز، نباید اجازه بدهیم که از اندیشهها و تلاشهای سازندۀ ما جلوگیری به عمل آید و با سوءاستفاده از فعالیتهای ما جنگی جدید تدارک دیده شود. من نیز همانند متفکر بزرگ امریکایی، بنجامین فرانکلین، بر این باورم که «هرگز جنگی خوب و صلحی بد وجود نداشته است».
من نهتنها صلحطلبم، بلکه صلحطلبی مبارزهجویم که با تمام وجود برای برقراری صلح مبارزه میکنم. هیچ چیز قادر به از میان برداشتن جنگ نیست، مگر آنکه انسانها خود از رفتن به جبهه سر باز زنند. پیداست که به منظور تحقق آرمانهای بزرگ، نخست اقلیتی مبارزه و تلاش و کوشش میکند. آیا بهتر نیست در راه صلح که به آن ایمان داریم تلاش کنیم تا در جنگ که به آن باور نداریم نابود شویم؟
از کتابِ «چرا جنگ»
نامهنگاری آلبرت آینشتاین و زیگموند فروید
تدوین و ترجمهٔ خسرو ناقد
منتشر شد
«ترس و لرز کیرکگور؛ راهنمای خواننده»
نوشتهی کلر کارلایل
ترجمهی علی حسنزاده
سورن کیرکگور بیچون و چرا یکی از مهمترین و تأثیرگذارترین اندیشمندان قرن نوزدهم بود. کتاب ترس و لرز کیرکگور هم در تاریخ اندیشهی فلسفی و هم در تاریخ اندیشهی دینی یک متن کلاسیک به شمار میرود. این کتاب، بهدلیل ارائهی چشمانداز فلسفی اصیل دربارهی مفاهیمی نظیر عشق، تنهایی، شهامت، حقیقت، خدا، ایمان و آزادی، حتی امروز هم فیلسوفان، متألهان و خوانندگان عادی را به درنگ و پرسش وامیدارد. کلر کارلایل راهنمایی روشن و موجز دربارهی این کتاب نگاشته است. او، گذشته از بررسی مضامین اصلی و زمینهی تاریخی، الهیاتی و فلسفی متن کیرکگور و بحث در باب تأثیر آن بر فیلسوفان دیگر، نقشهای مبسوط و مشروح و خوانشی جزءبهجزء از خود متن فراهم کرده است تا خواننده را در گذر از مسیر دشوار خواندن ترس و لرز و بهدستآوردن فهمی دقیق و جامع از آن یاری رساند.
▫️ بخشی از کتاب
منتشر شد
«ترس و لرز کیرکگور؛ راهنمای خواننده»
نوشتهی کلر کارلایل
ترجمهی علی حسنزاده
سورن کیرکگور بیچون و چرا یکی از مهمترین و تأثیرگذارترین اندیشمندان قرن نوزدهم بود. کتاب ترس و لرز کیرکگور هم در تاریخ اندیشهی فلسفی و هم در تاریخ اندیشهی دینی یک متن کلاسیک به شمار میرود. این کتاب، بهدلیل ارائهی چشمانداز فلسفی اصیل دربارهی مفاهیمی نظیر عشق، تنهایی، شهامت، حقیقت، خدا، ایمان و آزادی، حتی امروز هم فیلسوفان، متألهان و خوانندگان عادی را به درنگ و پرسش وامیدارد. کلر کارلایل راهنمایی روشن و موجز دربارهی این کتاب نگاشته است. او، گذشته از بررسی مضامین اصلی و زمینهی تاریخی، الهیاتی و فلسفی متن کیرکگور و بحث در باب تأثیر آن بر فیلسوفان دیگر، نقشهای مبسوط و مشروح و خوانشی جزءبهجزء از خود متن فراهم کرده است تا خواننده را در گذر از مسیر دشوار خواندن ترس و لرز و بهدستآوردن فهمی دقیق و جامع از آن یاری رساند.
▫️ بخشی از کتاب
چاپ هفتم منتشر شد
«هنر امر متعالی مبتذل»
دربارهٔ بزرگراه گمشده دیوید لینچ
اسلاوی ژیژک
ترجمهٔ مازیار اسلامی
اسلاووی ژیژک، فیلسوف و نظریهپرداز اسلوونیایی، بدون شک مهمترین متفکر و نظریهپرداز مطالعات میانرشتهای در دههٔ گذشته است. ژیژک در سال ۱۹۸۹ و با چاپ کتاب «ابژهٔ متعالی ایدئولوژی» در غرب به شهرت رسید. اصالت او حاصل تلفیق هوشمندانه و نبوغآمیزی است که از سنت فلسفهٔ هگلی، نظریهٔ سیاسی مارکسیستی و روانکاوی لاکانی ارائه میکند. درعینحال ژیژک در آثارش توجه خاصی به سینما نشان داده و مقالات و کتابهای فراوانی دربارهٔ آن نوشته است، همان به گفتهٔ خودش ناکامی در فیلمسازی او را به فلسفه کشانده است. در کتاب هنر امر متعالی مبتذل، ژیژک قرائتی لاکانی از فیلم «بزرگراه گمشده» دیوید لینچ ارائه میکند، گرچه دامنه بحثش شامل فیلمسازان دیگری همچون اسپیلبرگ، توماس وینتربرگ و مباحثی دیگر همچون اخلاق، سیاست و … هم میشود.
چاپ هفتم منتشر شد
«هنر امر متعالی مبتذل»
دربارهٔ بزرگراه گمشده دیوید لینچ
اسلاوی ژیژک
ترجمهٔ مازیار اسلامی
اسلاووی ژیژک، فیلسوف و نظریهپرداز اسلوونیایی، بدون شک مهمترین متفکر و نظریهپرداز مطالعات میانرشتهای در دههٔ گذشته است. ژیژک در سال ۱۹۸۹ و با چاپ کتاب «ابژهٔ متعالی ایدئولوژی» در غرب به شهرت رسید. اصالت او حاصل تلفیق هوشمندانه و نبوغآمیزی است که از سنت فلسفهٔ هگلی، نظریهٔ سیاسی مارکسیستی و روانکاوی لاکانی ارائه میکند. درعینحال ژیژک در آثارش توجه خاصی به سینما نشان داده و مقالات و کتابهای فراوانی دربارهٔ آن نوشته است، همان به گفتهٔ خودش ناکامی در فیلمسازی او را به فلسفه کشانده است. در کتاب هنر امر متعالی مبتذل، ژیژک قرائتی لاکانی از فیلم «بزرگراه گمشده» دیوید لینچ ارائه میکند، گرچه دامنه بحثش شامل فیلمسازان دیگری همچون اسپیلبرگ، توماس وینتربرگ و مباحثی دیگر همچون اخلاق، سیاست و … هم میشود.
اگزیستانسیالیسم بهطور خلاصه عبارت است از تلاش برای درک انسان با ازمیانبرداشتن شکاف میان سوژه و ابژه که اندیشه و دانش غربی را از کمی پس از رنسانس از راه به در برده است. بینزوانگر از این شکاف اینگونه یاد کرده است: «سرطانی که روانشناسی را تا به امروز فرا گرفته... سرطان قانون شکاف سوژه ـ ابژه در جهان.» شیوۀ درک اگزیستانسیال از انسانها سرچشمههای درخشانی در تاریخ غرب دارد: سقراط در گفتوشنودهایش، آگوستین در تحلیلهای عمیقاً روانشناختیاش از خود و پاسکال در تقلایش برای یافتن جایگاهی برای «منطق دل که عقل از آن بیخبر است». ولی آغاز دقیقترش را میتوان یکصد سال پیش در اعتراض پرشور کیرکگور به عقلگرایی مسلط زمانۀ خویش یا بهاصطلاح ژاک مارتن «یکهتازی عقل» هگل دانست. کیرکگور نشان داد یکیانگاری حقیقت انتزاعی با واقعیت از سوی هگل تصوری باطل بود که حاصلی جز فریب نداشت. کیرکگور نوشت: «حقیقت تنها زمانی وجود دارد که فرد خود آن را در عمل بسازد.» او و اگزیستانسیالیستهای پیروش قاطعانه در برابر عقلگرایان و آرمانگرایان ایستادند که بشر را تنها بهعنوان سوژه ــ یعنی موجودی که هستمندیاش تنها در گرو متفکربودنش است ــ میدیدند. ولی همزمان و با همان قدرت به نبرد با گرایشی برخاستند که میخواست بشر را صرفاً ابژهای تحتشمارش و سلطه بداند و مصادیقش را در گرایشهای تقریباً درهمکوبندۀ دنیای غرب میتوان یافت که از انسانها واحدهای بینامونشانی میسازد تا مثل روباتها با جمعگرایی عظیم صنعتی و سیاسی زمانۀ ما جور درآیند.
این متفکران برای حفظ خردگرایی به مقابله با آن برخاستند. اعتراض آنان به استفاده از تفکر بهعنوان دفاعی در برابر سرزندگی یا بهعنوان جانشینی برای تجربۀ بیواسطه، پرشورتر از اعتراض روانکاوی کلاسیک به این مقوله بود. فوئرباخ، یکی از نخستین اگزیستانسیالیستها متعلق به جناح جامعهشناسی، این هشدار گیرا را مطرح میکند که: «آرزو نکنید بهجای انسانبودن فیلسوف باشید... همچون متفکران نیندیشید... همچون موجودی زنده و واقعی فکر کنید. به هستی بیندیشید.»
از کتابِ «هستی»
رولو می، ارنست انجل، هانری ف. النبرگر
ترجمۀ سپیده حبیب
این متفکران برای حفظ خردگرایی به مقابله با آن برخاستند. اعتراض آنان به استفاده از تفکر بهعنوان دفاعی در برابر سرزندگی یا بهعنوان جانشینی برای تجربۀ بیواسطه، پرشورتر از اعتراض روانکاوی کلاسیک به این مقوله بود. فوئرباخ، یکی از نخستین اگزیستانسیالیستها متعلق به جناح جامعهشناسی، این هشدار گیرا را مطرح میکند که: «آرزو نکنید بهجای انسانبودن فیلسوف باشید... همچون متفکران نیندیشید... همچون موجودی زنده و واقعی فکر کنید. به هستی بیندیشید.»
از کتابِ «هستی»
رولو می، ارنست انجل، هانری ف. النبرگر
ترجمۀ سپیده حبیب
چاپ دوم منتشر شد
«الیزابت فینچ»
جولین بارنز
ترجمهٔ محمدرضا ترک تتاری
این رمان کوتاه و خوشخوان دربارهٔ عشق افلاطونی نافرجامی است که حول محور استاد دانشگاهی سختگیر و رواقیمسلک به نام الیزابت فینچ روایت میشود. نیل، راوی داستان، در کلاس فوق برنامه و آزاد «فرهنگ و تمدن» که مختص بزرگسالان است شرکت میکند و در طی آن ما از ماجرای علاقهٔ او به این استاد دانشگاه که در عین عزلتنشینی شخصیتی عجیب استوار و راسخ دارد مطلع میشویم. در ادامه متوجه میشویم افسار روابط شخصی و حتی خانوادگی نیل از دستش خارج شده و او اهمیت چندانی به آنها نمیدهد، و با این حال الیزابت فینچ و هر چه به او اندک ارتباطی دارد، حتی بعد از مرگ او، تبدیل به بزرگترین دغدغهٔ تمام زندگیاش میشود...
چاپ دوم منتشر شد
«الیزابت فینچ»
جولین بارنز
ترجمهٔ محمدرضا ترک تتاری
این رمان کوتاه و خوشخوان دربارهٔ عشق افلاطونی نافرجامی است که حول محور استاد دانشگاهی سختگیر و رواقیمسلک به نام الیزابت فینچ روایت میشود. نیل، راوی داستان، در کلاس فوق برنامه و آزاد «فرهنگ و تمدن» که مختص بزرگسالان است شرکت میکند و در طی آن ما از ماجرای علاقهٔ او به این استاد دانشگاه که در عین عزلتنشینی شخصیتی عجیب استوار و راسخ دارد مطلع میشویم. در ادامه متوجه میشویم افسار روابط شخصی و حتی خانوادگی نیل از دستش خارج شده و او اهمیت چندانی به آنها نمیدهد، و با این حال الیزابت فینچ و هر چه به او اندک ارتباطی دارد، حتی بعد از مرگ او، تبدیل به بزرگترین دغدغهٔ تمام زندگیاش میشود...
چاپ پانزدهم منتشر شد
«کودتا»۲۸ مرداد، سازمان سیا و ریشههای روابط ایران و امریکا در عصر مدرن
یرواند آبراهامیان
ترجمهی محمدابراهیم فتاحی
مرور تاریخی بسیار مهم از رویدادی سرنوشتساز… نویسنده در این اثر به صورتی عالمانه نشان میدهد که کودتای ۲۸ مرداد بیشتر در مخالفت سرسختانهی امریکا و انگلیس با کنترل منابع نفتی توسط ایران ریشه داشت تا «لجاجت» دولت ایران یا «الزامات جنگ سرد».
رشید خالدی، استاد مطالعات عرب، دانشگاه کلمبیا
کودتای امریکایی ـ انگلیسی سال ۱۳۳۲، رویدادی اساسی در تاریخ ایران مدرن است… این بررسی تازه به همراه درکی عمیق و پژوهشی بینقص، به شکلی مستدل نشان میدهد که بررسیهای پیشین موجود چندان مطمئن نیستند.
نوام چامسکی، استاد ممتاز دانشگاه ام. آی. تی
یک بررسی ممتاز و خواندنی… آبراهامیان در این اثر از اسنادی کمنظیر و سابقاً دستهبندی شده و آثار جدید برای نشاندادن این لحظهی بسیار مهم در تاریخ خاورمیانه بهره گرفته است… بنابراین اثری است شایستهی طیف وسیعی از خوانندگان.
روی متحده، استاد مطالعات اسلامی، دانشگاه هاروارد
چاپ پانزدهم منتشر شد
«کودتا»۲۸ مرداد، سازمان سیا و ریشههای روابط ایران و امریکا در عصر مدرن
یرواند آبراهامیان
ترجمهی محمدابراهیم فتاحی
مرور تاریخی بسیار مهم از رویدادی سرنوشتساز… نویسنده در این اثر به صورتی عالمانه نشان میدهد که کودتای ۲۸ مرداد بیشتر در مخالفت سرسختانهی امریکا و انگلیس با کنترل منابع نفتی توسط ایران ریشه داشت تا «لجاجت» دولت ایران یا «الزامات جنگ سرد».
رشید خالدی، استاد مطالعات عرب، دانشگاه کلمبیا
کودتای امریکایی ـ انگلیسی سال ۱۳۳۲، رویدادی اساسی در تاریخ ایران مدرن است… این بررسی تازه به همراه درکی عمیق و پژوهشی بینقص، به شکلی مستدل نشان میدهد که بررسیهای پیشین موجود چندان مطمئن نیستند.
نوام چامسکی، استاد ممتاز دانشگاه ام. آی. تی
یک بررسی ممتاز و خواندنی… آبراهامیان در این اثر از اسنادی کمنظیر و سابقاً دستهبندی شده و آثار جدید برای نشاندادن این لحظهی بسیار مهم در تاریخ خاورمیانه بهره گرفته است… بنابراین اثری است شایستهی طیف وسیعی از خوانندگان.
روی متحده، استاد مطالعات اسلامی، دانشگاه هاروارد